Interpelacja w sprawie zaległości w wypłatach dotacji w ramach programu "Czyste Powietrze"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11194
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zaległości w wypłatach dotacji w ramach programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Robert Jagła
Data wpływu: 25-07-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z zapytaniami przedsiębiorców i beneficjentów, których dotyczy ta sytuacja oraz licznymi doniesieniami medialnymi, w tym artykułami prasowymi, które wskazują na poważne problemy z realizacją programu „Czyste Powietrze”, zwracam się z niniejszą interpelacją. Z informacji, do których dotarłem, wynika, że wielu beneficjentów programu, a także firmy zajmujące się termomodernizacją budynków i montażem urządzeń grzewczych, zgłasza poważne zaległości w wypłatach przyznanych dotacji.
Problem ten, jeśli potwierdzony, może mieć szereg negatywnych konsekwencji:
Dla beneficjentów: Opóźnienia w wypłatach mogą powodować trudności finansowe, a nawet uniemożliwiać realizację zaplanowanych inwestycji mających na celu poprawę jakości powietrza i efektywności energetycznej budynków.
Dla firm: Zaległości w płatnościach mogą prowadzić do problemów z płynnością finansową, ograniczenia działalności, a nawet upadłości.
Dla programu „Czyste Powietrze”: Problemy z wypłatami mogą zniechęcać potencjalnych wnioskodawców i podważać zaufanie do programu, co z kolei może wpłynąć na jego efektywność i realizację celów.
W związku z powyższym, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. Nr 73, poz. 350, z późn. zm.) kierując się szeroko pojętym interesem społecznym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada informacje na temat skali zaległości w wypłatach dotacji w ramach programu „Czyste Powietrze” i jakie jest aktualne zadłużenie wobec beneficjentów oraz firm realizujących projekty?
2. Jakie są przyczyny tych opóźnień? Czy wynikają one z problemów organizacyjnych, braku środków finansowych, czy też z innych czynników? Proszę o szczegółowe wyjaśnienia.
3. Jakie konkretne działania podejmuje ministerstwo w celu rozwiązania problemu zaległości w wypłatach?
4. Jakie kroki zostaną podjęte, aby zapewnić terminowe wypłaty dotacji w przyszłości i uniknąć powtórzenia się tej sytuacji? Czy planowane są zmiany w procedurach, zasobach kadrowych lub w systemie finansowania programu?
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów, które miałyby na celu wsparcie firm, które poniosły straty finansowe w związku z opóźnieniami w wypłatach, na przykład poprzez przyspieszenie procedur rozliczeniowych lub wprowadzenie odsetek za zwłokę?
Proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania w terminie przewidzianym prawem.
Z poważaniem
Robert Jagła
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7992 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.69.2025.AS
3929955.15855040.12746246
Warszawa, 22-08-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Posła Roberta Jagły w sprawie zaległości
w wypłatach dotacji w ramach Programu „Czyste Powietrze”
(K10INT11194)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane na podstawie
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW), dotyczące realizacji Programu „Czyste powietrze” (dalej:
Program).
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada informacje na temat skali zaległości
w wypłatach dotacji w ramach programu "Czyste Powietrze" i jakie jest aktualne zadłużenie
wobec beneficjentów oraz firm realizujących projekty?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) współpracuje z NFOŚiGW przy realizacji
Programu, występując w kilku rolach, jako:
• organ nadzoru zgodnie z ustawą - Prawo ochrony środowiska (również jako organ
nadzoru nad wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej (dalej:
wfośigw));
• Instytucja Odpowiedzialna za Realizację Inwestycji w Krajowym Planie Odbudowy
i Zwiększania Odporności (dalej: KPO);
• Instytucja Pośrednicząca w Programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS);
• organ nadzoru nad NFOŚiGW jako Operatorem Funduszu Modernizacyjnego
(dalej: FM).
W ramach wskazanych ról, MKiŚ podejmuje wszelkie działania, aby zapewnić efektywną
i zgodną z obowiązującymi przepisami realizację Programu. MKiŚ posiada wiedzę na temat
sposobu jego wdrażania.
Umowy o dofinansowanie w ramach Programu zawierane są przez poszczególne wfośigw
bezpośrednio z beneficjentami (osobami fizycznymi), a nie z wykonawcami inwestycji.
Według stanu na 14.08.2025 r., w systemie NFOŚiGW znajduje się 43 126 wniosków
o płatność, na łączną kwotę ok. 1 212 mln zł, które nie zostały podjęte do oceny w terminie
wskazanym w regulaminie Programu. Należy podkreślić, że wskazane płatności są
-- 1 of 3 --
dokonywane na rzecz beneficjentów Programu, nie wyodrębniono tu kwot które trafią
finalnie do wykonawców, gdyż wynika to z odrębnych umów beneficjentów (NFOŚiGW ani
wfośigw nie jest stroną umowy między beneficjentem a wykonawcą, w dokumentacji
w systemie są wyłącznie umowy z wykonawcami w trybie prefinansowania).
2. Jakie są przyczyny tych opóźnień? Czy wynikają one z problemów organizacyjnych,
braku środków finansowych, czy też z innych czynników? Proszę o szczegółowe wyjaśnienia.
Opóźnienia w wypłatach wynikają z kilku nakładających się czynników. Do 2024 r. Program
nie miał zapewnionego finansowania przy braku odpowiednich mechanizmów kontroli
kosztów inwestycji. Spowodowało to ogromny napływ wniosków, na co nie był
przygotowany system NFOŚiGW /wfośigw. Jednocześnie w związku ze zgłaszanymi
nieprawidłowościami i nadużyciami, wprowadzono wzmożone i szczegółowe kontrole
inwestycji przez wfośigw. Kontrole ujawniają m.in. zawyżanie kosztów jednostkowych, czy
narzucanie bardzo wysokich marż za wykonane prace.
3. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo w celu rozwiązania problemu
zaległości w wypłatach?
Należy podkreślić, że terminowa realizacja wypłat dla beneficjentów Programu jest jednym
z priorytetów NFOŚiGW oraz MKiŚ. Z tego też względu prowadzony jest regularny dialog
z przedstawicielami wykonawców inwestycji oraz stały kontakt ze wszystkimi wfośigw,
celem monitorowania postępów w rozliczaniu złożonych wniosków. W odpowiedzi na
postulaty zgłaszane przez przedsiębiorców, wspólnie z nimi wypracowano konkretne
wytyczne dla wfośigw mające na celu usprawnienie procesu obsługi i wypłat środków,
w tym:
− nadanie najwyższego priorytetu rozpatrywaniu wszystkich prawidłowo złożonych
wniosków o płatność w 2024 r. oraz realizację wypłat najpóźniej do 30.09.2025 r.,
− dokonywanie wypłat środków w ciągu 3 dni roboczych od dnia zatwierdzenia wniosku
o płatność,
− rekomendację, aby w przypadku wątpliwości dotyczących wyłącznie wysokości stawek
kosztów jednostkowych, dokonywać płatności zgodnie ze stawkami opublikowanymi na
stronie internetowej: https://czystepowietrze.gov.pl/ ,
− dokonywanie wypłat dotacji nie później niż w ciągu 60 dni od dnia złożenia przez
beneficjenta kompletnych wyjaśnień lub dokumentów.
Dodatkowo opracowano tabelę kosztów jednostkowych w ramach finansowania KPO
i FEnIKS, która wspiera beneficjentów w racjonalnym szacowaniu wydatków objętych
dotacją oraz przyspiesza ocenę ofert i wniosków. Szczegółowe informacje dot. powyższych
kwestii zostały opublikowane na stronie internetowej pod linkami:
− https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/usprawnienie-procedur-
rozpatrywania-wnioskow-o-platnosc
− https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/przyspieszamy-wycene .
Aby przyspieszyć wypłatę środków i rozpatrywanie wniosków, NFOŚiGW wraz z wfośigw
wdrożył szereg działań naprawczych, w tym: zoptymalizowano procesy, zwiększono
zatrudnienie oraz wykorzystano okres czasowego wstrzymania naboru nowych wniosków
(pomiędzy 28.11.2024 r. – 31.03.2025 r.) na pracę nad intensyfikacją rozpatrywania
wniosków o dofinansowanie oraz wniosków o płatność. Te działania przynoszą już efekty,
a tempo rozliczeń wyraźnie rośnie.
-- 2 of 3 --
Dążymy do tego, by każdy beneficjent otrzymał należne środki możliwie najszybciej –
zgodnie z warunkami umowy i po pozytywnej weryfikacji dokumentów.
Dodatkowo, pozyskano nowe źródło finansowania – 10 mld zł z FM, który jest dedykowany
transformacji energetycznej gospodarki (w tym sektora budownictwa) i walce z ubóstwem
energetycznym. Działanie to ma zapewnić stabilność finansową Programu.
4. Jakie kroki zostaną podjęte, aby zapewnić terminowe wypłaty dotacji w przyszłości
i uniknąć powtórzenia się tej sytuacji? Czy planowane są zmiany w procedurach, zasobach
kadrowych lub w systemie finansowania programu?
Od 31.03.2025 r. obowiązuje nowa wersja Programu, której zasady mają ograniczyć
dotychczasowe nadużycia, w tym zawyżanie cen. Zwiększenie kadry obsługującej Program
w wfośigw ma również przyczynić się do szybszego rozpatrywania wniosków i zapobiegania
zaległościom.
NFOŚiGW i wfośigw prowadzą też regularny dialog i na bieżąco usprawniają procesy oceny
wniosków i procedowania płatności. NFOŚiGW podejmuje także działania związane
z podnoszeniem jakości realizacji inwestycji oraz organizacją współpracy z wykonawcami,
m.in. przez dialog z przedstawicielami branży, wprowadzenie tabeli kosztów jednostkowych
(informacje są dostępne pod adresem: https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-
komunikaty/przyspieszamy-wycene ), usprawnienie relacji między wfośigw a wykonawcami
(informacje są dostępne pod adresem: https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-
komunikaty/usprawnienie-procedur-rozpatrywania-wnioskow-o-platnosc ). Te publikacje
to zbiór wytycznych/zasad porządkujących relacje wfośigw z wykonawcami i mających na
celu mobilizację wfośigw do sprawnego rozliczania wniosków o płatność i jak najszybszych
wypłat dotacji.
5. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów, które miałyby na celu
wsparcie firm, które poniosły straty finansowe w związku z opóźnieniami w wypłatach, na
przykład poprzez przyspieszenie procedur rozliczeniowych lub wprowadzenie odsetek za
zwłokę?
Działania podjęte przez MKiŚ i NFOŚiGW, mające na celu zapewnienie płynności
finansowej w Programie i optymalizację procedur związanych z wypłatą dotacji, zostały
opisane w odpowiedziach na pytania nr 3 i nr 4. Nowe usprawnienia pojawiają się na
bieżąco, w wyniku ścisłej współpracy pomiędzy NFOŚiGW oraz wfośigw, która również
obejmuje dialog z wykonawcami.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --