Odpowiedź na interpelację w sprawie problemów organizacyjnych i technologicznych w szkołach Odpowiedź na interpelację nr 11140 w sprawie problemów organizacyjnych i technologicznych w szkołach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 14-08-2025 Szanowna Pani Poseł, rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli zostało podpisane 8 sierpnia przez ministra edukacji, a później przez pozostałych ministrów podpisujących w porozumieniu i opublikowane w Dzienniku Ustaw (Dz. U. 2025 poz. 1111). Ww. rozporządzenie stanowi, że nauczycielem przedmiotu edukacja zdrowotna może być osoba, która spełnia wymagania kwalifikacyjne, takie jak inni nauczyciele przedmiotów lub zajęć, tj. osoba, która: - ukończyła studia pierwszego i drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie w zakresie edukacji zdrowotnej i posiada przygotowanie pedagogiczne, albo - ukończyła inne studia magisterskie, posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe w zakresie edukacji zdrowotnej. Ponadto w rozporządzeniu wskazano, że kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej posiadają także: - nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie oraz nauczyciele psycholodzy, - osoby, które ukończyły studia przygotowujące do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty, ratownika medycznego, albo studia w zakresie zdrowia publicznego, dietetyki albo żywienia człowieka i posiadają przygotowanie pedagogiczne. Odpowiednio do przyjętych w rozporządzeniu rozstrzygnięć dotyczących kwalifikacji nauczycieli edukacji zdrowotnej minister edukacji zleciła 11 uczelniom organizację i prowadzenie kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli, które są finansowane ze środków MEN. Studia rozpoczęły się w kwietniu 2025 r. i są prowadzone przez: - Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, - Gdański Uniwersytet Medyczny, - Uniwersytet Śląski w Katowicach, - Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie, - Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, - Uniwersytet Rzeszowski, - Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, - Akademię Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, - Uniwersytet Warszawski, - Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, - Uniwersytet w Zielonej Górze. Wymagania kwalifikacyjne dotyczące nauczycieli edukacji zdrowotnej zostały sformułowane i podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej MEN 6 marca 2025 r. w momencie publikacji przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie podstawy programowej edukacji zdrowotnej (https://www.gov.pl/web/edukacja/podstawy-programowe-do-przedmiotow-edukacja-obywatelska-i-edukacja-zdrowotna-podpisane-przez-minister-edukacji). Projekt rozporządzenia zawierający wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska nauczyciela edukacji zdrowotnej został przekazany do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych 9 kwietnia br. oraz umieszczony na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej 11 kwietnia. Wymagania kwalifikacyjne dotyczące nauczycieli edukacji zdrowotnej w podpisanym rozporządzeniu, w stosunku do przekazywanej wcześniej informacji i projektu kierowanego do uzgodnień i opiniowania, nie zmieniły się. Dodano jedynie uprawnienie do nauczania przedmiotu dla dietetyków i specjalistów żywienia człowieka. Decyzje dotyczące uelastycznienia organizacji oraz ujednolicenia wymiaru godzin nauki religii i etyki nauczanych w szkołach były zapowiadane już w grudniu 2023 r. Są one częścią zaplanowanych szerszych działań zmierzających do zmniejszenia obciążeń programowych i racjonalnej redukcji czasu spędzanego przez uczniów w szkole oraz dostosowania treści nauczanych w szkołach do wyzwań współczesnego świata. Zwracam uwagę, że ustalenie dotyczące zmian organizacyjnych nauki religii w szkołach stanowi realizację obietnicy wyborczej (100 konkretów) kandydatów z listy Koalicji Obywatelskiej w wyborach do parlamentu w roku 2023. Zmiana wpisuje się też w oczekiwania społeczne, czego potwierdzeniem są wyniki badania sondażowego przeprowadzonego przez CBOS w 2024 r., które wskazują, że „z przychylnością niemal sześciu na dziesięciu badanych (58%) spotyka się ograniczenie lekcji religii w szkołach publicznych do jednej godziny tygodniowo.“[1] Przyjęcie rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 26 lipca 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach[2], które weszło w życie od 1 września 2024 r., wynikało z potrzeby umożliwienia bardziej elastycznego organizowania nauki religii w szkole (przedszkolu). Istotą zmiany było wprowadzenie możliwości elastycznego kształtowania organizacji nauki religii i etyki w oddziale klasy oraz w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej z określeniem standardu liczebności w takich grupach oraz warunków łączenia w grupy międzyklasowe na określonych etapach edukacyjnych. Kolejna nowelizacja[3], która wejdzie w życie od 1 września 2025 r., wynikała z konieczności ujednolicenia tygodniowego wymiaru godzin nauki religii i etyki w szkołach publicznych przez określenie nowego tygodniowego wymiaru godzin nauki religii w szkołach oraz ustalenie tygodniowego wymiaru godzin nauki etyki. W stanie prawnym przed nowelizacją rozporządzenia nauka religii w szkołach publicznych odbywała się w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych tygodniowo. Jednocześnie wymiar ten mógł ulec zmniejszeniu za zgodą biskupa diecezjalnego Kościoła katolickiego albo władz zwierzchnich pozostałych kościołów i innych związków wyznaniowych. Natomiast nauka etyki odbywała się w wymiarze ustalanym przez dyrektora szkoły. Taki stan prawny powodował, że nie każdy uczeń miał możliwość pobierania nauki religii i etyki w takim samym wymiarze. Zatem zasadne było ujednolicenie tygodniowego wymiaru tych zajęć na poziomie przepisów powszechnie obowiązujących, tak aby każdy uczeń, który zadeklaruje chęć uczestniczenia w ww. zajęciach w publicznej szkole, pobierał naukę w takim samym wymiarze. Jednocześnie, ze względu na fakultatywność pobierania nauki religii i etyki przez uczniów (nauka religii i etyki jest organizowana na życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów), zasadne było wprowadzenie zmiany dotyczącej organizacji zajęć z religii i etyki bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych przewidzianych dla ucznia w danym dniu albo bezpośrednio po zakończeniu tych zajęć. To rozwiązanie popiera 79% badanych w przywoływanym już wcześniej badaniu sondażowym. Proponowane rozwiązanie poprawi sytuację uczniów nieuczestniczących w zajęciach religii lub etyki, którzy mieli dotychczas wymuszoną przerwę między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi w ciągu dnia nauki w szkole. Uczeń musiał oczekiwać na kolejne zaplanowane w danym dniu obowiązkowe zajęcia edukacyjne, a dyrektor szkoły realizować obowiązek wynikający z § 3 ust. 3 nowelizowanego rozporządzenia – zapewnienia temu uczniowi opieki lub zajęć wychowawczych w czasie trwania lekcji religii lub etyki. Z problemem tym borykały się w szczególności szkoły o dużej liczbie uczniów, gdzie taka sytuacja wprowadzała zamieszanie organizacyjne i niepotrzebnie wydłużała pobyt uczniów w szkole. Nie planuje się innych zmian w zakresie ww. obszarów. Działania zmierzające do wsparcia polskich szkół w zakresie cyfryzacji edukacji są realizowane zgodnie z opracowaną w Ministerstwie Edukacji Narodowej Polityką Cyfrowej Transformacji Edukacji (dalej – PCTE) przyjętą uchwałą nr 98 Rady Ministrów w dniu 12 września 2024 r.[4] Jest to dokument programowy, który wskazuje nie tylko cele, jakie chcemy osiągnąć, tworząc cyfrowy ekosystem dla edukacji, ale i narzędzia do ich realizacji. PCTE zakłada wiele przedsięwzięć, dotyczących m.in. kształcenia i doskonalenia nauczycieli, zapewnienia uczniom i nauczycielom odpowiedniego sprzętu oraz dostępu do szybkiego i bezpiecznego Internetu, jak i powołania w szkołach koordynatorów cyfrowej edukacji, których głównym zadaniem będzie wsparcie innych nauczycieli w skutecznym wdrażaniu nowoczesnych technologii w proces kształcenia. Ponadto koordynatorzy mają stymulować do tworzenia długofalowych i przemyślanych planów rozwoju szkoły zapewniających w trakcie i po transformacji równowagę pomiędzy nauczaniem tradycyjnym i z wykorzystaniem technologii cyfrowych. W ramach programu Fundusze Europejskie na rzecz Rozwoju Społecznego (FERS) w projekcie pn. Szkolenia dla koordynatorów i koordynatorek cyfrowych planowane jest przeszkolenie do 2028 r. 25 tysięcy koordynatorów. Wartość projektu wynosi 25 mln zł. Szkolenie ma na celu przygotowanie uczestników projektu do roli osób wspierających innych nauczycieli w wykorzystywaniu nowoczesnych technologii w procesie kształcenia. Osoby, które ukończą szkolenie, będą mogły pełnić funkcję szkolnego koordynatora cyfrowej edukacji. Szkolenia dostarczą uczestnikom praktycznych umiejętności w zakresie zarządzania infrastrukturą cyfrową szkoły, bezpieczeństwa w sieci, a także tworzenia i wdrażania szkolnych strategii cyfryzacji. Jednocześnie w innym projekcie FERS, pn. Cyfrowy rozwój oświaty w jednostkach samorządu terytorialnego – szkolenie i doradztwo dla JST, wypracowany zostanie model wdrożenia szkolnych koordynatorów cyfrowej transformacji i administratorów, w tym warunków ich finansowania, zatrudniania i powoływania. Zespół ekspertów opracuje propozycje rozwiązań prawnych w zakresie organizacji i finansowania ww. stanowisk. Oprócz tego działania MEN, we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji, realizuje w latach 2025-2026 szeroki program wsparcia w zakresie doposażenia szkół w nowoczesne technologie. Informacja na temat tego programu, wraz z listami objętych wsparciem szkół, jest dostępna na stronie MEN pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja/wyposazenie-dla-szkol-do-nauki-zdalnej-oraz-pracowni-ai-i-stem. Inwestycjom polegającym na zakupie i dostarczeniu do szkół sprzętu komputerowego oraz modernizacji szkolnej sieci LAN finansowanych w ramach KPO towarzyszą też m.in. szkolenia nauczycieli, rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych czy poszerzanie usług cyfrowych wspierających procesy edukacyjne. Wybrane działania obrazuje poniższa tabela: Nazwa działania Skrócony opis Szacowany budżet/źródło finansowania Internet infrastruktura sieciowa w szkołach Wsparcie w zakresie podnoszenia jakości wewnątrzszkolnych sieci LAN dla 30 000 sal lekcyjnych KPO – ok. 430 mln zł Sprzęt dla szkół (w tym komputery przenośne dla uczniów) i wsparcie dla nauczycieli Co najmniej 553 336 bonów dla nauczycieli na zakup komputera przenośnego i co najmniej 735 000 szt. laptopów, laptopów przeglądarkowych i tabletów dla szkół do dyspozycji uczniów. Wyposażenie sal lekcyjnych w 100 000 zestawów do prowadzenia nauczania w sposób zdalny oraz doposażanie szkół podstawowych i ponadpodstawowych w pracownie STEM i AI – łącznie 16 000 pracowni. KPO – ok. 4,6 mld zł Rozwój cyfrowych umiejętności nauczycieli Szkolenia dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych na poziomie zaawansowanym, w tym szkolenia z AI (łącznie ponad 65 tys. przeszkolonych nauczycieli). Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (dalej – FERS) – ok. 66 mln zł. Bezpłatne cyfrowe materiały edukacyjne Rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych dla uczniów i nauczycieli udostępnianych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl). FERS – ok. 350 mln zł E-narzędzia, platformy edukacyjne Rozwijanie oferty bezpłatnych platform i narzędzi edukacyjnych do użytku przez szkoły/uczniów/nauczycieli, w tym: Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, platformy wspierającej prowadzenie oceny funkcjonalnej w systemie oświaty oraz wsparcie edukacyjno-specjalistyczne, portalu doradztwa zawodowego, narzędzi informatycznych wspierających cyfryzację procesów edukacyjnych, egzaminów zewnętrznych, dostęp do danych oświatowych. FERS – ok. 150 mln zł mLegitymacje dla ucznia i nauczyciela Udostępnienie od roku szkolnego 2025/2026 dla uczniów i dla nauczycieli usługi umożliwiającej korzystanie w aplikacji mObywatel z cyfrowych wersji legitymacji szkolnych i nauczycielskich. Budżet państwa AI w edukacji Projekt zeszyt.online realizowany przez MEN we współpracy z Politechniką Warszawską – wspieranie nauczania matematyki z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI. Projekt realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) – wspieranie nauczania przedmiotów ścisłych z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI. Projekt zeszyt online – koszt 6 mln zł – budżet państwa. Projekt IBE-PIB – koszt 34 mln zł – FERS Minister edukacji udostępnia również uczniom i nauczycielom Zintegrowaną Platformę Edukacyjną – bezpłatne narzędzie informatyczne, z którego mogą korzystać nauczyciele do prowadzenia zajęć i realizacji projektów edukacyjnych oraz uczniowie do samodzielnej nauki lub poszerzania swojej wiedzy. Zintegrowana Platforma Edukacyjna to również miejsce, w którym minister edukacji udostępnia szkołom bezpłatne cyfrowe materiały edukacyjne umożliwiające realizację podstawy programowej dla obowiązkowych zajęć edukacyjnych na wszystkich etapach edukacji. Dzięki aktywności MEN dostawca narzędzia CANVA udostępnił nieodpłatnie uczniom i nauczycielom przez ZPE oprogramowanie do projektowania graficznego online[5] oraz innym instytucjom systemu oświaty spoza ZPE, takim jak placówki doskonalenia nauczycieli, biblioteki pedagogiczne, poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Trwają także prace nad opracowaniem koncepcji oraz zakresu niezbędnych zmian legislacyjnych umożliwiających wprowadzenie w kolejnym roku szkolnym usługi bezpłatnego centralnego dziennika elektronicznego. Powstaje również program rządowy, który pozwoli na wsparcie szkół i placówek w nowoczesne technologie, uzupełniające działania prowadzone w ramach KPO oraz pomoże im skutecznie i poprawnie metodycznie wykorzystywać pozyskany sprzęt oraz oprogramowanie w procesie kształcenia. Więcej informacji na temat projektu Rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły i placówki w rozwijaniu umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży na lata 2025-2029 – „Cyfrowy Uczeń“ dostępnych jest pod linkiem: https://www.gov.pl/web/premier/projekt-uchwaly-rady-ministrow-w-sprawie-rzadowego-programu-wspierania-organow-prowadzacych-szkoly-i-placowki-w-rozwijaniu-umiejetnosci-cyfrowych-dzieci-i-mlodziezy-na-lata-20252029-cyfrowy-uczen. Centrum Informatyczne Edukacji od wielu lat prowadzi działania nad budową i rozwojem centralnego systemu gromadzącego dane oświatowe. Na bazie Systemu Informacji Oświatowej został, przez integrację baz danych funkcjonujących w oświacie, zbudowany Krajowy System Danych Oświatowych (KSDO), za pomocą którego prowadzona jest m.in. obsługa egzaminów zewnętrznych. System zawiera, oprócz danych o uczniach, informacje m.in. o wynikach egzaminów. Stanowi więc olbrzymie repozytorium danych, które pozwala na rozbudowę systemu o kolejne rozwiązania. W ramach środków europejskich zarówno z FERS, jak i Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) CIE realizuje projekty, których celem jest rozwój i modernizacja tych systemów m. in. przez wsparcie procesu aplikacji do szkół wyższego stopnia, umożliwienie generowania dokumentów z podpisem elektronicznym oraz opracowanie i rozwój rozwiązań informatycznych pozwalających na gromadzenie w jednym miejscu danych o konkretnym uczniu/placówce oświatowej oraz narzędzie umożliwiające tworzenie raportów dostosowanych do indywidualnych potrzeb odbiorców oraz ocenę wyników pracy szkół, analizę ich zasobów i potencjału czy też utworzenie repozytorium danych o placówkach oświatowych i uczniach zawierających kompleksowe informacje zgromadzone w jednym miejscu. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_097_24.PDF [2] Dz. U. 2024 poz. 1158. [3] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. 2025 poz. 66). [4] (M.P. 2024 poz. 812). [5] https://zpe.gov.pl/a/canva---materialy-instrukcje-aktualnosci-newsletter/DswQ4WWps