Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.65.2025.AS
3914974.15853863.12780221
Warszawa, 29-08-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Posłanki Darii Gosek-Popiołek w sprawie Programu „Czyste
Powietrze” (K10INT11101)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane na podstawie
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW), dotyczące realizacji Programu „Czyste powietrze” (dalej:
Program).
1. Dlaczego NFOŚiGW dopiero teraz rozpoczął prace nad rozwiązaniami dla oszukanych
beneficjentów programu „Czyste Powietrze”?
NFOŚiGW niezmiennie traktuje wsparcie dla beneficjentów Programu jako priorytet.
NFOŚiGW wspólnie z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
(dalej: wfośigw), Ministerstwem Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) oraz partnerami
Programu np. gminnymi operatorami, podejmuje działania informacyjno-edukacyjne oraz
promocyjne, które podnoszą świadomość na temat tego jak unikać nieuczciwych praktyk
związanych z Programem.
NFOŚiGW reagował na bieżąco na pojawiające się niejasności i drobne nieprawidłowości
w Programie, tam gdzie to możliwe wydając wytyczne i rekomendacje, a w części
przypadków wprowadzając stosowne zmiany do procedur Programu.
Jednym z przykładów wprowadzenia mechanizmów zabezpieczających beneficjentów
Programu jest uruchomiony ogólnopolski system operatorów, których rolę w nowej wersji
Programu pełnią wfośigw i gminy. Jest to rozwiązanie wypracowane w szczególności
w kontekście ochrony beneficjentów z najwyższym poziomem dofinansowania – osób
o najniższych dochodach, często zagrożonych ubóstwem energetycznym. Ma to na celu
ograniczenie nadużyć, które miały miejsce w poprzednich edycjach Programu, takich jak
nieuczciwe praktyki akwizytorów/wykonawców, podpisywanie niekompletnych
dokumentów czy niewłaściwa realizacja inwestycji.
Należy wyjaśnić, że w związku ze znaczącym wzrostem liczby wniosków o dofinansowanie
składanych w 2024 r. oraz w efekcie podpisanych umów z prefinansowaniem, w 2024 r.
i pierwszej połowie 2025 r. kończą się terminy rozliczenia zaliczek przez beneficjentów /
wykonawców. Zatem kwestia poszkodowanych beneficjentów w kontekście
nierozliczonych zaliczek pojawiła się relatywnie niedawno. Natomiast w związku ze
wzrostem liczby zgłoszeń dotyczących nieuczciwych praktyk przez firmy wykonawcze,

-- 1 of 6 --

NFOŚiGW podejmuje również inne działania mające na celu wypracowanie skutecznych
i zgodnych z prawem rozwiązań. Celem jest zapewnienie realnego wsparcia osobom
poszkodowanym, przy jednoczesnym zachowaniu transparentności i odpowiedzialności
finansowej.
2. Ogłoszono, że jednym z rozważanych rozwiązań jest czasowe wstrzymanie windykacji
środków od poszkodowanych beneficjentów. Czy to oznacza wstrzymanie już rozpoczętych
i przeprowadzonych windykacji przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska? Ile
postępowań windykacyjnych zostało wszczętych przez wojewódzkie fundusze ochrony
środowiska i gospodarki wodnej od stycznia 2025 roku do teraz? Proszę o przedstawienie
informacji w podziale na miesiące i województwa.
Sukcesywnie wprowadzane są zmiany proceduralne w ramach Programu, które mają
umożliwiać lepszą ochronę beneficjentów, którzy zostali oszukani przez nieuczciwych
wykonawców.
Jako jedno z takich rozwiązań rozważane jest objęcie czasowym wstrzymaniem
postępowań windykacyjnych już wszczętych, w szczególności tych, które dotyczą osób
działających w dobrej wierze, a które padły ofiarą nieuczciwych wykonawców.
NFOŚiGW finalizuje zbieranie danych odnośnie liczby postępowań windykacyjnych
wszczętych od stycznia 2025 r. Będą one znane we wrześniu 2025 r.
3. Czy możliwym jest, by NFOŚiGW utworzył dedykowaną pokrzywdzonym infolinię zgodnie
z sugestią Polskiego Alarmu Smogowego? Czy wypracowana zostanie propozycja
systemowego wsparcia oszukanych beneficjentów przez nieuczciwych firm, czy jedyną
możliwością dla nich na odzyskanie środków będzie droga sądowa?
Wobec sygnałów o nieprawidłowościach w ramach Programu, wfośigw realizujące umowy
o dofinansowanie z poszczególnymi beneficjentami, podjęły się uruchomienia kanałów
pomocy dla pokrzywdzonych. Pierwsze wfośigw już zgłaszają uruchomienie własnego
dedykowanego punktu pomocy lub / infolinii dla osób poszkodowanych. Współpracę
w zakresie organizowania darmowej pomocy prawnej podjęły WFOŚiGW w Opolu
i WFOŚiGW w Katowicach (z Okręgowymi Izbami Adwokackimi), natomiast WFOŚiGW
w Łodzi planuje współpracę z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
Informacje o działaniach NFOŚiGW w tym zakresie zostały zawarte w odpowiedzi na
pytanie nr 4 i 5.
4. Jakie konkretne inne rozwiązania dotyczące programu Czyste Powietrze i oszukanych
beneficjentów zostaną zaproponowane? Szczególnie w jaki sposób Fundusz zamierza
zidentyfikować osoby, które zostały oszukane przez nieuczciwe firmy, i czy zostanie powołana
specjalna komisja lub zespół do analizy tych przypadków?
W ramach powołanej przez NFOŚiGW grupy roboczej, do której zaproszeni zostali
przedstawiciele MKiŚ, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej, Prokuratury Krajowej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, opracowywane są rozwiązania prawne mające na celu
wzmocnienie ochrony beneficjentów poszkodowanych przez nieuczciwych
przedsiębiorców.
Prace grupy skupiają się nad pomocą beneficjentom poszkodowanym przez nieuczciwych
wykonawców, w przypadku, gdy działali oni w zaufaniu do instytucji publicznych i nie mieli
wpływu na zaistniałą sytuację. Grupa zaproponuje rozwiązania obejmujące m.in.
propozycje zmian ustawowych.

-- 2 of 6 --

Warto dodać, że jest już dostępny poradnik dla osób poszkodowanych przez nieuczciwych
wykonawców, w którym zebrane zostały informacje i wskazówki dotyczące możliwość
uzyskania pomocy, który dostępny jest pod adresem https://czystepowietrze.gov.pl/do-
pobrania/poradniki-dla-beneficjenta/poradnik-dla-poszkodowanych
Ponadto, NFOŚiGW prowadzi kampanię informacyjną pod hasłem: Nie daj się oszukać –
sprawdź, zanim zaufasz! oraz, jak to już zostało wskazane w odpowiedzi na pierwsze
z pytań, prowadzone są szeroko zakrojone działania informacyjne i kampanie promujące
zasady Programu we współpracy z wfośigw i gminami.
Wśród proponowanych innych działań znajdują się:
 przygotowanie kryteriów do ustanowienia listy rekomendowanych wykonawców,
 wzmocnienie mechanizmów kontroli dokumentacji,
 kampania informacyjna dla beneficjentów,
 uproszczenie procedur zgłaszania nieprawidłowości.
5. Czy NFOŚiGW posiada dane, ile osób poszkodowanych zgłosiło się już w tej sprawie oraz
czy Fundusz prowadzi rejestr w tej sprawie? Jakie mechanizmy kontrolne zostaną
wprowadzone, aby w przyszłości zapobiec podobnym sytuacjom i lepiej chronić beneficjentów
programu?
NFOŚiGW utworzył rejestr zgłoszeń od beneficjentów, którzy informują
o nieprawidłowościach. W prowadzonym rejestrze zgłoszeń dotyczących
poszkodowanych beneficjentów (stan na 15.08.2025 r.) liczba zidentyfikowanych zgłoszeń
wynosi: 158. Najczęściej zgłaszane problemy to:
 wyłudzenia maksymalnych kwot dotacji przez wykonawców,
 brak realizacji umów (prace nie zostały wykonane w ogóle lub w niepełnym
zakresie mimo pobrania zaliczek),
 brak jasnych informacji dla beneficjentów o możliwościach prawnych,
 problemy z rozliczeniami i kontrolą jakości prac.
Dane te są wykorzystywane do oceny skali problemu oraz planowania działań
naprawczych. W opracowaniu jest procedura identyfikacji przypadków wymagających
interwencji.
Przypomnę, że po wdrożeniu od 31.03.2025 r. nowej wersji Programu, która wprowadziła
szereg usprawnień mitygujących ryzyka nadużyć, wzmocniony został m.in.: system kontroli
przedsięwzięć, oraz weryfikacja podmiotów (wykonawców) pod kątem wiarygodności
realizacji projektów.
6. Jakie rozwiązania dotyczące Czystego Powietrza i uczciwych firm, które od miesięcy czekają
na wypłatę środków za zrealizowane poprawnie projekty termomodernizacji, zostaną
zaproponowane? W komunikacie z 9 lipca 2025 r. Związek Pracodawców Czystego Powietrza
informuje, że zaległości w wypłatach sięgają sierpnia 2024, a wielu firmom grozi bankructwo.
NFOŚiGW prowadzi działania mające na celu przyspieszenie wypłat dla tych podmiotów,
które prawidłowo zrealizowały projekty. Dla usprawnienia obsługi wniosków o płatność
została opublikowana tabela kosztów jednostkowych dla wniosków finansowanych z KPO
i FEnIKS (dostępna pod adresem: https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-
komunikaty/przyspieszamy-wycene ). Tabela jest też odpowiedzią na zawyżanie kosztów
jednostkowych termomodernizacji objętych dotacjami. Pomaga ona beneficjentom
Programu w szacowaniu wydatków, które są objęte dotacją. Ułatwia także ocenę ofert
wykonawców i przyspiesza ocenę wniosków o płatność.
Jednocześnie, na podstawie postulatów wykonawców zostały przygotowany zbiór
wytycznych i zasad dla wfośigw, m.in.:

-- 3 of 6 --

- nadanie przez wfośigw najwyższego priorytetu rozpatrywaniu i rozliczaniu wszystkich
prawidłowo złożonych wniosków o płatność w 2024 r. i wypłata dotacji najpóźniej do
30.09.2025 r.;
- wypłata środków przez WFOŚiGW w ciągu 3 dni roboczych od zatwierdzenia wniosku
o płatność;
- rekomendacja, aby w przypadku, gdy jedyną wątpliwością jest wysokość stawek kosztów
jednostkowych, realizowane były możliwie bezzwłocznie płatności w wysokościach
odpowiadających stawkom kosztów opublikowanych na stronie
http://czystepowietrze.gov.pl ;
- wypłata przez WFOŚiGW dotacji nie później niż w ciągu 60 dni od złożenia przez
beneficjenta kompletnych wyjaśnień lub uzupełnienia dokumentów.
Zbiór wytycznych jest dostępny pod adresem: https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-
komunikaty/usprawnienie-procedur-rozpatrywania-wnioskow-o-platnosc .
7. Ile wniosków o płatność, które są złożone, pozytywnie zweryfikowane i zatwierdzone do
wypłaty oczekuje wciąż na realizację (ze wszystkich 16 WFOŚ)? Jakiej kwoty dotyczą te
wnioski?
Na 14.08.2025 r. wfośigw przekazały informacje o 5 300 wnioskach o płatność, które są
złożone, pozytywnie ocenione i jeszcze nie wypłacone, na łączną kwotę 118 735 864 zł.
8. Docierają do mnie informacje, że przy rozliczaniu “starych dotacji” stosowane są nowe
zasady (np. ceny referencyjne). Bardzo proszę o weryfikację i odpowiedź na pytanie, czy takie
sytuacje faktycznie mają miejsce, a jeśli tak, to na jakiej podstawie nowe zasady są stosowane
do wcześniejszych dotacji.
Program jest instrumentem mającym na celu poprawę jakości powietrza oraz zmniejszenie
emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności
energetycznej budynków mieszkalnych jednorodzinnych, przy jednoczesnym
zagwarantowaniu efektywnego wykorzystania środków publicznych. Zasada efektywności
i oszczędności w wydatkowaniu środków publicznych wyraża się w przepisach prawa,
obowiązujących w Programie regulacjach oraz umowie dotacji. Stanowi to podstawę do
tego, aby ponoszone przez beneficjentów koszty, objęte wsparciem ze środków
publicznych, w ramach realizowanych przedsięwzięć, były optymalne, tzn. były ponoszone
w szczególności w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania
najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków
służących osiągnięciu założonych celów. Działania beneficjenta w ramach przedsięwzięcia,
w tym także wybór rozwiązań najbardziej efektywnych, powinny być realizowane
z należytą starannością.
Wfośigw, jako podmioty udzielające dotacji w ramach Programu, wypracowały jednolity
standard dotyczący zasad dokonywania oceny racjonalności kosztów poniesionych przez
beneficjenta dotacji, jako kosztów niezbędnych do osiągnięcia celu przedsięwzięcia,
co wpływa ma usprawnienie obsługi Programu i przekłada się na zwiększenie standaryzacji
rozliczeń umów dotacji.
Weryfikacja przez wfośigw racjonalności dofinansowania kosztów poniesionych przez
beneficjenta dotacji, jako niezbędnych do osiągnięcia celu, przedsięwzięcia odbywa się
z uwzględnieniem następujących przepisów i postanowień:

-- 4 of 6 --

 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska1, zgodnie z którą
Zarząd wfośigw, jako organ wfośigw, dokonuje wyboru przedsięwzięć do
finansowania ze środków wfośigw i środków udostępnionych przez NFOŚiGW dla
wfośigw na udzielanie dotacji oraz gospodaruje tymi środkami;
 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych2, zgodnie, z którą
wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny,
z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;
 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju3,
zgodnie, z którą do wydatkowania i rozliczania środków wypłaconych w ramach
wdrażania KPO stosuje się zasady wydatkowania i rozliczania przewidziane dla
środków publicznych;
 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia
24 czerwca 2021 r.4, przewidującego ustanowienie i wdrożenie środków mających
na celu ochronę interesów finansowych i budżetu Unii, w odniesieniu do
programów wspieranych m.in. z FEnIKS;
 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego
2021 r.5, dotyczącego należytego zarządzania finansami Unii oraz przewidujących
ustanowienie i wdrożenie środków mających na celu ochronę interesów
finansowych i budżetu Unii, w odniesieniu do środków z KPO;
 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych
ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-20276określającej
obowiązki podczas realizacji przedsięwzięcia finansowanego ze środków FEnIKS,
w tym obowiązek realizacji projektu grantowego zgodnie z założonym celem
i odzyskiwanie grantów w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z umową
o powierzenie grantu;
 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny7, określającej ogólne zasady
dotyczące stron stosunków prawnych, zobowiązań umownych, zakaz
nadużywania uprawnień, obowiązek dochowania należytej staranności.
NFOŚiGW przygotował również komunikat informacyjny, który jest wynikiem dialogu
NFOŚiGW i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej
z wykonawcami , który został opublikowany na oficjalnej stronie internetowej Programu8.
Działanie takie ma na celu zwiększenie transparentności procesu.
1 art. 400k ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn.
zm.)
2 art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn.
zm.),
3 art. 14lp ust. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2024 r.
poz. 324 z późn. zm.),
4 motywu (70) preambuły Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca
2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji
i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych
funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego
i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz. U. UE. L. z 2021 r.
Nr 231, str. 159 z późn. zm.),
5 motywu (53) oraz (72) preambuły Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia
12 lutego 2021 r. ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. U. UE. L. z
2021 r. Nr 57, str. 17 z późn. zm.)
6 art. 41 ust. 8 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków
europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079 z późn. zm.)
7 art. 5, art. 56, art. 3531, art. 354, art. 355 oraz art. 750 w zw. z art. 734 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.)
8 https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/przyspieszamy-wycene

-- 5 of 6 --

Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady
Ministrów

-- 6 of 6 --