Interpelacja w sprawie potrzeby zwiększenia nakładów na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu rzeki Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11271
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby zwiększenia nakładów na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu rzeki Odry
Zgłaszający: Łukasz Ściebiorowski
Data wpływu: 29-07-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
w trosce o dobro wspólne, jakim jest druga co do wielkości rzeka Polski – Odra – zwracam się z interpelacją dotyczącą konieczności zwiększenia środków finansowych na inwestycje wodno-ściekowe w jej dorzeczu. Interpelacja ta jest wynikiem apelu skierowanego przez marszałków województw: śląskiego, opolskiego, dolnośląskiego, lubuskiego i zachodniopomorskiego do rządu Rzeczypospolitej Polskiej.
Odra w ostatnich latach została dotknięta dwoma poważnymi kryzysami środowiskowymi – katastrofą ekologiczną w 2022 r. oraz powodzią z 2024 r. Zdarzenia te unaoczniły skalę niedostatecznych działań w zakresie ochrony tej rzeki, a także wykazały niewystarczające finansowanie niezbędnych inwestycji.
W związku z tym, apel marszałków województw zawiera szereg kluczowych postulatów, które zasługują na bezzwłoczne rozpatrzenie przez rząd oraz właściwe resorty:
- Zwiększenie limitu wydatków budżetowych na inwestycje wodno-ściekowe określonych w art. 15 ustawy o rewitalizacji Odry, szczególnie na lata 2026–2029.
- Pilne opracowanie i wdrożenie rozporządzenia, o którym mowa w art. 2a ustawy, zawierającego szczegółowe warunki oraz kryteria oceny i kwalifikacji projektów inwestycyjnych.
- Zwiększenie środków unijnych i krajowych na rozbudowę oczyszczalni ścieków i systemów kanalizacji sanitarnej i deszczowej na terenach położonych bezpośrednio w dorzeczu Odry.
- Utworzenie programów wsparcia dla samorządów lokalnych, które zmagają się z trudnościami finansowymi przy realizacji zadań wodno-kanalizacyjnych.
- Uproszczenie przepisów ustawy Prawo wodne, by umożliwić samorządom sprawniejsze i skuteczniejsze realizowanie projektów chroniących zasoby wodne.
Wobec powyższego, proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska planują w najbliższym czasie zwiększenie poziomu dofinansowania inwestycji wodno-kanalizacyjnych w dorzeczu Odry?
Na jakim etapie jest przygotowanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 2a ustawy o rewitalizacji Odry?
Czy rząd planuje wdrożenie dedykowanych programów wsparcia finansowego dla samorządów, które mają ograniczone możliwości realizowania zadań w zakresie ochrony środowiska wodnego?
Czy planowane są zmiany legislacyjne w ustawie Prawo wodne, które ułatwią realizację inwestycji proekologicznych przez samorządy?
Odra to nie tylko rzeka – to złożony ekosystem, źródło wody, element gospodarki wodnej i przestrzeń rekreacyjna. Jako Posłowie i przedstawiciele społeczeństwa, nie możemy dopuścić do kolejnych tragedii ekologicznych wynikających z zaniedbań infrastrukturalnych.
Z poważaniem Łukasz Ściebiorowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12768 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKW.050.14.2025.MG
3929890.15748843.12682866
Warszawa, 11-08-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Łukasza Ściebiorowskiego, znak: K10INT11271
Temat: nakłady na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu rzeki Odry
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją Posła Łukasza Ściebiorowskiego nr K10INT11271, przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska uczestniczy w realizacji finansowanego ze środków UE
programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027
(FEnIKS). W ramach programu realizowane jest m.in. działanie FENX.01.03 Gospodarka
wodno-ściekowa, którego głównym celem jest wspieranie przedsięwzięć związanych
z budową i modernizacją infrastruktury do zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych.
Zgodnie z uzgodnionymi z Komisją Europejską zasadami realizacji programu,
dofinansowanie z działania FENX.01.03 przeznaczone jest wyłącznie dla projektów
niezbędnych do zrealizowania w celu wypełnienia zobowiązań wynikających z Dyrektywy
91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (tzw. dyrektywy ściekowej).
Finansowane są inwestycje realizowane w aglomeracjach o wielkości co najmniej 15 tys.
RLM, wskazanych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK),
jako niespełniające warunków zgodności z ww. dyrektywą.
O pomoc mogą się ubiegać przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, jednostki
samorządu terytorialnego oraz spółki wodne i ich związki.
W ramach programu nie przewidziano dedykowanego wsparcia dla projektów z dorzecza
rzeki Odry. Wsparcie ma charakter ogólnokrajowy i przeznaczone jest dla wszystkich
województw, w tym śląskiego, opolskiego, dolnośląskiego, lubuskiego
i zachodniopomorskiego.
Budżet na realizację działania FENX.01.03 wynosi prawie 4 mld zł. Dotychczas ogłoszono
3 nabory wniosków w ramach których złożono ponad 100 wniosków o dofinansowanie.
W tym 31 projektów dotyczyło wspomnianych województw - dotychczas zawarto umowy
dla 11 z nich, na kwotę dofinansowania wynoszącą ponad 460 mln zł (woj. dolnośląskie,
śląskie, opolskie, zachodniopomorskie).
-- 1 of 2 --
Komplementarnie do FEnIKS, wsparcie ze środków UE na infrastrukturę wodno-
kanalizacyjną w aglomeracjach o wielkości od 2 do 15 tys. RLM może być realizowane
w ramach regionalnych programów operacyjnych, za których realizację odpowiadają
właściwe urzędy marszałkowskie.
Obszary poza aglomeracjami ujętymi w KPOŚK mogą być natomiast finansowane ze
Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, a także Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności. Za interwencję w tym obszarze odpowiada Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wsparcie zadań związanych z gospodarką wodno-ściekową, może być również realizowane
ze środków krajowych. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
realizuje m.in. następujące programy priorytetowe, których celem jest poprawa stanu wód
powierzchniowych i podziemnych:
Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach:
o Część 1) Gospodarka ściekowa w ramach Krajowego Programu Oczyszczania
Ścieków Komunalnych,
o Część 2) Współfinansowanie projektów Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027,
Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji.
Jednocześnie pragnę poinformować, że trwają wstępne prace nad projektem związanym
z rewitalizacją rzeki Odry, który planowany jest do realizacji przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. W ramach działania FENX.02.04 Adaptacja do zmian
klimatu programu FEnIKS planowane jest w pierwszej kolejności sfinansowanie
dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku o dofinansowanie. Docelowa realizacja
przedsięwzięcia przewidziana jest również w ramach środków FEnIKS, niemniej jednak
decydujące będzie tempo przygotowania dokumentacji projektowej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
2. Minister Infrastruktury.
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-3.054.11.2025
Warszawa, 26 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11271 Posła na Sejm RP pana Łukasza Ściebiorowskiego,
skierowaną do Ministra Infrastruktury oraz do Ministra Klimatu i Środowiska, w sprawie
potrzeby zwiększenia nakładów na inwestycje wodno-kanalizacyjne w dorzeczu rzeki
Odry, przedstawiam następujące informacje w zakresie swojej właściwości.
W kwestii planowanego w najbliższym czasie zwiększenia poziomu dofinansowania
inwestycji wodno-kanalizacyjnych w dorzeczu Odry informuję, że Ministerstwo Klimatu
i Środowiska w zakresie swoich kompetencji przedstawiło szczegółowe wyjaśnienia
o planowanych działaniach i programach (w tym FEnIKS), w których uczestniczy przy
realizacji.
Należy wskazać, że Ministerstwo Infrastruktury, w przeciwieństwie do Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, nie jest dysponentem funduszy umożliwiających uruchomienie
dodatkowego mechanizmu wsparcia samorządów w zakresie realizacji zadań
inwestycyjnych w gospodarce ściekowej. Ministerstwo Infrastruktury nie jest także
jednostką zarządzającą dla żadnego z funkcjonujących obecnie mechanizmów
finansowania tego sektora.
Inwestycje w gospodarce ściekowej, oprócz finansowania ze środków własnych gminy,
mogą być także finansowane z różnych źródeł publicznych – zarówno krajowych
i zagranicznych – jak i ze środków prywatnych. Istniejące mechanizmy finansowe
przewidują możliwość finansowania zamierzeń inwestycyjnych zarówno w aglomeracjach
ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), jak i na
obszarach poza aglomeracjami.
Aktualnie jednostki samorządu terytorialnego mogą korzystać z poniższych źródeł
finansowania dedykowanych gospodarce ściekowej:
1) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
(aglomeracje o RLM co najmniej 15 000);
2) Programy Regionalne 2021-2027 (aglomeracje o RLM od co najmniej 2 000 RLM
do poniżej 15 000 RLM);
3) Program Priorytetowy NFOŚiGW 1.1 Gospodarka wodno-ściekowa
w aglomeracjach;
-- 1 of 4 --
2
4) Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (na obszarach poza granicami
aglomeracji);
5) Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (na obszarach
poza granicami aglomeracji);
6) Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności:
7) Inwestycja B3.1.1. Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową
na terenach wiejskich;
8) Inwestycja B3.4.1. Inwestycje na rzecz zielonej transformacji miast;
9) Wsparcie z budżetu państwa na podstawie ustawy o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego;
10) Partnerstwo Publiczno-Prywatne;
11) Programy Interreg (Południowy Bałtyk, Polska–Ukraina, Litwa–Polska, Europa
Środkowa, Region Morza Bałtyckiego);
12) Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast;
13) Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych
na lata 2024-2030;
14) PFR Fundusz Inwestycji Samorządowych FIZAN;
15) Samorządowy Fundusz Pożyczkowy;
16) Międzynarodowe Instytucje Finansowe (Europejski Bank Inwestycyjny,
Bank Rozwoju Rady Europy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju).
Syntetyczna informacja o źródłach finansowania gospodarki ściekowej, zarówno w
aglomeracjach ujętych w KPOŚK, jak i na obszarach poza aglomeracjami, została
zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury pod adresem
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-gospodarki-sciekowej.
Odnosząc się do prac nad rozporządzeniem, o którym mowa w art. 2a, mającym zostać
wydanym na podstawie przepisu dodanego do ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji
rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963) w związku z prowadzonymi obecnie pracami nad nowelizacją
przedmiotowej ustawy, przedstawiam następujące informacje. Przedmiotowe
rozporządzenie może zostanie wydane dopiero po wejściu w życie ustawy, nad której
trwają obecnie pracą (nowelizacji ustawy o rewitalizacji rzeki Odry), gdyż ta ustawa
dopiero wprowadza przepisy mogące stanowić podstawę wydania ww. rozporządzenia.
Natomiast bez obowiązującego konkretnego przepisu ustawy nie można wydać
rozporządzenia. Rozporządzenia są wydawane na podstawie i w granicach przepisów
ustawowych, co wynika z przepisów Konstytucji RP.
Odnosząc się do kwestii ewentualnych planów Rządu dotyczących wdrożenia
dedykowanych programów wsparcia finansowego samorządów w zakresie ochrony
środowiska wodnego, przedstawiam następujące informacje.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę wsparcia finansowego samorządów
lokalnych, jak i przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych w zakresie inwestycji
wodociągowo-kanalizacyjnych mających na celu ochronę środowiska wodnego. Należy
jednak podkreślić, że Ministerstwo Infrastruktury nie realizuje programów wsparcia
finansowego w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, jak również nie jest dysponentem
środków, które mogłyby zostać przeznaczone na inwestycje w tym obszarze.
-- 2 of 4 --
3
Warto podkreślić, że Ministerstwa Infrastruktury nie nadzoruje pracy Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), która to jednostka
podlega pod Ministra Klimatu i Środowiska. Tym samym resort gospodarki wodnej nie ma
kompetencji do uruchomienia dedykowanych programów z NFOŚiGW, które mogłyby
zapewnić wsparcie finansowe samorządom.
Ministerstwo Infrastruktury intensywnie wspiera – w ramach posiadanych kompetencji –
działania w obszarze realizowania przez samorządy zadań w zakresie ochrony środowiska
wodnego. Według posiadanych przez Ministerstwo Infrastruktury informacji, NFOŚiGW
rozpoczął w dniu 31 lipca 2025 r. nabór wniosków o udzielenie dofinansowania w ramach
programy priorytetowego „Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji”.
W ramach tego programu wsparciem finansowym objęte są przedsięwzięcia służące
zagospodarowaniu ścieków komunalnych powstających poza granicami aglomeracji
ujętych w KPOŚK. Wyjątek od ww. zasady stanowić mogą wyłącznie stacje zlewne ścieków
dowożonych, instalacje do odbioru osadów ściekowych z przydomowych oczyszczalni
ścieków oraz urządzenia do ich retencjonowania zlokalizowane lub planowane
do zlokalizowania na terenach oczyszczalni ścieków obsługujących aglomeracje objęte
KPOŚK.
Finansowana będzie budowa lokalnych oczyszczalni ścieków wraz z sieciami
kanalizacyjnymi dla budynków, osiedli mieszkaniowych oraz małych miejscowości
o zwartej zabudowie, modernizacja i rozbudowa lokalnych oczyszczalni ścieków, budowa
i modernizacja sieci kanalizacji sanitarnej, budowa podłączeń do istniejącej
lub planowanej do budowy sieci kanalizacyjnej oraz budowa i modernizacja instalacji
do odbioru ścieków oraz osadów ściekowych dowożonych do oczyszczalni taborem
asenizacyjnym. Zakres finansowania obejmuje również zakup pojazdów asenizacyjnych
oraz realizację przedsięwzięć i działań związanych z realizacją obowiązków samorządów
dotyczących ewidencjonowania i zagospodarowania ścieków gromadzonych
w zbiornikach bezodpływowych oraz osadów z przydomowych oczyszczalni ścieków.
Beneficjenci ww. programu NFOŚiGW, tj. jednostki samorządu terytorialnego i ich związki
oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego, mogą ubiegać się o pożyczkę w wysokości do 100% kosztów
kwalifikowanych. Szczegóły i aktualne informacje znajdują się na stronie internetowej
Programu:
https://www.gov.pl/web/nfosigw/gospodarka-wodno-sciekowa-poza-granicami-
aglomeracji.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Infrastruktury na bieżąco analizuje propozycje
zmian legislacyjnych zgłaszane przez inne Ministerstwa a także samorządy i osoby
prywatne dotyczące uproszczeń w realizacji inwestycji proekologicznych. Należy wskazać,
że w zakresie właściwości ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej potencjalne
uproszczenia procesu inwestycyjnego dotyczą przede wszystkim wydawania zgód
wodnoprawnych. W tym zakresie, w miarę możliwości, wprowadzane są odpowiednie
ułatwienia, mając jednak na uwadze konieczność przestrzegania przepisów Unii
Europejskiej – wymagających zapewnienia odpowiedniej kontroli wpływu inwestycji na
-- 3 of 4 --
4
zasoby wodne. Na podstawie przeprowadzanych analiz podejmowane są decyzje
dotyczące wszczęcia oficjalnych prac legislacyjnych przez Ministerstwo Infrastruktury.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --