Interpelacja w sprawie wpływu tzw. tablicy alimentacyjnej na system świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz przewidywane skutki społeczne i finansowe
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11151
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wpływu tzw. tablicy alimentacyjnej na system świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz przewidywane skutki społeczne i finansowe
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 24-07-2025
Szanowna Pani Minister,
Ministerstwo Sprawiedliwości zaprezentowało niedawno tzw. tablicę alimentacyjną – narzędzie orientacyjne, które ma ułatwiać orzekanie wysokości alimentów. Pomimo zapewnień o jej pomocniczym charakterze, pojawiają się poważne wątpliwości, że tablica ta może prowadzić do zasądzania alimentów w wysokości przekraczającej realne możliwości finansowe osób zobowiązanych.
W praktyce może to skutkować wzrostem liczby nieskutecznych egzekucji alimentów, a tym samym – wzrostem liczby świadczeniobiorców korzystających ze środków funduszu alimentacyjnego. Może to również zwiększyć liczbę osób uciekających do szarej strefy, rezygnujących z legalnego zatrudnienia, co z kolei podważa skuteczność systemu alimentacyjnego i obciąża budżet państwa.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostało poinformowane lub włączone w proces konsultacji międzyresortowych dotyczących wdrożenia tablicy alimentacyjnej przez Ministerstwo Sprawiedliwości?
(Brak współpracy między resortami w sprawie mogącej mieć wpływ na budżet funduszu alimentacyjnego budzi poważne wątpliwości.)
Czy ministerstwo przewiduje, że w wyniku wdrożenia tablicy nastąpi wzrost liczby rodziców, którzy przestaną być w stanie regulować alimenty zgodnie z wyrokiem sądu i będą musieli zostać objęci wsparciem ze strony funduszu alimentacyjnego?
(Zwiększenie wysokości zasądzanych alimentów bez analizy zdolności płatniczej może prowadzić do niewypłacalności zobowiązanych.)
Czy ministerstwo posiada aktualne dane na temat liczby osób uprawnionych i faktycznie korzystających z funduszu alimentacyjnego według stanu na dzień złożenia interpelacji?
Czy prowadzone są analizy dotyczące tego, ilu rodziców celowo unika płacenia alimentów, przechodząc do pracy w szarej strefie lub nie ujawniając dochodów?
(To zjawisko podważa efektywność systemu i wpływa na bezpieczeństwo finansowe dzieci.)
Czy resort przewiduje konieczność zwiększenia progu dochodowego uprawniającego do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, który od 1 października 2024 r. wynosi 1209 zł netto na osobę w rodzinie?
(Wzrost kosztów życia oraz wysokości zasądzanych alimentów może sprawić, że wiele rodzin zostanie pozbawionych prawa do świadczenia mimo realnej potrzeby.)
Czy rozważane jest także zwiększenie maksymalnej kwoty świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która obecnie – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nie może przekroczyć 1000 zł miesięcznie?
(W sytuacji, gdy tablica sugeruje alimenty sięgające kilku tysięcy złotych, obowiązująca kwota świadczenia z FA może nie zapewniać dziecku nawet podstawowego zabezpieczenia potrzeb.)
Czy ministerstwo posiada dane lub prowadzi prognozy dotyczące możliwego wpływu tablicy na całkowity koszt funkcjonowania funduszu alimentacyjnego w perspektywie najbliższych 2-3 lat?
Czy resort analizuje, w jaki sposób wprowadzenie tablicy wpłynie na motywację osób zobowiązanych do alimentacji do pozostawania w legalnym zatrudnieniu?
Jak ministerstwo ocenia ryzyko, że część zobowiązanych do alimentacji zrezygnuje z legalnego zatrudnienia w obawie przed nadmiernym obciążeniem egzekucją komorniczą opartą na tablicy, a nie na realnych możliwościach płatniczych?
(Takie zjawisko może prowadzić do wtórnego ubóstwa i długoterminowego uzależnienia rodzin od systemu świadczeń.)
Jakie działania informacyjne planuje ministerstwo, aby uświadomić świadczeniobiorcom, że świadczenia z FA nie są pełnym ekwiwalentem zasądzonych alimentów, a jedynie formą wsparcia w razie bezskutecznej egzekucji?
(Wzrost wysokości alimentów może rodzić fałszywe oczekiwania co do poziomu świadczeń faktycznie wypłacanych przez państwo.)
Czy resort posiada dane, ilu świadczeniobiorców z FA otrzymuje tylko częściowe świadczenia, ponieważ zasądzone alimenty przekraczają maksymalną kwotę wypłacaną z funduszu?
(To ważne dla oceny realnej skuteczności systemu w zabezpieczaniu potrzeb dzieci.)
Jakie mechanizmy koordynacji działań pomiędzy resortem sprawiedliwości a resortem rodziny są planowane lub funkcjonują obecnie, aby przeciwdziałać rozbieżnościom pomiędzy wysokością alimentów zasądzanych a wysokością świadczeń wypłacanych z funduszu?
(Brak synchronizacji między resortami może prowadzić do narastających napięć i nieporozumień społecznych.)
Zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na każde pytanie osobno, z zachowaniem numeracji. Zależy mi na rzetelnej i przejrzystej analizie sytuacji, zanim pojawią się realne skutki społeczne i finansowe, które mogą dotknąć zarówno rodziny, jak i budżet państwa.
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Małgorzata Baranowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5069 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.371.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11151 Pana Posła Marcina Józefaciuka, „w sprawie wpływu
tzw. tablicy alimentacyjnej na system świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz
przewidywane skutki społeczne i finansowe”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, ze zagadnienia dotyczące alimentów na dzieci oraz sposobu ich
ustalania, uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, Kodeksie postępowania
cywilnego oraz ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2024 r.,
poz. 1428) oraz kwestie dotyczące wywiązywania się rodziców z obowiązku płacenia
alimentów należą do właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Projekt tablic alimentacyjnych jest dokumentem pozbawionym charakteru aktu prawnego
i z tego względu nie wymagał konsultacji międzyresortowych. Niemniej, z uwagi na
niewątpliwy wpływ, jaki ich stosowanie wywiera na koszt świadczeń realizowanych na
podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej włączył się w kontaktach roboczych z Ministrem Sprawiedliwości
w proces analizy tablic pod tym kątem.
Wskazane w pytaniach Pana Posła czynniki takie jak potencjalny wzrost liczby rodziców,
którzy utracą zdolność regulowania alimentów zgodnie z wyrokiem sądu, czy motywacja
osób zobowiązanych do alimentacji do utrzymania legalnego zatrudnienia lub rezygnacji
z niego w obawie przed nadmiernym obciążeniem egzekucją komorniczą będą miały wpływ
na prognozę skutków finansowych wdrożenia tablic, w tym między innymi na wydatki
związane z realizacją świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwestie takie jak ustalanie
alimentów, płacenie alimentów i ich egzekucja, długi alimentacyjne i zjawisko niealimentacji,
a także skuteczność działania komorników sądowych (będących, co do zasady, organami
właściwymi w kwestii egzekucji alimentów), należą do właściwości Ministra
Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości jest też właściwy w zakresie danych
statystycznych dotyczących liczby dzieci, wobec których rodzice nie wywiązują się
z obowiązku płacenia alimentów oraz stanu zadłużenia z tego tytułu.
Według danych za I kwartał 2025 r. przeciętna miesięczna liczba odbiorców świadczeń
z funduszu alimentacyjnego wynosiła 150,5 tys.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad zmianą regulacji
dotyczących mechanizmu waloryzacji kwoty kryterium dochodowego, które uprawnia do
świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu
skierowano wniosek o wpisanie do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów projektu
ustawy nowelizującej m.in. ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Projekt
wprowadza mechanizm corocznej waloryzacji kwoty kryterium uprawniającego do
świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Obecnie wniosek oczekuje na rozpatrzenie.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kwotę maksymalnej miesięcznej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego od
1 października 2024 r. podwojono z 500 zł do 1000 zł miesięcznie, tak aby – zgodnie z zasadą
pomocniczości państwa oraz uwzględniając dobro dzieci – swoją wysokością była zbliżona
do orzekanych przez sądy alimentów.
Na koniec I kwartału 2025 r. liczba świadczeniobiorców otrzymujących tylko częściowe
świadczenie (tj. odbiorców świadczeń z funduszu alimentacyjnego, którym zasądzono
alimenty w kwocie przekraczającej maksymalną wysokość tych świadczeń, czyli 1 tys. zł
miesięcznie) sięgnęła 2,9 tys.
Trzeba podkreślić, że celem świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest finansowanie
pełnej wysokości alimentów niepłaconych przez rodzica ani przejęcie przez budżet państwa
rodzicielskiego obowiązku wywiązywania się z alimentów na rzecz dzieci, tylko - zgodnie
z zasadą pomocniczości - wsparcie osób uprawnionych do alimentów, które znajdują się
w trudnej sytuacji materialnej. Cel ten realizowany jest poprzez wypłacanie świadczeń
z funduszu alimentacyjnego na warunkach określonych w ustawie o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów. Z kolei zasady ustalania alimentów płaconych przez rodzica na
dziecko określają przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, należącego do właściwości
Ministra Sprawiedliwości. Jednym z istotnych czynników mających wpływ na ich wysokość
są możliwości zarobkowe i sytuacja majątkowa zobowiązanego rodzica.
W związku z powyższym, kryterium ustalania przez sądy, w oparciu o przepisy Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, wysokości alimentów w danym przypadku nie powinna być
maksymalna wysokość świadczeń, jaką z funduszu alimentacyjnego, na podstawie ustawy
o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, może przyznać gmina.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --