Interpelacja w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej regulacji stanu prawnego rowów melioracyjnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11224
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra infrastruktury
w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej regulacji stanu prawnego rowów melioracyjnych
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka, Marek Jan Chmielewski
Data wpływu: 28-07-2025
Biłgoraj, 24.07.2025 r.
Szanowni Panowie Ministrowie,
do mojego biura poselskiego wpłynęła prośba oraz zapytanie obywatelskie dotyczące konieczności uregulowania stanu prawnego rowów melioracyjnych, które od wielu lat pełnią funkcje publiczne w zakresie odprowadzania wód opadowych i gruntowych, jednak nie posiadają uregulowanego statusu w ewidencji gruntów i budynków ani w księgach wieczystych.
Zwracam się z uprzejmą prośbą o rozważenie wniesienia w ramach inicjatywy rządowej lub poselskiej projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych rowów melioracyjnych.
Celem projektowanej regulacji byłoby umożliwienie gminom oraz Skarbowi Państwa przejęcia na własność gruntów zajętych pod rowy melioracyjne, na wzór rozwiązań prawnych przyjętych w stosunku do dróg publicznych. Obecnie brak jasnego stanu prawnego tych nieruchomości istotnie utrudnia:
prowadzenie modernizacji i konserwacji rowów,
realizację inwestycji infrastrukturalnych (np. sieci energetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych),
wykonywanie zjazdów z dróg publicznych przez osoby fizyczne na działki budowlane,
właściwe zarządzanie i finansowanie utrzymania tych urządzeń przez gminy i zarządców dróg.
Istniejące przepisy nie zapewniają skutecznego i efektywnego narzędzia regulującego stan prawny tych gruntów – procedura sądowego stwierdzenia zasiedzenia lub „spokojnego posiadania” wymaga żmudnych kwerend archiwalnych, a jej koszty i czas trwania czynią ją nierealną w skali tysięcy przypadków w całym kraju.
W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmymi pytaniami:
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę systemowego uregulowania stanu prawnego nieruchomości zajętych pod rowy melioracyjne, które pełnią funkcje publiczne?
Czy prowadzone są obecnie prace analityczne lub legislacyjne w tym zakresie?
Czy ministerstwo rozważy opracowanie projektu ustawy wzorowanego na przepisach dotyczących dróg publicznych, który umożliwiłby uproszczone przejmowanie takich nieruchomości przez gminy lub Skarb Państwa, z jednoczesnym zapewnieniem mechanizmu odszkodowawczego dla dotychczasowych właścicieli?
Jakie działania mogą zostać podjęte w celu wsparcia gmin oraz zarządców dróg w uporządkowaniu stanu prawnego rowów melioracyjnych na ich terenie?
Z poważaniem Małgorzata Gromadzka
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7123 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 sierpnia 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.9.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 11224
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazaną interpelację nr 11224 Pani Małgorzaty Gromadzkiej,
Posłanki na Sejm RP w sprawie stanu prawnego rowów melioracyjnych informuję, że
zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej (1), sprawy związane z melioracjami
zaliczane są do działu gospodarka wodna. Natomiast, zgodnie z rozporządzeniem
Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Infrastruktury (2), ww. minister kieruje m.in. działem gospodarka wodna. Wobec
powyższego odpowiedź na interpelację Posłanki Gromadzkiej przekaże Minister
Infrastruktury.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 1 of 2 --
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z
2024 r., poz. 1370, z późn. zm.)
(2) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 2725)
Do wiadomości:
1) Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2) Minister Infrastruktury
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.55.2025
Warszawa, 12 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11224 Poseł na Sejm RP Małgorzaty Gromadzkiej i Posła
na Sejm RP Marka Jana Chmielewskiego z dnia 1 sierpnia br. w sprawie podjęcia inicjatywy
ustawodawczej dotyczącej regulacji stanu prawnego rowów melioracyjnych
przedstawiam, co następuje.
Zagadnienia dotyczące urządzeń melioracji wodnych reguluje ustawa z dnia 20 lipca
2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960). W art. 195 Prawa wodnego określono
funkcję melioracji wodnych, którą jest regulacja stosunków wodnych w celu polepszenia
zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Do katalogu urządzeń melioracji
wodnych, wymienionych w art. 197 Prawa wodnego, zalicza się przykładowo: rowy wraz
z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, drenowanie, rurociągi, stawy rybne.
Wykonywanie urządzeń melioracji wodnych należy zgodnie z art. 199 tej ustawy
do właścicieli gruntów. Natomiast zgodnie z art. 205 Prawa wodnego utrzymywanie
urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli
urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy
lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie
gminy – do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Rowy melioracyjne mogą być
własnością prywatną, jak i publiczną. Z art. 206 tej ustawy wynika, że jeżeli obowiązek
utrzymania urządzeń melioracji wodnych nie jest wykonywany, właściwy organ Wód
Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez
właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Należy przy tym odróżnić rowy melioracyjne służące polepszeniu stosunków wodnych do
celów rolniczych od urządzeń służących do odwodnienia drogi lub budowli
hydrotechnicznej służącej ochronie przeciwpowodziowej. W dziale V Prawa wodnego
rozdzielono zakresy budownictwa hydrotechnicznego od melioracji wodnych
w odrębnych rozdziałach (rozdział 1 dotyczy budownictwa wodnego, a rozdział 2 reguluje
sprawy z zakresu melioracji wodnych). Poza tym w przepisach rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych
dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1518) wskazano, że droga składa się
co najmniej z: jezdni, poboczy lub usytuowanych w ich miejscu innych części drogi, jeżeli
spełniają one co najmniej jedną z funkcji poboczy określoną w przepisach o ruchu
drogowym, z urządzeń do odwodnienia, ze znaków drogowych, sygnalizatorów
drogowych lub urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, jeżeli konieczność ich
umieszczenia na drodze wynika z przepisów o ruchu drogowym. Urządzenia
do odwodnienia drogi są zatem jedną z części drogi i są zarządzane, budowane
-- 1 of 2 --
2
i utrzymywane przez zarządcę drogi. Rowy melioracyjne, nawet jeśli przecinają pas
drogowy drogi publicznej, nie są zarządzane i utrzymywane przez zarządcę drogi.
Odnosząc się do poruszonego w interpelacji zapytania obywatelskiego „o uregulowanie
stanu prawnego rowu, który pełni funkcje publiczne jako odbiornik wód opadowych
lub roztopowych” wyjaśniam, że przepisy art. 234 Prawa wodnego wskazują, że właściciel
gruntu (każdego - zarówno prywatnego, jak i stanowiącego własność Skarbu Państwa),
nie może, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, odprowadzać wód oraz wprowadzać
ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu
wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent
miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu
przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom,
ustalając termin wykonania tych czynności.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej przejmowania gruntów pod rowami przez samorządy
wyjaśniam, że ogólne zasady przenoszenia własności nieruchomościami w Polsce reguluje
przede wszystkim ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz.
1071), a zasady obrotu nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostek samorządu
terytorialnego reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz.U. z 2015 r. poz. 1774). Natomiast specustawy są szczególnymi rozwiązaniami
prawnymi, mającymi na celu realizację zadań, których wykonanie na podstawie przepisów
ogólnych jest nieefektywne lub w ogóle niemożliwe. Specustawy, do których zalicza się
specustawę „powodziową”1 lub specustawę „drogową”2, przewidują przejęcie przez
inwestora nieruchomości prywatnej za odszkodowaniem na podstawie decyzji
administracyjnej z mocy prawa, z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna.
Ministerstwo Infrastruktury przenalizowało obowiązujące przepisy dotyczące melioracji
wodnych i nie planuje prac legislacyjnych nad specustawą wzorowaną na specustawie
„drogowej” w zakresie rowów melioracyjnych. Ewentualne zmiany, które Ministerstwo
Infrastruktury rozważa wprowadzić do ustawy Prawo wodne dotyczą zapewnienia
prawidłowego utrzymania urządzeń melioracji wodnych czy nadzoru nad spółkami
wodnymi.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
1 Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji
w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 274);
2 Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji
w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311).
-- 2 of 2 --