Interpelacja nr 11011
Interpelacja w sprawie wydanej przez dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego przez władze Wrocławia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wydanej przez dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego przez władze Wrocławia
Interpelacja nr 11011
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wydanej przez dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego przez władze Wrocławia
Zgłaszający: Paweł Hreniak, Elżbieta Witek
Data wpływu: 16-07-2025
Plan remontu mostu Grunwaldzkiego, który został przedstawiony przez miasto Wrocław, polega między innymi na przywróceniu mostu Grunwaldzkiego we Wrocławiu do przedwojennego wyglądu, w tym odtworzeniu kopuł oraz elementów architektonicznych związanych z niemiecką historią obiektu, w szczególności przywróceniu napisu „Kaiserbrücke“. Plany te wywołały falę oburzenia wśród mieszkańców Wrocławia. Wielu wrocławian nie może pogodzić się z próbą „zniemczenia“ symbolu naszego miasta. Jego obecny kształt, uformowany w wyniku powojennej odbudowy, odzwierciedla polską historię miasta oraz wysiłek odbudowy po zniszczeniach wojennych. Odtworzenie elementów takich jak kopuły, cesarskie orły, herby Hohenzollernów czy napis „Kaiserbrücke“ budzi uzasadnione obawy o niepotrzebne nawiązywanie do niemieckiej przeszłości obiektu, co może być odbierane jako próba „zniemczenia“ jego charakteru oraz podważenia polskiej tożsamości Wrocławia, tym bardziej że dotyczy to, jak wspomniałem, jednego z symboli naszego miasta. Nawiązanie do historii cesarskich Niemiec i pruskiej dynastii Hohenzollernów, która aktywnie uczestniczyła w rozbiorach Polski, jest niezrozumiałe i oburzające.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:
Czy minister kultury i dziedzictwa narodowego zwróci się do dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu o cofnięcie pozwolenia na realizację inwestycji w formie, która przywraca niemiecko-pruski charakter mostu Grunwaldzkiego?
Interpelacja nr 11011
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wydanej przez dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego przez władze Wrocławia
Zgłaszający: Paweł Hreniak, Elżbieta Witek
Data wpływu: 16-07-2025
Plan remontu mostu Grunwaldzkiego, który został przedstawiony przez miasto Wrocław, polega między innymi na przywróceniu mostu Grunwaldzkiego we Wrocławiu do przedwojennego wyglądu, w tym odtworzeniu kopuł oraz elementów architektonicznych związanych z niemiecką historią obiektu, w szczególności przywróceniu napisu „Kaiserbrücke“. Plany te wywołały falę oburzenia wśród mieszkańców Wrocławia. Wielu wrocławian nie może pogodzić się z próbą „zniemczenia“ symbolu naszego miasta. Jego obecny kształt, uformowany w wyniku powojennej odbudowy, odzwierciedla polską historię miasta oraz wysiłek odbudowy po zniszczeniach wojennych. Odtworzenie elementów takich jak kopuły, cesarskie orły, herby Hohenzollernów czy napis „Kaiserbrücke“ budzi uzasadnione obawy o niepotrzebne nawiązywanie do niemieckiej przeszłości obiektu, co może być odbierane jako próba „zniemczenia“ jego charakteru oraz podważenia polskiej tożsamości Wrocławia, tym bardziej że dotyczy to, jak wspomniałem, jednego z symboli naszego miasta. Nawiązanie do historii cesarskich Niemiec i pruskiej dynastii Hohenzollernów, która aktywnie uczestniczyła w rozbiorach Polski, jest niezrozumiałe i oburzające.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:
Czy minister kultury i dziedzictwa narodowego zwróci się do dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu o cofnięcie pozwolenia na realizację inwestycji w formie, która przywraca niemiecko-pruski charakter mostu Grunwaldzkiego?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5988 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11011 posłów Pawła Hreniaka i Elżbiety Witek z 21 lipca
2025 roku w sprawie wydanej przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego
przez władze Wrocławia, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Most Grunwaldzki (dawniej Kaiserbrücke, następnie Freiheitsbrücke) został wpisany
do rejestru zabytków decyzją nr A/1653/326/Wm z dnia 15 października 1978 roku. Jest to
jedyny w Polsce most wiszący, jednoprzęsłowy, drogowo-tramwajowy.
Wyjaśnić należy, że przywrócenie oryginalnej, całościowej formy obiektu jest działaniem
zgodnym z międzynarodową i krajową doktryną konserwatorską, która zakłada wierność
materiałową i formalną wobec zabytku. Selektywne odrzucanie poszczególnych elementów
prowadziłoby do dalszego zniekształcania jego pierwotnego charakteru.
Ponadto w wytycznych GKZ z 22 marca 2019 r. dotyczących prac konserwatorskich i robót
budowlanych przy zabytkach techniki wskazano, że „prace konserwatorskie, restauratorskie
i roboty budowlane oraz inne działania nie mogą prowadzić do zatarcia cech przynależnym
tym elementom zabytków techniki, które w przeszłości określały jego oryginalną funkcję,
prowadzony proces techniczny lub oryginalny ustrój konstrukcyjny”.
Odnosząc się natomiast do wyrażonego przez posłów niepokoju o ewentualne podważenie
polskiej tożsamości Wrocławia na skutek planowanych prac konserwatorskich przy Moście
Grunwaldzkim, przede wszystkim podkreślić trzeba, że Dolny Śląsk i Wrocław są obszarami
o wyjątkowej, wielokulturowej historii, naznaczonej wpływami różnych epok i państw.
Rewaloryzacja zabytków – niezależnie od ich genezy – jest formą troski o zachowanie
dziedzictwa kulturowego państwa polskiego. W tym kontekście nie ma podstaw do obaw
o rzekome „zniemczenie” Mostu Grunwaldzkiego. Przywracanie mu pierwotnej formy jest
przejawem dbałości o prawdę historyczną i odejściem od praktyk z okresu Polskiej
Rzeczpospolitej Ludowej, gdy historię reinterpretowano w duchu ideologicznych założeń.
Minister KiDN, zgodnie z kompetencjami określonymi w kodeksie postępowania
administracyjnego [k.p.a.]1, sprawuje nad wojewódzkimi konserwatorami zabytków przede
wszytymi nadzór instancyjny. Tym samym minister – zgodnie z art. 15 k.p.a. - jest
zobowiązany do przestrzegania swojej właściwości instancyjnej. Oznacza to, że minister
może zająć stanowisko wobec decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków jedynie
na skutek odwołania od konkretnego rozstrzygnięcia lub w drodze nadzorczego
postępowania administracyjnego prowadzonego na zasadach opisanych w k.p.a., o ile
zachodzą do tego przesłanki ściśle określone w tej ustawie.
1 Ustawa z 14 czerwca 1964 r. (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.)
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając zgodnie z przysługującymi mu
kompetencjami2, wydał 26 maja 2025 roku decyzję pozwalającą na przeprowadzenie robót
budowlanych i prac konserwatorskich przy Moście Grunwaldzkim. Pozwolenie to zostało
udzielone w oparciu o projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno-
budowlany i projekt wykonawczy mostowy sporządzone przez mgr. inż. Edmunda Budkę
wraz z zespołem w kwietniu 2025 r., projekt wykonawczy iluminacji sporządzony przez mgr
inż. Monikę Połeć-Pietruszkę wraz z zespołem w marcu 2025 r., a także program prac
konserwatorskich sporządzony przez mgr Sonię Stawowską w 2024 r., stanowiące załączniki
do tej decyzji. Podkreślić trzeba przy tym, że wojewódzki konserwator zabytków jest
jedynym organem władnym do oceny wpływu planowanych prac na wartości artystyczne,
historyczne lub naukowe zabytku. Jest ona dokonywana w toku postępowania
administracyjnego prowadzonego na zasadach opisanych w k.p.a.
Zgodnie z przepisami tej ustawy (art. 156 § 1) Minister może stwierdzić nieważność decyzji
wojewódzkiego konserwatora zabytków, jeśli:
1) została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy,
którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Ponadto Minister może w ramach nadzorczego postępowania administracyjnego zmienić
lub uchylić decyzje wojewódzkiego konserwatora zabytków, o ile jest to jedyny sposób
na usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnych szkód
dla gospodarki narodowej, lub ważnych interesów Państwa bądź też w innych przypadkach
oraz na innych zasadach niż określone w k.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne.
Informuję, że do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wpłynęło odwołanie
od ww. decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Minister nie
dostrzegł też żadnej z ww. przesłanek uprawniających do wszczęcia nadzorczego
postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Z poważaniem,
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
2Art. 91 i art. 36 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1292
ze zm.)
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11011 posłów Pawła Hreniaka i Elżbiety Witek z 21 lipca
2025 roku w sprawie wydanej przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków zgody na remont mostu Grunwaldzkiego według projektu przedstawionego
przez władze Wrocławia, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Most Grunwaldzki (dawniej Kaiserbrücke, następnie Freiheitsbrücke) został wpisany
do rejestru zabytków decyzją nr A/1653/326/Wm z dnia 15 października 1978 roku. Jest to
jedyny w Polsce most wiszący, jednoprzęsłowy, drogowo-tramwajowy.
Wyjaśnić należy, że przywrócenie oryginalnej, całościowej formy obiektu jest działaniem
zgodnym z międzynarodową i krajową doktryną konserwatorską, która zakłada wierność
materiałową i formalną wobec zabytku. Selektywne odrzucanie poszczególnych elementów
prowadziłoby do dalszego zniekształcania jego pierwotnego charakteru.
Ponadto w wytycznych GKZ z 22 marca 2019 r. dotyczących prac konserwatorskich i robót
budowlanych przy zabytkach techniki wskazano, że „prace konserwatorskie, restauratorskie
i roboty budowlane oraz inne działania nie mogą prowadzić do zatarcia cech przynależnym
tym elementom zabytków techniki, które w przeszłości określały jego oryginalną funkcję,
prowadzony proces techniczny lub oryginalny ustrój konstrukcyjny”.
Odnosząc się natomiast do wyrażonego przez posłów niepokoju o ewentualne podważenie
polskiej tożsamości Wrocławia na skutek planowanych prac konserwatorskich przy Moście
Grunwaldzkim, przede wszystkim podkreślić trzeba, że Dolny Śląsk i Wrocław są obszarami
o wyjątkowej, wielokulturowej historii, naznaczonej wpływami różnych epok i państw.
Rewaloryzacja zabytków – niezależnie od ich genezy – jest formą troski o zachowanie
dziedzictwa kulturowego państwa polskiego. W tym kontekście nie ma podstaw do obaw
o rzekome „zniemczenie” Mostu Grunwaldzkiego. Przywracanie mu pierwotnej formy jest
przejawem dbałości o prawdę historyczną i odejściem od praktyk z okresu Polskiej
Rzeczpospolitej Ludowej, gdy historię reinterpretowano w duchu ideologicznych założeń.
Minister KiDN, zgodnie z kompetencjami określonymi w kodeksie postępowania
administracyjnego [k.p.a.]1, sprawuje nad wojewódzkimi konserwatorami zabytków przede
wszytymi nadzór instancyjny. Tym samym minister – zgodnie z art. 15 k.p.a. - jest
zobowiązany do przestrzegania swojej właściwości instancyjnej. Oznacza to, że minister
może zająć stanowisko wobec decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków jedynie
na skutek odwołania od konkretnego rozstrzygnięcia lub w drodze nadzorczego
postępowania administracyjnego prowadzonego na zasadach opisanych w k.p.a., o ile
zachodzą do tego przesłanki ściśle określone w tej ustawie.
1 Ustawa z 14 czerwca 1964 r. (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.)
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając zgodnie z przysługującymi mu
kompetencjami2, wydał 26 maja 2025 roku decyzję pozwalającą na przeprowadzenie robót
budowlanych i prac konserwatorskich przy Moście Grunwaldzkim. Pozwolenie to zostało
udzielone w oparciu o projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno-
budowlany i projekt wykonawczy mostowy sporządzone przez mgr. inż. Edmunda Budkę
wraz z zespołem w kwietniu 2025 r., projekt wykonawczy iluminacji sporządzony przez mgr
inż. Monikę Połeć-Pietruszkę wraz z zespołem w marcu 2025 r., a także program prac
konserwatorskich sporządzony przez mgr Sonię Stawowską w 2024 r., stanowiące załączniki
do tej decyzji. Podkreślić trzeba przy tym, że wojewódzki konserwator zabytków jest
jedynym organem władnym do oceny wpływu planowanych prac na wartości artystyczne,
historyczne lub naukowe zabytku. Jest ona dokonywana w toku postępowania
administracyjnego prowadzonego na zasadach opisanych w k.p.a.
Zgodnie z przepisami tej ustawy (art. 156 § 1) Minister może stwierdzić nieważność decyzji
wojewódzkiego konserwatora zabytków, jeśli:
1) została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy,
którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Ponadto Minister może w ramach nadzorczego postępowania administracyjnego zmienić
lub uchylić decyzje wojewódzkiego konserwatora zabytków, o ile jest to jedyny sposób
na usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnych szkód
dla gospodarki narodowej, lub ważnych interesów Państwa bądź też w innych przypadkach
oraz na innych zasadach niż określone w k.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne.
Informuję, że do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wpłynęło odwołanie
od ww. decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Minister nie
dostrzegł też żadnej z ww. przesłanek uprawniających do wszczęcia nadzorczego
postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Z poważaniem,
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
2Art. 91 i art. 36 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1292
ze zm.)
-- 2 of 2 --