Interpelacja nr 11028
Interpelacja w sprawie stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora
Interpelacja nr 11028
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora
Zgłaszający: Michał Woś
Data wpływu: 17-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w artykule opublikowanym w „Gazecie Polskiej Codziennie” w dniu 17 lipca 2025 r. pt. „Straci wzrok w areszcie wydobywczym? Prokurator od Bodnara zataił dokumenty o chorobie” opisano wstrząsający przypadek osoby aresztowanej, Dominika B., która cierpi na ciężką chorobę autoimmunologiczną (łuszczycowe zapalenie stawów z zajęciem oczu) związaną z ryzykiem nagłej i trwałej utraty wzroku. Według doniesień prasowych kluczowa dokumentacja medyczna wskazująca na konieczność niezwłocznego podania leku biologicznego została złożona w prokuraturze, lecz nie została przekazana sądowi, a prokurator miał twierdzić, że nic nie wie o stanie zdrowia osadzonego.
Opisany przypadek nosi znamiona naruszenia fundamentalnych praw człowieka i może być kwalifikowany jako nieludzkie i poniżające traktowanie osoby pozbawionej wolności, co jest zabronione zarówno przez Konstytucję RP, jak i Europejską Konwencję Praw Człowieka.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zna sprawę Dominika B., opisaną w cytowanym artykule, i jakie działania zostały podjęte w celu jej wyjaśnienia?
Czy Prokuratura Krajowa lub właściwa jednostka organizacyjna podjęła kontrolę w zakresie zarzutu zatajenia przez prokuratora dokumentów medycznych wskazujących na konieczność natychmiastowego leczenia?
Czy osoba osadzona otrzymała niezbędne leczenie, które mogłoby zapobiec trwałej utracie wzroku?
Czy ministerstwo prowadzi monitoring przypadków stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych i czy planowane są zmiany legislacyjne, które zabezpieczyłyby prawa takich osób w przyszłości?
Jakie mechanizmy nadzoru nad decyzjami prokuratury w zakresie wnioskowania o areszt tymczasowy istnieją obecnie i czy są one, zdaniem Pana Ministra, wystarczające?
Powyższa sprawa budzi poważne wątpliwości co do standardów humanitaryzmu i praworządności w funkcjonowaniu polskiego wymiaru sprawiedliwości. Utrzymywanie osoby w areszcie przy jednoczesnym ignorowaniu dokumentacji medycznej świadczącej o zagrożeniu zdrowia lub życia nosi cechy represji i może być postrzegane jako forma przemocy instytucjonalnej.
Z poważaniem
Michał Woś
Interpelacja nr 11028
do ministra sprawiedliwości
w sprawie stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora
Zgłaszający: Michał Woś
Data wpływu: 17-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w artykule opublikowanym w „Gazecie Polskiej Codziennie” w dniu 17 lipca 2025 r. pt. „Straci wzrok w areszcie wydobywczym? Prokurator od Bodnara zataił dokumenty o chorobie” opisano wstrząsający przypadek osoby aresztowanej, Dominika B., która cierpi na ciężką chorobę autoimmunologiczną (łuszczycowe zapalenie stawów z zajęciem oczu) związaną z ryzykiem nagłej i trwałej utraty wzroku. Według doniesień prasowych kluczowa dokumentacja medyczna wskazująca na konieczność niezwłocznego podania leku biologicznego została złożona w prokuraturze, lecz nie została przekazana sądowi, a prokurator miał twierdzić, że nic nie wie o stanie zdrowia osadzonego.
Opisany przypadek nosi znamiona naruszenia fundamentalnych praw człowieka i może być kwalifikowany jako nieludzkie i poniżające traktowanie osoby pozbawionej wolności, co jest zabronione zarówno przez Konstytucję RP, jak i Europejską Konwencję Praw Człowieka.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zna sprawę Dominika B., opisaną w cytowanym artykule, i jakie działania zostały podjęte w celu jej wyjaśnienia?
Czy Prokuratura Krajowa lub właściwa jednostka organizacyjna podjęła kontrolę w zakresie zarzutu zatajenia przez prokuratora dokumentów medycznych wskazujących na konieczność natychmiastowego leczenia?
Czy osoba osadzona otrzymała niezbędne leczenie, które mogłoby zapobiec trwałej utracie wzroku?
Czy ministerstwo prowadzi monitoring przypadków stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych i czy planowane są zmiany legislacyjne, które zabezpieczyłyby prawa takich osób w przyszłości?
Jakie mechanizmy nadzoru nad decyzjami prokuratury w zakresie wnioskowania o areszt tymczasowy istnieją obecnie i czy są one, zdaniem Pana Ministra, wystarczające?
Powyższa sprawa budzi poważne wątpliwości co do standardów humanitaryzmu i praworządności w funkcjonowaniu polskiego wymiaru sprawiedliwości. Utrzymywanie osoby w areszcie przy jednoczesnym ignorowaniu dokumentacji medycznej świadczącej o zagrożeniu zdrowia lub życia nosi cechy represji i może być postrzegane jako forma przemocy instytucjonalnej.
Z poważaniem
Michał Woś
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9352 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.295.2025
Warszawa, 02 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 11028 Pana Posła Michała Wosia w sprawie
stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie
przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą
wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora – przygotowaną
w porozumieniu z Prokuraturą Krajową.
Ad. 1 i 3
Informacja z Aresztu Śledczego w Mysłowicach o potrzebie przeprowadzenia konsultacji
okulistycznej podejrzanego Dominika B. w zewnętrznej placówce medycznej wpłynęła
do Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości
Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej 4 lipca 2025 r.
Jeszcze tego samego dnia prokurator wyraził zgodę na takie badanie – odbyło się ono
17 lipca 2025 r. w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Śląskiego Uniwersytetu
Medycznego w Katowicach.
Po konsultacji medycznej osadzony otrzymał leki oraz zalecono mu wizytę kontrolną
za 6-8 tygodni, ewentualnie wcześniej w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia.
-- 1 of 5 --
2
Po przeprowadzonym 17 lipca 2025 r. badaniu lekarz z Aresztu Śledczego
w Mysłowicach uznał, że Dominik B. nie powinien przebywać w warunkach zwykłego
aresztu śledczego, albowiem w przypadku izolacji penitencjarnej podjęcie reakcji i stała
opieka medyczna są możliwe jedynie w areszcie śledczym z oddziałem szpitalnym.
Z uwagi na powyższe, na zarządzenie prokuratora, 18 lipca 2025 r. podejrzany został
przetransportowany i osadzony w Areszcie Śledczym w Bytomiu, w którym mieści się
szpital i ambulatorium z izbą przyjęć. Dominik B. ma zatem zapewnioną stałą opiekę
lekarską.
Z pozyskanej w toku postępowania przygotowawczego opinii biegłego wynika,
że podejrzany Dominik B. może przebywać i leczyć się okulistycznie w warunkach aresztu
śledczego z oddziałem szpitalnym, pod opieką lekarską, z zapewnieniem pełnego dostępu
do zaleconych leków okulistycznych, a dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania
w tych warunkach nie stwarza poważnego niebezpieczeństwa dla jego zdrowia.
Ad. 2
Stan zdrowia podejrzanego Dominika B. był na bieżąco monitorowany, a prokurator
niezwłocznie reagował na wszystkie doniesienia dotyczące jego ewentualnej zmiany.
Stwierdzenie Pana Posła, jakoby prokurator zatajał dokumentację medyczną, wskazującą
na konieczność natychmiastowego leczenia podejrzanego, należy uznać za
nieuprawnione.
Ad 4
Kwestia przyjmowania do jednostek penitencjarnych osób ciężko chorych jest
przedmiotem pogłębionych analiz i rozmów, w tym rozmów z przedstawicielami
Centralnego Zarządu Służby Więziennej w kontekście ewentualnej zmiany przepisów
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie czynności administracyjnych
związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu
skutkujących pozbawieniem wolności oraz dokumentowania tych czynności, które
w obecnym brzmieniu nakazują przyjmować do aresztu śledczego każdą osobę, wobec
której zastosowano tymczasowe aresztowanie, niezależnie od stanu jej zdrowia.
-- 2 of 5 --
3
Natomiast rolą administracji poszczególnych jednostek organizacyjnych Służby
Więziennej jest zapewnienie humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności,
ochrony ich przed torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem
i poszanowanie ich godności. Bezsprzecznie jej standardy muszą być zgodne
z obowiązującymi w tym zakresie normami, przy uwzględnieniu praktycznych wymagań
pozbawienia wolności i okoliczności konkretnej sprawy.
Należy zauważyć, że osoby pozbawione wolności już teraz mają zagwarantowany dostęp
do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych, leków, artykułów sanitarnych, wyrobów
medycznych, w tym protez i środków pomocniczych. Więzienne podmioty lecznicze
współdziałają z podmiotami pozawięziennymi w przypadku konieczności
natychmiastowego udzielenia świadczeń w przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia,
konieczności przeprowadzenia specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji,
konieczności przeprowadzenia badań diagnostycznych z powodu braku specjalistycznego
sprzętu (np. tomografia, MRI i inne) lub w czasie przepustki. Powyższe rozwiązania, poza
priorytetem ratowania życia i zdrowia, pozwalają na zapewnienie
wysokospecjalistycznych świadczeń, których realizacja w więziennych podmiotach
leczniczych jest niemożliwa lub nieuzasadniona ekonomicznie (ze względu np. na
niewielką liczbę wysokospecjalistycznych świadczeń w ciągu roku, które nie uzasadniałyby
ewentualnego utrzymania kadry, sprzętu czy placówek szpitalnych w penitencjarnej
służbie zdrowia).
Przypomnieć należy również, że zgodnie z treścią art. 260 Kodeksu postępowania karnego,
jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być
wykonywane tylko w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie leczniczym, w tym
w zakładzie psychiatrycznym. Zastosowanie przywołanej normy co do zasady dotyczy
tymczasowo aresztowanych, którzy w chwili osadzenia we wskazanej przez organ
dysponujący jednostce penitencjarnej, mają przesłanki medyczne określone przez lekarza,
który badał pacjenta na wniosek organów dysponujących. Innymi słowy, zastosowanie
hospitalizacji powinno być zasadne do czasu badania przez lekarza przyjmującego w izbie
przyjęć szpitala więziennego. Przyjęcie wbrew woli pacjenta na podstawie art. 260 k.p.k.
ma swoje uzasadnienie tylko wtedy, jeżeli hospitalizacja jest powiązana z obserwacją
-- 3 of 5 --
4
sądowo–psychiatryczną lub jeżeli stan zdrowia pacjenta tego wymaga (wówczas przyjęcie
do oddziału szpitalnego odbywa się za pisemną zgodą pacjenta lub wbrew jego woli
w przypadku przesłanki wynikającej z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego).
Zasadnym wydaje się uwzględnienie przez sąd decyzji lekarzy zatrudnionych
w więziennych podmiotach leczniczych w przypadkach ustania przesłanki do hospitalizacji
wbrew woli pacjenta.
Służba Więzienna monitoruje przypadki wystawienia opinii o stanie zdrowia osoby
pozbawionej wolności z wnioskiem „nie może być leczony w zakładzie karnym”, a także
liczbę osób, u których rozpoznano chorobę psychiczną, liczbę hospitalizacji w szpitalach
więziennych oraz pobyty osadzonych orzeczone na mocy art. 260 k.p.k. Monitoring stanu
zdrowia osób pozbawionych wolności jest jednak utrudniony z powodu braku narzędzi w
postaci elektronicznej dokumentacji medycznej (rozwiązanie systemowe wykluczające
Służbę Więzienną z obowiązku cyfryzacji wynikającej z ustawy o informacji w ochronie
zdrowia).
Ad. 5
Należy wskazać, że stosownie do art. 250 § 1 k.p.k. „Tymczasowe aresztowanie może
nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu.”. W § 2 tego przepisu doprecyzowano,
że: „Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek
prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wypadkach
niecierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy.”. Natomiast zgodnie z art. 250 § 2a k.p.k.:
„We wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania wymienia się dowody
wskazujące na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo,
okoliczności przemawiające za istnieniem zagrożeń dla prawidłowego toku postępowania
lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa oraz
określonej podstawy stosowania tego środka zapobiegawczego i konieczności jego
stosowania.”.
Za modelowe rozwiązanie legislacyjne należy uznać uregulowanie, w którym wnioski
prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania są przedmiotem
-- 4 of 5 --
5
wszechstronnej oceny sądu w dwuinstancyjnym postepowaniu, zaś strony mają
zagwarantowany dostęp do tych dowodów, w oparciu o które tymczasowe aresztowanie
jest stosowane.
W obecnie obowiązującym stanie prawnym wskazane rozwiązanie modelowe nie jest
w pełni realizowane. Wprawdzie kontrola sądowa wniosku prokuratora o zastosowanie
tymczasowego aresztowania nie ma charakteru formalnego, lecz polega na ocenie
materiału dowodowego i rzeczywistego występowania wszystkich przesłanek
niezbędnych dla zastosowania tymczasowego aresztowania, to jednak uprawnienia
podejrzanego na tym etapie postępowania są ograniczone. Zgodnie bowiem
z art. 250 § 2b k.p.k., jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia,
zdrowia albo wolności świadka lub osoby dla niego najbliższej, prokurator dołącza do
wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, w wyodrębnionym zbiorze
dokumentów, dowody z zeznań świadka, których nie udostępnia się oskarżonemu i jego
obrońcy.
Dostrzegając zatem konieczność zagwarantowania podejrzanemu prawa do obrony
w postępowaniu incydentalnym o zastosowanie tymczasowego aresztowania
w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego
(https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=1600) proponuje się zniesienie
ograniczeń w zakresie dostępu do dowodów stanowiących podstawę wniosku
o zastosowanie tymczasowego aresztowania (art. 250 § 2b k.p.k.).
W ten sposób podejrzany i obrońca będą mogli przedstawiać pełniejszą argumentację
odnoszącą się do wniosku prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania,
co wzmocni kontradyktoryjność postępowania.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.295.2025
Warszawa, 02 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 11028 Pana Posła Michała Wosia w sprawie
stosowania aresztu tymczasowego wobec osób ciężko chorych na przykładzie
przetrzymywania osoby ciężko chorej w areszcie mimo zagrożenia całkowitą utratą
wzroku oraz zatajenia dokumentacji medycznej przez prokuratora – przygotowaną
w porozumieniu z Prokuraturą Krajową.
Ad. 1 i 3
Informacja z Aresztu Śledczego w Mysłowicach o potrzebie przeprowadzenia konsultacji
okulistycznej podejrzanego Dominika B. w zewnętrznej placówce medycznej wpłynęła
do Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości
Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej 4 lipca 2025 r.
Jeszcze tego samego dnia prokurator wyraził zgodę na takie badanie – odbyło się ono
17 lipca 2025 r. w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Śląskiego Uniwersytetu
Medycznego w Katowicach.
Po konsultacji medycznej osadzony otrzymał leki oraz zalecono mu wizytę kontrolną
za 6-8 tygodni, ewentualnie wcześniej w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia.
-- 1 of 5 --
2
Po przeprowadzonym 17 lipca 2025 r. badaniu lekarz z Aresztu Śledczego
w Mysłowicach uznał, że Dominik B. nie powinien przebywać w warunkach zwykłego
aresztu śledczego, albowiem w przypadku izolacji penitencjarnej podjęcie reakcji i stała
opieka medyczna są możliwe jedynie w areszcie śledczym z oddziałem szpitalnym.
Z uwagi na powyższe, na zarządzenie prokuratora, 18 lipca 2025 r. podejrzany został
przetransportowany i osadzony w Areszcie Śledczym w Bytomiu, w którym mieści się
szpital i ambulatorium z izbą przyjęć. Dominik B. ma zatem zapewnioną stałą opiekę
lekarską.
Z pozyskanej w toku postępowania przygotowawczego opinii biegłego wynika,
że podejrzany Dominik B. może przebywać i leczyć się okulistycznie w warunkach aresztu
śledczego z oddziałem szpitalnym, pod opieką lekarską, z zapewnieniem pełnego dostępu
do zaleconych leków okulistycznych, a dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania
w tych warunkach nie stwarza poważnego niebezpieczeństwa dla jego zdrowia.
Ad. 2
Stan zdrowia podejrzanego Dominika B. był na bieżąco monitorowany, a prokurator
niezwłocznie reagował na wszystkie doniesienia dotyczące jego ewentualnej zmiany.
Stwierdzenie Pana Posła, jakoby prokurator zatajał dokumentację medyczną, wskazującą
na konieczność natychmiastowego leczenia podejrzanego, należy uznać za
nieuprawnione.
Ad 4
Kwestia przyjmowania do jednostek penitencjarnych osób ciężko chorych jest
przedmiotem pogłębionych analiz i rozmów, w tym rozmów z przedstawicielami
Centralnego Zarządu Służby Więziennej w kontekście ewentualnej zmiany przepisów
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie czynności administracyjnych
związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu
skutkujących pozbawieniem wolności oraz dokumentowania tych czynności, które
w obecnym brzmieniu nakazują przyjmować do aresztu śledczego każdą osobę, wobec
której zastosowano tymczasowe aresztowanie, niezależnie od stanu jej zdrowia.
-- 2 of 5 --
3
Natomiast rolą administracji poszczególnych jednostek organizacyjnych Służby
Więziennej jest zapewnienie humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności,
ochrony ich przed torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem
i poszanowanie ich godności. Bezsprzecznie jej standardy muszą być zgodne
z obowiązującymi w tym zakresie normami, przy uwzględnieniu praktycznych wymagań
pozbawienia wolności i okoliczności konkretnej sprawy.
Należy zauważyć, że osoby pozbawione wolności już teraz mają zagwarantowany dostęp
do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych, leków, artykułów sanitarnych, wyrobów
medycznych, w tym protez i środków pomocniczych. Więzienne podmioty lecznicze
współdziałają z podmiotami pozawięziennymi w przypadku konieczności
natychmiastowego udzielenia świadczeń w przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia,
konieczności przeprowadzenia specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji,
konieczności przeprowadzenia badań diagnostycznych z powodu braku specjalistycznego
sprzętu (np. tomografia, MRI i inne) lub w czasie przepustki. Powyższe rozwiązania, poza
priorytetem ratowania życia i zdrowia, pozwalają na zapewnienie
wysokospecjalistycznych świadczeń, których realizacja w więziennych podmiotach
leczniczych jest niemożliwa lub nieuzasadniona ekonomicznie (ze względu np. na
niewielką liczbę wysokospecjalistycznych świadczeń w ciągu roku, które nie uzasadniałyby
ewentualnego utrzymania kadry, sprzętu czy placówek szpitalnych w penitencjarnej
służbie zdrowia).
Przypomnieć należy również, że zgodnie z treścią art. 260 Kodeksu postępowania karnego,
jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być
wykonywane tylko w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie leczniczym, w tym
w zakładzie psychiatrycznym. Zastosowanie przywołanej normy co do zasady dotyczy
tymczasowo aresztowanych, którzy w chwili osadzenia we wskazanej przez organ
dysponujący jednostce penitencjarnej, mają przesłanki medyczne określone przez lekarza,
który badał pacjenta na wniosek organów dysponujących. Innymi słowy, zastosowanie
hospitalizacji powinno być zasadne do czasu badania przez lekarza przyjmującego w izbie
przyjęć szpitala więziennego. Przyjęcie wbrew woli pacjenta na podstawie art. 260 k.p.k.
ma swoje uzasadnienie tylko wtedy, jeżeli hospitalizacja jest powiązana z obserwacją
-- 3 of 5 --
4
sądowo–psychiatryczną lub jeżeli stan zdrowia pacjenta tego wymaga (wówczas przyjęcie
do oddziału szpitalnego odbywa się za pisemną zgodą pacjenta lub wbrew jego woli
w przypadku przesłanki wynikającej z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego).
Zasadnym wydaje się uwzględnienie przez sąd decyzji lekarzy zatrudnionych
w więziennych podmiotach leczniczych w przypadkach ustania przesłanki do hospitalizacji
wbrew woli pacjenta.
Służba Więzienna monitoruje przypadki wystawienia opinii o stanie zdrowia osoby
pozbawionej wolności z wnioskiem „nie może być leczony w zakładzie karnym”, a także
liczbę osób, u których rozpoznano chorobę psychiczną, liczbę hospitalizacji w szpitalach
więziennych oraz pobyty osadzonych orzeczone na mocy art. 260 k.p.k. Monitoring stanu
zdrowia osób pozbawionych wolności jest jednak utrudniony z powodu braku narzędzi w
postaci elektronicznej dokumentacji medycznej (rozwiązanie systemowe wykluczające
Służbę Więzienną z obowiązku cyfryzacji wynikającej z ustawy o informacji w ochronie
zdrowia).
Ad. 5
Należy wskazać, że stosownie do art. 250 § 1 k.p.k. „Tymczasowe aresztowanie może
nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu.”. W § 2 tego przepisu doprecyzowano,
że: „Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek
prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wypadkach
niecierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy.”. Natomiast zgodnie z art. 250 § 2a k.p.k.:
„We wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania wymienia się dowody
wskazujące na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo,
okoliczności przemawiające za istnieniem zagrożeń dla prawidłowego toku postępowania
lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa oraz
określonej podstawy stosowania tego środka zapobiegawczego i konieczności jego
stosowania.”.
Za modelowe rozwiązanie legislacyjne należy uznać uregulowanie, w którym wnioski
prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania są przedmiotem
-- 4 of 5 --
5
wszechstronnej oceny sądu w dwuinstancyjnym postepowaniu, zaś strony mają
zagwarantowany dostęp do tych dowodów, w oparciu o które tymczasowe aresztowanie
jest stosowane.
W obecnie obowiązującym stanie prawnym wskazane rozwiązanie modelowe nie jest
w pełni realizowane. Wprawdzie kontrola sądowa wniosku prokuratora o zastosowanie
tymczasowego aresztowania nie ma charakteru formalnego, lecz polega na ocenie
materiału dowodowego i rzeczywistego występowania wszystkich przesłanek
niezbędnych dla zastosowania tymczasowego aresztowania, to jednak uprawnienia
podejrzanego na tym etapie postępowania są ograniczone. Zgodnie bowiem
z art. 250 § 2b k.p.k., jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia,
zdrowia albo wolności świadka lub osoby dla niego najbliższej, prokurator dołącza do
wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, w wyodrębnionym zbiorze
dokumentów, dowody z zeznań świadka, których nie udostępnia się oskarżonemu i jego
obrońcy.
Dostrzegając zatem konieczność zagwarantowania podejrzanemu prawa do obrony
w postępowaniu incydentalnym o zastosowanie tymczasowego aresztowania
w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego
(https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=1600) proponuje się zniesienie
ograniczeń w zakresie dostępu do dowodów stanowiących podstawę wniosku
o zastosowanie tymczasowego aresztowania (art. 250 § 2b k.p.k.).
W ten sposób podejrzany i obrońca będą mogli przedstawiać pełniejszą argumentację
odnoszącą się do wniosku prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania,
co wzmocni kontradyktoryjność postępowania.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --