Interpelacja w sprawie wykorzystania paliw alternatywnych SRF/pre-RDF w ciepłownictwie wykorzystania paliw alternatywnych SRF/pre-RDF w ciepłownictwie jako sposobu ograniczenie zagrożeń środowiskowych i energetycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11160
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wykorzystania paliw alternatywnych SRF/pre-RDF w ciepłownictwie wykorzystania paliw alternatywnych SRF/pre-RDF w ciepłownictwie jako sposobu ograniczenie zagrożeń środowiskowych i energetycznych
Zgłaszający: Artur Daniel Gierada
Data wpływu: 24-07-2025
Kielce, dnia 22 lipca 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
w imieniu zaniepokojonych obywateli i samorządów, a także środowiska producentów paliw z odpadów i biomasy pragnę zwrócić uwagę na narastający problem związany z nadmiernym nagromadzeniem wysokokalorycznych frakcji odpadów komunalnych (pre-RDF/SRF) oraz związane z tym ryzyka pożarowe, środowiskowe i ekonomiczne.
Według szacunków na terenie Polski zalega obecnie ponad 15 milionów ton odpadów typu pre-RDF/SRF, które nie mają legalnej ścieżki zagospodarowania. Są one magazynowane w różnych lokalizacjach, często niezgodnie z przepisami, co skutkuje coraz częstszymi i bardziej niebezpiecznymi pożarami instalacji MBP (mechaniczno-biologicznego przetwarzania), zagrażając zdrowiu i życiu obywateli oraz środowisku naturalnemu.
Tymczasem wiele krajów Unii Europejskiej od lat skutecznie wykorzystuje frakcję palną z odpadów komunalnych jako legalne paliwo alternatywne w ciepłownictwie, redukując tym samym zarówno zalegające odpady, jak i zużycie węgla.
Polska – mimo znacznych możliwości technologicznych – pozostaje w tyle, głównie z powodu przestarzałych regulacji i braku systemowych działań umożliwiających legalne współspalanie paliw SRF w kotłach ciepłowniczych.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie działania podjęło lub planuje podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska, aby umożliwić legalne współspalanie paliw alternatywnych typu SRF/pre-RDF w istniejących kotłach ciepłowniczych?
Czy rząd rozważa zmianę statusu prawnego paliw alternatywnych SRF, tak aby mogły one uzyskać status pełnowartościowego produktu, a nie odpadu?
Czy prowadzone są prace legislacyjne nad uproszczeniem procedur oraz ułatwieniem certyfikacji paliw z odpadów, tak by mogły być wykorzystywane w ciepłownictwie lokalnym i regionalnym?
W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać narastającemu zagrożeniu pożarowemu związanemu z nielegalnym magazynowaniem odpadów wysokokalorycznych?
Czy przewidziane są środki finansowe lub programy wsparcia dla ciepłowni, które chcą dostosować swoje instalacje do współspalania paliw SRF (np. kotłów WR-25)?
Jakie działania podejmuje rząd, aby zwiększyć wykorzystanie energii z odpadów w systemie krajowym w zgodzie z polityką gospodarki o obiegu zamkniętym i unijnymi celami klimatycznymi?
Pragnę podkreślić, że wdrożenie możliwości współspalania paliw SRF w ciepłownictwie może znacząco przyczynić się do:
szybkiego i skutecznego ograniczenia pożarów magazynowanych odpadów,
zmniejszenia kosztów gospodarki odpadami oraz energii cieplnej dla mieszkańców,
obniżenia zapotrzebowania na paliwa kopalne i zwiększenia niezależności energetycznej kraju,
wzrostu udziału odnawialnych źródeł energii (dzięki zawartości biomasy w SRF),
oraz poprawy bezpieczeństwa środowiskowego i publicznego.
Zważywszy na realność zagrożeń oraz możliwości technologiczne i organizacyjne, apeluję o pilne działania legislacyjne i wykonawcze, które umożliwią wprowadzenie rozwiązań korzystnych dla środowiska, gospodarki i obywateli.
Artur Gierada
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9000 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.050.4.2025.UG
3920779.15711785.12664239
Warszawa, 07-08-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Artura Daniela Gierada (nr K10INT11160)
Temat: wykorzystanie paliw alternatywnych SRF/pre-RDF w ciepłownictwie jako sposobu
ograniczenie zagrożeń środowiskowych i energetycznych
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT11160 Posła Artura Daniela Gierada, przedstawiam
poniższe wyjaśnienia.
Jednym z priorytetów polityki unijnej jest podejmowanie działań zmierzających do
transformacji gospodarki europejskiej w gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ). GOZ jest
koncepcją zmierzającą do racjonalnego wykorzystania zasobów i ograniczenia negatywnego
oddziaływania na środowisko wytwarzanych produktów, które podobnie jak materiały oraz
surowce powinny pozostawać w gospodarce tak długo, jak jest to możliwe, a wytwarzanie
odpadów powinno być jak najbardziej zminimalizowane. Zgodnie z założeniami GOZ, jeżeli
odpady już powstaną to powinny być traktowane jako surowce wtórne i być ponownie
wykorzystane.
Gospodarka odpadami powinna być prowadzona także zgodnie z hierarchią sposobów
postępowania z odpadami, która została określona zarówno w przepisach unijnych, jak
i krajowych [1]. Zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami przede wszystkim
należy zapobiegać powstawaniu odpadów. Odpady, których powstaniu nie udało się
zapobiec, należy odpowiednio zagospodarować, w pierwszej kolejności przez
przygotowanie do ponownego użycia lub recykling, a następnie w innych procesach
odzysku. Najmniej preferowanym działaniem jest natomiast unieszkodliwianie odpadów,
w tym ich składowanie.
Powyższe założenia znajdują swoje odzwierciedlenie w unijnych celach odnoszących się do
gospodarki odpadami [2], w szczególności:
obowiązkowi zwiększenia do 2035 r. przez państwa członkowskie poziomu
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych do 65%,
obowiązkowi zmniejszenia do 2035 r. przez kraje wspólnoty masy składowanych
odpadów komunalnych do 10%.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że z punktu widzenia GOZ i gospodarki
odpadami priorytetem w kraju powinny być działania związane z dalszym rozwojem
systemu selektywnego zbierania odpadów pozwalającym na pozyskanie dobrej jakości
odpadów, które nadają się do recyklingu, oraz infrastruktury zapewniającej ich recykling.
Instalacje do termicznego przekształcania odpadów pochodzenia komunalnego należy
traktować jako uzupełnienie krajowego systemu gospodarki odpadami komunalnymi, a nie
jako jego kluczowy element. Do spalania powinny być kierowane wyłącznie odpady
-- 1 of 3 --
nienadające się do recyklingu, które w przeciwnym razie trafiłyby na składowisko.
Funkcjonowanie instalacji do termicznego przekształcania odpadów pochodzenia
komunalnego powinno prowadzić przede wszystkim do ograniczenia masy składowanych
odpadów
Dodatkowo należy wskazać, że obecne działania związane z transformacją ciepłownictwa
idą w kierunku wzrostu udziału OZE oraz elektryfikacji ciepłownictwa,. W przypadku
planowania modernizacji ciepłowni i elektrociepłowni w kierunku termicznego
przekształcania odpadów, należy mieć na uwadze, iż nie jest to kierunek transformacji
zgodny z projektem aktualizacji „Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu na lata 2021-
2030.”Ze względu na wymienione powyżej priorytety w dziedzinie ochrony środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi obecnie prac nad regulacjami mającymi na
celu ułatwienie wykorzystania odpadów w ciepłownictwie.
Jednocześnie należy zauważyć, że w obecnym stanie prawnym nie ma przeszkód do
energetycznego wykorzystania paliw alternatywnych (SRF/pre-RDF) wraz z innymi
paliwami w funkcjonujących kotłach ciepłowniczych. Instalacje, w których taki proces jest
realizowany, należy traktować jako instalacje współspalania odpadów [3]. Oznacza to, że
tego typu instalacje muszą spełniać rygorystyczne wymagania zapewniające ochronę życia
i zdrowia ludzi oraz środowiska. W szczególności instalacje te muszą spełniać standardy
emisyjne określone dla procesu współspalania odpadów [4].
Dodatkowo należy wskazać, że obowiązujące przepisy prawne z zakresu gospodarki
odpadami przewidują możliwość przeprowadzenia procesu utraty statusu odpadów przez
podmioty prowadzące odzysk odpadów na drodze indywidualnych decyzji (w zezwoleniach
na przetwarzanie odpadów) [5]. Należy jednak pamiętać, że utrata statusu odpadów jest
możliwa jedynie wtedy gdy spełnione są określone prawnie warunki, w szczególności dalsze
zastosowanie materiałów, które utraciły status odpadów, nie może prowadzić do
negatywnych skutków dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska.
Odnosząc się do kwestii wsparcia dla podmiotów prowadzących odzysk energii z odpadów,
należy wskazać, że w poprzednich latach prowadzone były nabory wniosków do programu
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pn.
„Racjonalna gospodarka odpadami Część 3) Wykorzystanie paliw alternatywnych na cele
energetyczne”. W ramach tego programu można uzyskać dofinansowanie na budowę
nowych, rozbudowę lub modernizację istniejących instalacji termicznego przekształcania
odpadów lub innych paliw alternatywnych wytworzonych z odpadów komunalnych
z wytwarzaniem energii w warunkach wysokosprawnej kogeneracji. NFOŚiGW w ramach
ww. programu wspiera inwestycje w instalacje termicznego przekształcania odpadów
pochodzenia komunalnego, które przyspieszają odchodzenie od spalania paliw kopalnych
w sektorze energetycznym w Polsce. Środki finansowe przeznaczone na realizację tego
programu powinny umożliwić budowę wystarczającej liczby instalacji służących do
termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii.
Z kolei odnosząc się do zagrożeń pożarowych związanych z magazynowaniem odpadów
wysokokalorycznych należy wskazać, że w 2018 r. do ustawy o odpadach wprowadzono
bardziej restrykcyjne i wymagające regulacje dla posiadaczy odpadów, stanowiące zmiany
systemowe [6]. Dodanie nowych wymagań miało na celu ograniczenie występowania
zagrożeń w postaci pożarów odpadów i porzucania odpadów. Do wprowadzonych zmian
należą m.in.:
obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub
składowania odpadów palnych lub niebezpiecznych, w tym udostępnienie go
w czasie rzeczywistym przez system teleinformatyczny wojewódzkim inspektorom
ochrony środowiska,
-- 2 of 3 --
ochrona przeciwpożarowa – w tym obowiązek dopuszczenia do eksploatacji
obiektu i innych miejsc magazynowania odpadów, na podstawie opinii Państwowej
Straży Pożarnej;
określone szczegółowe wymagania dla magazynowania odpadów;
konieczność ustanowienia zabezpieczenia roszczeń przez podmioty prowadzące
działalność w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów, w celu zabezpieczenia
w odpowiedniej wysokości środków na wypadek konieczności pokrycia
poniesionych przez właściwy organ administracji kosztów usunięcia
i zagospodarowania porzuconych odpadów.
W związku z wprowadzonymi w 2018 r. zmianami posiadacze odpadów posiadający
zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów mieli
obowiązek do 5 marca 2020 r. złożyć wnioski o zmianę posiadanych zezwoleń w celu
dostosowania ich do wprowadzonych zmian. Pomimo że proces dostosowania ww.
zezwoleń do przepisów ustawy o odpadach wprowadzonych w 2018 r. nie został jeszcze
zakończony to zauważa się już zmniejszającą się liczbę pożarów odpadów względem 2018 r.
Powyższe nie wyklucza podejmowania dalszych działań w tym zakresie, ale ewentualne
zmiany powinny być podejmowane po zakończonym ww. etapie dostosowawczym
zezwoleń dot. gospodarowania odpadami.
Podstawa prawna:
[1] Art. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r.
w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy i art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach
[2] Art. 11 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008
r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy i art. 5 ust. 5 dyrektywy Rady 1999/31/WE
z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów
[3] Art. 3 ust. 1 pkt 31 i art. 155 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
[4] Art. 146 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska i rozporządzenie Ministra
Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów
instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów
[5] Art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
[6] Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 3 of 3 --