Interpelacja w sprawie dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych dla osób z niepełnosprawnościami ze środków PFRON
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11238
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych dla osób z niepełnosprawnościami ze środków PFRON
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 28-07-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego zwróciła się mieszkanka jednej z gmin powiatu żywieckiego – osoba z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – z prośbą o interwencję w związku z odmową przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego finansowanego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).
Z uzyskanych informacji wynika, że zainteresowana spełniła wszystkie kryteria formalne i merytoryczne określone w przepisach, jednak jej wniosek nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie z powodu wyczerpania limitu środków finansowych przyznanych danemu powiatowi na ten cel. Jednostka samorządu terytorialnego, realizująca zadania w zakresie rehabilitacji społecznej, wskazała wprost, że brak dostępnych środków uniemożliwia wsparcie nawet dla osób w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej.
Zdaję sobie sprawę, że przekazywanie środków z PFRON do samorządów odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a ich wysokość jest określana przez zarząd funduszu i zatwierdzana w planie finansowym – za którego przygotowanie odpowiada minister rodziny, pracy i polityki społecznej.
Niestety, problem opisany przez mieszkankę powiatu żywieckiego nie ma charakteru jednostkowego. Z informacji docierających z różnych części kraju wynika, że podobnych przypadków – gdy osoby spełniające kryteria nie mogą uzyskać wsparcia wyłącznie z powodu ograniczeń budżetowych – jest w Polsce znacznie więcej.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Ministrę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększenie środków przewidzianych w planie finansowym PFRON na rehabilitację społeczną osób z niepełnosprawnościami, w tym dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych?
Czy możliwe jest uruchomienie w ciągu roku budżetowego dodatkowej rezerwy środków, które mogłyby zostać przekazane samorządom w przypadku wyczerpania przyznanego limitu?
Czy ministerstwo analizuje obecnie efektywność systemu punktowego, na podstawie którego kwalifikowane są wnioski, i czy rozważane są zmiany umożliwiające indywidualne podejście do osób w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej i społecznej?
Kiedy planowany jest najbliższy przegląd planu finansowego PFRON oraz czy w jego ramach zostaną uwzględnione zgłaszane przez powiaty potrzeby zwiększenia środków na dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8540 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.375.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11238 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek, w sprawie
dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych dla osób z niepełnosprawnościami ze środków
PFRON, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że środki na realizację zadań określonych w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913, dalej również jako „ustawa o rehabilitacji”) nie są przekazywane
i dzielone przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1
przywołanego aktu środki funduszu na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań
przekazuje samorządom wojewódzkim i powiatowym Prezes Zarządu Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Powiat (miasto na prawach powiatu) otrzymuje kwotę środków finansowych Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) na realizację zadań wynikających
z art. 35a ww. ustawy na podstawie algorytmu. Następnie, zgodnie z art. 35a ust. 3 ustawy
o rehabilitacji, rada powiatu w formie uchwały ustala zadania, na które przeznaczy środki
określone w art. 48 ust. 1 pkt 1.
To rada powiatu określa zadania, a co za tym idzie wysokość środków na ich realizację, w tym
na dofinansowanie uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych, decydując tym samym,
które zadania i w jakim zakresie dofinansować.
Podejmując decyzję o przeznaczeniu środków PFRON, rada powiatu powinna uwzględnić
postanowienia powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych i aktualne,
zidentyfikowane potrzeby niepełnosprawnych mieszkańców.
Warunki, które powinny spełniać osoby z niepełnosprawnościami ubiegające się
o dofinansowanie uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych, tryb składania
i rozpatrywania wniosków, wysokość dofinansowania, a także sposób jego przyznawania
i przekazywania ze środków PFRON określają przepisy rozporządzenia Ministra Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.
U. poz. 1694, z późn. zm.). Rozporządzenie nie zawiera uregulowań dotyczących stosowania
przy rozpatrywaniu wniosków „systemu punktowego”, o którym mowa w wystąpieniu.
W procesie rozpatrywania wniosku o dofinansowanie uwzględnia się stopień i rodzaj
niepełnosprawności wnioskodawcy oraz jej wpływ na możliwość realizowania przez niego
codziennych kontaktów społecznych. Na korzyść wnioskodawcy uwzględnia się fakt
niekorzystania przez niego z dofinansowania w roku poprzednim. Każdy złożony przez osobę
z niepełnosprawnościami wniosek o dofinansowanie wymaga indywidualnej oceny
i rozpatrzenia przez realizatora zadania pod kątem rodzaju oraz stopnia niepełnosprawności
i jednostkowych potrzeb wnioskodawcy. Jakiekolwiek przyjęte przez samorządy powiatowe
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
regulacje wewnętrzne, które odnoszą się do składania i rozpatrywania wniosków nie mogą
naruszać przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych i ww. rozporządzenia poprzez rozszerzenie lub zawężenie postanowień
tych aktów.
Trzeba zaznaczyć, że zadania określone w art. 35a ust. 1 ww. ustawy, w tym dotyczące
dofinansowania uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych, są zadaniami ustawowymi
powiatu (miasta na prawach powiatu), które powiat wykonuje w imieniu własnym i na własną
odpowiedzialność, stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie
powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526, z późn. zm.).
Wyjaśniam, że - zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - środki PFRON na realizację określonych zadań
lub rodzajów zadań przekazywane są przez prezesa zarządu Funduszu samorządom
wojewódzkim i powiatowym na wyodrębniony rachunek bankowy, według algorytmu. Art.
48 ust. 3 tego aktu stanowi, że algorytm, o którym mowa w ust. 1, powinien uwzględniać
w szczególności liczbę mieszkańców, liczbę osób z niepełnosprawnościami i liczbę
uczestników funkcjonujących warsztatów terapii zajęciowej w powiecie, a także kwotę
przewidzianą w planie finansowym Funduszu na dany rok przeznaczoną na realizację przez
samorządy zadań oraz kwotę zobowiązań finansowanych ze środków Funduszu z tytułu
realizacji umów zawartych do 31 grudnia roku poprzedzającego rok, dla którego jest
obliczana wysokość środków. Wpływ na wysokość kwoty środków PFRON przekazywanych
samorządowi powiatowemu ma nadto liczba bezrobotnych osób z niepełnosprawnościami
i poszukujących pracy osób z niepełnosprawnościami w powiecie.
Plan finansowy PFRON, określający przeznaczenie środków na poszczególne cele
wydatków, ustanawiany jest na podstawie założeń, o których mowa w art. 34 ust. 6 pkt 3
ustawy o rehabilitacji, stanowiących o podziale zadań na obligatoryjne i priorytetowe, zaś
wysokość tych środków wiąże się ściśle ze źródłem pokrycia, tzn. planowanym stanem
przychodów (wpłat pracodawców i wysokości dotacji budżetowej), jak również
obowiązującymi w danym zakresie przepisami, które musi uwzględniać. Fundusz
zobligowany jest w pierwszej kolejności do zabezpieczenia środków finansowych
na obligatoryjne zadanie z zakresu rehabilitacji zawodowej, jakim jest dofinansowanie
wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych na podstawie art. 26a ww. ustawy.
W związku z powyższym należy zauważyć, że kwota środków PFRON przynależnych
określonemu powiatowi wynika z podziału ogólnej kwoty środków Funduszu
z zastosowaniem wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003
r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1605,
z późn. zm.).
Nie istnieje podstawa prawna, która umożliwiałaby przyznawanie środków PFRON na
indywidualne prośby samorządów, bowiem podziału środków - również tych dodatkowych,
bez względu na ich wysokość - dokonuje się według algorytmu dla wszystkich samorządów,
zgodnie z przepisami przywołanego rozporządzenia. Należy przy tym podkreślić, że
przekazanie dodatkowych środków samorządom powiatowym uzależnione jest od
możliwości finansowych PFRON.
Obecnie trwają prace nad opracowaniem planu finansowego Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na 2026 r. Analizowana jest też możliwość
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zwiększenia środków na przelewy redystrybucyjne dla samorządów wojewódzkich
i powiatowych w stosunku do lat ubiegłych. Jednakże, dopóki prace te się nie zakończą, nie
można określić ostatecznego poziomu finansowania.
Należy też podkreślić, że zgodnie z ustawą o samorządzie powiatowym powiat wykonuje
określone innymi ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie m.in.
wspierania osób z niepełnosprawnościami. Określone przepisem art. 35a ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zadania
z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej mieszczą się w obszarze wspierania osób
z niepełnosprawnościami, którego realizacja jest kompetencją powiatu. Nakłada je na powiat
akt prawny rangi ustawowej. Dlatego też dofinansowanie ze środków PFRON do realizacji
rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami jest formą częściowego
wsparcia, a nie całościowym pokrywaniem kosztów zadań własnych samorządu
terytorialnego. Szczególne powinności w stosunku do osób z niepełnosprawnościami nie
mogą spoczywać wyłącznie na organach administracji rządowej, ponieważ każda z tych osób
jest też pełnoprawnym członkiem społeczności lokalnej, której władze winny dbać o dobro
wszystkich mieszkańców.
Jednocześnie informuję, że turnus rehabilitacyjny nie jest jedyną formą rehabilitacji z jakiej
mogą korzystać osoby z niepełnosprawnościami. Istnieje bowiem możliwość skorzystania
z różnych form rehabilitacji finansowanej ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia
(ambulatoryjnej lub wyjazdu na rehabilitację uzdrowiskową).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --