Interpelacja w sprawie czynności sprawdzających prowadzonych przez organa Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11190
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie czynności sprawdzających prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 25-07-2025
W ostatnich latach obserwuje się systematyczne zmniejszanie liczby kontroli podatkowych przy równoczesnym wzroście liczby czynności sprawdzających podejmowanych wobec przedsiębiorców przez organy administracji skarbowej. Zmiana ta może mieć istotne skutki zarówno dla efektywności aparatu skarbowego, jak i dla sytuacji podatników.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakimi przesłankami kierują się organy KAS, decydując się na podjęcie czynności sprawdzających lub wszczęcie kontroli podatkowej? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem stosowanych algorytmów oceny ryzyka, progów wartościowych i wszelkich innych kryteriów decyzyjnych.
2. Dlaczego w latach 2019-2024 miał miejsce wzrost liczby czynności sprawdzających przy jednoczesnym spadku liczby kontroli podatkowych?
3. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających podjętych przez organy podatkowe w latach 2019-2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
4. Jaka jest łączna liczba kontroli podatkowych, po których w ciągu roku od ich zakończenia wszczęto postępowanie podatkowe wobec kontrolowanych podatników w latach 2019-2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
5. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników, u których w ciągu roku od ich podjęcia wszczęto postępowanie podatkowe w latach 2019-2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
6. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników, u których w ciągu roku od ich podjęcia rozpoczęto kontrolę podatkową w latach 2019-2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
7. Jaka jest łączna liczba kontroli podatkowych przeprowadzonych u podatników, wobec których w okresie 12 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli nie podjęto czynności sprawdzających? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
8. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających, które zakończyły się wyłącznie dobrowolną korektą deklaracji podatkowej złożoną przez podatnika bez podejmowania dalszych działań administracyjnych (kontrola lub postępowanie podatkowe) w latach 2019-2024, wraz z łączną kwotą wynikających z tych korekt dopłat podatku? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
9. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających, które zakończyły się ustaleniem nieprawidłowości skutkujących doszacowaniem zaległości podatkowej lub odmową zwrotu podatku VAT w latach 2019-2024, wraz z łączną kwotą ustaleń? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
10. Jaka jest średnia, mediana, oraz maksymalny czas trwania czynności sprawdzających przeprowadzonych w latach 2019-2024, liczonych od dnia pierwszego żądania informacji do dnia doręczenia informacji o ich zakończeniu? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
11. Jaka jest liczba podatników, wobec których w latach 2019-2024 prowadzono więcej niż jedną czynność sprawdzającą w tej samej sprawie w ciągu jednego roku podatkowego? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
12. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane statystyczne dotyczące zakresu dokumentów i informacji, o które zwracały się organy podatkowe w ramach czynności sprawdzających w latach 2019-2024, w tym w szczególności: liczby przypadków, w których żądano przedstawienia umów cywilnoprawnych, aktów notarialnych, wyciągów bankowych, korespondencji handlowej, informacji od kontrahentów lub innych dokumentów typowych dla postępowania podatkowego bądź kontroli podatkowej? Proszę wskazać, czy prowadzone są analizy dotyczące ewentualnego przekraczania przez organy granic właściwych dla tej formy działania.
13. Proszę o wskazanie decyzji, zmian organizacyjnych lub innych inicjatyw podjętych przez ministerstwo w zakresie przedmiotowego pytania. Jakie konkretne działania zostały wdrożone przez Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z 6 grudnia 2023 r. dotyczące czynności sprawdzających wobec podatników?
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14449 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 29 września 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11190
Pana Posła Janusza Kowalskiego
w sprawie czynności sprawdzających
Znak sprawy: DNK1.054.12.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację w sprawie czynności sprawdzających
prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11190 złożoną przez Pana Posła Janusza
Kowalskiego w sprawie czynności sprawdzających prowadzonych przez organy
Krajowej Administracji Skarbowej przekazuję na ręce Pana Marszałka następujące
informacje i wyjaśnienia.
1. Jakimi przesłankami kierują się organy KAS, decydując się na podjęcie
czynności sprawdzających lub wszczęcie kontroli podatkowej? Proszę
o odpowiedź z wyszczególnieniem stosowanych algorytmów oceny ryzyka,
progów wartościowych i wszelkich innych kryteriów decyzyjnych.
Weryfikacja prawidłowości rozliczeń podatkowych dokonywana przez Krajową
Administrację Skarbową (KAS) to proces oparty na czynnościach sprawdzających,
kontrolach podatkowych, kontrolach celno-skarbowych oraz postępowaniach
przygotowawczych w sprawach karnych skarbowych. Oceniając skuteczność
działań w obszarze weryfikacji rozliczeń podatkowych, należy uwzględniać te
wszystkie działania.
Podstawą do wszczęcia odpowiedniego rodzaju działań są wyniki analizy ryzyka,
które determinują to, jakie czynności będą prowadzone. Analiza ryzyka prowadzona
jest m.in. w oparciu o posiadane przez KAS narzędzia i systemy informatyczne (np.
STIR), dane przekazywane przez podatników (np. Jednolite Pliki Kontrolne,
deklaracje podatkowe), dostępne źródła zewnętrzne (np. KRS, CEiDG), a także
-- 1 of 7 --
2/7
informacje sygnalne.
W przypadku gdy wynik analizy ryzyka wykazuje duże nieprawidłowości i zachodzi
podejrzenie generowania dużych strat dla budżetu państwa, są wszczynane
kontrole celno-skarbowe. Natomiast w przypadku, gdy nieprawidłowości są
mniejsze, są uruchamiane kontrole podatkowe albo czynności sprawdzające.
2. Dlaczego w latach 2019–2024 miał miejsce wzrost liczby czynności
sprawdzających przy jednoczesnym spadku liczby kontroli podatkowych?
W odniesieniu do kontroli podatkowych nastąpiło ograniczenie ich prowadzenia,
gdyż w pewnym zakresie zastąpiono je czynnościami sprawdzającymi, mniej
sformalizowanymi i dającymi możliwość ich prowadzenia bez udziału podatnika.
Czynności sprawdzające mają na celu m.in. sprawdzenie terminowości składania
deklaracji oraz wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników
oraz inkasentów i stwierdzenie formalnej poprawności deklaracji oraz ustalenia
stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności
z przedstawionymi dokumentami.
Wzrost liczby czynności sprawdzających jest wynikiem tego, że czynności
sprawdzające pozwalają na szybsze i skuteczniejsze wykrywanie typowych błędów
i nieprawidłowości, niewymagających wszczęcia kontroli podatkowych.
W szczególności czynności sprawdzające są podejmowane w przypadkach, gdy
nieprawidłowości podatkowe wynikają z nieumyślnych błędów podatników lub
dotyczą uszczupleń o mniejszej skali, czyli w sprawach, w których wszczęcie bardziej
skomplikowanej i rozbudowanej procedury kontroli jest niezasadne. Celem
czynności sprawdzających jest bieżąca weryfikacja prawidłowości deklarowanych
przez podatników zobowiązań podatkowych, mająca jak najszybciej zapobiec
powstaniu ewentualnych zaległości podatkowych i doprowadzić rozliczenia
podatnika do stanu zgodnego z prawem.
Istotny jest również rozwój narządzi wspomagających czynności sprawdzające
i poprzedzające je analizy ryzyka, dzięki którym jest możliwe automatyczne
wykrywanie ryzyka/nieprawidłowości oraz ich weryfikacja w ramach czynności
sprawdzających bez kierowania spraw do kontroli podatkowych.
3. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających podjętych przez organy
podatkowe w latach 2019–2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem
danych za każdy rok.
Tabela 1. Informacje na temat liczby czynności sprawdzających.
Rok 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Liczba czynności
sprawdzających
(dane w mln)
2,5 2,6 2,9 2,2 2,3 2,4
4. Jaka jest łączna liczba kontroli podatkowych, po których w ciągu roku od ich
zakończenia wszczęto postępowanie podatkowe wobec kontrolowanych
podatników w latach 2019–2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem
danych za każdy rok.
-- 2 of 7 --
3/7
Tabela 2. Liczba kontroli podatkowych, po których w ciągu roku od ich zakończenia
wszczęto postępowanie podatkowe wobec kontrolowanych podatników w latach 2019–
2024
Rok
Liczba kontroli podatkowych, po których w ciągu roku od ich zakończenia
wszczęto postępowanie podatkowe wobec kontrolowanych podatników
(w tys.)
2019 9,3
2020 6,5
2021 6,9
2022 6,9
2023 5,7
2024 4,6
5. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec
podatników, u których w ciągu roku od ich podjęcia wszczęto postępowanie
podatkowe w latach 2019–2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem
danych za każdy rok.
Tabela 3. Liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników,
u których w ciągu roku od ich podjęcia wszczęto postępowanie podatkowe w latach 2019–
2024
Rok
Liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników, u
których w ciągu roku od ich podjęcia wszczęto postępowanie podatkowe
(w tys.)
2019 2,0
2020 1,6
2021 1,7
2022 3,1
2023 3,8
2024 4,1
6. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec
podatników, u których w ciągu roku od ich podjęcia rozpoczęto kontrolę
podatkową w latach 2019–2024? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem
danych za każdy rok
Tabela 4. Liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników,
u których w ciągu roku od ich podjęcia rozpoczęto kontrolę podatkową w latach 2019–
2024
Rok
Liczba czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec podatników, u
których w ciągu roku od ich podjęcia rozpoczęto kontrolę podatkową
(w tys.)
2019 37,7
2020 32,8
2021 35,7
2022 27,6
2023 20,2
2024 6,6
-- 3 of 7 --
4/7
7. Jaka jest łączna liczba kontroli podatkowych przeprowadzonych
u podatników, wobec których w okresie 12 miesięcy przed rozpoczęciem
kontroli nie podjęto czynności sprawdzających? Proszę o odpowiedź
z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
Tabela 4. Liczba kontroli podatkowych przeprowadzonych u podatników, wobec których
w okresie roku przed kontrolą podatkową nie podjęto czynności sprawdzających
w latach 2019-2024
Rok Liczba kontroli podatkowych przeprowadzonych u podatników, wobec
których w okresie roku przed kontrolą podatkową nie podjęto czynności
sprawdzających (w tys.)
2019 9,1
2020 6,5
2021 6,3
2022 6,5
2023 4,5
2024 2,7
8. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających, które zakończyły się
wyłącznie dobrowolną korektą deklaracji podatkowej złożoną przez
podatnika bez podejmowania dalszych działań administracyjnych (kontrola
lub postępowanie podatkowe) w latach 2019–2024, wraz z łączną kwotą
wynikających z tych korekt dopłat podatku? Proszę o odpowiedź
z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
Tabela 5. Liczba czynności sprawdzających, których sposób zakończenia wskazuje na
złożoną korektę deklaracji podatkowej z łączną kwotą dopłat podatku
Rok 2022 2023 2024
Liczba
czynności
sprawdzających
(w tys.)
362 435 501
Łączna kwota
dopłat podatku
(w mln zł)
5 012 4 716 6 511
9. Jaka jest łączna liczba czynności sprawdzających, które zakończyły się
ustaleniem nieprawidłowości skutkujących doszacowaniem zaległości
podatkowej lub odmową zwrotu podatku VAT w latach 2019–2024, wraz z łączną
kwotą ustaleń? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
Tabela 6. Liczba czynności sprawdzających w podatku VAT z łączną kwotą doszacowania
zaległości podatkowej
Rok 2022 2023 2024
Liczba
czynności
sprawdzających
(w tys.)
154 202 225
Łączna kwota
doszacowania
zaległości
podatkowej (w
mln zł)
2 980 4 174 5 101
-- 4 of 7 --
5/7
10. Jaka jest średnia, mediana, oraz maksymalny czas trwania czynności
sprawdzających przeprowadzonych w latach 2019–2024, liczonych od dnia
pierwszego żądania informacji do dnia doręczenia informacji o ich
zakończeniu? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
Tabela 7. Średni czas trwania, mediana oraz maksymalny czas trwania czynności
sprawdzających
Rok 2022 2023 2024
Średni czas trwania (w dniach) 20,41 28,06 40,31
Mediana (w dniach) 7 7 8
Maksymalny czas trwania
(w dniach) 364 725 1 093
Dodatkowo uprzejmie informuję, że w latach 2019-2021 czynności sprawdzające
były ewidencjonowane w systemie, który nie posiadał w swojej funkcjonalności
możliwości odnotowania „daty rozpoczęcia czynności sprawdzających”. W związku
z tym brak jest danych niezbędnych do obliczenia średniego czas trwania czynności
sprawdzających. Elektronizacja ewidencji czynności sprawdzających nastąpiła 1
stycznia 2022 r., dlatego też do przygotowania odpowiedzi uwzględniono czynności
sprawdzających podjęte od 2 stycznia 2022 r. Ponadto należy odnotować, iż na
maksymalny czas trwania czynności wpływ mają sporadycznie występujące
przypadki, które były w 2024 r. przedmiotem działań nadzorczych ze strony
Ministerstwa Finansów.
11. Jaka jest liczba podatników, wobec których w latach 2019–2024 prowadzono
więcej niż jedną czynność sprawdzającą w tej samej sprawie w ciągu jednego roku
podatkowego? Proszę o odpowiedź z wyszczególnieniem danych za każdy rok.
Tabela 8. Liczba podatników w stosunku do których prowadzono więcej niż jedne
czynności sprawdzające
Rok 2022 2023 2024
Liczba podatników (w tys.) 50 45 42
12. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane statystyczne dotyczące zakresu
dokumentów i informacji, o które zwracały się organy podatkowe w ramach
czynności sprawdzających w latach 2019–2024, w tym w szczególności: liczby
przypadków, w których żądano przedstawienia umów cywilnoprawnych, aktów
notarialnych, wyciągów bankowych, korespondencji handlowej, informacji od
kontrahentów lub innych dokumentów typowych dla postępowania podatkowego
bądź kontroli podatkowej? Proszę wskazać, czy prowadzone są analizy dotyczące
ewentualnego przekraczania przez organy granic właściwych dla tej formy
działania.
Tabela 9. Liczba czynności sprawdzających w ramach których wystąpiono o dokumenty
w sprawie
Rok 2022 2023 2024
Liczba spraw (w tys.) 936 980 1 551
Dodatkowo informuję, że system, w którym są ewidencjonowane czynności
-- 5 of 7 --
6/7
sprawdzające nie pozwala na wyszczególnienie liczby przypadków, w których są
wystąpiono z żądaniem przedstawienia różnych rodzajów dokumentów, np. umowy
cywilnoprawnego, aktu notarialnego, wyciągu bankowego, korespondencji
handlowej, informacji od kontrahentów czy też innych rodzajów dokumentów.
Ponadto w odniesieniu do pytań 8, 9, 10, 11 oraz 12 wyjaśniam - jak wspomniano w
odpowiedzi na pytanie nr 10 - że elektronizacja ewidencji czynności sprawdzających
nastąpiła 1 stycznia 2022 r., dlatego też do przygotowania odpowiedzi na te pytania
uwzględniono czynności sprawdzające podjęte od 2 stycznia 2022 r. i zakończone
odpowiednio w 2022 r., 2023 r. oraz 2024 r.
13. Proszę o wskazanie decyzji, zmian organizacyjnych lub innych inicjatyw
podjętych przez Ministerstwo w zakresie przedmiotowego pytania. Jakie
konkretne działania zostały wdrożone przez Ministerstwo Finansów
w odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z 6 grudnia 2023
r. dotyczące czynności sprawdzających wobec podatników?
Na bieżąco są analizowane potrzeby zmian legislacyjnych w zakresie Ordynacji
podatkowej. Dotyczy to również uregulowania czynności sprawdzających.
W następstwie tych analiz są formułowane projekty zmian.
I tak, kilka zmian w obszarze czynności sprawdzających jest zawartych w projekcie
z 4 sierpnia 2025 r. ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz
niektórych innych ustaw. Projekt ustawy jest wpisany do Wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UD 196. Projekt został
zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny1.
W obszarze czynności sprawdzających projekt zakłada m.in. uproszczenie trybu
korygowania deklaracji z urzędu przez organ podatkowy i zwiększenie wysokości
korekty z 5 000 do 10 000 zł wysokości zobowiązania podatkowego, nadpłaty,
zwrotu podatku, podatku naliczonego albo nadwyżki podatku naliczonego nad
należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych lub wysokości
straty, które mogą zostać zmienione w wyniku korekty deklaracji z urzędu przez
organ podatkowy. Aktualny limit obowiązuje od 2016 r. i wobec wskaźników inflacji
stał się zbyt niski.
Proponowane zmiany w art. 274 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej polegają na rezygnacji
z doręczenia podatnikowi uwierzytelnionej kopii korekty deklaracji sporządzonej
przez organ podatkowy na rzecz przekazywania wyłącznie informacji
o skorygowaniu deklaracji. Obecnie przytłaczająca większość deklaracji jest
składana drogą elektroniczną i nie jest możliwe sporządzenie jej „kserokopii”.
Konieczne jest drukowanie dokumentów elektronicznych (deklaracji) w celu
naniesienia na ich poprawek. Organ podatkowy, po skorygowaniu deklaracji
z urzędu, będzie zobligowany jedynie do doręczania podatnikowi informacji
o przyczynie korekty oraz związanej z korektą zmianie wysokości zobowiązania
podatkowego, nadpłaty, zwrotu podatku, podatku naliczonego albo nadwyżki
podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach
rozliczeniowych, wysokości straty lub podatku do zapłaty, albo informacji o braku
takich zmian. Informacja będzie zawierać pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu.
Projektowane rozwiązanie pozwoli zmniejszyć nakłady ponoszone na
1 https://legislacja.gov.pl/projekt/12396201. Aktualnie projekt ustawy podlega
uzgodnieniom zewnętrznym, konsultacjom publicznym i opiniowaniu.
-- 6 of 7 --
7/7
funkcjonowanie organów podatkowych i ograniczyć obowiązki tych organów do
niezbędnego minimum.
Wskazuję również, że opisane wyżej działania podejmowano niezależnie od
wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich z 6 grudnia 2023 r.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --