Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji w PKP Cargo SA i pogłębiającej się degradacji całego sektora kolejowych przewozów towarowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11113
do ministra infrastruktury
w sprawie dramatycznej sytuacji w PKP Cargo SA i pogłębiającej się degradacji całego sektora kolejowych przewozów towarowych
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 21-07-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję do Pana Premiera interpelację w sprawie dramatycznej sytuacji w PKP Cargo SA i pogłębiającej się degradacji całego sektora kolejowych przewozów towarowych.
W dniu 21 lipca 2025 roku Rada Krajowa Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce podjęła decyzję o rozpoczęciu ogólnopolskiej akcji protestacyjnej. Jak ogłosili związkowcy, jest to ich odpowiedź na systemowe zaniedbania ze strony rządu, „których kulminacją jest dziś dramatyczna sytuacja w PKP Cargo SA i pogłębiająca się degradacja całego sektora kolejowych przewozów towarowych”.
W 17 lokalizacjach w całym kraju odbędą się pikiety organizowane przez struktury zakładowe Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce przy wsparciu organizacji członkowskich Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Według słów związkowców: „Kolej jest systematycznie wypychana z rynku i dyskryminowana, co uderza nie tylko w pracowników, ale także w interes publiczny, bezpieczeństwo państwa i środowisko. Tymczasem faworyzowany jest transport drogowy, przez co zaspokajane są interesy i zachcianki lobby samochodowego! Jest to skrajnie nieuczciwe oraz szkodliwe społecznie i gospodarczo postępowanie, na które nie ma naszej zgody. Z winy rządu, kolej przeżywa poważny kryzys!”.
Jak podkreślają maszyniści, w ostatnich miesiącach Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce podejmował liczne próby interwencji, przede wszystkim w Ministerstwie Infrastruktury, gdzie przekazano petycje oraz apele. Odbyły się także dwa spotkania powołanego z wielkim trudem Zespołu Trójstronnego ds. Kolejnictwa przy Ministerstwie Infrastruktury, ale efekty były zerowe.
„Dziś PKP Cargo SA stoi na krawędzi ostatecznego paraliżu z powodu patologicznej polityki rządu. To dopiero początek katastrofy. Dlatego wychodzimy na ulice w całej Polsce! Protestujemy w imię przyszłości kolei, w obronie miejsc pracy, ale też w obronie uczciwego państwa, które nie powinno działać na korzyść jednego lobby, kosztem dobra wspólnego” – podkreślili związkowcy w swoim komunikacie.
W tym kontekście należy także podnieść, iż PKP Cargo jest nie tylko spółką ważną z perspektywy polskich interesów narodowych, ale także - z uwagi na posiadanie ponad połowy akcji przez otwarte fundusze emerytalne i fundusze inwestycyjne - spółką zabezpieczającą zyski dla 15 milionów Polaków, którzy są członkami OFE.
Biorąc powyższe pod uwagę, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jakie działania ma zamiar podjąć rząd w celu pomocy PKP Cargo?
Dlaczego polski rząd nie prowadzi skutecznego dialogu ze stroną społeczną?
Czy rząd rozważa, zamiast zwolnień pracowników i wyprzedaży majątku spółki, jej skonsolidowanie poprzez likwidację np. kilkudziesięciu spółek zależnych i powiązanych?
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7501 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.34.2025
Warszawa, 13 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11113 Posła na Sejm RP Wojciecha Szaramy, w sprawie
dramatycznej sytuacji w PKP CARGO SA i pogłębiającej się degradacji całego sektora
kolejowych przewozów towarowych, kierowaną do Prezesa Rady Ministrów i przekazaną
zgodnie z właściwością do Ministra Infrastruktury, poniżej pozwalam sobie odnieść się do
treści interpelacji oraz pytań.
Sytuacja w jakiej znalazło się PKP CARGO SA i niezbędne działania restrukturyzacyjne są
następstwem szeregu błędnych decyzji biznesowych i nieefektywnego zarządzania Spółką
na przestrzeni ostatnich lat, jak również tzw. „decyzji węglowej” byłego Premiera
i sposobu jej realizacji przez ówczesny Zarząd Spółki, co dobitnie wskazuje na chaotyczne
zarządzanie i niedostateczny nadzór nad narodowym przewoźnikiem towarowym
w tamtym okresie. Konsekwencje powyższego uderzają obecnie bezpośrednio
w pracowników całej grupy kapitałowej Spółki. Wykonana przez Spółkę decyzja węglowa
doprowadziła do utraty klientów i rentownych kontraktów aby bez zabezpieczenia ryzyk
realizować polityczne zlecenie.
Wobec obecnej sytuacji PKP CARGO nie sposób nie odnieść się do lat 2015-2024. Spółka,
działająca z powodzeniem na stabilnym wówczas rynku przewozów towarowych, w latach
2015-2024 straciła ok 43% wolumenu przewożonej masy towarowej, ze 108 mln ton
w 2015 r., stanowiących 48% udział w rynku do 62 mln ton w 2024 r., tj. 26,3% udziału
w rynku.
Utracony przez PKP CARGO udział w rynku przewozów towarowych został przejęty przez
konkurencyjne podmioty, co bezpośrednio wynikało z nieudolnego zarządzania, działań
realizujących decyzje polityczne oraz nacisków części partnerów społecznych.
Ten okres zarządzania PKP CARGO był prowadzony bez jakichkolwiek przemyśleń co do
przyszłości Spółki i funkcjonowania na trudnym rynku przewozu towarów, na którym
oprócz dotychczasowych podmiotów pojawiają się ciągle nowi przewoźnicy, bardziej
elastyczni i wykorzystujący w maksymalny sposób czas pracy oraz posiadany tabor.
Dodatkowo całkowicie zignorowano negatywne tendencje pojawiające się na rynku i jego
systematyczne spadki, co obecnie kumuluje się ze złą sytuacją spółki, generując kolejne
problemy.
PKP CARGO od dłuższego czasu była w trudnej sytuacji płynnościowej, a zadłużenie
systematycznie rosło. W ciągu 5 lat - pomiędzy 2018 a 2023 rokiem zobowiązania urosły
o około 2 mld zł (z 2,67 mld zł do 4,63 mld zł).
-- 1 of 3 --
2
Spółka wydawała środki, których nie posiadała, a pod koniec 2023 roku ówczesny zarząd
uzgodnił z partnerami społecznymi podwyżki wynagrodzeń, w kwocie ok. 170 mln zł, które
zostały sfinansowane leasingiem zwrotnym najlepszych lokomotyw (umowa leasingu
zwrotnego na 200 mln zł z września 2023 roku).
Już w 2023 r. Spółka była poważnie zadłużona, jej bieżąca płynność finansowa
systematycznie spadała - wskaźnik płynności na koniec 2019 roku wynosił 0,86 aby w 2023
r. osiągnąć poziom 0,36. Tymczasem optymalna płynność spółki powinna plasować
wskaźnik na poziomie od 1,2 do 2. Co istotne, ten wskaźnik pokazuje, że majątek obrotowy
firmy jest od 1,2 do 2 razy większy niż jej zobowiązania krótkoterminowe, co świadczy
o dobrej zdolności do regulowania bieżących należności. Tymczasem ówczesny zarząd nie
podjął żadnych, skutecznych działań, żeby zatrzymać tak niepokojący, spadkowy trend.
Zadłużenie się pogłębiało; w połowie 2024 roku, przed złożeniem przez PKP CARGO
wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego, Spółka miała 3 mld zł zobowiązań
handlowych i finansowych. Tylko od momentu złożenia wniosku o otwarcie sanacji do dziś
spłacono już blisko 200 mln zł zobowiązań zabezpieczonych rzeczowo oraz leasingów.
Wszelkie podejmowane od 2024 roku działania, zmierzające do odzyskania przez PKP
CARGO utraconego rynku przewozów towarowych, są dodatkowo determinowane ogólną
sytuacją na rynku przewozów towarowych, spadkiem wolumenu przewozów
i zmniejszeniem zapotrzebowania na pracę przewozową.
Niewątpliwy wpływ na sytuację PKP CARGO w najbliższych latach będzie miał Plan
Restrukturyzacyjny, który w dniu 30 czerwca 2025 r. zarządca masy sanacyjnej złożył do
właściwego sądu, a opinia rady wierzycieli dla sędziego komisarza ma być wyrażona do
15 września 2025 roku. Integralną część Planu Restrukturyzacyjnego stanowią propozycje
układowe dla wierzycieli. Należy wyraźnie podkreślić, że plan jest dokumentem poufnym
i dostępnym tylko dla wierzycieli. Natomiast można zapoznać się z założeniami zarówno
planu restrukturyzacyjnego, jak i propozycji układowych, które są opublikowane na
stronie internetowej PKP CARGO.
Jak wynika z opublikowanych informacji, trwają rozmowy ze związkami zawodowymi
w zakresie założonych w Programie Restrukturyzacyjnym kwestii pracowniczych.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom związków zawodowych i pracowników w zakresie
ochrony miejsc pracy Zarząd PKP CARGO S.A. w restrukturyzacji przedstawił także
alternatywne, względem pierwotnych, rozwiązania.
Rozpoczęte w Spółce rokowania to wynik poszukiwania przez pracodawcę i organizacje
związkowe alternatywnych możliwości w zakresie dalszej redukcji kosztów bieżących
Spółki, które pozwoliłyby jednocześnie na ochronę miejsc pracy.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że zdaniem Ministra Infrastruktury dialog z partnerami
społecznymi pozostaje dominującą formą wypracowania w drodze kompromisów drogi
przywrócenia długofalowej zdolności PKP CARGO do konkurowania na rynku towarowych
przewozów kolejowych, a zdrowa i konkurencyjna Spółka to gwarancja utrzymania,
a w dalszej perspektywie również zwiększenia poziomu zatrudnienia.
Minister Infrastruktury wielokrotnie włączał się w dialog społeczny, również dotyczący
sytuacji w PKP CARGO, jednakże należy pamiętać, że organ ten nie może wywierać
jakichkolwiek nacisków na spółkę prawa handlowego, szczególnie taką, która jest
notowana na rynku papierów wartościowych.
-- 2 of 3 --
3
Tak jak dotychczas w toku procesu restrukturyzacji Zarząd PKP CARGO podejmuje wszelkie
możliwe działania łagodzące ewentualne negatywne skutki społeczne, w tym obejmujące
zapewnienie kontynuacji zatrudnienia, m.in. dzięki porozumieniom z innymi podmiotami
gotowymi oferować pokrewny profil pracowniczy. Pomoc ze strony Spółki obejmie także
szerokie działania ułatwiające dostęp do informacji i dostępnych na rynku innych narzędzi
zabezpieczenia społecznego, pozostających w gestii właściwych podmiotów i organów
państwa.
Nie można zgodzić się także z przekazem płynącym z treści interpelacji, wskazującym
na degradację całego sektora kolejowych przewozów towarowych, w szczególności
w kontekście wielomiliardowych nakładów na budowę i modernizację infrastruktury
kolejowej.
Podsumowując dotychczasowe doświadczenia wynikające z zastanej sytuacji Spółki, jej
Grupy Kapitałowej i rynku kolejowego, można jedynie wyrazić głęboką dezaprobatę
wobec poprzednich zarządzających, pozostających obojętnymi wobec potencjalnego,
przyszłego dramatycznego położenia pracowników oraz całej branży kolejowych
przewozów towarowych, których brak reakcji doprowadził do nieodwracalnych strat
w zakresie infrastruktury, zasobów kadrowych i strategicznej roli tego przewoźnika
kolejowego.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --