Interpelacja w sprawie długofalowych skutków fiskalnych migracji - niepokojące wnioski na podstawie modelu duńskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11258
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie długofalowych skutków fiskalnych migracji - niepokojące wnioski na podstawie modelu duńskiego
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 29-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
wobec intensyfikującej się debaty publicznej dotyczącej polityki migracyjnej Polski – zarówno w kontekście uchodźców, jak i imigracji zarobkowej – zasadnym jest zwrócenie szczególnej uwagi na długoterminowe skutki fiskalne i społeczne tych procesów. W tym kontekście pragnę przywołać precyzyjnie udokumentowane dane pochodzące z Danii, które – mimo upływu czasu – pozostają jednym z najdokładniejszych modeli empirycznych ukazujących wpływ poszczególnych grup wiekowych i etnicznych na bilans finansów publicznych państwa. Z danych przedstawionych w badaniu Fundacji Rockwool (Rockwool Foundation Study Paper No. 35) wynika, że:
Duńczycy w 2008 roku mieli przeciętny roczny dodatni wkład netto do finansów publicznych w wysokości +30 200 DKK na osobę.
Imigranci z krajów zachodnich także pozostawali na plusie: +27 100 DKK/os.
Natomiast imigranci z krajów pozaeuropejskich (tzw. non-western) generowali przeciętny deficyt na poziomie –24 600 DKK/os. – i to mimo znacznej poprawy względem roku 2005, kiedy ich negatywny wkład wynosił aż –53 300 DKK.
Jednocześnie model uwzględniał wiekowy cykl życia netto wkładu do finansów publicznych:
Grupa wiekowa
Wkład do finansów publicznych
Uwagi
0–20 lat
Ujemny
Edukacja, brak podatków
20–60 lat
Dodatni
Podatki, niskie świadczenia
60+
Ujemny
Emerytury, zdrowie
Taki kształt krzywej netto pokazuje, że tylko odpowiednio zintegrowana, produktywna migracja w wieku produkcyjnym ma szansę generować dodatni wpływ fiskalny. W przeciwnym wypadku następuje długofalowe obciążenie finansów państwa – nawet jeśli krótkoterminowo notuje się zysk poprzez konsumpcję.
Obecna polityka migracyjna Polski opiera się w dużej mierze na importowaniu taniej siły roboczej, głównie z krajów azjatyckich (Indie, Nepal, Bangladesz, Uzbekistan) oraz państw byłego ZSRR. Nie prowadzi się jednak regularnych analiz dotyczących:
netto wkładu podatkowo-transferowego imigrantów (różnica między podatkami/świadczeniami a kosztami korzystania z usług publicznych),
ich wieku i perspektyw dalszego osiedlenia się (czyli kiedy wejdą w wiek emerytalny),
poziomu integracji społecznej i edukacyjnej ich dzieci (w przyszłości również konsumentów świadczeń),
efektu wypierania lokalnej siły roboczej z najniższych segmentów rynku.
Brakuje także prognoz długoterminowych dotyczących wpływu masowej migracji na budżet ZUS, NFZ, system edukacji i infrastrukturę społeczną. Tymczasem doświadczenia Danii pokazują, że migracja nie jest automatycznym zyskiem dla państwa – wręcz przeciwnie: jeśli nie spełnia ściśle określonych warunków (produktywność, integracja, struktura demograficzna), może się przekształcić w strukturalne obciążenie.
Polska nie może powielać błędów państw zachodnich, które – nie monitorując skutków migracji – doprowadziły do narastających napięć społecznych, przeciążenia usług publicznych oraz deficytów fiskalnych. Wnioski płynące z analizy duńskiej są jednoznaczne: tylko selektywna, zintegrowana i produktywna migracja może przynosić korzyści. W przeciwnym razie, kraj ponosi długoterminowe koszty, które w czasie kryzysów społecznych lub ekonomicznych stają się nie do udźwignięcia.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Czy rząd RP posiada dane dotyczące średniego netto wkładu imigrantów do finansów publicznych – z rozróżnieniem na kraj pochodzenia, wiek oraz formę zatrudnienia?
Czy rząd zamierza wprowadzić model prognozy fiskalnej analogiczny do duńskiego „law model”, który pozwalałby planować skutki migracji z wyprzedzeniem pokoleniowym?
Jakie działania są podejmowane, aby ograniczyć napływ imigracji niskoproduktywnej, szczególnie spoza obszaru kulturowego UE?
Czy rząd przewiduje górne limity przyjęć migrantów spoza UE oraz weryfikację ich potencjału fiskalnego i społecznego?
Czy dzieci imigrantów (szczególnie spoza UE) są objęte monitoringiem postępów edukacyjnych i językowych, które warunkują przyszły udział w rynku pracy i netto wkład do budżetu?
Czy Polska prowadzi analizy wpływu migracji na rynek pracy Polaków o niższych kwalifikacjach, którzy mogą być wypierani z sektora usług, produkcji czy budownictwa?
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22222 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/9
Warszawa, 10 września 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11258 Posła Jarosława Sachajki ws. długofalowych
skutków fiskalnych migracji – niepokojące wnioski na podstawie
modelu duńskiego.
Znak sprawy: PM1.0123.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na prośbę o stanowisko do interpelacji nr 11258 z dnia 1.08.2025 r.
Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie długofalowych skutków fiskalnych migracji –
niepokojące wnioski na podstawie modelu duńskiego, przekazujemy poniższe
odpowiedzi na przesłane pytania przygotowane w porozumieniu z Ministrem
Edukacji, Ministrą Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministrem Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Ad. 1. Czy rząd RP posiada dane dotyczące średniego netto wkładu imigrantów do
finansów publicznych – z rozróżnieniem na kraj pochodzenia, wiek oraz formę
zatrudnienia?
Analizy przeprowadzane w Ministerstwie Finansów nie dostarczają informacji nt.
wpływu imigrantów na stan finansów publicznych
z rozróżnieniem na ich kraj pochodzenia, wiek czy formę zatrudnienia populacji, z
uwagi na brak wskazanego podziału w wykorzystywanych danych. Ponadto takie
analizy mogą nie odzwierciedlać w pełni wkładu imigrantów, gdyż w danych
widoczni są przede wszystkim pracujący imigranci. Z uwagi jednak na rosnące
zainteresowanie tematem po wybuchu wojny w Ukrainie i wiążącego się z nią
wzmożonego przyjazdu uchodźców do Polski, w ostatnich latach zaczęły pojawiać
się analizy kontrybucji do polskiej gospodarki obywateli tego kraju, np. w
tegorocznej publikacji Narodowego Banku Polskiego „How Much Are Ukrainian
Refugees Contributing to the Polish Economy?” wskazano na pozytywny wkład do PKB
-- 1 of 9 --
2/9
tej grupy migrantów, podkreślając ich istotny wkład w podaż pracy oraz we wzrost
gospodarczy.
Ad. 2. Czy rząd zamierza wprowadzić model prognozy fiskalnej analogiczny do
duńskiego „law model”, który pozwalałby planować skutki migracji
z wyprzedzeniem pokoleniowym?
Na ten moment w Ministerstwie Finansów nie są planowane zmiany aktualnie
wykorzystywanych narzędzi prognostycznych. Należy jednak podkreślić, że ze
względu na inną charakterystykę struktury społeczeństwa, tj. różny udział
imigrantów w całkowitej populacji oraz ich narodowości, wyniki dla Danii i Polski nie
są porównywalne.
Ad. 3. Jakie działania są podejmowane, aby ograniczyć napływ imigracji
niskoproduktywnej, szczególnie spoza obszaru kulturowego UE?
Podstawową ścieżką dostępu do polskiego rynku pracy obywateli państw
nienależących do Unii Europejskiej, EFTA, Szwajcarii oraz Ukrainy (w okresie
obowiązywania regulacji w zakresie ochrony czasowej) jest uzyskanie zezwolenia na
pracę przez pracodawcę zainteresowanego zatrudnieniem danego cudzoziemca.
W ramach procedury dotyczącej wydania takiego zezwolenia właściwy wojewoda
jest obowiązany zbadać, czy zachodzą wskazane w ustawie z dnia 20 marca 2025 r.
o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium
Rzeczypospolitej (dalej jako „ustawa o dopuszczalności”) przesłanki uzasadniające
decyzję odmowną. Przesłanki te mają na celu m.in. przeciwdziałanie potencjalnym
negatywnym skutkom migracji zarobkowych na polską gospodarkę i rynek pracy.
Trzeba podkreślić, że wysokość wynagrodzenia cudzoziemca nie może być niższa niż
wysokość wynagrodzenia pracowników wykonujących porównywalną pracę lub na
porównywalnym stanowisku oraz wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę
(art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o dopuszczalności). Pracodawca musi dodatkowo
posiadać środki finansowe oraz źródła dochodu niezbędne do pokrycia zobowiązań
wynikających z powierzenia pracy cudzoziemcowi (art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o
dopuszczalności).
Jednocześnie przepisy ustawy o dopuszczalności oraz właściwych aktów
wykonawczych przewidują możliwość wprowadzenia preferencji w dostępie do
rynku pracy dla osób wykonujących zawody wymagające wysokich kwalifikacji, na
które jest w Polsce duże zapotrzebowanie. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki
Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. opisuje możliwość powierzenia wykonywania
pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności
uzyskania zezwolenia na pracę w przypadku osób wykonujących zawody medyczne
(§ 1 pkt 23-25) oraz pracowników naukowych
w podmiotach, o których mowa w przepisach o instytutach badawczych (§ 1 pkt 16).
Należy mieć na uwadze, że w ostatnich latach wielu Polaków podniosło znacząco
swoje kwalifikacje i część prac (m.in. sezonowych w rolnictwie, w chłodniach,
rzeźniach itp.) stała się dla nich nieatrakcyjna. Zapewnienie możliwości powierzenia
pracy w tych sektorach cudzoziemcom umożliwia przedsiębiorcom prowadzenie
-- 2 of 9 --
3/9
rentownych działalności gospodarczych, które w przypadku braku pracowników
musieliby zamknąć. Tworzyłoby to też negatywne efekty zewnętrzne dla innych
przedsiębiorców lokalnych (np. działających w handlu i usługach).
Dodatkowy komentarz dotyczący nielegalnych migracji:
Obecny Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) od początku przejęcia
odpowiedzialności za sprawy państwa podjął stanowcze działania w celu
powstrzymania nielegalnej migracji. Przywrócenie kontroli i zapewnienie
bezpieczeństwa to naczelna zasada strategii migracyjnej tego Rządu.
W związku z presją migracyjną na granicy z Białorusią, która została sztucznie
wykreowana przez władze Białorusi jako element działań hybrydowych, mających
na celu destabilizację Polski i innych Państw Członkowskich UE, Rząd RP podejmuje
systemowe działania zmierzające do ograniczania i zapobiegania nielegalnej
migracji.
Ponadto, od 27 marca 2025 r. na granicy z Białorusią wprowadzono czasowe
ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w
RP1. W czasie i miejscu stosowania ww. ograniczenia Straż Graniczna nie będzie
przyjmowała wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej od cudzoziemców
próbujących przekroczyć granicę, z wyjątkiem cudzoziemców uwzględnionych w
grupach wrażliwych. Dodatkowo, od 7 lipca 2025 r. przywrócono tymczasową
kontrolę graniczną osób przekraczających granicę państwową z Republiką
Federalną Niemiec oraz z Republiką Litewską2.
Rząd zreformował także system wydawania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców w
przypadkach, których wcześniej w żaden sposób nie weryfikowano – czy zezwolenia
takie są wydawane dla pozoru – oraz nie sprawdzano rzetelności pracodawców.
Z kolei ustawą z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania
pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono
wymagania w zakresie lepszej weryfikacji oraz odmowy wydania zezwolenia
pracodawcom nierealizującym obowiązków w zakresie ubezpieczenia społecznego
lub przekraczającym limit zatrudnienia cudzoziemców. Eliminowane są również
nieuczciwe agencje zatrudnienia, zaangażowane w proceder legalizacji wjazdu
i pobytu cudzoziemców, poprzez wprowadzenie kryterium prowadzenia
działalności przez co najmniej 2 lata przed rozpoczęciem pośrednictwa
w odniesieniu do cudzoziemców.
Ponadto został uszczelniony system wizowy w zakresie wiz edukacyjnych, poprzez
doprecyzowanie przesłanek odmowy zatwierdzenia podmiotów prowadzących
1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa
do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 390) na podstawie art. 33a ust.
5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 223 i 389). Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca
2025 r. (Dz. U. poz. 992) ograniczenie zostało przedłużone na kolejne 60 dni (od 25 lipca 2025 r.).
2 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie
przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą
granicę wewnętrzną (Dz. U. poz. 876, z późn. zm.), zmienione rozporządzeniem Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 sierpnia 2025 r.
-- 3 of 9 --
4/9
studia w celu przyjmowania cudzoziemców oraz wprowadzenie konieczności
zatwierdzania objęcie zatwierdzeniami grup akademickich na uczelniach
niepublicznych. W ramach procedury wydawania wizy, konsulowie posiadają
narzędzia prawne do szczegółowej weryfikacji czy nie występuje ryzyko nadużycia
przyjazdu dla takich celów jak turystyka, biznes, studia czy odwiedziny rodziny, a
także weryfikują stabilność sytuacji ekonomicznej cudzoziemców na podstawie
szeregu obiektywnych kryteriów.
Wszystkie ww. działania wpłynęły na spadek liczby wydanych wiz, który dobrze
obrazuje skalę nadużyć – w pierwszym kwartale 2025 r. wydano o 43% mniej wiz niż
w analogicznym okresie 2023 r. i o 53% mniej niż w 2022 r. We wskazanych latach
średnio połowa wydanych wiz mogła więc być wydawana cudzoziemcom, których
głównym celem było nadużycie systemu wizowego i obejście przepisów prawa,
a w znacznej części przypadków – dalsza nielegalna migracja.
Jednocześnie należy wskazać, że 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła
dokument pn. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa
i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030”. Podstawowym
założeniem Strategii migracyjnej jest stworzenie ram odpowiedzialnego
zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie
bezpieczeństwa mieszkańcom Polski, stanowiącego nadrzędny priorytet
i rozumianego jako zobowiązanie dla działań państwa na wszystkich poziomach, tak
aby dokonujące się procesy migracyjne były szczegółowo regulowane i pozostawały
pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu, skali napływu, jak i państw
pochodzenia cudzoziemców.
Określenie zasad dostępu do terytorium Polski pozostaje w gestii Rządu RP, przy
jednoczesnym uwzględnieniu zobowiązań wynikających z członkostwa Polski w UE,
a w szczególności w strefie Schengen. Zasady te są regulowane
w ramach polityki wizowej oraz procedur legalizacji pobytu cudzoziemców. Oba
wymienione procesy są ze sobą ściśle związane, a ich celem jest niedopuszczanie do
wjazdu i pobytu w Polsce osób niepożądanych. Należy podkreślić, że cudzoziemcy,
którym zostanie udowodnione postępowanie sprzeczne z polskim prawem, będą
podlegać powrotom przymusowym do państw ich pochodzenia.
Strategia wskazuje także, że władze państwowe są zobowiązane do podejmowania
decyzji strategicznych co do kierunków, w których będzie zmierzać polityka
migracyjna. W związku z tym, definiują cele i potrzeby publiczne, ekonomiczne,
społeczne i kulturowe, jakie mają zostać osiągnięte. Oznacza to określenie
ograniczeń, skali i warunków, na jakich możliwy jest napływ cudzoziemców i ich
funkcjonowanie w społeczeństwie przyjmującym.
Zgodnie ze strategią migracyjną Rządu, Polska przyjmuje zasadę, że nie należy
przeciwdziałać konsekwencjom zmian demograficznych i społecznych na rynku
pracy przy pomocy instrumentów polityki imigracyjnej. Dodatkowo zbyt liberalna
polityka migracyjna nie może blokować procesu modernizacji i automatyzacji
polskiej gospodarki, celem poprawy jej konkurencyjności. Priorytet powinny
-- 4 of 9 --
5/9
uzyskać zatem inne instrumenty wchodzące w zakres polityki gospodarczej,
zatrudnienia i społecznej.
Ad. 4. Czy rząd przewiduje górne limity przyjęć migrantów spoza UE oraz
weryfikację ich potencjału fiskalnego i społecznego?
Ustawa o dopuszczalności zawiera szereg rozwiązań pozwalających ograniczyć
dostęp cudzoziemców do polskiego rynku pracy, jeżeli miałby on negatywny wpływ
na położenie polskich pracowników. Wśród tych rozwiązań należy wymienić
możliwość określenia przez starostę – na uzasadniony wniosek dyrektora
powiatowego urzędu pracy i po uzyskaniu pozytywnej opinii powiatowej rady rynku
pracy - listy zawodów, w stosunku do których odmawia się wydania zezwolenia na
pracę cudzoziemca ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy,
uzasadniającą ograniczenie możliwości podjęcia pracy przez cudzoziemców na
terenie powiatu (art. 31 ust. 3 ustawy o dopuszczalności).
Rada Ministrów może też wydać rozporządzenie określające maksymalną
dopuszczalną liczbę zezwoleń w danym roku kalendarzowym m.in. w przypadku
wystąpienia ryzyka, że ich wysoka liczba utrudni zatrudnienie obywateli polskich
(art. 13 ust. 5 ustawy o dopuszczalności). Analogiczne rozporządzenie Rada
Ministrów może wydać również celem określenia limitu wydawanych oświadczeń
o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (art. 65 ust. 1 ustawy o dopuszczalności).
Ponadto Rada Ministrów ma możliwość określenia w drodze rozporządzenia
limitów powierzenia pracy cudzoziemcom przez polskie podmioty w postaci
określonego procentowo minimalnego udziału obywateli polskich i cudzoziemców
(art. 31 ust. 7 ustawy o dopuszczalności).
Niezależnie od ww. rozwiązań, konstrukcja postępowania o wydanie zezwolenia,
w której to polski pracodawca jest jego stroną, sprawia, że pracodawca również
powinien być odpowiedzialny za weryfikację kompetencji zatrudnianego
pracownika.
Ad. 5. Czy dzieci imigrantów (szczególnie spoza UE) są objęte monitoringiem
postępów edukacyjnych i językowych , które warunkują przyszły udział w rynku
pracy i netto wkład do budżetu?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami3, osoby niebędące obywatelami polskimi
przebywające na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi szkolnemu
i obowiązkowi nauki.
Osoby niebędące obywatelami polskimi korzystają z nauki i opieki w publicznych
przedszkolach, a podlegające obowiązkowi szkolnemu, korzystają z nauki i opieki
w publicznych szkołach podstawowych na warunkach dotyczących obywateli
polskich. Osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi nauki,
korzystają z nauki i opieki w publicznych szkołach ponadpodstawowych na
3 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043).
-- 5 of 9 --
6/9
warunkach dotyczących obywateli polskich do ukończenia 18 lat lub ukończenia
szkoły ponadpodstawowej.
Dla uczniów, niebędących obywatelami polskimi, podlegających obowiązkowi
szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na
poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, system edukacji oferuje
następujące rozwiązania:
1) prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego w wymiarze nie
niższym niż 2 godziny tygodniowo i nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy;
2) możliwość nauki w oddziale przygotowawczym, w którym prowadzi się
naukę języka polskiego w wymiarze nie niższym niż 6 godzin tygodniowo.
Szkoła publiczna realizuje zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów
oraz przeprowadzania egzaminów 4. Ocenianiu podlegają osiągnięcia edukacyjne
ucznia. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez
nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości
i umiejętności w stosunku do:
1) wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub
efektów kształcenia i kryteriów weryfikacji w podstawie programowej
kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz wymagań
edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów
nauczania;
2) wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów
nauczania - w przypadku dodatkowych zajęć edukacyjnych.
W trakcie nauki w szkole uczeń jest oceniany przez nauczycieli, otrzymując oceny
bieżące i klasyfikacyjne: śródroczne i roczne, końcowe.
Uczniowie, absolwenci i słuchacze szkół ogólnokształcących i zawodowych
przystępują do egzaminów zewnętrznych sprawdzających ich osiągnięcia, których
wynik wpływa na ich dalszą karierę edukacyjną i zawodową. Egzaminy zewnętrzne
pozwalają na sprawdzenie wiedzy i umiejętności określonych w podstawie
programowej kształcenia ogólnego i zawodowego na zakończenie danego etapu
edukacji.
System egzaminów zewnętrznych obejmuje:
1) egzamin ósmoklasisty, do którego przystępuje uczeń ostatniej klasy szkoły
podstawowej;
2) egzamin maturalny, do którego przystępują absolwenci liceum
ogólnokształcącego, technikum lub branżowej szkoły II stopnia;
3) egzaminy zawodowe, do których przystępują uczniowie i słuchacze:
a) branżowych szkół I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami,
b) techników,
4 Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2025 r. poz. 881).
-- 6 of 9 --
7/9
c) szkół policealnych,
d) branżowych szkół II stopnia.
W systemach SIO, SIOEO i SIOEZ5 oraz bazach danych systemów Instytutu Badań
Edukacyjnych znajdują się informacje umożliwiające analizę wyników edukacyjnych
uczniów pochodzenia imigranckiego ze wskazaniem kraju pochodzenia,
a w przypadku międzynarodowych badań edukacyjnych - także pochodzenia
imigranckiego w pierwszym i drugim pokoleniu. Równocześnie informuję, że na
podstawie ustawy z 25 lipca br. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz
niektórych innych ustawdotychczasowy monitoring karier absolwentów zostanie
rozszerzony o informację o kraju pochodzenia w przypadku absolwenta, który nie
jest obywatelem polskim, zatem dzieci z doświadczeniem migracji będą objęte
monitoringiem.
Ad. 6. Czy Polska prowadzi analizy wpływu migracji na rynek pracy Polaków o
niższych kwalifikacjach , którzy mogą być wypierani z sektora usług, produkcji
czy budownictwa?
5 System Informacji Oświatowej, System Informatyczny Obsługujący Egzaminy Ogólnokształcące,
System Informatyczny Obsługujący Egzaminy Zawodowe.
-- 7 of 9 --
8/9
Rząd na bieżąco monitoruje sytuację na polskim rynku pracy, w tym sytuację
w odniesieniu do zawodów niewymagających wysokich kwalifikacji. W przypadku
zidentyfikowania wystąpienia negatywnych zjawisk w tym obszarze podejmowane
są odpowiednie działania.
Według dostępnych analiz eksperckich i naukowych migracje zarobkowe, w skali
makro, nie mają obecnie negatywnego wpływu na sytuację polskich pracowników.
Takie sytuacje w pewnych przypadkach można jedynie zaobserwować w skali
lokalnej. W celu ich identyfikacji w MRPiPS przeprowadzana jest co roku wśród
powiatowych urzędów pracy ankieta dotycząca wpływu zatrudnienia
cudzoziemców na lokalne rynki pracy.
Zgodnie z wynikami ankiety przeprowadzonej w grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r.
80% powiatowych urzędów pracy nie dostrzega w swoim powiecie zjawiska
zaniżania wynagrodzeń lub zmniejszania tempa ich wzrostu w związku z obecnością
cudzoziemskich pracowników. Ocenia się, że zjawisko to występuje w natężeniu:
niewielkim - 13%; średnim - 6% ; silnym – 1%.
Ponadto, w związku z koniecznością zapewnienia jak najskuteczniejszych
mechanizmów ochrony krajowego rynku pracy w ustawie z dnia 20 marca 2025 r.
o rynku pracy i służbach zatrudnienia wprowadzono od 1 czerwca br. obowiązek
realizowania przez wojewódzkie urzędy pracy raz na 6 miesięcy analizy
wynagrodzeń w zawodach na lokalnych rynkach pracy. Wyniki analizy
wykorzystywane są w procedurze wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemca oraz
rejestracji oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.
Jak wspomniano w odpowiedzi na pytanie nr 3 przy rozpatrywaniu wniosku
pracodawcy weryfikowane jest bowiem, czy wysokość wynagrodzenia cudzoziemca
nie jest niższa, niż wysokość wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę
porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku (jako element ochrony
przed dumpingiem płacowym). Jest to istotne narzędzie realizowanej strategii
migracyjnej państwa.
Ponadto, chcielibyśmy odnieść się do dwóch fragmentów z przesłanego pisma
oraz do przywołanego w piśmie modelu.
Uwagi dotyczące pisma.
1) „Obecna polityka migracyjna Polski opiera się w dużej mierze na
importowaniu taniej siły roboczej , głównie z krajów azjatyckich (Indie,
Nepal, Bangladesz, Uzbekistan) oraz państw byłego ZSRR”
Zgodnie z dostępnymi danymi, wśród imigrantów pracujących w Polsce przede
wszystkim dominuje grupa osób z Ukrainy, następnie z Białorusi, a na trzecim
miejscu znajdują się Gruzini, których w Polsce przebywa wielokrotnie mniej niż osób
z dwóch wcześniejszych grup. Natomiast wskazani imigranci z Indii, Nepalu,
Bangladeszu oraz Uzbekistanu łącznie stanowili na koniec 2024 r. jedynie 3,9%
populacji pracujących imigrantów.
-- 8 of 9 --
9/9
2) „Wnioski płynące z analizy duńskiej są jednoznaczne: tylko selektywna,
zintegrowana i produktywna migracja może przynosić korzyści”
Zwracamy uwagę, że w przyjętej w bieżącym roku rządowej strategii migracyjnej
wskazano na selektywne podejście do imigrantów.
Uwagi dotyczące przywołanego modelu.
Na wstępie należy zauważyć, że przywołane w interpelacji badanie bazuje na danych
historycznych z lat 1991-2004, a wnioski (w tym prezentowane kwoty) są oparte
o szereg arbitralnie przyjętych założeń dotyczących wyliczenia jednostkowego
zysku oraz kosztu fiskalnego. Liczby podawane dla 2008 r. stanowią jedynie
prognozę bazującą na danych za lata wcześniejsze. Jednocześnie treść interpelacji
sugeruje, że przyjęte przez badaczy rozróżnienie na populacje imigrantów określane
jako „western” i „non-western” jest równoznaczne odpowiednio z imigracją z Unii
Europejskiej (UE) lub Europy oraz imigracją z krajów pozaeuropejskich, co jest
niezgodne z faktycznie przyjętymi na potrzeby badania założeniami. Na stronie 15
przywołanego raportu autorzy precyzują przyjęty podział w następujący sposób:
„Dokonujemy rozróżnienia na grupy osób pochodzące z Danii, z państw zachodnich
i państw niezachodnich. Państwa zachodnie obejmują Andorę, Islandię, Liechtenstein,
Monako, Norwegię, San Marino, Szwajcarię, Watykan, Kanadę, USA, Australię, Nową
Zelandię oraz 15 państw członkowskich UE sprzed roku 2004 (z wyłączeniem Danii).
Nowe państwa członkowskie UE nie są uwzględnione w grupie państw zachodnich, żeby
umożliwić porównanie wyników z roku 2004 z tymi z lat kolejnych”.
Warto mieć na uwadze, że według dostępnych danych dotyczących populacji Danii,
obywatele państw, które dołączyły do UE po 2004 r., stanowili w 2008 r. około 17%
grupy imigrantów określonej jako imigracja z państw niezachodnich.
Jednocześnie należy zauważyć, że zarówno kryteria podziału, jak i wnioski z badania,
wydają się nie przystawać do aktualnej sytuacji migracyjnej Polski, która jest
zdominowana przez dobrze zintegrowane grupy obywateli Ukrainy i Białorusi,
których liczba od 2020 r. sukcesywnie rośnie
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 9 of 9 --