Odpowiedź na interpelację w sprawie przeciwdziałania nowym formom przestępczości z udziałem cudzoziemców Odpowiedź na interpelację nr 11264 w sprawie przeciwdziałania nowym formom przestępczości z udziałem cudzoziemców Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 05-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 11264 Pana Posła Jerzego Polaczka w sprawie przeciwdziałania nowym formom przestępczości z udziałem cudzoziemców – skierowaną do Ministra – Członka Rady Ministrów, Koordynatora Służb Specjalnych, a następnie przekazaną[1] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje w zakresie właściwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA). Dokument pn. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030”[2] przyjmuje nadrzędny priorytet bezpieczeństwa, rozumiany jako zobowiązanie dla działań państwa na wszystkich poziomach, tak aby dokonujące się procesy migracyjne były szczegółowo regulowane i pozostawały pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu, skali napływu, jak i państw pochodzenia cudzoziemców. Strategia przewiduje m.in., że w ramach właściwości Policji zostaną podjęte szerokie działania ukierunkowane na zapobieganie i przeciwdziałanie przestępstwom popełnianym przez cudzoziemców. Szczególny wysiłek jest kładziony na zapobieganie powstawaniu przestępczości zorganizowanej. Kontynuowane będą działania w ramach współpracy z państwami pochodzenia cudzoziemców, tak aby bardziej efektywnie zwalczać przestępczość transgraniczną. Strategia jest dokumentem obowiązującym, a jej zapisy będą wdrażane z pełną determinacją we wszystkich obszarach interwencji polityki publicznej, opisanych w przedmiotowym dokumencie. Zgodnie ze Strategią, w celu wsparcia efektywnego systemu powrotów cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski jest nieuzasadniony lub niepożądany, jest opracowywany krajowy program powrotowy, zawierający komponent dobrowolny i przymusowy. Program modyfikujący obecne działania będzie realizowany przy wykorzystaniu kompetencji Unii Europejskiej (m.in. Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej – Frontex) oraz organizacji międzynarodowych (przede wszystkim Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji oraz Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców). Polska będzie również kontynuować wysiłki mające na celu podpisywanie kolejnych umów dotyczących readmisji migrantów do krajów tranzytu oraz pochodzenia, a także wspierać podpisywanie takich umów przez podmioty Unii Europejskiej, wpisując się tym samym w działania realizowane na poziomie unijnym. W opracowanie programu powrotowego będą zaangażowane przede wszystkim: MSWiA, Urząd do Spraw Cudzoziemców oraz Straż Graniczna. Termin opracowania ww. dokumentu zostanie wskazany w planie wdrażania strategii migracyjnej. Ponadto uprzejmie informuję, że przepis art. 199 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[3] przewiduje dwie podstawy cofnięcia zezwolenia na pobyt stały, związane z popełnieniem przez cudzoziemca przestępstw. Zezwolenie na pobyt stały cofa się cudzoziemcowi, jeżeli: wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 199 ust. 1 pkt 1 ustawy); cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej za przestępstwo umyślne na karę co najmniej 3 lat pozbawienia wolności (art. 199 ust. 1 pkt 4 ustawy). Brzmienie drugiego ze wskazanych przepisów prawa jest jednoznaczne. Skazanie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za popełnienie przestępstwa umyślnego na karę pozbawienia wolności wynoszącą co najmniej 3 lata skutkuje powstaniem bezwzględnej przesłanki cofnięcia zezwolenia na pobyt stały. Wojewoda nie ocenia wówczas żadnych dodatkowych elementów, w tym choćby skutków cofnięcia zezwolenia na pobyt stały dla życia rodzinnego czy prywatnego cudzoziemca, ani nie dokonuje żadnych prognoz zachowania cudzoziemca w przyszłości. Natomiast zastosowanie przesłanki określonej w art. 199 ust. 1 pkt 1 ustawy jest uwarunkowane dokonaniem przez organ administracji publicznej (wojewodę lub Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organu wyższego stopnia) negatywnej prognozy zachowania cudzoziemca w przyszłości w kontekście jego dotychczasowego zachowania, w tym popełnianych czynów zabronionych, wskazującej na to, że takie dobra prawne jak obronność, bezpieczeństwo państwa lub ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, mogą być zagrożone dalszym pobytem cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie posiadanego zezwolenia na pobyt stały. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jako organ wyższego stopnia, nie ma kompetencji do wydawania wojewodom poleceń w zakresie podejmowania konkretnych rozstrzygnięć administracyjnych czy też stosowania w określony sposób przepisów prawa. Natomiast kieruje do wojewodów (dyrektorów wydziałów właściwych w sprawach cudzoziemców w urzędach wojewódzkich) wyjaśnienia i rekomendacje co do właściwego stosowania obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 20 marca 2025 r. zwrócił się do dyrektorów wydziałów właściwych w sprawach cudzoziemców w urzędach wojewódzkich, aby zapewnili szczególny nadzór nad prawidłowością prowadzenia przez wojewodów postępowań, w których ujawniono okoliczności mogące skutkować zastosowaniem jednego z przepisów odwołujących się do względów obronności, bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Odnosząc się do pytania o procedury, w ramach których MSWiA i Ministerstwo Sprawiedliwości systematycznie informują właściwe organy administracji rządowej o skazaniu cudzoziemców za przestępstwa, w celu umożliwienia cofnięcia im zezwoleń na pobyt stały, należy wskazać, że organy właściwe w sprawach pobytowych, w szczególności wojewodowie, uzyskują potrzebne dane samodzielnie na podstawie przepisów ustawy. Weryfikacja przesłanek do cofnięcia zezwolenia odbywa się w oparciu o informacje pozyskiwane przez organy administracji w toku prowadzonych postępowań. W obowiązującym stanie prawnym uprzednia karalność cudzoziemca za popełnienie czynów zabronionych za granicą jest brana pod uwagę przy ocenie, czy względy obronności, bezpieczeństwa państwa czy też ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego wymagają odmowy udzielenia określonego rodzaju zezwolenia pobytowego, tj. zezwolenia na pobyt czasowy (art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy), zezwolenia na pobyt stały (art. 197 ust. 1 pkt 4 ustawy) oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (art. 214 ust. 1 pkt 2 ustawy). Informacje dotyczące karalności są możliwe do pozyskania za pośrednictwem wyspecjalizowanych organów, tj. komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, do których zwraca się wojewoda (lub Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organ wyższego stopnia). Kwestia obowiązku każdorazowego przedstawienia zaświadczenia o niekaralności z państw dotychczasowego zamieszkania cudzoziemca będzie szczegółowo analizowana w ramach prac mających na celu przyszłą, systemową zmianę w obszarze legalizacji pobytu, zgodnie z założeniami i planem wdrażania obowiązującej strategii migracyjnej. W kontekście tematyki poruszonej w przedmiotowej interpelacji na uwagę zasługuje także powołanie[4] resortowego Zespołu do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce (dalej – Zespół), którego utworzenie ma na celu wyjście naprzeciw identyfikowanym obecnie zagrożeniom. Głównym celem utworzenia Zespołu, jako organu pomocniczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest integracja działań oraz wzmocnienie współpracy i wymiany informacji na szczeblu wewnątrzresortowym w przedmiotowym obszarze. Do zadań Zespołu należy w szczególności bieżąca analiza zagrożeń w zakresie przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce, a także określanie priorytetowych kierunków działań służących zapewnieniu skutecznych mechanizmów jej zapobiegania i zwalczania. Zespół będzie m.in. identyfikował obszary wymagające zmian prawnych i organizacyjnych. Powołanie Zespołu wpisuje się również w wystawione Polsce rekomendacje w związku z przeprowadzoną w 2024 r. oceną periodyczną stosowania dorobku Schengen. W ocenie ewaluatorów, zintegrowane wspólne planowanie oraz interoperacyjna komunikacja w obszarze przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce przyczyni się do wzmocnienia współpracy transgranicznej. Odnosząc się do pytania o algorytm procedur zmierzających do deportacji cudzoziemców, którzy dopuścili się przestępstw na terenie naszego kraju, pragnę poinformować, że opisywane procedury stanowią dokument wewnętrzny Policji i są przeznaczone do użytku służbowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa o ochronie informacji służbowych. Jednocześnie w omawianym zakresie należy podkreślić, że pragmatyka Policji w zakresie zwalczania przestępczości, w tym również popełnianej przez cudzoziemców, opiera się na diagnozowaniu skali i jej zakresu, w pierwszej kolejności poprzez monitorowanie i analizowanie odnotowywanych trendów, a następnie wdrażaniu działań ukierunkowanych na minimalizację ich liczby, pozostając we wskazanym zakresie w ścisłej współpracy z pozostałymi służbami w kraju i partnerami zagranicznymi. Omawiany algorytm procedur jest informacją o regulacjach prawnych, przygotowaną przez Biuro Kryminalne Komendy Głównej Policji dla jednostek i komórek organizacyjnych Policji, która określa także metodykę ich wykonania. Niniejsze opracowanie dotyczy w szczególności stosowania przez policjantów ustawy, w tym sprawdzania legalności pobytu, zatrzymywania cudzoziemców oraz podstaw sporządzania wniosków do komendanta oddziału lub placówki Straży Granicznej zobowiązujących cudzoziemca do powrotu. Przygotowane opracowanie oparto na obowiązujących przepisach prawa, wynikających z prawa polskiego, jak i międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka oraz zasięgniętych opinii Straży Granicznej i Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pismem z 4 sierpnia 2025 r. Pana Tomasza Siemoniaka – Ministra – Członka Rady Ministrów, Koordynatora Służb Specjalnych, o sygn. DBN.ZSPK.4510.12.2025. [2] Przyjęty uchwałą nr 120 Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r., dalej – Strategia. [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1079, dalej – ustawa. [4] Zarządzenie nr 29 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 sierpnia 2025 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw przestępczości zorganizowanej, transgranicznej i popełnianej przez cudzoziemców w Polsce, Dz. Urz. MSWiA poz. 35.