Interpelacja nr 11173
Interpelacja w sprawie ujednolicenia stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich przed upływem 5 lat
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (83%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ujednolicenia stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich przed upływem 5 lat
Interpelacja nr 11173
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ujednolicenia stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich przed upływem 5 lat
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 24-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
celem nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego z 2019 r. było ułatwienie obrotu gruntami rolnymi tym nabywcom, którzy weszli w posiadanie nieruchomości rolnych w drodze dziedziczenia. W przywołanych przepisach ustawodawca umożliwił zbycie odziedziczonej nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat. Pomimo, że przepis ten jest obowiązującym prawem, KOWR powołując się na przepis art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, stoi na stanowisku, iż zbycie nieruchomości lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom przed upływem 5 lat wymaga wcześniejszej zgody generalnego dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, która udzielana jest na podstawie złożonego przez właściciela nieruchomości wniosku.
Na błędną interpretację przepisów wskazuje znaczna część przedstawicieli doktryny oraz NSA w wyroku o sygnaturze sprawy: I OSK 1105/22, jak również np. WSA w Warszawie, który uznał, że osoba bliska zbywcy nie jest związana zakazem zbycia i oddania w posiadanie nieruchomości rolnej przez 5 lat.
Po wejściu w życie nowelizacji z 2023 r. przepis art. 2b ust. 1 lit. a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zachował swoje dotychczasowe brzmienie: Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości zbywanej lub oddawanej osobie bliskiej (…) jednak w art. 2b ust. 4 pkt 7 ustawy zostało dodane nowe wyłączenie, zgodnie z którym: Przepisów ust.1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości nabywanej w okresie od 30 kwietnia 2016 r. do 25 czerwca 2019 r. od osoby bliskiej. W uzasadnieniu do projektu zmian przepisów ustawy została zawarta ocena potwierdzająca stanowisko przedstawiane przez KOWR.
11 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło zagadnienie prawne dotyczące interpretacji przepisów: Czy na zbycie nieruchomości rolnej nabytej wcześniej od osoby bliskiej wymagana jest zgoda dyrektora generalnego KOWR, jeżeli od nabycia nie upłynęło 5 lat.
Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe zagadnienia:
1. Jaki wpływ ma dodanie przepisu art. 2b ust. 4 pkt 7, w sytuacji gdy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, z którego można wywieźć, że osoba bliska nie jest związana obowiązkami, o których mowa w art. 2b ust. 1 i 2, nie uległ zmianie?
2. Czy, w sytuacji gdy interpretacja przepisów w wydanej przez Sąd Najwyższy uchwale będzie zgodna z doktryną i dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych, zmianie ulegnie dotychczasowe stanowisko Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz ministerstwa rolnictwa?
Łączę wyrazy szacunku
Interpelacja nr 11173
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ujednolicenia stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich przed upływem 5 lat
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 24-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
celem nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego z 2019 r. było ułatwienie obrotu gruntami rolnymi tym nabywcom, którzy weszli w posiadanie nieruchomości rolnych w drodze dziedziczenia. W przywołanych przepisach ustawodawca umożliwił zbycie odziedziczonej nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat. Pomimo, że przepis ten jest obowiązującym prawem, KOWR powołując się na przepis art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, stoi na stanowisku, iż zbycie nieruchomości lub oddanie jej w posiadanie innym podmiotom przed upływem 5 lat wymaga wcześniejszej zgody generalnego dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, która udzielana jest na podstawie złożonego przez właściciela nieruchomości wniosku.
Na błędną interpretację przepisów wskazuje znaczna część przedstawicieli doktryny oraz NSA w wyroku o sygnaturze sprawy: I OSK 1105/22, jak również np. WSA w Warszawie, który uznał, że osoba bliska zbywcy nie jest związana zakazem zbycia i oddania w posiadanie nieruchomości rolnej przez 5 lat.
Po wejściu w życie nowelizacji z 2023 r. przepis art. 2b ust. 1 lit. a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zachował swoje dotychczasowe brzmienie: Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości zbywanej lub oddawanej osobie bliskiej (…) jednak w art. 2b ust. 4 pkt 7 ustawy zostało dodane nowe wyłączenie, zgodnie z którym: Przepisów ust.1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości nabywanej w okresie od 30 kwietnia 2016 r. do 25 czerwca 2019 r. od osoby bliskiej. W uzasadnieniu do projektu zmian przepisów ustawy została zawarta ocena potwierdzająca stanowisko przedstawiane przez KOWR.
11 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło zagadnienie prawne dotyczące interpretacji przepisów: Czy na zbycie nieruchomości rolnej nabytej wcześniej od osoby bliskiej wymagana jest zgoda dyrektora generalnego KOWR, jeżeli od nabycia nie upłynęło 5 lat.
Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe zagadnienia:
1. Jaki wpływ ma dodanie przepisu art. 2b ust. 4 pkt 7, w sytuacji gdy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, z którego można wywieźć, że osoba bliska nie jest związana obowiązkami, o których mowa w art. 2b ust. 1 i 2, nie uległ zmianie?
2. Czy, w sytuacji gdy interpretacja przepisów w wydanej przez Sąd Najwyższy uchwale będzie zgodna z doktryną i dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych, zmianie ulegnie dotychczasowe stanowisko Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz ministerstwa rolnictwa?
Łączę wyrazy szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9396 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DNI.sp.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 11173 poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie ujednolicenia
stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju
rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich
przed upływem 5 lat
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 11173, poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania Pani
Poseł dotyczące ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego1,
(dalej u.k.u.r.).
Pytanie 1. Jaki wpływ ma dodanie przepisu art. 2b ust. 4 pkt 7 u.k.u.r., w sytuacji
gdy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. - z którego można wywieść, że osoba bliska nie
jest związana obowiązkami, o których mowa w art. 2b ust. 1 i 2 - nie uległ zmianie?
Zgodnie z art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany
prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna,
przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w
przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście. W okresie tym,
nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym
podmiotom.
Art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. (w brzmieniu nadanym po 25 czerwca 2019 r.)
stanowi z kolei, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości zbywanej lub
oddawanej w posiadanie osobie bliskiej.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 423, ze zm.
-- 1 of 4 --
2
Art. 2b ust. 4 pkt 7 u.k.u.r., natomiast wskazuje, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się
do nieruchomości nabytej od osoby bliskiej w okresie od dnia 30 kwietnia 2016 r. (tj.
od wejścia w życie ust. 1 i 2) do dnia 25 czerwca 2019 r. (tj. do dnia obowiązywania
dotychczasowego brzmienia wyłączenia osób bliskich).
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że z art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. nie można
wywieść, że osoba bliska nabywająca nieruchomość rolną nie jest związana
obowiązkami, o których mowa ust. 1 i 2 u.k.u.r. Dokonując wykładni tego przepisu,
należy bowiem zwrócić uwagę, że po nowelizacji ustawy został on sformułowany
inaczej niż poprzednio obowiązujący. Pierwotna jego treść stanowiła mianowicie, że
„Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do podmiotów, o których mowa w art. 2a ust. 3
pkt 1”, tj. do osób bliskich. Obecnie, w omawianym przepisie nie ma już mowy o
niestosowaniu ust. 1 i 2 do „podmiotów” wymienionych w przywołanym przepisie,
ale o niestosowaniu ust. 1 i 2 do nieruchomości rolnej „zbywanej lub oddawanej w
posiadanie osobie bliskiej”. Punktem odniesienia nie jest już zatem sam podmiot
(osoba bliska), ale „zbywanie” lub „oddawanie w posiadanie” nieruchomości rolnej
osobie bliskiej (tj. określona czynność na rzecz określonego podmiotu). Co więcej, w
przepisie tym jest mowa - nie o „nabywaniu” czy „nabyciu” nieruchomości rolnej od
osoby bliskiej, ale o niestosowaniu tych przepisów do nieruchomości rolnej
„zbywanej” osobie bliskiej. Podkreślić też trzeba, że nie użyto tu określenia
nieruchomości „zbytej” lub „oddanej w posiadanie”, ale „zbywanej” i „oddawanej w
posiadanie”. Za takim ujęciem przemawia to, że z art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. nie
wynika, aby na zakres ograniczeń przewidzianych w ust. 2 miało wpływ to, od kogo
„nabywca nieruchomości rolnej” (tj. aktualny właściciel) ją nabył. W przepisie tym jest
mowa bowiem wprost o nieruchomości „zbywanej lub oddawanej w posiadanie”, a
nie o nieruchomości „nabywanej”. Należy przyjąć, że ta „zbywana” nieruchomość w
rozumieniu ust. 4 pkt 1 lit. a oznacza „nieruchomość nabytą”, o której mowa w ust. 2,
jednak w tym ujęciu treść ust. 2 należy odczytać łącznie z ust. 4 w sposób
„narzucony” w ust. 4. Zatem wyjątek ustanowiony w ust. 4 pkt 1 lit. a w odniesieniu
do ust. 2 przy tym podejściu polega na tym, że właściciel nabytej nieruchomości (bez
znaczenia od kogo ją nabył) - który co do zasady jest ograniczony w możliwości jej
zbycia lub oddania w posiadanie - korzystając z wyjątku przewidzianego w ust. 4 pkt
1 lit. a, może zbyć tę nieruchomość przed upływem 5 lat osobie bliskiej (np.
zstępnemu). Osoba, której ta nieruchomość została zbyta jako „nabywca
nieruchomości” będzie jednak ograniczona przepisami ust. 2 przez 5 lat od dnia
nabycia przez nią nieruchomości rolnej, pomimo tego, że nabyła nieruchomość od
osoby bliskiej (istotna jest bowiem konkretna czynność prawna, a nie uprzednie
nabycie od osoby bliskiej). Jednocześnie jednak osoba ta, jako nabywca
nieruchomości, na mocy ust. 4 pkt 1 lit. a, będzie mogła „zbyć” tę „nabytą
-- 2 of 4 --
3
nieruchomość” kolejnej osobie bliskiej przed upływem pięciu lat od dnia nabycia, bez
konieczności uzyskania zezwolenia Dyrektora Generalnego KOWR. Można zatem
powiedzieć, że wyjątek ten „aktywizuje” się dopiero z chwilą, gdy właściciel „nabytej
nieruchomości” (tj. nabywca tej nieruchomości) zbywa nieruchomość rolną kolejnej
osobie (dlatego w przepisie jest mowa o „zbywanej”, a nie „zbytej” nieruchomości
rolnej). Za takim kierunkiem interpretacji przemawia też nowelizacja art. 2b ust. 4
u.k.u.r. dokonana ustawą z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z
2023 r. poz. 1933). Polegała ona mianowicie na dodaniu do ust. 4 nowych pkt 5 i 7.
Zgodnie z pkt 5, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości nabytej od
małżonka w trakcie trwania małżeństwa - jeżeli nieruchomość ta co najmniej 5 lat
przed nabyciem była własnością jednego z małżonków lub wchodziła w skład ich
wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżonek jest osobą bliską, zatem gdyby przyjąć
pogląd zgodnie z którym na mocy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 2b ust. 1 i 2 nie
znajduje zastosowania do nieruchomości nabytej od osoby bliskiej (zatem nabycie od
osoby bliskiej skutkuje możliwością swobodnego rozporządzenia w okresie
pierwszych 5 lat), dodany pkt 5 byłby zupełnie zbędny. Dodanie więc tego wyjątku
znajduje racjonalne uzasadnienie wyłącznie przy opowiedzeniu się za
zaprezentowanym wcześniej sposobem interpretacji wyjątku z ust. 4 pkt 1 lit. a
u.k.u.r. Pozwala to bowiem na przyjęcie, że rozszerzony został zakres wyjątków.
Natomiast zgodnie pkt 7, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości
nabytej w okresie od 30.04.2016 r. do 25.06.2019 r. od osoby bliskiej. Dotyczy on
zatem okresu sprzed wprowadzenia nowelizacji w 2019 r. Jak wyjaśniono
w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej z 13 lipca 2023 r., dokonana
w 2019 r. nowelizacja ust. 4 „miała na celu wyeliminowanie sytuacji, w której
przepisy art. 2b ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do osób bliskich zbywcy, w sytuacji,
kiedy osoba bliska dokonuje dalszego rozporządzenia prawem własności nabytej
nieruchomości na rzecz osoby niebędącej jej osoba bliską. Jednak w ocenie
projektodawcy, jeśli nieruchomość została nabyta w okresie od dnia 30 kwietnia
2016 r. do dnia 25 czerwca 2019 r. (czyli w innym stanie prawnym niż obecnie) do
osoby bliskiej nie powinny mieć zastosowania przepisy wprowadzone ww. ustawą z
dnia 26 kwietnia 2019 r.” (zob. druk sejmowy Nr 3429, IX kadencja). Zmiany
wprowadzone w 2023 r. do ust. 4 istotnie więc wzmocniły argumentację na poparcie
takiej interpretacji wyjątku z ust. 4 pkt 1 lit. a, zgodnie z którym, nabywca
nieruchomości rolnej, który nabył ją w ciągu ostatnich pięciu lat (bez znaczenia, czy
od osoby bliskiej czy obcej) ma możliwość jej zbycia osobie bliskiej, natomiast przepis
ten nie umożliwia osobie, która nabyła nieruchomość od osoby bliskiej,
rozporządzania nią bez żadnych ograniczeń, w ciągu 5 lat od jej nabycia.
Jednocześnie odmienna interpretacja ust. 4 pkt 1 lit. a, zgodnie z którą w przypadku
-- 3 of 4 --
4
nabycia nieruchomości rolnej od osoby bliskiej dopuszczalne jest zbycie tej
nieruchomości dowolnej osobie, także obcej, bez konieczności uzyskiwania zgody
Dyrektora Generalnego KOWR - nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w świetle
celów ustawy. Skoro bowiem ustawodawca wprowadził ograniczenie w zbywaniu
nabytych nieruchomości rolnych i wyłączył to ograniczenie w odniesieniu do
nieruchomości „zbywanej osobie bliskiej”, to nie ma racjonalnego uzasadnienia dla
przyjęcia, że nabywca nieruchomości, który nabył nieruchomość rolną od osoby
bliskiej, może bez żadnych ograniczeń rozporządzać tą nieruchomością, w tym zbyć ją
osobie obcej (por. Komentarz Legalis do art. 2b u.k.u.r. red. serii Osajda/red. tomu
Popardowski 2024, wyd. 4/Paweł Wojciechowski, pkt II, Nb70-80).
Pytanie 2. Czy w sytuacji gdy interpretacja przepisów w wydanej przez Sąd
Najwyższy uchwale będzie zgodna z doktryną i dotychczasowym orzecznictwem
sądów administracyjnych, zmianie ulegnie dotychczasowe stanowisko Krajowego
Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz Ministerstwa Rolnictwa?
W przypadku gdy w uchwale Sądu Najwyższego będzie zawarte inne stanowisko niż
zaprezentowane wcześniej, po zapoznaniu się z przedstawioną argumentacją,
Ministerstwo będzie rozważało podjęcie odpowiednich działań. Jednocześnie pragnę
poinformować, że planowana jest nowelizacja przepisów u.k.u.r, w związku z tym
kwestia ta będzie przedmiotem analiz co do potrzeby zaproponowania niezbędnych
zmian.
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DNI.sp.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 11173 poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie ujednolicenia
stanowiska w zakresie interpretacji przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju
rolnego dotyczącego zbycia nieruchomości rolnych nabywanych od osób bliskich
przed upływem 5 lat
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 11173, poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania Pani
Poseł dotyczące ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego1,
(dalej u.k.u.r.).
Pytanie 1. Jaki wpływ ma dodanie przepisu art. 2b ust. 4 pkt 7 u.k.u.r., w sytuacji
gdy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. - z którego można wywieść, że osoba bliska nie
jest związana obowiązkami, o których mowa w art. 2b ust. 1 i 2 - nie uległ zmianie?
Zgodnie z art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany
prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna,
przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w
przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście. W okresie tym,
nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym
podmiotom.
Art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. (w brzmieniu nadanym po 25 czerwca 2019 r.)
stanowi z kolei, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości zbywanej lub
oddawanej w posiadanie osobie bliskiej.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 423, ze zm.
-- 1 of 4 --
2
Art. 2b ust. 4 pkt 7 u.k.u.r., natomiast wskazuje, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się
do nieruchomości nabytej od osoby bliskiej w okresie od dnia 30 kwietnia 2016 r. (tj.
od wejścia w życie ust. 1 i 2) do dnia 25 czerwca 2019 r. (tj. do dnia obowiązywania
dotychczasowego brzmienia wyłączenia osób bliskich).
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że z art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. nie można
wywieść, że osoba bliska nabywająca nieruchomość rolną nie jest związana
obowiązkami, o których mowa ust. 1 i 2 u.k.u.r. Dokonując wykładni tego przepisu,
należy bowiem zwrócić uwagę, że po nowelizacji ustawy został on sformułowany
inaczej niż poprzednio obowiązujący. Pierwotna jego treść stanowiła mianowicie, że
„Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do podmiotów, o których mowa w art. 2a ust. 3
pkt 1”, tj. do osób bliskich. Obecnie, w omawianym przepisie nie ma już mowy o
niestosowaniu ust. 1 i 2 do „podmiotów” wymienionych w przywołanym przepisie,
ale o niestosowaniu ust. 1 i 2 do nieruchomości rolnej „zbywanej lub oddawanej w
posiadanie osobie bliskiej”. Punktem odniesienia nie jest już zatem sam podmiot
(osoba bliska), ale „zbywanie” lub „oddawanie w posiadanie” nieruchomości rolnej
osobie bliskiej (tj. określona czynność na rzecz określonego podmiotu). Co więcej, w
przepisie tym jest mowa - nie o „nabywaniu” czy „nabyciu” nieruchomości rolnej od
osoby bliskiej, ale o niestosowaniu tych przepisów do nieruchomości rolnej
„zbywanej” osobie bliskiej. Podkreślić też trzeba, że nie użyto tu określenia
nieruchomości „zbytej” lub „oddanej w posiadanie”, ale „zbywanej” i „oddawanej w
posiadanie”. Za takim ujęciem przemawia to, że z art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. nie
wynika, aby na zakres ograniczeń przewidzianych w ust. 2 miało wpływ to, od kogo
„nabywca nieruchomości rolnej” (tj. aktualny właściciel) ją nabył. W przepisie tym jest
mowa bowiem wprost o nieruchomości „zbywanej lub oddawanej w posiadanie”, a
nie o nieruchomości „nabywanej”. Należy przyjąć, że ta „zbywana” nieruchomość w
rozumieniu ust. 4 pkt 1 lit. a oznacza „nieruchomość nabytą”, o której mowa w ust. 2,
jednak w tym ujęciu treść ust. 2 należy odczytać łącznie z ust. 4 w sposób
„narzucony” w ust. 4. Zatem wyjątek ustanowiony w ust. 4 pkt 1 lit. a w odniesieniu
do ust. 2 przy tym podejściu polega na tym, że właściciel nabytej nieruchomości (bez
znaczenia od kogo ją nabył) - który co do zasady jest ograniczony w możliwości jej
zbycia lub oddania w posiadanie - korzystając z wyjątku przewidzianego w ust. 4 pkt
1 lit. a, może zbyć tę nieruchomość przed upływem 5 lat osobie bliskiej (np.
zstępnemu). Osoba, której ta nieruchomość została zbyta jako „nabywca
nieruchomości” będzie jednak ograniczona przepisami ust. 2 przez 5 lat od dnia
nabycia przez nią nieruchomości rolnej, pomimo tego, że nabyła nieruchomość od
osoby bliskiej (istotna jest bowiem konkretna czynność prawna, a nie uprzednie
nabycie od osoby bliskiej). Jednocześnie jednak osoba ta, jako nabywca
nieruchomości, na mocy ust. 4 pkt 1 lit. a, będzie mogła „zbyć” tę „nabytą
-- 2 of 4 --
3
nieruchomość” kolejnej osobie bliskiej przed upływem pięciu lat od dnia nabycia, bez
konieczności uzyskania zezwolenia Dyrektora Generalnego KOWR. Można zatem
powiedzieć, że wyjątek ten „aktywizuje” się dopiero z chwilą, gdy właściciel „nabytej
nieruchomości” (tj. nabywca tej nieruchomości) zbywa nieruchomość rolną kolejnej
osobie (dlatego w przepisie jest mowa o „zbywanej”, a nie „zbytej” nieruchomości
rolnej). Za takim kierunkiem interpretacji przemawia też nowelizacja art. 2b ust. 4
u.k.u.r. dokonana ustawą z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z
2023 r. poz. 1933). Polegała ona mianowicie na dodaniu do ust. 4 nowych pkt 5 i 7.
Zgodnie z pkt 5, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości nabytej od
małżonka w trakcie trwania małżeństwa - jeżeli nieruchomość ta co najmniej 5 lat
przed nabyciem była własnością jednego z małżonków lub wchodziła w skład ich
wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżonek jest osobą bliską, zatem gdyby przyjąć
pogląd zgodnie z którym na mocy art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 2b ust. 1 i 2 nie
znajduje zastosowania do nieruchomości nabytej od osoby bliskiej (zatem nabycie od
osoby bliskiej skutkuje możliwością swobodnego rozporządzenia w okresie
pierwszych 5 lat), dodany pkt 5 byłby zupełnie zbędny. Dodanie więc tego wyjątku
znajduje racjonalne uzasadnienie wyłącznie przy opowiedzeniu się za
zaprezentowanym wcześniej sposobem interpretacji wyjątku z ust. 4 pkt 1 lit. a
u.k.u.r. Pozwala to bowiem na przyjęcie, że rozszerzony został zakres wyjątków.
Natomiast zgodnie pkt 7, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości
nabytej w okresie od 30.04.2016 r. do 25.06.2019 r. od osoby bliskiej. Dotyczy on
zatem okresu sprzed wprowadzenia nowelizacji w 2019 r. Jak wyjaśniono
w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej z 13 lipca 2023 r., dokonana
w 2019 r. nowelizacja ust. 4 „miała na celu wyeliminowanie sytuacji, w której
przepisy art. 2b ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do osób bliskich zbywcy, w sytuacji,
kiedy osoba bliska dokonuje dalszego rozporządzenia prawem własności nabytej
nieruchomości na rzecz osoby niebędącej jej osoba bliską. Jednak w ocenie
projektodawcy, jeśli nieruchomość została nabyta w okresie od dnia 30 kwietnia
2016 r. do dnia 25 czerwca 2019 r. (czyli w innym stanie prawnym niż obecnie) do
osoby bliskiej nie powinny mieć zastosowania przepisy wprowadzone ww. ustawą z
dnia 26 kwietnia 2019 r.” (zob. druk sejmowy Nr 3429, IX kadencja). Zmiany
wprowadzone w 2023 r. do ust. 4 istotnie więc wzmocniły argumentację na poparcie
takiej interpretacji wyjątku z ust. 4 pkt 1 lit. a, zgodnie z którym, nabywca
nieruchomości rolnej, który nabył ją w ciągu ostatnich pięciu lat (bez znaczenia, czy
od osoby bliskiej czy obcej) ma możliwość jej zbycia osobie bliskiej, natomiast przepis
ten nie umożliwia osobie, która nabyła nieruchomość od osoby bliskiej,
rozporządzania nią bez żadnych ograniczeń, w ciągu 5 lat od jej nabycia.
Jednocześnie odmienna interpretacja ust. 4 pkt 1 lit. a, zgodnie z którą w przypadku
-- 3 of 4 --
4
nabycia nieruchomości rolnej od osoby bliskiej dopuszczalne jest zbycie tej
nieruchomości dowolnej osobie, także obcej, bez konieczności uzyskiwania zgody
Dyrektora Generalnego KOWR - nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w świetle
celów ustawy. Skoro bowiem ustawodawca wprowadził ograniczenie w zbywaniu
nabytych nieruchomości rolnych i wyłączył to ograniczenie w odniesieniu do
nieruchomości „zbywanej osobie bliskiej”, to nie ma racjonalnego uzasadnienia dla
przyjęcia, że nabywca nieruchomości, który nabył nieruchomość rolną od osoby
bliskiej, może bez żadnych ograniczeń rozporządzać tą nieruchomością, w tym zbyć ją
osobie obcej (por. Komentarz Legalis do art. 2b u.k.u.r. red. serii Osajda/red. tomu
Popardowski 2024, wyd. 4/Paweł Wojciechowski, pkt II, Nb70-80).
Pytanie 2. Czy w sytuacji gdy interpretacja przepisów w wydanej przez Sąd
Najwyższy uchwale będzie zgodna z doktryną i dotychczasowym orzecznictwem
sądów administracyjnych, zmianie ulegnie dotychczasowe stanowisko Krajowego
Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz Ministerstwa Rolnictwa?
W przypadku gdy w uchwale Sądu Najwyższego będzie zawarte inne stanowisko niż
zaprezentowane wcześniej, po zapoznaniu się z przedstawioną argumentacją,
Ministerstwo będzie rozważało podjęcie odpowiednich działań. Jednocześnie pragnę
poinformować, że planowana jest nowelizacja przepisów u.k.u.r, w związku z tym
kwestia ta będzie przedmiotem analiz co do potrzeby zaproponowania niezbędnych
zmian.
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --