Interpelacja w sprawie nieuwzględnienia w projektowanej ustawie "przeliczeniowej" grupy ubezpieczonych, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę po ogłoszeniu ustawy z 11 maja 2012 r., lecz przed jej wejściem w życie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11122
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nieuwzględnienia w projektowanej ustawie "przeliczeniowej" grupy ubezpieczonych, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę po ogłoszeniu ustawy z 11 maja 2012 r., lecz przed jej wejściem w życie
Zgłaszający: Patryk Jaskulski
Data wpływu: 22-07-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z prowadzonymi przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracami nad tzw. ustawą przeliczeniową, mającą na celu wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), uprzejmie proszę o udzielenie informacji dotyczących zakresu podmiotowego projektowanych rozwiązań.
Zgodnie z wyrokiem trybunału, art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim odnosi się do osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed dniem ogłoszenia ustawy zmieniającej z 11 maja 2012 r.) skorzystały z prawa do wcześniejszej emerytury.
W ślad za wyrokiem trybunału ministerstwo opracowuje projekt ustawy, który – według informacji zawartych w Wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów (poz. UD204) – ma objąć osoby, które do 6 czerwca 2012 r. przeszły na wcześniejszą emeryturę. Z projektu wyłączona jest jednak grupa osób, które przeszły na emeryturę w okresie od 6 czerwca do 31 grudnia 2012 r., tj. po ogłoszeniu ustawy, ale przed jej wejściem w życie (od 1 stycznia 2013 r.).
Zwracam uwagę, że osoby te, w momencie podejmowania decyzji o przejściu na wcześniejszą emeryturę nie miały świadomości skutków prawnych wejścia w życie art. 25 ust. 1b, ponieważ nie obowiązywał on jeszcze w dacie składania przez nich wniosku ani nie znalazł się w treści decyzji ZUS. Oznacza to, że ich sytuacja faktyczna i prawna była zbieżna z sytuacją osób objętych wyrokiem trybunału, choć formalnie zostali zakwalifikowani poza jego zakresem.
W tej sytuacji projektowana ustawa – choć słusznie zmierza do naprawienia skutków niekonstytucyjnego przepisu – może być niewystarczająca z punktu widzenia zasady równości wobec prawa, zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw nabytych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje objęcie projektowaną ustawą również osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę w okresie od 6 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. – a więc po ogłoszeniu ustawy zmieniającej z 11 maja 2012 r., ale przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b?
Czy ministerstwo przeanalizowało sytuację tej grupy w kontekście konstytucyjnych zasad zaufania obywateli do państwa, równości wobec prawa i ochrony praw nabytych?
Czy przewidziane są jakiekolwiek rekompensaty lub dodatkowe mechanizmy ochrony dla emerytów, którzy – mimo braku realnej możliwości dostosowania się do zmiany przepisów – zostali objęci mechanizmem pomniejszania podstawy emerytury?
Czy ministerstwo dopuszcza możliwość zmiany zakresu ustawy w toku dalszych prac legislacyjnych – tak, aby zapewnić sprawiedliwe i równe traktowanie wszystkich ubezpieczonych, których dotknęło działanie art. 25 ust. 1b w okresie przejściowym?
Zwracam się z prośbą o rozważenie tej kwestii w toku prac legislacyjnych. Nierówne traktowanie osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji prawnej i faktycznej może prowadzić do masowych roszczeń, co podważy zaufanie do systemu emerytalnego i efektywność całego procesu naprawczego.
Z wyrazami szacunku Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6592 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.368.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Patryka Jaskulskiego, nr 11122, w sprawie
nieuwzględnienia w projektowanej ustawie „przeliczeniowej” grupy ubezpieczonych, którzy
przeszli na wcześniejszą emeryturę po ogłoszeniu ustawy z 11 maja 2012 r., lecz przed jej
wejściem w życie, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Projekt ustawy opracowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mający na
celu umożliwienie ustalenia wysokości emerytury powszechnej bez pomniejszania podstawy
jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, wpisano do wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem: UD204 i 5 czerwca br.
skierowano do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych.
W wyniku tego procesu wpłynęły do resortu istotne uwagi i postulaty odnoszące się do
zaproponowanych w projekcie rozwiązań prawnych. Obecnie trwa analiza przesłanych uwag
i postulatów dotyczących wprowadzenia zmian w projektowanych regulacjach.
Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż przygotowany w Ministerstwie projekt nie zmierza
do wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20,
z uwagi na wątpliwości związane ze statusem tego orzeczenia. W dniu 6 marca 2024 r. Sejm
RP przyjął uchwałę w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023
w kontekście działalności TK. Proponowane rozwiązania są natomiast odpowiedzią na
licznie napływające do resortu wystąpienia obywateli, zapytania poselskie i interpelacje,
oświadczenia senatorskie, zawierające postulaty uregulowania sytuacji prawnej emerytów
z roczników innych niż rok 1953 (sytuacja emerytów z rocznika 1953 uregulowana została
przepisami ustawy zmieniającej z dnia 19 czerwca 2020 r.).
W prowadzonych pracach opierano się na orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału
Konstytucyjnego. W odniesieniu do wyznaczenia daty, przed którą konieczne było złożenie
wniosku o przyznanie emerytury wcześniejszej, tj. 6 czerwca 2012 r., przypomnieć trzeba, iż
ustawa zmieniająca ustawę emerytalną, wprowadzająca do porządku prawnego art. 25 ust.
1b ustawy emerytalnej, została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012 r., a jej
przepisy weszły w życie 1 stycznia 2013 r. Osoby, które po 6 czerwca 2012 r. występowały
z wnioskiem o emeryturę wcześniejszą powinny zatem mieć świadomość, że w przyszłości
ich emerytura powszechna zostanie pomniejszona o sumę kwot pobranych emerytur
wcześniejszych.
Trybunał Konstytucyjny wyraża w swoich orzeczeniach przekonanie, że jeśli akt prawny
został prawidłowo ogłoszony, można domniemywać, iż jego treść jest powszechnie znana
(por. postanowienie TK z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. Ts 140/14). Jest to tak zwane
domniemanie powszechnej znajomości prawa prawidłowo ogłoszonego, które stanowi jedno
z fundamentalnych założeń współczesnego systemu prawnego w Polsce. Odejście od tego
założenia wymagałoby uznania, że konsekwencje prawne obowiązujących przepisów mogą
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
być wyciągane wyłączenie w przypadku, w którym wykazane zostanie, że ich adresat
faktycznie się z nimi zapoznał. Doprowadziłoby to do absurdu i odebrałoby realną możliwość
stosowania prawa przez organy władzy publicznej.
Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 marca 2023 r., sygn. I USKP 54/22, stwierdził, że
skoro ustawa zmieniająca z 11 maja 2012 r. została ogłoszona 6 czerwca 2012 r., to skarżący
urodzony w roku 1952, który złożył wniosek o emeryturę wcześniejszą w dniu 15 czerwca
2012 r., miał możliwość zapoznania się ze zmianami ustawowymi i posiadał dostatecznie
dużo czasu, aby zapoznać się z niekorzystną dla niego zmianą prawa. W ocenie Sądu
Najwyższego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, czy skarżący posiadał wiedzę
o zmianach ustawowych - istotna jest obiektywna możliwość zapoznania się jednostki
z niekorzystną dla niej zmianą przepisów. Skarżący mógł niekorzystnej sytuacji uniknąć,
ponieważ miał możliwość nieubiegania się o wcześniejszą emeryturę, która jest przywilejem,
nie zaś obowiązkiem.
Aktualna wersja projektu nie przewiduje wypłaty rekompensat dla emerytów urodzonych
w latach innych niż rok 1953. Należy zwrócić uwagę, że osoby z innych roczników, znalazły
się w odmiennej sytuacji niż kobiety urodzone w roku 1953. Emerytki z rocznika 1953
powszechny wiek emerytalny osiągały po 1 stycznia 2013 r., a więc w czasie, w którym
przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, nakazujący pomniejszenie podstawy obliczenia
emerytury powszechnej, już obowiązywał (od dnia 1 stycznia 2013 r.). Kobiety te nie miały
zatem możliwości podjęcia jakichkolwiek działań zapobiegających niekorzystnym skutkom
wejścia omawianego przepisu w życie. Osoby urodzone w innych rocznikach dysponowały
dłuższym czasem, umożliwiającym podjęcie działań dostosowawczych, zatem uszczerbek
jaki poniosły nie jest tak dotkliwy, jak w przypadku ubezpieczonych urodzonych w roku
1953.
Należy podkreślić, iż szczegółową analizę zgodności proponowanych w projekcie rozwiązań
z zasadami i wartościami Konstytucji RP przedstawiono we wniosku o wpis projektu do
wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, dostępnym na stronie
internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zakładce – Wykaz prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów, pod adresem: https://www.gov.pl/web/premier/projekt-
ustawy-o-ustalaniu-wysokosci-emerytur-z-funduszu-ubezpieczen-spolecznych-dla-osob-
ktore-do-dnia-6-czerwca-2012-r-przeszly-na-emerytury-na-zasadach-obowiazujacych-
osoby-urodzone-przed-1-stycznia-1949-r, a także w ocenie skutków regulacji,
opublikowanej na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy
Proces Legislacyjny, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398602.
Informuję, że obecnie analizowane są nadesłane w trakcie uzgodnień międzyresortowych,
opiniowania i konsultacji publicznych uwagi i postulaty. O ostatecznym kształcie projektu
i brzmieniu poszczególnych przepisów zadecydują kolejne etapy procesu legislacyjnego,
w szczególności prace na szczeblu Rady Ministrów, a w dalszej kolejności Parlamentu RP.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --