Interpelacja nr 11037
Interpelacja w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack SA
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack SA
Interpelacja nr 11037
do ministra finansów
w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack SA
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 16-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
afera spółki GetBack SA stanowi jeden z największych skandali na polskim rynku finansowym ostatnich dekad. Ponad 9 tysięcy obligatariuszy, głównie nieprofesjonalnych uczestników rynku, poniosło straty przekraczające 2,5 miliarda złotych. Działania spółki polegające na oferowaniu ryzykownych instrumentów finansowych jako bezpiecznych alternatyw dla lokat bankowych doprowadziły do dramatycznej sytuacji tysięcy obywateli. Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli z lipca 2025 r. („Nadzór KNF nad spółką GetBack SA”) jednoznacznie wskazuje, że do czasu utraty przez GetBack SA w kwietniu 2018 r. zdolności do obsługi zobowiązań organy i instytucje państwa nie zapewniły skutecznej ochrony nieprofesjonalnym uczestnikom rynku finansowego, a ich działania były nieadekwatne do skali zagrożeń oraz nie w pełni rzetelne. Kontrola NIK wykazała szereg zaniechań i błędów po stronie kluczowych instytucji, takich jak Komisja Nadzoru Finansowego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Giełda Papierów Wartościowych czy nawet samo Ministerstwo Finansów. Prezes NIK Marian Banaś podkreślił, że skala nieprawidłowości jest tak poważna, iż konieczne jest powołanie komisji śledczej, która zbada, jak przez tyle lat ta piramida finansowa mogła funkcjonować. NIK zrealizowała swoje zadania w ramach dostępnych kompetencji, jednak pełne wyjaśnienie afery, w tym wątków legislacyjnych i personalnych, wymaga narzędzi, jakimi dysponuje jedynie sejmowa komisja śledcza.
W świetle powyższych ustaleń oraz na podstawie rekomendacji NIK i analiz ekspertów rynku kapitałowego niezbędne są działania naprawcze obejmujące wprowadzenie mechanizmu cyklicznego raportowania do Sejmu stanu transpozycji kluczowych dyrektyw rynku kapitałowego, stypizowanie w Kodeksie karnym przestępstwa oszustwa finansowego typu „piramida” (art. 286a § 1 K.k.), wzmocnienie uprawnień rzecznika finansowego oraz prezesa UOKiK zarówno legislacyjnie, jak i finansowo, nowelizację przepisów o tajemnicach zawodowych – w szczególności KNF, aby ułatwić poszkodowanym dochodzenie roszczeń i dostęp do kluczowych dowodów, obniżenie i uelastycznienie opłat sądowych w sprawach konsumenckich dotyczących instrumentów finansowych, rozszerzenie uprawnień kontrolnych KNF o możliwość bieżącej analizy transakcji i obowiązek kwartalnego raportowania o portfelach wierzytelności spółek windykacyjnych, reformę listy ostrzeżeń publicznych poprzez wprowadzenie sądowego trybu odwoławczego i obowiązek publikacji statusu postępowań karnych, obligatoryjną wycenę portfeli wierzytelności przed restrukturyzacją oraz wzmocnienie niezależności audytorów, procedurę „fast-track” dla zwolnienia z tajemnicy zawodowej w procesach zbiorowych dotyczących emisji obligacji oraz powołanie stałego zespołu analitycznego Sejmu ds. nadzoru nad rynkiem kapitałowym raportującego półrocznie o realizacji zaleceń NIK.
Dodatkowo, w świetle najnowszych ustaleń NIK oraz materiałów eksperckich, wskazuję na następujące kluczowe aspekty wymagające pilnego wyjaśnienia i działań:
Raport NIK wykazał, że Komisja Nadzoru Finansowego nie wykorzystała przysługujących jej uprawnień, prowadziła powierzchowną analizę transakcji GetBack SA, nie weryfikowała rzetelnie wyceny portfeli wierzytelności, a w przypadku kluczowej transakcji z 29 kwietnia 2019 r. zaniechania nadzoru doprowadziły do szkody dla wierzycieli w wysokości co najmniej 118 mln zł.
Prokuratura prowadziła śledztwo w sposób nieadekwatny do skali problemu, a raport NIK wskazuje na przypadki nacisków politycznych na prokuratorów prowadzących postępowania.
Opóźnienie we wdrożeniu dyrektywy MiFID II stworzyło warunki do masowego missellingu toksycznych obligacji inwestorom detalicznym, a brak nowelizacji Kodeksu karnego utrudnia skuteczne ściganie piramid finansowych.
Wątki dotyczące możliwych powiązań twórcy piramidy ze służbami specjalnymi oraz prób wywierania wpływu na najwyższych urzędników państwowych nie zostały dotąd transparentnie wyjaśnione.
Polska, w przeciwieństwie do Niemiec po aferze Wirecard czy USA po skandalu Madoffa, nie wdrożyła kompleksowej reformy nadzoru finansowego ani nie wyciągnęła konsekwencji personalnych na najwyższych szczeblach.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie były przyczyny 108-dniowego opóźnienia we wdrożeniu dyrektywy MiFID II, które mogło wpłynąć na skalę sprzedaży obligacji GetBack SA? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków tego opóźnienia i czy rozważa wprowadzenie mechanizmu cyklicznego raportowania do Sejmu o stanie transpozycji unijnych dyrektyw?
Jakie konkretne działania i w jakim horyzoncie czasowym zamierza podjąć ministerstwo w celu wzmocnienia uprawnień rzecznika finansowego oraz prezesa UOKiK w zakresie rynku finansowego, w tym poprzez wsparcie Funduszu Edukacji Finansowej?
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów o tajemnicy KNF (w tym art. 159 ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym), aby ułatwić poszkodowanym dostęp do kluczowych dowodów w postępowaniach o odzyskanie należności z obligacji?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec postulatów NIK o nadanie KNF prawa do bieżącej analizy transakcji spółki przed dopuszczeniem jej do obrotu oraz o nałożenie na spółki windykacyjne obowiązku kwartalnego raportowania o portfelach wierzytelności?
Czy ministerstwo zreformuje listę ostrzeżeń publicznych KNF poprzez wprowadzenie sądowej kontroli nad wpisami na listę oraz obowiązku informowania o aktualnym statusie powiązanych postępowań karnych?
Czy ministerstwo wprowadzi obowiązek niezależnej wyceny portfeli wierzytelności przed ich sprzedażą oraz czy przedstawi przepisy wzmacniające niezależność i odpowiedzialność biegłych rewidentów?
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Witold Zembaczyński
Interpelacja nr 11037
do ministra finansów
w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack SA
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 16-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
afera spółki GetBack SA stanowi jeden z największych skandali na polskim rynku finansowym ostatnich dekad. Ponad 9 tysięcy obligatariuszy, głównie nieprofesjonalnych uczestników rynku, poniosło straty przekraczające 2,5 miliarda złotych. Działania spółki polegające na oferowaniu ryzykownych instrumentów finansowych jako bezpiecznych alternatyw dla lokat bankowych doprowadziły do dramatycznej sytuacji tysięcy obywateli. Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli z lipca 2025 r. („Nadzór KNF nad spółką GetBack SA”) jednoznacznie wskazuje, że do czasu utraty przez GetBack SA w kwietniu 2018 r. zdolności do obsługi zobowiązań organy i instytucje państwa nie zapewniły skutecznej ochrony nieprofesjonalnym uczestnikom rynku finansowego, a ich działania były nieadekwatne do skali zagrożeń oraz nie w pełni rzetelne. Kontrola NIK wykazała szereg zaniechań i błędów po stronie kluczowych instytucji, takich jak Komisja Nadzoru Finansowego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Giełda Papierów Wartościowych czy nawet samo Ministerstwo Finansów. Prezes NIK Marian Banaś podkreślił, że skala nieprawidłowości jest tak poważna, iż konieczne jest powołanie komisji śledczej, która zbada, jak przez tyle lat ta piramida finansowa mogła funkcjonować. NIK zrealizowała swoje zadania w ramach dostępnych kompetencji, jednak pełne wyjaśnienie afery, w tym wątków legislacyjnych i personalnych, wymaga narzędzi, jakimi dysponuje jedynie sejmowa komisja śledcza.
W świetle powyższych ustaleń oraz na podstawie rekomendacji NIK i analiz ekspertów rynku kapitałowego niezbędne są działania naprawcze obejmujące wprowadzenie mechanizmu cyklicznego raportowania do Sejmu stanu transpozycji kluczowych dyrektyw rynku kapitałowego, stypizowanie w Kodeksie karnym przestępstwa oszustwa finansowego typu „piramida” (art. 286a § 1 K.k.), wzmocnienie uprawnień rzecznika finansowego oraz prezesa UOKiK zarówno legislacyjnie, jak i finansowo, nowelizację przepisów o tajemnicach zawodowych – w szczególności KNF, aby ułatwić poszkodowanym dochodzenie roszczeń i dostęp do kluczowych dowodów, obniżenie i uelastycznienie opłat sądowych w sprawach konsumenckich dotyczących instrumentów finansowych, rozszerzenie uprawnień kontrolnych KNF o możliwość bieżącej analizy transakcji i obowiązek kwartalnego raportowania o portfelach wierzytelności spółek windykacyjnych, reformę listy ostrzeżeń publicznych poprzez wprowadzenie sądowego trybu odwoławczego i obowiązek publikacji statusu postępowań karnych, obligatoryjną wycenę portfeli wierzytelności przed restrukturyzacją oraz wzmocnienie niezależności audytorów, procedurę „fast-track” dla zwolnienia z tajemnicy zawodowej w procesach zbiorowych dotyczących emisji obligacji oraz powołanie stałego zespołu analitycznego Sejmu ds. nadzoru nad rynkiem kapitałowym raportującego półrocznie o realizacji zaleceń NIK.
Dodatkowo, w świetle najnowszych ustaleń NIK oraz materiałów eksperckich, wskazuję na następujące kluczowe aspekty wymagające pilnego wyjaśnienia i działań:
Raport NIK wykazał, że Komisja Nadzoru Finansowego nie wykorzystała przysługujących jej uprawnień, prowadziła powierzchowną analizę transakcji GetBack SA, nie weryfikowała rzetelnie wyceny portfeli wierzytelności, a w przypadku kluczowej transakcji z 29 kwietnia 2019 r. zaniechania nadzoru doprowadziły do szkody dla wierzycieli w wysokości co najmniej 118 mln zł.
Prokuratura prowadziła śledztwo w sposób nieadekwatny do skali problemu, a raport NIK wskazuje na przypadki nacisków politycznych na prokuratorów prowadzących postępowania.
Opóźnienie we wdrożeniu dyrektywy MiFID II stworzyło warunki do masowego missellingu toksycznych obligacji inwestorom detalicznym, a brak nowelizacji Kodeksu karnego utrudnia skuteczne ściganie piramid finansowych.
Wątki dotyczące możliwych powiązań twórcy piramidy ze służbami specjalnymi oraz prób wywierania wpływu na najwyższych urzędników państwowych nie zostały dotąd transparentnie wyjaśnione.
Polska, w przeciwieństwie do Niemiec po aferze Wirecard czy USA po skandalu Madoffa, nie wdrożyła kompleksowej reformy nadzoru finansowego ani nie wyciągnęła konsekwencji personalnych na najwyższych szczeblach.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie były przyczyny 108-dniowego opóźnienia we wdrożeniu dyrektywy MiFID II, które mogło wpłynąć na skalę sprzedaży obligacji GetBack SA? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków tego opóźnienia i czy rozważa wprowadzenie mechanizmu cyklicznego raportowania do Sejmu o stanie transpozycji unijnych dyrektyw?
Jakie konkretne działania i w jakim horyzoncie czasowym zamierza podjąć ministerstwo w celu wzmocnienia uprawnień rzecznika finansowego oraz prezesa UOKiK w zakresie rynku finansowego, w tym poprzez wsparcie Funduszu Edukacji Finansowej?
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów o tajemnicy KNF (w tym art. 159 ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym), aby ułatwić poszkodowanym dostęp do kluczowych dowodów w postępowaniach o odzyskanie należności z obligacji?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec postulatów NIK o nadanie KNF prawa do bieżącej analizy transakcji spółki przed dopuszczeniem jej do obrotu oraz o nałożenie na spółki windykacyjne obowiązku kwartalnego raportowania o portfelach wierzytelności?
Czy ministerstwo zreformuje listę ostrzeżeń publicznych KNF poprzez wprowadzenie sądowej kontroli nad wpisami na listę oraz obowiązku informowania o aktualnym statusie powiązanych postępowań karnych?
Czy ministerstwo wprowadzi obowiązek niezależnej wyceny portfeli wierzytelności przed ich sprzedażą oraz czy przedstawi przepisy wzmacniające niezależność i odpowiedzialność biegłych rewidentów?
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Witold Zembaczyński
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
6%
Konkretność
94%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
26
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (26)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19900 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 8 sierpnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11037 Poseł Witold Zembaczyński w sprawie
systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku
z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack S.A.
Znak sprawy: FN3.054.10.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 11037 złożoną przez Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem
kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack S.A.,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w
sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę
2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (MiFID II) została transponowana do
polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o
obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r.
poz. 685). Zaistniałe opóźnienie we wdrożeniu do krajowego porządku przepisów
dyrektywy MiFID II wynikało przede wszystkim z: (i) bezprecedensowo późnej
publikacji przez Komisję Europejską szeregu aktów delegowanych i regulacyjnych
standardów technicznych stanowiących akty wykonawcze do dyrektywy MiFID II,
jak również dyrektywy delegowanej, (ii) stopnia komplikacji materii
transponowanych regulacji, a w tym kontekście również specyfiki polskiego rynku
kapitałowego oraz (iii) szerokiego zainteresowania środowiska rynku finansowego
projektowanymi regulacjami.
Szereg aktów wykonawczych do dyrektywy MiFID II, których regulacje miały
istotny wpływ na wymagany sposób implementacji i kształt przepisów krajowych,
zostało opublikowanych w terminie utrudniającym terminowe przygotowanie
projektu ustawy transponującej tę dyrektywę, np. dopiero w dniu 17 stycznia 2018
r. opublikowano rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/63. Co więcej,
uzupełniająca dyrektywę MiFID II w istotnym zakresie dyrektywa delegowana
Komisji (UE) 2017/593 została opublikowana dopiero w dniu 31 marca 2017 r., a
zatem na kilka miesięcy przed terminem implementacji. Brak całościowych regulacji
-- 1 of 7 --
2/7
z zakresu MiFID II uniemożliwiał Ministerstwu Finansów sformułowanie wstępnego
projektu ustawy między innymi ze względu na fakt, że bezpośrednio stosowane
przepisy rozporządzeń delegowanych niejednokrotnie powtarzały część przepisów
implementowanej dyrektywy, przez co zgodnie z przyjętym w Polsce sposobem
implementacji prawa europejskiego nie powinny być powielane w przepisach prawa
krajowego. Sytuacja ta nie pozwała również na rozstrzygnięcie, które z
projektowanych przepisów powinny zostać zaimplementowane na poziomie
ustawowym, a które na poziomie aktów wykonawczych.
Opóźnienia prac Komisji Europejskiej w zakresie aktów wykonawczych do
dyrektywy MiFID II nie tylko ograniczyły czas niezbędny do wypracowania
przepisów krajowych, ale świadczą również o stopniu komplikacji materii
transponowanych regulacji wymuszającym przeprowadzenie w szerokim zakresie
uzgodnień, konsultacji publicznych oraz opiniowania. Konsultacjom tym
towarzyszyło żywe zainteresowanie ze strony środowiska rynku kapitałowego, co
skutkowało długotrwałą konferencją uzgodnieniową i potrzebą przeprowadzenia
ich dodatkowej tury. Przykładowo w toku pierwszej tury uzgodnień, konsultacji
publicznych i opiniowania projekt został rozesłany do 54 podmiotów, które zgłosiły
ponad 700 uwag. Ze względu na ich liczbę, zdecydowano o przekazaniu projektu
ustawy do ponownych konsultacji. W sytuacji takiej uzgodnienie projektu wymagało
również organizacji całej serii konferencji uzgodnieniowych – kolejno w dniach 21
kwietnia 2017 r., 28 kwietnia 2017 r., 10 maja 2017 r. i 16 maja 2017 r.
Wskazując przyczyny zaistniałych opóźnień implementacyjnych dyrektywy MiFID
II, pragnę również zauważyć, że podobne opóźnienia wystąpiły także w innych
państwach członkowskich. Ze względu na opóźnioną notyfikację, Komisja
Europejska wdrożyła procedurę „naruszeniową” względem 19 państw
członkowskich, wśród których znajdowały się Belgia, Finlandia, Francja, Grecja,
Luksemburg, Holandia, Portugalia i Szwecja.
Odnosząc się do skutków zaistniałego opóźnienia pragnę zauważyć, że przepisy
dyrektywy MiFID II stanowiły rozwinięcie przepisów dyrektywy MiFID I, które były
wdrożone do krajowego porządku prawnego w momencie oferowania obligacji
spółki GetBack S.A. Zatem przepisy mające na celu ochronę interesów inwestorów
były już przewidziane w krajowym porządku prawnym, natomiast ich zastosowanie
uzależnione było i jest od sposobu nabycia obligacji. Przykładowo, obowiązujące
wówczas rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie
trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w
art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków
powierniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 878), wymagało od firm inwestycyjnych aby
przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich, zwracały się one do
klienta lub potencjalnego klienta o przedstawienie podstawowych informacji
dotyczących poziomu wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów
finansowych oraz doświadczenia inwestycyjnego, niezbędnych do dokonania oceny,
czy instrument finansowy będący przedmiotem oferowanej usługi maklerskiej lub
usługa maklerska, która ma być świadczona na podstawie zawieranej umowy, są
odpowiednie dla danego klienta, biorąc pod uwagę jego indywidualną sytuację.
Ponadto, znaczna część obligacji spółki GetBack S.A. została nabyta przez
inwestorów przed 3 stycznia 2018 r., tj. przed terminem stosowania przepisów
dyrektywy MiFID II.
Dodatkowo, skala naruszeń zarówno po stronie spółki GetBack S.A. jak i podmiotów
zaangażowanych w proces dystrybucji emitowanych przez nią obligacji
uniemożliwia jednoznaczną ocenę, czy ewentualne wcześniejsze uchwalenie
-- 2 of 7 --
3/7
przepisów implementujących dyrektywę MiFID II wpłynęłoby w istotny sposób na
sytuację inwestorów indywidualnych. Jak bowiem wynika z dostępnych informacji,
zaistniała sytuacja nie była spowodowana bezpośrednio brakiem adekwatnych i
szczegółowych przepisów, a raczej z ich nieprzestrzeganiem zarówno przez samego
emitenta jak i podmioty uczestniczące w dystrybucji emitowanych przez niego
obligacji.
W związku m.in. z ujawnionymi nieprawidłowościami w spółce GetBack S.A.
Minister Finansów opracował w 2022 r. rozwiązania prawne, których celem było
podniesienie poziomu ochrony społeczeństwa na rynku usług finansowych.
Nowe przepisy wprowadziła ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku
Finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2640), która rozszerzyła jego
uprawnienia w zakresie pomocy udzielanej klientom instytucji finansowych w
sprawach indywidualnych.
Zostały m.in rozszerzone kompetencje procesowe Rzecznika Finansowego poprzez
umożliwienie mu wnoszenia pozwów w sprawach cywilnych na rzecz klientów
podmiotów rynku finansowego lub wstąpienia do toczącego się postępowania
cywilnego, jeżeli według oceny Rzecznika Finansowego wymaga tego ochrona praw
klientów podmiotu rynku finansowego. Ponadto Rzecznik Finansowy uzyskał
możliwość wnoszenia pozwów w postępowaniu grupowym w charakterze
reprezentanta grupy w odniesieniu do roszczeń klientów podmiotu rynku
finansowego lub roszczeń osób fizycznych wynikających z umowy o świadczenie
usług lub wykonywania czynności na rzecz osoby fizycznej przez instytucję
finansową w rozumieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze
makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w
systemie finansowym. Przyśpieszony został przebieg pozasądowego postępowania
w sprawie rozwiązywania sporów pomiędzy klientem podmiotu rynku finansowego,
a podmiotem rynku finansowego, w przypadku braku jego polubownego
zakończenia.
Jednocześnie ustawa umożliwiła Rzecznikowi Finansowemu, w ramach realizacji
działań własnych, inicjowanie i organizowanie działalności edukacyjnej skierowanej
do wszystkich zainteresowanych odbiorców. Rzecznik Finansowy może prowadzić
szeroko zakrojone działania edukacyjno-informacyjne służące zwiększeniu
świadomości finansowej społeczeństwa bez względu na wiek, zakres korzystania
z usług na rynku finansowym czy miejsca zamieszkania. Podnoszenie poziomu
wiedzy finansowej może być zatem kierowane do szerokiego grona odbiorców,
również do tych, którzy nie są klientami podmiotów rynku finansowego, a z dużym
prawdopodobieństwem staną się nimi w przyszłości. Inicjatywy informacyjne i
edukacyjne Rzecznika Finansowego trafią bezpośrednio do klientów rynku
finansowego i wesprą ich w codziennym funkcjonowaniu na tym rynku, pomogą w
unikaniu zagrożeń, a w konsekwencji poprawią własne bezpieczeństwo finansowe.
Podkreślić należy, że działania te są odrębne od zadań wykonywanych przez
Fundusz Edukacji Finansowej.
Ponadto ustawa wprowadziła zmiany w zasadach nakładania przez Rzecznika
Finansowego administracyjnych kar pieniężnych. Podniesiono maksymalną
wysokość kary pieniężnej nakładanej na podmioty rynku finansowego naruszające
ustawowe obowiązki do 1 mln zł (uprzednio 100 tys. zł). Wprowadzono możliwość
nałożenia kary pieniężnej w wysokości do 1 mln zł również na inny podmiot,
niebędący podmiotem rynku finansowego, do którego Rzecznik Finansowy zwrócił
-- 3 of 7 --
4/7
się o określone informacje lub dokumenty, ze względu na fakt, że działalność tego
podmiotu wiąże się z rozpatrywaną przez Rzecznika Finansowego sprawą. Rzecznik
Finansowy może nałożyć karę pieniężną na podmiot rynku finansowego w
wysokości do 100 tys. zł za naruszenie obowiązku uczestnictwa w pozasądowym
postępowaniu w sprawie rozwiązywania sporów.
Wskazane przepisy ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku
Finansowym weszły w życie 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem przepisów
rozszerzających kompetencje procesowe Rzecznika Finansowego, które obowiązują
od dnia następującego po dniu ogłoszenia, tj. od 16 grudnia 2022 r.
W odniesieniu do Funduszu Edukacji Finansowej, dalej: „Fundusz” wyjaśniam, że
zasady jego funkcjonowania określa ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku
Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1109, z późn.
zm.). Fundusz jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu ustawy z dnia 27
sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.),
którego dysponentem jest minister właściwy do spraw instytucji finansowych.
Głównym celem Funduszu jest zwiększenie świadomości finansowej w
społeczeństwie poprzez umożliwienie edukacji, szkoleń, stworzenie materiałów
edukacyjnych i narzędzi, które pomogą podejmować bardziej świadome i
odpowiedzialne decyzje finansowe, co w efekcie przyczyni się do poprawy zdolności
do zarządzania finansami oraz osiągnięcia stabilności i bezpieczeństwa
finansowego. Jednocześnie przy dysponencie Funduszu działa Rada Edukacji
Finansowej odpowiedzialna za wyznaczanie kierunków i sposobów realizacji zadań,
sprawująca nadzór nad ich realizacją oraz nad gospodarowaniem środkami
Funduszu.
Z kolei w związku z pytaniem dotyczącym nowelizacji przepisów o tajemnicy
zawodowej w celu ułatwienia poszkodowanym dostępu do kluczowych dowodów w
postępowaniach o odzyskanie należności z obligacji uprzejmie zauważam, że
postulat ten został już zrealizowany przez Ministerstwo Finansów poprzez zmiany
wprowadzone ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w
związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na
tym rynku (Dz. U. poz. 1723). Ustawa ta dodała w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o
nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1161, z późn. zm.) przepis
mający na celu zwolnienie Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) z
obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej w zakresie przekazywania osobom
poszkodowanym przez instytucje rynku kapitałowego, informacji stanowiących
taką tajemnicę na potrzeby wszczętego lub planowanego postępowania cywilnego
przeciwko instytucji finansowej. Zgodnie z art. 19a tej ustawy udostępnienie przez
UKNF informacji z protokołów kontroli zawierających opis stwierdzonych
nieprawidłowości oraz ostatecznych decyzji administracyjnych zawierających
informacje stanowiące tajemnicę zawodową, przed wniesieniem pozwu w sprawie
cywilnej, może nastąpić po uzyskaniu zgody udzielonej przez sąd, do którego
właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji, na wniosek osoby
fizycznej żądającej takich informacji, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni swoje
roszczenie, wykaże interes prawny w uzyskaniu takich informacji oraz gdy
informacje te nie dotyczą osób trzecich niemających być stroną postępowania
zainicjowanego takim pozwem.
W kontekście postulatu NIK o nadanie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) prawa
do bieżącej analizy transakcji spółki przed dopuszczeniem jej akcji do obrotu
-- 4 of 7 --
5/7
zauważam, że proponowane rozwiązanie mogłoby zostać odebrane jako faktyczne
objęcie nadzorem KNF emitentów papierów wartościowych zamierzających
ubiegać się o dopuszczenie do obrotu i mogłoby w istotny sposób ingerować w
sprawy spółki oraz przyjęte zasady nadzoru nad rynkiem kapitałowym. Zauważenia
wymaga, że decyzję o dopuszczeniu instrumentów finansowych do obrotu na rynku
regulowanym podejmuje zarząd spółki prowadzącej ten rynek. To on analizuje
dokumentację, weryfikuje spełnienie warunków dopuszczenia i podejmuje
ostateczną decyzję w tym zakresie. Mając na uwadze, że prawo unijne nie
przewiduje na tym etapie proponowanych przez NIK uprawnień dla właściwego
organu nadzoru, dalsza ingerencja w tym zakresie mogłaby stanowić istotny gold-
plating.
Podstawowym celem istnienia Listy ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru
Finansowego (LOP) jest ochrona prewencyjna nieprofesjonalnych uczestników
rynku. Wpis na LOP ma charakter czynności materialno-technicznej i jest
obligatoryjny w przypadku złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa o czyny enumeratywnie wymienione w art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 21
lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 640).
Obecna przesłanka wpisu spełnia kryteria obiektywizmu i weryfikowalności,
bowiem wiąże się ze złożeniem przez Komisję Nadzoru Finansowego zawiadomienia
do prokuratury o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa m.in. w
zakresie wykonywania czynności zarezerwowanych dla banków czy też
prowadzenia działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, w tym
doradztwa inwestycyjnego bez wymaganego zezwolenia lub upoważnienia Komisji,
co świadczy o wysokim ryzyku funkcjonowania takich podmiotów z punktu widzenia
potencjalnych klientów.
Regulacje zawarte w ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym tworzą spójny system umożliwiający szybką identyfikację przez
Komisję Nadzoru Finansowego ewentualnej działalności niezgodnej z przepisami.
Jest to szczególnie istotne dla bezpieczeństwa obrotu na rynku finansowym oraz
ochrony nieprofesjonalnych użytkowników tego rynku ze względu na obecny szybki
obieg informacji i ułatwienia techniczne sprzyjające dokonywaniu przestępstw.
Zgodnie z przepisami art. 6b ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym Komisja dokonuje aktualizacji informacji zawartych na LOP.
Dodatkowo można wskazać na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2024 r. o
podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów (Dz. U. z 2025 r. poz. 146;
dalej: „ustawa o NPL”), która ustanawia ramy prawne dla działalności podmiotów
obsługujących kredyty (spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna lub spółka z o. o.), w
tym zasady udzielania im zezwoleń na prowadzenie działalności, również
działalności transgranicznej, po spełnieniu określonych wymogów – także dla osób
zarządzających tymi podmiotami (rękojmia, niekaralność, wiedza, doświadczenie).
Przepisy ustawy o NPL nie mają zastosowania do obsługi praw kredytodawcy
wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt prowadzonej przez banki czy
fundusze inwestycyjne.
-- 5 of 7 --
6/7
Ustawa o NPL wprowadza obowiązek wyznaczenia przez nabywcę kredytu
podmiotu obsługującego kredyty, a także określa niezbędne elementy do zawarcia
umowy między podmiotem obsługującym kredyt a nabywcą kredytu. Ponadto
przewiduje możliwość dalszego powierzenia wykonywania czynności przez podmiot
obsługujący kredyty dostawcy usług obsługi kredytów (outsourcing).
Ponadto ustawa o NPL ustanawia nadzór nad działalnością podmiotów
obsługujących kredyty, dostawców usług obsługi kredytów oraz nabywców
kredytów lub ich przedstawicieli przez Komisję Nadzoru Finansowego. Komisja
prowadzi rejestr podmiotów obsługujących kredyty w systemie
teleinformatycznym, który jest jawny. W celu należytej ochrony praw kredytobiorcy
ustanawia się wymóg opracowania wewnętrznych procedur i polityki w zakresie
obsługi kredytów przez podmiot obsługujący kredyty, w tym procedur dotyczących
przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, jak również
procedury dotyczącej relacji z kredytobiorcą. Jednocześnie ustawa o NPL
ustanowiła wymóg dla kredytodawców (m.in. banków, skoków, firm pożyczkowych)
posiadania procedur postępowania z zaległościami w spłacie przed wszczęciem
postępowania egzekucyjnego oraz obowiązku przekazania konsumentowi przed
zmianą warunków umowy kredytu szczegółowych informacji, a także
poinformowania go o środkach zaskarżenia tych zmian.
Ustawa o NPL wprowadziła również zmiany w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku
Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, rozszerzając katalog podmiotów
rynku finansowego o podmioty obsługujące kredyty, nabywców kredytów oraz
przedstawiciela, a także dostawców usług obsługi kredytów. Na mocy przepisów
ustawy o NPL rozszerzony został również o nowe podmioty katalog klientów
podmiotów rynku finansowego.
W wyniku doświadczeń zaistniałych na rynku finansowym w związku ze sprawą
GetBack S.A. zostały wprowadzone zmiany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie
ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1571). Głównym celem zmian wprowadzanych do ustawy o biegłych
rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym było wzmocnienie
nadzoru publicznego nad działalnością biegłych rewidentów i firm audytorskich w
Polsce w drodze centralizacji uprawnień nadzorczych organu nadzoru publicznego,
jak też poszerzenia zakresu działalności firm audytorskich podlegającej nadzorowi
publicznemu.
Ustawa ta:
1) utworzyła odrębny organ nadzoru sprawującego nadzór publiczny nad biegłymi
rewidentami i firmami audytorskimi w Polsce – Polską Agencję Nadzoru
Audytowego, która jest państwową osobą prawną, wchodzącą w skład sektora
finansów publicznych, wyznaczoną jako właściwy organ w rozumieniu dyrektywy
2006/43/WE oraz rozporządzenia UE nr 537/2014. Zwiększyło to operacyjność,
efektywność i skuteczność działania nadzoru publicznego, a także zapewniło
-- 6 of 7 --
7/7
większą niezależność finansową organu, konieczną do właściwej realizacji zadań
nadzorczych;
2) wyposażyła organ nadzoru w nowe narzędzia nadzorcze, dochodzeniowe i
sankcyjne w odniesieniu do usług biegłego rewidenta/firm audytorskich objętych
standardami wykonywania zawodu, w tym rozszerzyła zadania bezpośrednio
realizowane przez organ nadzoru publicznego o zadania obejmujące
przeprowadzanie kontroli badań ustawowych jednostek innych niż jednostki
zainteresowania publicznego oraz przeprowadzanie kontroli wykonywania innych
usług atestacyjnych i usług pokrewnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
Podsekretarz Stanu
-- 7 of 7 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 8 sierpnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11037 Poseł Witold Zembaczyński w sprawie
systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym w związku
z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack S.A.
Znak sprawy: FN3.054.10.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 11037 złożoną przez Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego w sprawie systemowych reform nadzoru nad rynkiem
kapitałowym w związku z ustaleniami raportu NIK dotyczącymi afery GetBack S.A.,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w
sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę
2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (MiFID II) została transponowana do
polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o
obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r.
poz. 685). Zaistniałe opóźnienie we wdrożeniu do krajowego porządku przepisów
dyrektywy MiFID II wynikało przede wszystkim z: (i) bezprecedensowo późnej
publikacji przez Komisję Europejską szeregu aktów delegowanych i regulacyjnych
standardów technicznych stanowiących akty wykonawcze do dyrektywy MiFID II,
jak również dyrektywy delegowanej, (ii) stopnia komplikacji materii
transponowanych regulacji, a w tym kontekście również specyfiki polskiego rynku
kapitałowego oraz (iii) szerokiego zainteresowania środowiska rynku finansowego
projektowanymi regulacjami.
Szereg aktów wykonawczych do dyrektywy MiFID II, których regulacje miały
istotny wpływ na wymagany sposób implementacji i kształt przepisów krajowych,
zostało opublikowanych w terminie utrudniającym terminowe przygotowanie
projektu ustawy transponującej tę dyrektywę, np. dopiero w dniu 17 stycznia 2018
r. opublikowano rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/63. Co więcej,
uzupełniająca dyrektywę MiFID II w istotnym zakresie dyrektywa delegowana
Komisji (UE) 2017/593 została opublikowana dopiero w dniu 31 marca 2017 r., a
zatem na kilka miesięcy przed terminem implementacji. Brak całościowych regulacji
-- 1 of 7 --
2/7
z zakresu MiFID II uniemożliwiał Ministerstwu Finansów sformułowanie wstępnego
projektu ustawy między innymi ze względu na fakt, że bezpośrednio stosowane
przepisy rozporządzeń delegowanych niejednokrotnie powtarzały część przepisów
implementowanej dyrektywy, przez co zgodnie z przyjętym w Polsce sposobem
implementacji prawa europejskiego nie powinny być powielane w przepisach prawa
krajowego. Sytuacja ta nie pozwała również na rozstrzygnięcie, które z
projektowanych przepisów powinny zostać zaimplementowane na poziomie
ustawowym, a które na poziomie aktów wykonawczych.
Opóźnienia prac Komisji Europejskiej w zakresie aktów wykonawczych do
dyrektywy MiFID II nie tylko ograniczyły czas niezbędny do wypracowania
przepisów krajowych, ale świadczą również o stopniu komplikacji materii
transponowanych regulacji wymuszającym przeprowadzenie w szerokim zakresie
uzgodnień, konsultacji publicznych oraz opiniowania. Konsultacjom tym
towarzyszyło żywe zainteresowanie ze strony środowiska rynku kapitałowego, co
skutkowało długotrwałą konferencją uzgodnieniową i potrzebą przeprowadzenia
ich dodatkowej tury. Przykładowo w toku pierwszej tury uzgodnień, konsultacji
publicznych i opiniowania projekt został rozesłany do 54 podmiotów, które zgłosiły
ponad 700 uwag. Ze względu na ich liczbę, zdecydowano o przekazaniu projektu
ustawy do ponownych konsultacji. W sytuacji takiej uzgodnienie projektu wymagało
również organizacji całej serii konferencji uzgodnieniowych – kolejno w dniach 21
kwietnia 2017 r., 28 kwietnia 2017 r., 10 maja 2017 r. i 16 maja 2017 r.
Wskazując przyczyny zaistniałych opóźnień implementacyjnych dyrektywy MiFID
II, pragnę również zauważyć, że podobne opóźnienia wystąpiły także w innych
państwach członkowskich. Ze względu na opóźnioną notyfikację, Komisja
Europejska wdrożyła procedurę „naruszeniową” względem 19 państw
członkowskich, wśród których znajdowały się Belgia, Finlandia, Francja, Grecja,
Luksemburg, Holandia, Portugalia i Szwecja.
Odnosząc się do skutków zaistniałego opóźnienia pragnę zauważyć, że przepisy
dyrektywy MiFID II stanowiły rozwinięcie przepisów dyrektywy MiFID I, które były
wdrożone do krajowego porządku prawnego w momencie oferowania obligacji
spółki GetBack S.A. Zatem przepisy mające na celu ochronę interesów inwestorów
były już przewidziane w krajowym porządku prawnym, natomiast ich zastosowanie
uzależnione było i jest od sposobu nabycia obligacji. Przykładowo, obowiązujące
wówczas rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie
trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w
art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków
powierniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 878), wymagało od firm inwestycyjnych aby
przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich, zwracały się one do
klienta lub potencjalnego klienta o przedstawienie podstawowych informacji
dotyczących poziomu wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów
finansowych oraz doświadczenia inwestycyjnego, niezbędnych do dokonania oceny,
czy instrument finansowy będący przedmiotem oferowanej usługi maklerskiej lub
usługa maklerska, która ma być świadczona na podstawie zawieranej umowy, są
odpowiednie dla danego klienta, biorąc pod uwagę jego indywidualną sytuację.
Ponadto, znaczna część obligacji spółki GetBack S.A. została nabyta przez
inwestorów przed 3 stycznia 2018 r., tj. przed terminem stosowania przepisów
dyrektywy MiFID II.
Dodatkowo, skala naruszeń zarówno po stronie spółki GetBack S.A. jak i podmiotów
zaangażowanych w proces dystrybucji emitowanych przez nią obligacji
uniemożliwia jednoznaczną ocenę, czy ewentualne wcześniejsze uchwalenie
-- 2 of 7 --
3/7
przepisów implementujących dyrektywę MiFID II wpłynęłoby w istotny sposób na
sytuację inwestorów indywidualnych. Jak bowiem wynika z dostępnych informacji,
zaistniała sytuacja nie była spowodowana bezpośrednio brakiem adekwatnych i
szczegółowych przepisów, a raczej z ich nieprzestrzeganiem zarówno przez samego
emitenta jak i podmioty uczestniczące w dystrybucji emitowanych przez niego
obligacji.
W związku m.in. z ujawnionymi nieprawidłowościami w spółce GetBack S.A.
Minister Finansów opracował w 2022 r. rozwiązania prawne, których celem było
podniesienie poziomu ochrony społeczeństwa na rynku usług finansowych.
Nowe przepisy wprowadziła ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku
Finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2640), która rozszerzyła jego
uprawnienia w zakresie pomocy udzielanej klientom instytucji finansowych w
sprawach indywidualnych.
Zostały m.in rozszerzone kompetencje procesowe Rzecznika Finansowego poprzez
umożliwienie mu wnoszenia pozwów w sprawach cywilnych na rzecz klientów
podmiotów rynku finansowego lub wstąpienia do toczącego się postępowania
cywilnego, jeżeli według oceny Rzecznika Finansowego wymaga tego ochrona praw
klientów podmiotu rynku finansowego. Ponadto Rzecznik Finansowy uzyskał
możliwość wnoszenia pozwów w postępowaniu grupowym w charakterze
reprezentanta grupy w odniesieniu do roszczeń klientów podmiotu rynku
finansowego lub roszczeń osób fizycznych wynikających z umowy o świadczenie
usług lub wykonywania czynności na rzecz osoby fizycznej przez instytucję
finansową w rozumieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze
makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w
systemie finansowym. Przyśpieszony został przebieg pozasądowego postępowania
w sprawie rozwiązywania sporów pomiędzy klientem podmiotu rynku finansowego,
a podmiotem rynku finansowego, w przypadku braku jego polubownego
zakończenia.
Jednocześnie ustawa umożliwiła Rzecznikowi Finansowemu, w ramach realizacji
działań własnych, inicjowanie i organizowanie działalności edukacyjnej skierowanej
do wszystkich zainteresowanych odbiorców. Rzecznik Finansowy może prowadzić
szeroko zakrojone działania edukacyjno-informacyjne służące zwiększeniu
świadomości finansowej społeczeństwa bez względu na wiek, zakres korzystania
z usług na rynku finansowym czy miejsca zamieszkania. Podnoszenie poziomu
wiedzy finansowej może być zatem kierowane do szerokiego grona odbiorców,
również do tych, którzy nie są klientami podmiotów rynku finansowego, a z dużym
prawdopodobieństwem staną się nimi w przyszłości. Inicjatywy informacyjne i
edukacyjne Rzecznika Finansowego trafią bezpośrednio do klientów rynku
finansowego i wesprą ich w codziennym funkcjonowaniu na tym rynku, pomogą w
unikaniu zagrożeń, a w konsekwencji poprawią własne bezpieczeństwo finansowe.
Podkreślić należy, że działania te są odrębne od zadań wykonywanych przez
Fundusz Edukacji Finansowej.
Ponadto ustawa wprowadziła zmiany w zasadach nakładania przez Rzecznika
Finansowego administracyjnych kar pieniężnych. Podniesiono maksymalną
wysokość kary pieniężnej nakładanej na podmioty rynku finansowego naruszające
ustawowe obowiązki do 1 mln zł (uprzednio 100 tys. zł). Wprowadzono możliwość
nałożenia kary pieniężnej w wysokości do 1 mln zł również na inny podmiot,
niebędący podmiotem rynku finansowego, do którego Rzecznik Finansowy zwrócił
-- 3 of 7 --
4/7
się o określone informacje lub dokumenty, ze względu na fakt, że działalność tego
podmiotu wiąże się z rozpatrywaną przez Rzecznika Finansowego sprawą. Rzecznik
Finansowy może nałożyć karę pieniężną na podmiot rynku finansowego w
wysokości do 100 tys. zł za naruszenie obowiązku uczestnictwa w pozasądowym
postępowaniu w sprawie rozwiązywania sporów.
Wskazane przepisy ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku
Finansowym weszły w życie 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem przepisów
rozszerzających kompetencje procesowe Rzecznika Finansowego, które obowiązują
od dnia następującego po dniu ogłoszenia, tj. od 16 grudnia 2022 r.
W odniesieniu do Funduszu Edukacji Finansowej, dalej: „Fundusz” wyjaśniam, że
zasady jego funkcjonowania określa ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku
Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1109, z późn.
zm.). Fundusz jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu ustawy z dnia 27
sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.),
którego dysponentem jest minister właściwy do spraw instytucji finansowych.
Głównym celem Funduszu jest zwiększenie świadomości finansowej w
społeczeństwie poprzez umożliwienie edukacji, szkoleń, stworzenie materiałów
edukacyjnych i narzędzi, które pomogą podejmować bardziej świadome i
odpowiedzialne decyzje finansowe, co w efekcie przyczyni się do poprawy zdolności
do zarządzania finansami oraz osiągnięcia stabilności i bezpieczeństwa
finansowego. Jednocześnie przy dysponencie Funduszu działa Rada Edukacji
Finansowej odpowiedzialna za wyznaczanie kierunków i sposobów realizacji zadań,
sprawująca nadzór nad ich realizacją oraz nad gospodarowaniem środkami
Funduszu.
Z kolei w związku z pytaniem dotyczącym nowelizacji przepisów o tajemnicy
zawodowej w celu ułatwienia poszkodowanym dostępu do kluczowych dowodów w
postępowaniach o odzyskanie należności z obligacji uprzejmie zauważam, że
postulat ten został już zrealizowany przez Ministerstwo Finansów poprzez zmiany
wprowadzone ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w
związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na
tym rynku (Dz. U. poz. 1723). Ustawa ta dodała w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o
nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1161, z późn. zm.) przepis
mający na celu zwolnienie Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) z
obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej w zakresie przekazywania osobom
poszkodowanym przez instytucje rynku kapitałowego, informacji stanowiących
taką tajemnicę na potrzeby wszczętego lub planowanego postępowania cywilnego
przeciwko instytucji finansowej. Zgodnie z art. 19a tej ustawy udostępnienie przez
UKNF informacji z protokołów kontroli zawierających opis stwierdzonych
nieprawidłowości oraz ostatecznych decyzji administracyjnych zawierających
informacje stanowiące tajemnicę zawodową, przed wniesieniem pozwu w sprawie
cywilnej, może nastąpić po uzyskaniu zgody udzielonej przez sąd, do którego
właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji, na wniosek osoby
fizycznej żądającej takich informacji, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni swoje
roszczenie, wykaże interes prawny w uzyskaniu takich informacji oraz gdy
informacje te nie dotyczą osób trzecich niemających być stroną postępowania
zainicjowanego takim pozwem.
W kontekście postulatu NIK o nadanie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) prawa
do bieżącej analizy transakcji spółki przed dopuszczeniem jej akcji do obrotu
-- 4 of 7 --
5/7
zauważam, że proponowane rozwiązanie mogłoby zostać odebrane jako faktyczne
objęcie nadzorem KNF emitentów papierów wartościowych zamierzających
ubiegać się o dopuszczenie do obrotu i mogłoby w istotny sposób ingerować w
sprawy spółki oraz przyjęte zasady nadzoru nad rynkiem kapitałowym. Zauważenia
wymaga, że decyzję o dopuszczeniu instrumentów finansowych do obrotu na rynku
regulowanym podejmuje zarząd spółki prowadzącej ten rynek. To on analizuje
dokumentację, weryfikuje spełnienie warunków dopuszczenia i podejmuje
ostateczną decyzję w tym zakresie. Mając na uwadze, że prawo unijne nie
przewiduje na tym etapie proponowanych przez NIK uprawnień dla właściwego
organu nadzoru, dalsza ingerencja w tym zakresie mogłaby stanowić istotny gold-
plating.
Podstawowym celem istnienia Listy ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru
Finansowego (LOP) jest ochrona prewencyjna nieprofesjonalnych uczestników
rynku. Wpis na LOP ma charakter czynności materialno-technicznej i jest
obligatoryjny w przypadku złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa o czyny enumeratywnie wymienione w art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 21
lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 640).
Obecna przesłanka wpisu spełnia kryteria obiektywizmu i weryfikowalności,
bowiem wiąże się ze złożeniem przez Komisję Nadzoru Finansowego zawiadomienia
do prokuratury o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa m.in. w
zakresie wykonywania czynności zarezerwowanych dla banków czy też
prowadzenia działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, w tym
doradztwa inwestycyjnego bez wymaganego zezwolenia lub upoważnienia Komisji,
co świadczy o wysokim ryzyku funkcjonowania takich podmiotów z punktu widzenia
potencjalnych klientów.
Regulacje zawarte w ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym tworzą spójny system umożliwiający szybką identyfikację przez
Komisję Nadzoru Finansowego ewentualnej działalności niezgodnej z przepisami.
Jest to szczególnie istotne dla bezpieczeństwa obrotu na rynku finansowym oraz
ochrony nieprofesjonalnych użytkowników tego rynku ze względu na obecny szybki
obieg informacji i ułatwienia techniczne sprzyjające dokonywaniu przestępstw.
Zgodnie z przepisami art. 6b ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym Komisja dokonuje aktualizacji informacji zawartych na LOP.
Dodatkowo można wskazać na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2024 r. o
podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów (Dz. U. z 2025 r. poz. 146;
dalej: „ustawa o NPL”), która ustanawia ramy prawne dla działalności podmiotów
obsługujących kredyty (spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna lub spółka z o. o.), w
tym zasady udzielania im zezwoleń na prowadzenie działalności, również
działalności transgranicznej, po spełnieniu określonych wymogów – także dla osób
zarządzających tymi podmiotami (rękojmia, niekaralność, wiedza, doświadczenie).
Przepisy ustawy o NPL nie mają zastosowania do obsługi praw kredytodawcy
wynikających z nieobsługiwanej umowy o kredyt prowadzonej przez banki czy
fundusze inwestycyjne.
-- 5 of 7 --
6/7
Ustawa o NPL wprowadza obowiązek wyznaczenia przez nabywcę kredytu
podmiotu obsługującego kredyty, a także określa niezbędne elementy do zawarcia
umowy między podmiotem obsługującym kredyt a nabywcą kredytu. Ponadto
przewiduje możliwość dalszego powierzenia wykonywania czynności przez podmiot
obsługujący kredyty dostawcy usług obsługi kredytów (outsourcing).
Ponadto ustawa o NPL ustanawia nadzór nad działalnością podmiotów
obsługujących kredyty, dostawców usług obsługi kredytów oraz nabywców
kredytów lub ich przedstawicieli przez Komisję Nadzoru Finansowego. Komisja
prowadzi rejestr podmiotów obsługujących kredyty w systemie
teleinformatycznym, który jest jawny. W celu należytej ochrony praw kredytobiorcy
ustanawia się wymóg opracowania wewnętrznych procedur i polityki w zakresie
obsługi kredytów przez podmiot obsługujący kredyty, w tym procedur dotyczących
przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, jak również
procedury dotyczącej relacji z kredytobiorcą. Jednocześnie ustawa o NPL
ustanowiła wymóg dla kredytodawców (m.in. banków, skoków, firm pożyczkowych)
posiadania procedur postępowania z zaległościami w spłacie przed wszczęciem
postępowania egzekucyjnego oraz obowiązku przekazania konsumentowi przed
zmianą warunków umowy kredytu szczegółowych informacji, a także
poinformowania go o środkach zaskarżenia tych zmian.
Ustawa o NPL wprowadziła również zmiany w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku
Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, rozszerzając katalog podmiotów
rynku finansowego o podmioty obsługujące kredyty, nabywców kredytów oraz
przedstawiciela, a także dostawców usług obsługi kredytów. Na mocy przepisów
ustawy o NPL rozszerzony został również o nowe podmioty katalog klientów
podmiotów rynku finansowego.
W wyniku doświadczeń zaistniałych na rynku finansowym w związku ze sprawą
GetBack S.A. zostały wprowadzone zmiany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie
ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1571). Głównym celem zmian wprowadzanych do ustawy o biegłych
rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym było wzmocnienie
nadzoru publicznego nad działalnością biegłych rewidentów i firm audytorskich w
Polsce w drodze centralizacji uprawnień nadzorczych organu nadzoru publicznego,
jak też poszerzenia zakresu działalności firm audytorskich podlegającej nadzorowi
publicznemu.
Ustawa ta:
1) utworzyła odrębny organ nadzoru sprawującego nadzór publiczny nad biegłymi
rewidentami i firmami audytorskimi w Polsce – Polską Agencję Nadzoru
Audytowego, która jest państwową osobą prawną, wchodzącą w skład sektora
finansów publicznych, wyznaczoną jako właściwy organ w rozumieniu dyrektywy
2006/43/WE oraz rozporządzenia UE nr 537/2014. Zwiększyło to operacyjność,
efektywność i skuteczność działania nadzoru publicznego, a także zapewniło
-- 6 of 7 --
7/7
większą niezależność finansową organu, konieczną do właściwej realizacji zadań
nadzorczych;
2) wyposażyła organ nadzoru w nowe narzędzia nadzorcze, dochodzeniowe i
sankcyjne w odniesieniu do usług biegłego rewidenta/firm audytorskich objętych
standardami wykonywania zawodu, w tym rozszerzyła zadania bezpośrednio
realizowane przez organ nadzoru publicznego o zadania obejmujące
przeprowadzanie kontroli badań ustawowych jednostek innych niż jednostki
zainteresowania publicznego oraz przeprowadzanie kontroli wykonywania innych
usług atestacyjnych i usług pokrewnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
Podsekretarz Stanu
-- 7 of 7 --