Interpelacja nr 10987
Interpelacja w sprawie przejścia na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (73%)
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przejścia na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń
Interpelacja nr 10987
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przejścia na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń
Zgłaszający: Michał Kowalski
Data wpływu: 15-07-2025
Nowa ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mimo że w przygotowaniu, nie uprawnia automatycznie wszystkich urodzonych w 1960 roku do otrzymania emerytury bez odliczenia wcześniej pobranych świadczeń. Chodzi o to, że projekt ustawy przewiduje możliwość przeliczenia emerytury na korzystniejszych warunkach dla konkretnych roczników, ale rocznik 1960 nie mieści się w tej grupie.
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy, który umożliwi mężczyznom urodzonym w latach 1949-1952 i w roku 1954 oraz kobietom urodzonym w latach 1954-1959, którzy wniosek o emeryturę wcześniejszą złożyli przed 6 czerwca 2012 r., ustalenie wysokości emerytury powszechnej bez zastosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Jak podaje się z przeliczenia emerytury mogłyby skorzystać osoby, które łącznie spełniły następujące warunki:
w przypadku kobiet ich data urodzenia przypadała w latach 1954-1959, a w przypadku mężczyzn w latach 1949-1952 oraz w 1954 r.;
pobierają lub pobierały emerytury wcześniejsze;
data przyznania prawa do emerytury wcześniejszej przypada przed 6 czerwca 2012 r.;
wystąpiły o emeryturę powszechną przyznawaną po ukończeniu ustawowego wieku emerytalnego oraz emerytura ta ustalona została z pomniejszeniem podstawy obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur „wcześniejszych” lub nabyły do niej prawo, ale nie wystąpiły z wnioskiem i nadal pobierają emeryturę wcześniejszą;
data przyznania (nabycia) prawa do emerytury powszechnej przypada po 2012 r.
W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Dlaczego w przypadku kobiet nie uwzględnia się rocznika 1960?
Czy są roczniki, które stracą na przeliczeniu emerytury według proponowanych mechanizmów?
Jak to odnosi się do nauczycieli i górników, którzy wybrali przejście na wcześniejszą emeryturę?
Dlaczego nie można tak skonstruować przepisów, by wszystkie roczniki pobierały emeryturę na tych samych zasadach?
Interpelacja nr 10987
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przejścia na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń
Zgłaszający: Michał Kowalski
Data wpływu: 15-07-2025
Nowa ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mimo że w przygotowaniu, nie uprawnia automatycznie wszystkich urodzonych w 1960 roku do otrzymania emerytury bez odliczenia wcześniej pobranych świadczeń. Chodzi o to, że projekt ustawy przewiduje możliwość przeliczenia emerytury na korzystniejszych warunkach dla konkretnych roczników, ale rocznik 1960 nie mieści się w tej grupie.
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy, który umożliwi mężczyznom urodzonym w latach 1949-1952 i w roku 1954 oraz kobietom urodzonym w latach 1954-1959, którzy wniosek o emeryturę wcześniejszą złożyli przed 6 czerwca 2012 r., ustalenie wysokości emerytury powszechnej bez zastosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Jak podaje się z przeliczenia emerytury mogłyby skorzystać osoby, które łącznie spełniły następujące warunki:
w przypadku kobiet ich data urodzenia przypadała w latach 1954-1959, a w przypadku mężczyzn w latach 1949-1952 oraz w 1954 r.;
pobierają lub pobierały emerytury wcześniejsze;
data przyznania prawa do emerytury wcześniejszej przypada przed 6 czerwca 2012 r.;
wystąpiły o emeryturę powszechną przyznawaną po ukończeniu ustawowego wieku emerytalnego oraz emerytura ta ustalona została z pomniejszeniem podstawy obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur „wcześniejszych” lub nabyły do niej prawo, ale nie wystąpiły z wnioskiem i nadal pobierają emeryturę wcześniejszą;
data przyznania (nabycia) prawa do emerytury powszechnej przypada po 2012 r.
W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Dlaczego w przypadku kobiet nie uwzględnia się rocznika 1960?
Czy są roczniki, które stracą na przeliczeniu emerytury według proponowanych mechanizmów?
Jak to odnosi się do nauczycieli i górników, którzy wybrali przejście na wcześniejszą emeryturę?
Dlaczego nie można tak skonstruować przepisów, by wszystkie roczniki pobierały emeryturę na tych samych zasadach?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5998 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.356.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10987 Pana Posła Michała Kowalskiego, w sprawie przejścia
na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy opracowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mający na
celu umożliwienie ustalenia wysokości emerytury powszechnej bez pomniejszania podstawy
jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, wpisany został do wykazu
prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem: UD204 i 5 czerwca br.
skierowany do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania oraz konsultacji publicznych. Do
Ministerstwa skierowano istotne uwagi i postulaty dotyczące zaproponowanych w projekcie
rozwiązań prawnych. Obecnie trwa ich analiza, rozważana jest też możliwość wprowadzenia
stosownych zmian, w szczególności rozszerzenia katalogu osób uprawnionych o roczniki
nieujęte w dotychczasowej wersji projektu.
W wersji skierowanej do uzgodnień, opiniowania i konsultacji zaproponowano objęcie
przepisami projektowanej ustawy kobiet urodzonych w latach 1954-1959 oraz mężczyzn
urodzonych w latach 1949-1952 i w roku 1954. W ocenie Kierownictwa Ministerstwa ta
grupa emerytów, podobnie jak emeryci z rocznika 1953, została zaskoczona
wprowadzeniem art. 25 ust. 1b do ustawy emerytalnej w sposób, który mógł podważać
zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Jak wskazano w uzasadnieniu
projektowanego aktu, kobieta urodzona w 1959 r. kończyła w 2008 r. wiek 49 lat,
a mężczyzna 54 lata, co umożliwiało im przejście na wcześniejszą emeryturę np. z tytułu
pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Należy zauważyć, że
w większości osoby te mogły skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury w wieku 55 lat
(kobiety) i 60 lat (mężczyźni) pod warunkiem posiadania określonego stażu pracy, a tylko
w nielicznych przypadkach w wieku wcześniejszym. Tytułem przykładu można przywołać
sytuację tancerki urodzonej w roku 1968, która w wieku 40 lat przeszła na emeryturę
wcześniejszą, zaś w roku 2028 osiągnie powszechny wiek emerytalny. Nie sposób w tym
przypadku mówić o poniesieniu jakiegokolwiek uszczerbku, skoro wspomniana osoba
dysponuje 20 letnim okresem na podjęcie decyzji w kwestii swoich uprawnień do emerytury
powszechnej.
Roczniki wskazane w projekcie ustawy ustalono opierając się na orzecznictwie Sądu
Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał bowiem,
że kobiety urodzone w latach 1949-1952 miały możliwość ustalenia wysokości emerytury
powszechnej bez pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur
wcześniejszych przed wejściem w życie przepisu, który wprowadził ten mechanizm do
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
porządku prawnego. Ustawa zmieniająca ustawę emerytalną z dnia 11 maja 2012 r.,
wprowadzająca wspomniany przepis, została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012
r., zaś w życie weszła 1 stycznia 2013 r. Oznacza to - jak zauważył Sąd Najwyższy - że kobiety
z roczników 1949-1952, nawet jeżeli część z nich urodziła się 31 grudnia 2012 r.,
dysponowały możliwością wystąpienia z wnioskiem o ustalenie wysokości emerytury bez
stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przed 1 stycznia 2013 r.
W tym miejscu należy również zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu
z dnia 6 marca 2019 r., sygn. P 20/16, uznającym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za
niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim dotyczył kobiet z rocznika 1953, podkreślił, iż
nie kwestionuje stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy obliczenia emerytury
powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych wobec roczników innych niż
1953. Rozwiązanie to ma zapobiegać zjawisku sztucznej kapitalizacji emerytury, na istnienie
której zwrócił uwagę Sąd Najwyższy. Osoby pobierające emeryturę wcześniejszą mają
bowiem cały czas waloryzowane składki i kapitał początkowy i im później przechodzą na
emeryturę powszechną, tym wyższe staje się wypłacane im z tego tytułu świadczenie.
Oznacza to, że mimo, iż konsumują niejako swoje składki (nie pracując i nie wnosząc wkładu
emerytalnego), ich świadczenie z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego
staje się wyższe. Korzystanie z takiego mechanizmu narusza zasadę solidarności wspólnoty
ryzyka poprzez nałożenie na pozostałych jej członków obowiązku finansowania wypłaty tej
części emerytury osiąganej w wieku powszechnym, która nie znajduje pokrycia we wcześniej
wniesionym, lecz wydanym (pomniejszonym o kwoty pobranych już emerytur) wkładzie
ubezpieczonego, stanowiącym zasadniczy element podstawy obliczenia emerytury.
Dochodzi tym samym również do naruszenia zasady wzajemności ubezpieczeniowej (zob. K.
Antonów, Glosa do uchwały SN z dnia 19 października 2017 r., sygn. III UZP 6/17).
Trzeba podkreślić, iż projektowane przepisy przewidują, że wysokość emerytury po
ponownym jej ustaleniu (tj. bez stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej
obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, który ujęto w art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej) nie będzie mogła być niższa od wysokości świadczenia dotychczas
wypłacanego. Stąd też nie jest możliwe, by istniały roczniki emerytów, które na ponownym
ustaleniu wysokości emerytury mogłyby stracić.
Projekt ustawy obejmuje również nauczycieli i górników, którzy na podstawie wniosku
złożonego przed 6 czerwca 2012 r. pobierali jedno ze świadczeń (określonego rodzaju
emeryturę wcześniejszą) wymienionych w przepisie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.356.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10987 Pana Posła Michała Kowalskiego, w sprawie przejścia
na wcześniejszą emeryturę bez odliczenia uprzednio pobranych świadczeń, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Projekt ustawy opracowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, mający na
celu umożliwienie ustalenia wysokości emerytury powszechnej bez pomniejszania podstawy
jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, wpisany został do wykazu
prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem: UD204 i 5 czerwca br.
skierowany do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania oraz konsultacji publicznych. Do
Ministerstwa skierowano istotne uwagi i postulaty dotyczące zaproponowanych w projekcie
rozwiązań prawnych. Obecnie trwa ich analiza, rozważana jest też możliwość wprowadzenia
stosownych zmian, w szczególności rozszerzenia katalogu osób uprawnionych o roczniki
nieujęte w dotychczasowej wersji projektu.
W wersji skierowanej do uzgodnień, opiniowania i konsultacji zaproponowano objęcie
przepisami projektowanej ustawy kobiet urodzonych w latach 1954-1959 oraz mężczyzn
urodzonych w latach 1949-1952 i w roku 1954. W ocenie Kierownictwa Ministerstwa ta
grupa emerytów, podobnie jak emeryci z rocznika 1953, została zaskoczona
wprowadzeniem art. 25 ust. 1b do ustawy emerytalnej w sposób, który mógł podważać
zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Jak wskazano w uzasadnieniu
projektowanego aktu, kobieta urodzona w 1959 r. kończyła w 2008 r. wiek 49 lat,
a mężczyzna 54 lata, co umożliwiało im przejście na wcześniejszą emeryturę np. z tytułu
pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Należy zauważyć, że
w większości osoby te mogły skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury w wieku 55 lat
(kobiety) i 60 lat (mężczyźni) pod warunkiem posiadania określonego stażu pracy, a tylko
w nielicznych przypadkach w wieku wcześniejszym. Tytułem przykładu można przywołać
sytuację tancerki urodzonej w roku 1968, która w wieku 40 lat przeszła na emeryturę
wcześniejszą, zaś w roku 2028 osiągnie powszechny wiek emerytalny. Nie sposób w tym
przypadku mówić o poniesieniu jakiegokolwiek uszczerbku, skoro wspomniana osoba
dysponuje 20 letnim okresem na podjęcie decyzji w kwestii swoich uprawnień do emerytury
powszechnej.
Roczniki wskazane w projekcie ustawy ustalono opierając się na orzecznictwie Sądu
Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał bowiem,
że kobiety urodzone w latach 1949-1952 miały możliwość ustalenia wysokości emerytury
powszechnej bez pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur
wcześniejszych przed wejściem w życie przepisu, który wprowadził ten mechanizm do
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
porządku prawnego. Ustawa zmieniająca ustawę emerytalną z dnia 11 maja 2012 r.,
wprowadzająca wspomniany przepis, została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 6 czerwca 2012
r., zaś w życie weszła 1 stycznia 2013 r. Oznacza to - jak zauważył Sąd Najwyższy - że kobiety
z roczników 1949-1952, nawet jeżeli część z nich urodziła się 31 grudnia 2012 r.,
dysponowały możliwością wystąpienia z wnioskiem o ustalenie wysokości emerytury bez
stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przed 1 stycznia 2013 r.
W tym miejscu należy również zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu
z dnia 6 marca 2019 r., sygn. P 20/16, uznającym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za
niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim dotyczył kobiet z rocznika 1953, podkreślił, iż
nie kwestionuje stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy obliczenia emerytury
powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych wobec roczników innych niż
1953. Rozwiązanie to ma zapobiegać zjawisku sztucznej kapitalizacji emerytury, na istnienie
której zwrócił uwagę Sąd Najwyższy. Osoby pobierające emeryturę wcześniejszą mają
bowiem cały czas waloryzowane składki i kapitał początkowy i im później przechodzą na
emeryturę powszechną, tym wyższe staje się wypłacane im z tego tytułu świadczenie.
Oznacza to, że mimo, iż konsumują niejako swoje składki (nie pracując i nie wnosząc wkładu
emerytalnego), ich świadczenie z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego
staje się wyższe. Korzystanie z takiego mechanizmu narusza zasadę solidarności wspólnoty
ryzyka poprzez nałożenie na pozostałych jej członków obowiązku finansowania wypłaty tej
części emerytury osiąganej w wieku powszechnym, która nie znajduje pokrycia we wcześniej
wniesionym, lecz wydanym (pomniejszonym o kwoty pobranych już emerytur) wkładzie
ubezpieczonego, stanowiącym zasadniczy element podstawy obliczenia emerytury.
Dochodzi tym samym również do naruszenia zasady wzajemności ubezpieczeniowej (zob. K.
Antonów, Glosa do uchwały SN z dnia 19 października 2017 r., sygn. III UZP 6/17).
Trzeba podkreślić, iż projektowane przepisy przewidują, że wysokość emerytury po
ponownym jej ustaleniu (tj. bez stosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej
obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, który ujęto w art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej) nie będzie mogła być niższa od wysokości świadczenia dotychczas
wypłacanego. Stąd też nie jest możliwe, by istniały roczniki emerytów, które na ponownym
ustaleniu wysokości emerytury mogłyby stracić.
Projekt ustawy obejmuje również nauczycieli i górników, którzy na podstawie wniosku
złożonego przed 6 czerwca 2012 r. pobierali jedno ze świadczeń (określonego rodzaju
emeryturę wcześniejszą) wymienionych w przepisie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --