Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia zdrowia psychicznego w środowisku akademickim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11198
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie systemowego wsparcia zdrowia psychicznego w środowisku akademickim
Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec, Renata Rak, Iwona Małgorzata Krawczyk, Magdalena Łośko, Elżbieta Anna Polak, Katarzyna Królak, Adam Krzemiński, Alicja Łuczak
Data wpływu: 26-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
kwestia zdrowia psychicznego w środowisku akademickim od lat budzi uzasadnione obawy i wymaga systemowych działań. Na wagę tego problemu wskazują zarówno wyniki raportu „Analiza badań nad zdrowiem psychicznym i jakością życia w środowisku akademickim”, sfinansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak i słowa Pani wiceminister Marii Mrówczyńskiej, która podkreśliła, że jest to jedno z kluczowych wyzwań wymagających pilnej i skoordynowanej reakcji.
Raport jasno wskazuje, że problemy zdrowia psychicznego dotykają wszystkich grup społeczności akademickiej — studentów, doktorantów, a także kadry naukowej i administracyjnej. Badania pokazują m.in., że nawet połowa studentów doświadcza wysokiego poziomu stresu, a około 22–23% spełnia kryteria depresji. Wśród doktorantów 17–24% zmaga się z objawami lękowymi lub depresyjnymi, a także pojawiają się myśli samobójcze. Kadra uczelni doświadcza z kolei wysokiego poziomu wypalenia zawodowego i stresu.
Raport podkreśla, że problemy te wynikają nie tylko z czynników indywidualnych, lecz także instytucjonalnych i systemowych, takich jak organizacja pracy i kształcenia, brak równowagi między życiem zawodowym a prywatnym czy niepewność zatrudnienia. Dlatego niezbędne jest, aby działania naprawcze — zwiększające dostępność i skuteczność pomocy psychologicznej oraz uwzględniające stałe monitorowanie i ewaluację — były projektowane i realizowane we współpracy z uczelniami, które najlepiej znają potrzeby swoich społeczności akademickich.
W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie mechanizmy współpracy z uczelniami zamierza wdrożyć ministerstwo, aby zapewnić systemowe i skuteczne wsparcie zdrowia psychicznego w środowisku akademickim, w tym rozwój interwencji opartych na dowodach naukowych?
W jaki sposób ministerstwo planuje wspierać uczelnie w systematycznej ocenie skuteczności wdrażanych programów, aby dostosować je do polskiego kontekstu i poprawiać jakość wsparcia?
Jakie działania zostaną podjęte, aby zwiększyć świadomość i dostępność bezpłatnej pomocy psychologicznej na uczelniach, biorąc pod uwagę bariery finansowe i obawy o dyskrecję?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10590 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DAP-WAZ.055.6.2025.TW
Warszawa, 11 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 11198
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP: Pani Katarzyny
Matusik-Lipiec, Pani Renaty Rak, Pani Iwony Małgorzaty Krawczyk, Pani Magdaleny Łośko,
Pani Elżbiety Anny Polak, Pani Katarzyny Królak, Pani Alicji Łuczak oraz Pana Adama
Krzemińskiego, w sprawie systemowego wsparcia zdrowia psychicznego w środowisku
akademickim.
Szanowni Państwo Posłowie,
uprzejmie informuję, że do segmentów zagadnień – zgodnie z propozycją Państwa Posłów –
należy odnieść się łącznie, z uwagi na fakt, że podniesione sekcje stanowią całość rozumianą
jako pakiet wsparcia udzielanego przez MNiSW na rzecz profilaktyki zdrowia psychicznego
oraz dobrostanu w środowisku akademickim w Polsce.
Podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki – zgodnie z brzmieniem ustawy z dnia
20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.),
dalej: „ustawa PSWN” – dysponują autonomią w zakresie realizowanej działalności.
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podejmuje działania zmierzające
do inspirowania podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki do podejmowania działań
zmierzających do wdrażania programów oraz aktywności mającej na celu wsparcie
dobrostanu oraz przeciwdziałanie kryzysom psychicznym, a także walkę z ich następstwami.
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dalej: „MNiSW”, aktywnie – w dialogu
ze środowiskiem akademickim podejmuje liczne inicjatywy na rzecz wsparcia zdrowia
psychicznego w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki. W 2024 r.
przeprowadzono ankietę wśród podmiotów systemu szkolnictwa wyższego, której wyniki
przyczyniły się do przygotowania komplementarnych działań w zakresie zdrowia
psychicznego w środowisku akademickim, które nieustająco może liczyć na wsparcie resortu
w zakresie aktywności realizowanych w tej niezwykle ważnej sprawie. Podmioty systemu
szkolnictwa wyższego były także adresatami przeprowadzonych analiz. Współpraca
ze środowiskiem akademickim w sprawie projektów wsparcia zdrowia psychicznego oraz
dobrostanu daje wymierne rezultaty w zakresie uruchamiania nowych pól aktywności
służących sprawie dobrostanu i zdrowia psychicznego osób kształcących się oraz
pracujących w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. Wśród konkretnych działań należy
wymienić:
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
1. Zespół do spraw identyfikacji dobrych praktyk i opracowania mechanizmów
przeciwdziałania mobbingowi, wspierania dobrostanu osób pracujących oraz
kształcących się w systemie szkolnictwa wyższego i nauki oraz profilaktyki zdrowia
psychicznego w środowisku akademickim
Na mocy zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 czerwca 2025 r.
w MNiSW powołano Zespół do spraw identyfikacji dobrych praktyk i opracowania
mechanizmów przeciwdziałania mobbingowi, wspierania dobrostanu osób pracujących oraz
kształcących się w systemie szkolnictwa wyższego i nauki oraz profilaktyki zdrowia
psychicznego w środowisku akademickim. Do jego zadań należy wspieranie dobrostanu oraz
profilaktyki zdrowia psychicznego osób pracujących oraz kształcących się w środowisku
akademickim.
Obecnie prace koncentrują się na przygotowaniu konkretnych propozycji zapisów
do nowelizacji ustawy PSWN i rekomendacjach dla uczelni w kwestii przeciwdziałania
mobbingowi. Wśród najważniejszych zadań Zespołu znalazły się: identyfikowanie obszarów,
w których istnieje możliwość wystąpienia mobbingu i dyskryminacji; opracowanie propozycji
rozwiązań systemowych (w szczególności legislacyjnych) oraz mechanizmów ochronnych
wobec osoby dokonującej zgłoszenia mobbingu i osoby dokonującej takiego zgłoszenia
w imieniu osoby trzeciej. Ponadto należy wspomnieć o analizie rozwiązań przyjętych
w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki obejmujących wsparcie zdrowia
psychicznego i dobrostanu osób pracujących oraz kształcących się w tym systemie,
przeglądzie działań antymobbingowych w tych podmiotach i przygotowaniu kierunkowych
rekomendacji.
2. Projekt – Uczelnia – przestrzeń bezpieczna od mobbingu i dyskryminacji
Kolejną inicjatywą MNiSW w zakresie wielosegmentowych działań na rzecz zdrowia
psychicznego oraz dobrostanu w środowisku akademickim jest uruchomienie zadania
zleconego MNiSW pn. „Uczelnia – przestrzeń bezpieczna od mobbingu i dyskryminacji –
działania na rzecz wspierania polityki antymobbingowej i działań niepożądanych na polskich
uczelniach”, które zostało przekazane do realizacji Uniwersytetowi Warszawskiemu.
Głównymi celami tego zadania są: uzyskanie informacji, w jaki sposób uczelnie wyższe
w Polsce radzą sobie z problemem mobbingu i dyskryminacji w miejscu pracy i nauki oraz
wypracowanie rekomendacji dla uczelni dotyczących przeciwdziałania mobbingowi.
W ramach projektu planowana jest m.in. realizacja konkursu na najlepsze praktyki
antymobbingowe i antydyskryminacyjne.
Z podmiotów, które zgłoszą się do udziału w konkursie, wytypowane zostaną uczelnie, które
następnie będą poddane badaniu jakościowemu obejmującemu realizację wywiadów
pogłębionych z przedstawicielami tych uczelni. Przeprowadzona zostanie również analiza
praktyk i procedur antymobbingowych i antydyskryminacyjnych stosowanych na polskich
uczelniach publicznych i niepublicznych. Na podstawie zrealizowanych w ramach zadania
działań i badań powstanie poradnik dobrych praktyk z najlepszymi strategiami i konkretnymi
działaniami realizowanymi przez polskie uczelnie w tym zakresie.
3. Wsparcie psychologiczne studentów, nauczycieli akademickich i środowiska
doktoranckiego
Potrzeba wsparcia psychologicznego dla osób doświadczonych mobbingiem jest kluczowa,
a odporność psychiczna sprzyja lepszemu radzeniu sobie z jego skutkami, dlatego
MNiSW zleciło dwa projekty mające na celu zapewnienie społeczności akademickiej dostępu
do wsparcia psychologicznego i wiedzy z tego zakresu. Są to: projekt wsparcia
psychologicznego studentów i nauczycieli akademickich „Strefa Komfortu PSRP”
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
[https://strefakomfortu.psrp.org.pl] i „PhD Well – działania na rzecz dobrostanu
psychicznego i rozwoju środowiska doktoranckiego” [https://phdwell.krd.edu.pl/wsparcie],
w tym ograniczenie czynników, prowadzących do doświadczania przez nich negatywnych
sytuacji wpływających na poczucie niepewności w trakcie realizacji kształcenia”.
Uniwersytet SWPS realizuje zadanie zlecone przez MNiSW odwołujące się do skutecznych
interwencji w zakresie wsparcia zdrowia psychicznego, które stanowi kontynuację badania
nad zdrowiem psychicznym. Jego efekty, oprócz tego, że zostaną upublicznione
i zaprezentowane przez MNiSW, będą także przekazane do podmiotów systemu szkolnictwa
wyższego i nauki.
Celem analizy jest identyfikacja interwencji na rzecz dobrostanu psychicznego
o zweryfikowanej już skuteczności, możliwych do wykorzystania we współczesnym polskim
środowisku akademickim oraz opracowanie wskazówek ułatwiających praktyczne
wykorzystanie opisanych interwencji w środowisku akademickim. Efektem realizacji zadania
będzie katalog interwencji, których skuteczność została zweryfikowana empirycznie
w ostatnich latach — cezurę czasową stanowi początek pandemii COVID-19. Katalog będzie
miał formę całościowego recenzowanego raportu obejmującego analizę i opis wszystkich
zidentyfikowanych interwencji o zweryfikowanej skuteczności .
Bezpośrednim rezultatem zadania będzie katalog interwencji o zweryfikowanej
skuteczności, ukierunkowanych na podnoszenie dobrostanu psychicznego osób tworzących
środowisko akademickie. Interwencje zostaną opisane szczegółowo, żeby umożliwić
ich zastosowanie w odniesieniu do wybranej grupy w uczelni lub w instytucie badawczym
w celu przeprowadzenia jednorazowego oddziaływania lub opracowania całościowego
programu wsparcia zdrowia psychicznego w danej jednostce organizacyjnej.
Długotrwałym rezultatem ma być dostarczenie wiedzy na temat skutecznych interwencji
nakierowanych na podnoszenie dobrostanu w celu uprawdopodobnienia stosowania
na polskich uczelniach i w instytutach badawczych oddziaływań o zweryfikowanej
skuteczności i ograniczenia działań o nieznanej skuteczności.
4. Sympozja naukowo – praktyczne MNiSW – wymiana doświadczeń i dobrych praktyk
ze środowiskiem akademickim
MNiSW aktywnie angażuje się w dyskusję ze środowiskiem akademickim i wymianę
doświadczeń oraz dobrych praktyk. W ciągu ostatniego roku w MNiSW odbyły się cztery
sympozja naukowo-praktyczne w ramach rozpoczętego w 2024 roku cyklu „Ministerialne
Forum Debaty Akademickiej”. Trzy z nich („Kondycja psychiczna w środowisku akademickim
w Polsce” – czerwiec 2024, „Równe traktowanie w sektorze szkolnictwa wyższego i nauki” –
grudzień 2024, „Architektura systemu szkolnictwa wyższego i nauki i jej wpływ na dobrostan
– w poszukiwaniu optymalizacyjnych rozwiązań projakościowych” – czerwiec 2025)
dotyczyły tematów, które pośrednio łączą się z tematem przeciwdziałania mobbingowi.
Podczas tych seminariów podnoszony był temat działań przemocowych, w tym mobbingu.
5. Organizowanie i animowanie działań na rzecz środowiska akademickiego
Z woli Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakres rzeczowy zadań realizowanych
w ramach konkursu po raz pierwszy obejmował także działania na rzecz dobrostanu
studentów i doktorantów, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki zdrowia
psychicznego.
Konkurs „Organizowanie i animowanie działań na rzecz środowiska akademickiego
w Polsce” – zagadnienie zdrowia psychicznego umieszczono jako jeden z filarów (zagadnień)
dających możliwość ubiegania się w trybie konkursowym o środki finansowane przez
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
MNiSW. O środki mogą ubiegać się organizacje pozarządowe i podmioty wymienione w art. 3
ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2023 r. poz. 571), prowadzące obejmującą teren całego kraju działalność statutową
w środowisku akademickim, w obszarze zgodnym z zakresem rzeczowym zadania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --