Interpelacja w sprawie tablic alimentacyjnych opublikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 23 lipca 2025 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11205
do ministra sprawiedliwości
w sprawie tablic alimentacyjnych opublikowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 23 lipca 2025 r.
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 26-07-2025
„Nowa tablica alimentacyjna od <<patriarchalnych>> rządów jest gwoździem do trumny dzietności w Polsce“.[1] – dr Marek Łangalis, dr ekonomii Uniwersytetu Gdańskiego,
„Tablica alimentacyjna zaproponowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości to czyste szaleństwo.“[2] – Rafał Chabisiński, Bezprawnik.pl,
„Spektakularna katastrofa“.[3] – prezes Fundacji Court Watch Polska Bartosz Pilitowski,
„Tak skonstruowane zobowiązanie przekracza dochód rozporządzalny, stanowiąc ekonomiczny absurd, który podważa zaufanie do racjonalności projektodawcy polityki alimentacyjnej“.[4] – prof. nadzw. dr Małgorzata Wojciechowicz, adwokat, Instytut Badań i Rozwoju Nauk Prawnych/Polskie Centrum Edukacji Prawnej,
„(…) mocno niedopracowana jest ta tabela i pozbawiona wewnętrznej logiki (…) nie rozumiem jak wyszło to z naszego ministerstwa z naszego rządu (…)“.[5] – poseł Lewicy Anna Maria Żukowska,
„Tablice alimentacyjne – w obecnej wersji – nie stanowią narzędzia pomocniczego w przyspieszeniu postępowań alimentacyjnych. Wręcz odwrotnie, wyraźnie wydłużą postępowania. (…) Końcowo tracą na tym tylko dzieci.“[6] – adwokat Konrad Kuć.
Szanowny Panie Ministrze,
po opublikowaniu przez Ministerstwo Sprawiedliwości tzw. tablic alimentacyjnych pojawiła się fala jednoznacznej, merytorycznej i ponad środowiskowej krytyki. Zarzuty formułowane są nie tylko przez przedstawicieli opozycji, lecz także przez prawników, ekonomistów, sędziów, mediatorów, publicystów i rodziców. Zgłaszane obawy są fundamentalne i dotyczą braku podstaw ekonomicznych, prawnych i społecznych do przyjęcia tego rodzaju wytycznych. „Właściwie przy więcej niż 1 dziecku Ministerstwo Sprawiedliwości mogłoby po prostu napisać, że sugerowane alimenty to 3/5 dochodu netto. Po co się bawić w jakieś progi“.[7]
Tablice alimentacyjne, mimo że mają charakter „niewiążący“, w praktyce mogą wpływać na przebieg mediacji, ugód i orzeczeń. W obecnej formie nie uwzględniają realnych kosztów życia, rzeczywistego modelu opieki nad dzieckiem (często wspólnego, nieregularnego lub naprzemiennego) oraz zdolności alimentacyjnej zobowiązanego. Sugerowane kwoty alimentów nie są zakotwiczone w rzeczywistości, co będzie czynić ich wykonanie trudne do realizacji, a tym samym zobowiązani będą zmuszeni do ucieczki do szarej strefy.
Działania ministerstwa powinny służyć dobru dziecka. Zamiast tego tworzą chaos i zarzewie konfliktów między rodzicami, co szkodzi dobru dziecka i społeczeństwu w ogólności.
Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie instytucje, środowiska eksperckie oraz konkretne organizacje pozarządowe brały udział w opracowaniu tablic alimentacyjnych? Proszę o udostępnienie uzyskanych w toku konsultacji ekspertyz, protokołów z konsultacji, dokumentów roboczych, zaproszeń i list obecności ze spotkań roboczych i konsultacji.
Czy ministerstwo zasięgało opinii Głównego Urzędu Statystycznego lub Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych przy opracowanie tablic alimentacyjnych? Jeśli tak – proszę o udostępnienie opinii i innych dokumentów wyrażających stanowisko ww. instytucji w sprawie projektu tablic alimentacyjnych.
Ilu urzędników oraz którzy konkretnie pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości uczestniczyli w pracach nad tablicami alimentacyjnymi? W oparciu o jakie dane, przesłanki, opracowania, ekspertyzy przygotowano rzeczone tabele? Proszę o udostępnienie stosownych dokumentów, opinii i ekspertyz, w szczególności opinii departamentów, których pracownicy brali udział w tworzeniu rzeczonych tablic.
Czy w toku prac przeprowadzono test wykonalności tych propozycji – czy oceniono, czy wskazane kwoty są możliwe do realnego zaspokojenia przez zobowiązanych? Czy przeprowadzono ocenę skutków publikacji rzeczonych tabel, w szczególności analizę skutków społecznych i prawnych? Proszę o stosowne dokumenty i ekspertyzy.
Czy przeanalizowano wpływ publikacji tych tablic na poziom dzietności w Polsce, już dziś dramatycznie niski? Jeżeli tak, proszę o stosowne dokumenty i ekspertyzy.
Czy autorzy tabel uwzględnili potrzebę zagwarantowania minimum egzystencji osobie zobowiązanej?
Dlaczego w tabelach nie uwzględniono wprost osobistych nakładów ponoszonych przez rodzica w związku z obowiązkami opiekuńczymi?
[1] https://x.com/MarekLangalis/status/1948249355397292118?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1948249355397292118%7Ctwgr%5Efc8770f8d78bc2a49d01b77cbb1b1aef3bb86668%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fwiadomosci.wp.pl%2Flawina-reakcji-na-tablice-alimentacyjne-ministerstwo-nie-widzi-roznicy-miedzy-brutto-i-netto-7181741781514848a
[2] https://bezprawnik.pl/tablica-alimentacyjna/
[3] https://x.com/bpilitowski/status/1948160101577040314
[4] https://www.prawo.pl/prawo/tablica-alimentacyjna-ministerstwa-sprawiedliwosci-uwagi-dogmatyczne-i-krytyczne,534101.html
[5] https://www.youtube.com/shorts/jPDxLHNoRag
[6] https://wiadomosci.radiozet.pl/biznes/prawnicy-ostro-o-tablicach-alimentacyjnych-punktuja-szereg-wad-dzieci-na-tym-straca
[7] https://x.com/pawelhawrylak/status/1948483257533682143
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4054 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.314.2025
Warszawa, 04 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11205 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Przemysława Wiplera w sprawie tablic alimentacyjnych opublikowanych przez
Ministerstwo Sprawiedliwości w dniu 23 lipca 2025 r., uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1 i 2
Koncepcja wprowadzenia w Polsce tabel alimentacyjnych była konsultowana
z przedstawicielami Głównego Urzędu Statystycznego, Instytutu Wymiaru
Sprawiedliwości, Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, Stowarzyszenia Sędziów
Rodzinnych w Polsce, Stowarzyszenia „Pro Familia", Naczelnej Rady Adwokackiej,
Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, Centrum im. Adama Smitha, Rzecznika Praw
Dziecka oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, a także z przedstawicielami Sejmu i Senatu.
Wszelka robocza dokumentacja powstała w trakcie opracowania tablicy ma charakter
wewnętrzny.
Ad 3
Tablica Alimentacyjna została opracowana przez ówczesną Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Sprawiedliwości Zuzannę Rudzińską-Bluszcz i jej współpracowników.
-- 1 of 3 --
2
Ad 4
Tablica Alimentacyjna nie stanowi źródła prawa, miała mieć charakter jedynie
pomocniczy. Ostateczne ustalenie wysokości należnego świadczenia alimentacyjnego
odbywa się w oparciu o zasady określone w ustawie z 25 lutego 1964 roku – Kodeks
rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809, ze zm.).
Punkt odniesienia w Tablicy Alimentacyjnej stanowiła tak zwana kwota bazowa. Podstawą
jej obliczenia było minimum socjalne za 2024 rok, wyliczane przez Instytut Pracy i Spraw
Socjalnych („IPiSS”). Kwota bazowa stanowi 70% minimum socjalnego na dziecko. Procent
ten wynika z faktu, że w typowym przypadku, do którego odnosiła się Tablica
Alimentacyjna, rodzic, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, spełnia go również
w formach innych niż pieniężne. Wysokość minimum socjalnego IPiSS oblicza w oparciu
o koszyk dóbr konsumpcyjnych, w którym uwzględnia się następujące kategorie: żywność,
mieszkanie (użytkowanie i energia oraz wyposażenie), edukacja, kultura i rekreacja, odzież
i obuwie, ochrona zdrowia, higiena osobista, transport i łączność oraz pozostałe wydatki.
Ad 5
W toku prac nad Tablicą Alimentacyjną nie przeprowadzono analizy wpływu jej publikacji
na poziom dzietności w Polsce.
Ad 6
Łączna kwota świadczenia wynikająca z Tablicy Alimentacyjnej nie powinna przekraczać
3/5 dochodu zobowiązanego, ustalonego przez sąd w toku postępowania. Jest to
bezpośrednie nawiązanie do górnej granicy potrąceń, ustalonej w art. 87 § 3 pkt 2 ustawy
z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.). Jeżeli
ustalona na podstawie Tablicy wysokość świadczenia przekraczałaby 3/5 dochodu osoby
zobowiązanej, kwotę należnego świadczenia należałoby ustalić w oparciu o wartości
wskazane w odpowiednio niższym przedziale dochodowym.
Podkreślam, że w sprawie o alimenty sąd określa ich wysokość w oparciu
o indywidualnie ustalone możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego do
-- 2 of 3 --
3
alimentacji oraz usprawiedliwione potrzeby uprawnionego. W toku sprawy sąd
obowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia okoliczności
istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym osobistych starań każdego z rodziców
w utrzymanie i wychowanie dziecka.
Ad 7
W Tablicy Alimentacyjnej uwzględniono osobiste nakłady, ponoszone przez rodzica,
sprawującego bezpośrednią pieczę nad osobą małoletnią. Konsekwencją takiego
podejścia było określenie kwoty bazowej, o której mowa wyżej, na poziomie 70%
minimum socjalnego na dziecko. Tablica Alimentacyjna była przewidziana dla typowych
przypadków, gdy jeden z rodziców sprawuje bezpośrednią pieczę nad dzieckiem, a drugi
rodzic utrzymuje z dzieckiem kontakty w ograniczonym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --