Interpelacja w sprawie konkretnych rozwiązań systemowych w zakresie poprawy sytuacji osób głuchych i z niedosłuchem w kontekście braku odpowiedzi na petycję nr 62/2025 dotyczącą zwiększenia dostępności usług publicznych i świadczeń dla takich osób
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11059
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konkretnych rozwiązań systemowych w zakresie poprawy sytuacji osób głuchych i z niedosłuchem w kontekście braku odpowiedzi na petycję nr 62/2025 dotyczącą zwiększenia dostępności usług publicznych i świadczeń dla takich osób
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 17-07-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwrócili się do mnie, jako posłanki, przedstawiciele środowiska osób głuchych z prośbą o wyjaśnienie braku odpowiedzi na petycję nr 62/2025 w sprawie zmiany ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, dotyczącą zwiększenia dostępności usług publicznych oraz świadczeń dla osób głuchych i z niedosłuchem.
Petycja ta została złożona do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 4 kwietnia 2025 roku zgodnie z obowiązującymi przepisami i dotyczy istotnych kwestii dla tej grupy, która czuje się pomijana i zaniepokojona przedłużającym się brakiem reakcji ze strony właściwego organu, w tym m.in.:
zapewnienia szerszego dostępu do tłumaczy języka migowego w instytucjach publicznych,
rozszerzenia katalogu świadczeń zdrowotnych i rehabilitacyjnych,
poprawy dostępności informacji i komunikacji,
uwzględnienia potrzeb tej grupy w polityce społecznej państwa.
Pomimo upływu przewidzianego ustawowo terminu wnioskodawcy nie otrzymali dotychczas ze strony resortu odpowiedzi ani informacji o podjętych działaniach. Brak reakcji na petycję narusza zasady transparentności i partycypacji społecznej, a także podważa zaufanie obywateli do instytucji publicznych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki jest obecny status rozpatrywania petycji nr 62/2025?
Kiedy planowane jest przesłanie odpowiedzi wnioskodawcom?
Jakie działania zostały dotychczas podjęte w zakresie postulatów zawartych w tej petycji?
Czy resort przewiduje konkretne rozwiązania systemowe w zakresie poprawy sytuacji osób głuchych i z niedosłuchem w najbliższym czasie?
Czy prowadzone są obecnie prace nad zmianą przepisów dotyczących świadczeń dla osób głuchych i z niedosłuchem?
Jakie działania zostaną podjęte, aby w przyszłości uniknąć podobnych opóźnień?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8632 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.360.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11059 Pani Posłanki Bożeny Lisowskiej, „w sprawie
konkretnych rozwiązań systemowych w zakresie poprawy sytuacji osób głuchych
i z niedosłuchem w kontekście braku odpowiedzi na petycję nr 62/2025 dotyczącą
zwiększenia dostępności usług publicznych i świadczeń dla takich osób”, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Wyjaśniam, że petycja (postulaty) zgromadzenia „Głusi - idziemy po lepsze jutro”, w sprawie
zmiany przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze
szczególnymi potrzebami oraz wysokości świadczeń dla osób głuchych i z niedosłuchem,
pozostała bez rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 870) petycja
powinna zawierać m.in.:
oznaczenie podmiotu wnoszącego petycję; jeżeli podmiotem wnoszącym petycję jest
grupa podmiotów, w petycji należy wskazać oznaczenie każdego z tych podmiotów oraz
osobę reprezentującą podmiot wnoszący petycję;
wskazanie miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu wnoszącego petycję oraz
adresu do korespondencji; jeżeli podmiotem wnoszącym petycję jest grupa podmiotów,
w petycji należy wskazać miejsce zamieszkania lub siedzibę każdego z tych podmiotów;
oznaczenie adresata petycji.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 wspomnianej ustawy, jeżeli petycja nie spełnia tych wymogów
pozostawia się ją bez rozpatrzenia. Przedmiotową petycję podpisały trzy osoby fizyczne,
jednak bez wskazania danych, o którym we wskazanym art. 4 ust. 2 pkt 2 i 3.
Brak, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o petycjach powoduje konieczność
pozostawienia petycji bez rozpatrzenia. Organ nie ma uprawnienia do samodzielnego
poszukiwania adresu osób wnoszących petycję, zaś brak adresu powoduje brak możliwość
wezwania do uzupełnienia braku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o petycjach.
Informacja ta została umieszczona w rejestrze petycji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, dostępnym pod adresem internetowym:
https://www.gov.pl/web/rodzina/petycja-62-2025-dotyczaca-zmiany-przepisow-ustawy-
z-dnia-19-lipca-2019-r-o-zapewnianiu-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-
oraz-wysokosci-swiadczen-dla-osob-gluchych-i-z-niedosluchem
Jednocześnie informuję, że obecnie trwają prace nad przygotowywaniem propozycji
nowelizacji ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach
komunikowania się (Dz. U. z 2023 r. poz. 20). Projekt przekazano do Biura Pełnomocnika
Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przez Polską Radę Języka Migowego. Treść projektu
jest obecnie analizowana.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Trzeba też wspomnieć o realizowanym ze środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego projekcie „Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami”.
Aktualnie trwają prace przygotowawcze, formowane są zespoły robocze i wypracowywane
pierwsze schematy procedur i struktur Centrum Komunikacji. Partnerami w projekcie są
Polski Związek Głuchych z siedzibą w Warszawie oraz Polskie Stowarzyszenie na Rzecz
Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, z siedzibą w Warszawie. Celem projektu jest
zapewnienie usług w zakresie bieżącego komunikowania się osób z niepełnosprawnościami,
o których mowa w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, potrzebujących
wsparcia w komunikowaniu się. Działania podejmowane w ramach projektu będą
uwzględniały w szczególności osoby z niepełnosprawnościami narządu słuchu, mowy
i wzroku, niepełnosprawnością intelektualną, problemami zdrowia psychicznego i spektrum
autyzmu, posługujących się PJM, SKOGN, korzystających z transkrypcji mowy na tekst,
alternatywnych i augmentatywnych sposobów komunikacji (AAC) oraz ETR. Cele
szczegółowe projektu to:
Utworzenie 3 pionów Centrum Komunikacji;
Podniesienie kompetencji kadry tłumaczy/tłumaczek (PJM) i tłumaczy/tłumaczek
przewodników (SKOGN);
Podniesienie kompetencji specjalistów/specjalistek AAC (włączając w to zapewnienie
tekstu łatwego do czytania, ETR) oraz specjalistów/specjalistek w zakresie ETR.
Wśród głównych zadań przewidzianych do realizacji w projekcie wymienić trzeba:
utworzenie i utrzymanie Centrum Komunikacji wraz ze strukturami regionalnymi;
utworzenie pionu Centrum Komunikacji odpowiadającego za zapewnienie usług
komunikacyjnych i informacji osobom komunikującym się w PJM, za pomocą transkrypcji
mowy, SKOGN, za pomocą alfabetu Braille’a; utworzenie pionu Centrum Komunikacji
odpowiadającego za zapewnienie możliwości komunikowania się i informacji osobom
komunikującym się za pomocą alternatywnych i wspomagających sposobów komunikacji
(AAC) oraz korzystających z ETR; zapewnienie dodatkowych usług świadczonych w ramach
Centrum Komunikacji jako wsparcie osób niewidomych.
Kwestia zapewnienia dostępu do tłumaczy języka migowego w instytucjach publicznych jest
obecnie regulowana ustawą o zapewnianiu dostępności i ustawą o języku migowym. Każdy
podmiot objęty ustawą jest zobowiązany zapewnić możliwość komunikacji osobom
posługujących się językiem migowym i innymi środkami komunikowania się1. Podmiot ma
zapewnić bezpłatne usługi pozwalające na komunikowanie się. Ponadto, zgodnie z art. 30
ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz.
1411), osoba ze szczególnymi potrzebami (a więc także osoba z niepełnosprawnością słuchu)
lub jej przedstawiciel ustawowy, po wykazaniu interesu faktycznego, ma prawo wystąpić
z wnioskiem o zapewnienie dostępności np. informacyjno-komunikacyjnej. Oznacza to, że
jeśli dana osoba nie mogła skorzystać z usług podmiotu publicznego w konsekwencji
niezapewnienia tłumaczenia na PJM, może ona zawnioskować o zapewnienie takiego
tłumaczenia. Wniosek taki kierowany jest do podmiotu publicznego, którego działalności
dotyczy żądanie. Brak realizacji wniosku lub jego nieterminowe wykonanie daje prawo do
wniesienia skargi na podmiot. Jeśli podmiot wykaże, że realizacja wniosku jest niemożliwa
lub znacznie utrudniona ze względów technicznych bądź prawnych, powinien zapewnić
dostęp alternatywny, o którym mowa w art. 7 ustawy o zapewnianiu dostępności. Realizacja
wniosku poprzez dostęp alternatywny również podlega możliwości zaskarżenia. Zgodnie
1 Zgodnie z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z art. 32 ustawy każdy z przypadków niezrealizowania wniosku lub nieterminowej reakcji na
wniosek daje wnioskodawcy prawo do złożenia skargi na brak dostępności.
Skargę taką wnosi się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych w terminie 30 dni od dnia, w którym upłynął odpowiednio termin
określony w art. 31 ust. 1 ustawy o zapewnianiu dostępności lub wskazany w powiadomieniu,
o którym mowa w art. 31 ust. 2 tego aktu. W przypadku stwierdzenia, że niezapewnienie
dostępności w zakresie wskazanym przez skarżącego było skutkiem naruszenia przepisów
ustawy, Prezes Zarządu PFRON nakazuje podmiotowi publicznemu – w drodze decyzji – aby
ten zapewnił dostępność. Jeśli podmiot nie wykona decyzji, wówczas nakładana jest grzywna
w celu przymuszenia.
Opisana procedura, a w szczególności jej powiązanie z sankcjami finansowymi nakładanymi
na podmiot publiczny, jest odpowiednim narzędziem, które powinno być wykorzystywane
przez osoby niesłyszące.
Dodatkowo, osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi
z niepełnosprawności, mogą uzyskać wsparcie ze środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w zakresie dostępu usług tłumacza języka migowego
na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. f) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44,
z późn. zm.). Szczegółowe zasady dotyczące ww. wsparcia określa rozporządzenie Ministra
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań
powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926, z późn. zm.).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --