Interpelacja w sprawie rozwiązań zmierzających do poprawy ochrony przyrody
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10944
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie rozwiązań zmierzających do poprawy ochrony przyrody
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 14-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ochrona zieleni to jedno z najważniejszych wyzwań, które stoją przed rządzącymi w każdym kraju. Wspólnie mierzymy się bowiem z konsekwencjami katastrofy klimatycznej. Polskie działania na rzecz środowiska to suma wielu różnych form ochrony przyrody. Jednak wiele z nich jest nieefektywnych lub wymaga zmian, które podniosą skuteczność.
Mimo niższych niż średnie temperatur w Polsce w maju 2025 r., ten miesiąc był jednym z najcieplejszych w historii pomiarów. Coraz częstsze są też ekstremalne zjawiska pogodowe – nawiedzają nas ulewne deszcze, a susza stała się regularnym, corocznym problemem. Nie ma zatem wątpliwości, że kryzys klimatyczny już trwa. Zatrzymanie go czy chociażby spowolnienie postępowania wymaga działań na każdym możliwym szczeblu – odejścia od paliw kopalnych i przestawienia na inne, przyjazne środowisku źródła energii, ale też systemowej ochrony terenów zielonych i całej przyrody.
Jak wskazuje Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, drzewa zatrzymują wody opadowe, obniżają temperaturę otoczenia, a przede wszystkim pochłaniają szkodliwe cząstki oraz zanieczyszczenia powietrza (jedno drzewo może przyjąć niemal 70 kg dwutlenku węgla). Ponadto obecność drzew daje niemierzalne korzyści zdrowotne: obniżenie poziomu stresu, wzmocnienie układu odpornościowego, poprawę pamięci i koncentracji, zwiększenie bezpieczeństwa.
Wobec tak znaczących korzyści tereny zielone powinny być objęte skuteczną, szeroką ochroną. Organizacje zajmujące się zielenią wskazują, że niezbędne są zmiany prawne. Nie są one skomplikowane, a mogą istotnie przyczynić się do wzmocnienia ochrony przyrody. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 obecne przepisy zabraniają budowy oraz przebudowy obiektów budowlanych w parkach narodowych. Jednak ten zakaz nie rozciąga się automatycznie na otuliny, które mają zabezpieczać parki narodowe przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Ograniczenia w budowie na terenie danej otuliny mogą wynikać z planu ochrony przyrody, a przez to nie są standardem. Oczywiście, takie restrykcje są z pewnością niedogodnością dla osób posiadających nieruchomości na terenach otulin, co powoduje konieczność zważenia ich interesów oraz ochrony zieleni.
Innym postulatem, podnoszonym przez samorządy, jest objęcie związków międzygminnych obowiązkiem opracowania planów adaptacji do zmian klimatu. Obecnie, dzięki nowelizacji ustawy – Prawo ochrony środowiska, takim obowiązkiem objęte są miasta liczące powyżej 20 tysięcy mieszkańców i mieszkanek. Plany adaptacji do zmian klimatu są nowym narzędziem, które ma stanowić pierwszy w Polsce przejrzysty i kompleksowy instrument prawny wspierający działania miast na rzecz zwiększania swojej odporności na negatywne skutki zmieniającego się klimatu. Tymczasem według danych z 2022 r. w Polsce istnieje ponad 300 związków międzygminnych. Wiele z nich nie zawiera w sobie miast powyżej 20 tysięcy mieszkanek i mieszkańców, choć na terenie całego związku mieszka taka liczba osób. Ustawowe zobowiązanie ich do uchwalenia planów adaptacji umożliwiłoby skorzystanie z dedykowanych na ten cel środków, a także lepsze przygotowanie mniejszych gmin na skutki kryzysu klimatycznego.
Wreszcie ostatnim, choć najczęściej pojawiającym się problemem, są bezterminowe, prawomocne już decyzje o warunkach zabudowy. Jeszcze do niedawna wszystkie decyzje WZ były bezterminowe. Jednak niedawna nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym spowodowała, że od 1 stycznia 2026 r. decyzja o warunkach zabudowy będzie wygasała po upływie 5 lat od dnia, w którym stała się prawomocna. Zasada ta nie będzie miała zastosowania do decyzji o warunkach zabudowy, które stały się prawomocne przed 1 stycznia 2026 r. W praktyce więc nadal zachowają moc obowiązującą decyzje wydane wiele lat temu. To z kolei umożliwi wykorzystywanie ich jako podstaw inwestycji na terenach objętych formami ochrony przyrody już po wydaniu decyzji.
Naturalne jest, że prawo nie powinno działać wstecz. Jednak zupełnie wyobrażalne jest wprowadzenie przepisów powodujących wygaśnięcie ważności owych decyzji za 5 czy 10 lat.
W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Rozwoju i Technologii z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie w życie powyższych postulatów lub inne rozwiązanie opisanych problemów? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie – dlaczego?
2. Jakie działania ministerstwo podejmuje, by zapewnić pełniejszą ochronę przyrody w Polsce?
Z poważaniem
Franciszek Sterczewski
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14369 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-IV.054.12.2025
Warszawa, 08 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10944 w sprawie rozwiązań zmierzających
do poprawy ochrony przyrody
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi opracowane we współpracy z Ministrem Klimatu
i Środowiska na pytania postawione przez Pana Posła Franciszka Sterczewskiego
w interpelacji nr 10944.
1. Ograniczenia w budowie na terenie otulin parków narodowych.
Już na etapie procedury planistycznej lub lokalizacyjnej mogą być eliminowane
przedsięwzięcia mogące negatywnie wpłynąć na przyrodę i jej ochronę. Na obszarach
objętych ustawową formą ochrony przyrody, w szczególności w parkach narodowych,
rezerwatach przyrody i parkach krajobrazowych oraz w ich otulinach, a także na obszarach
Natura 2000, obowiązują regulacje prawne dotyczące lokalizacji zabudowy. Zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody1 dokumenty związane
z planowaniem przestrzennym, w tym plany ogólne gmin, miejscowe plany
zagospodarowania przestrzennego, plany zagospodarowania przestrzennego województw,
muszą być uzgodnione z właściwym organem ochrony przyrody (dyrektorem parku
narodowego lub regionalnym dyrektorem ochrony środowiska) – w części dotyczącej
obszarów objętych ochroną przyrody i ich otulin oraz w zakresie ustaleń mogących
negatywnie oddziaływać na tę ochronę. Wymagania do uwzględnienia w takich
dokumentach zawarte są także w planach ochrony dla parków narodowych i rezerwatów
przyrody.
Dodatkowo na etapie uzyskiwania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu
publicznego czy decyzji o warunkach zabudowy projekty tych decyzji podlegają
uzgodnieniu z organami ochrony przyrody, tj. z dyrektorem parku narodowego –
w odniesieniu do obszaru parku narodowego i jego otuliny oraz z regionalnym dyrektorem
ochrony środowiska – w odniesieniu do pozostałych form. Organy oceniają dane
przedsięwzięcie pod kątem zagrożeń płynących z jego realizacji na chronione wartości
przyrodnicze, krajobrazowe lub kulturowe.
1 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478, z późn. zm.)
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2. Objęcie związków międzygminnych obowiązkiem opracowania planów adaptacji
do zmian klimatu.
Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne we wskazanym zakresie. Ministerstwo
Klimatu i Środowiska ma jednak świadomość, że takie plany są opracowywane przez
niektóre związki gmin z własnej inicjatywy (np. Międzygminny Plan Adaptacji do zmiany
klimatu dla Doliny Baryczy, Międzygminny Plan Adaptacji do zmiany klimatu dla obszaru
Stowarzyszenia Kłodzka Wstęga Sudetów). Ministerstwo Klimatu i Środowiska
współpracuje natomiast z województwami: śląskim, małopolskim oraz dolnośląskim,
tworzącymi pierwsze w Polsce regionalne plany i strategie adaptacyjne. Przygląda się
doświadczeniom liderów, by przygotować koncepcję odpowiednich zmian prawnych,
organizacyjnych lub funduszowych, które uregulują status takich dokumentów oraz
zapewnią sprawne funkcjonowanie regionalnej polityki adaptacyjnej w przyszłości.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwraca jednocześnie uwagę, że samo ustanowienie
nowego narzędzia – międzygminnych planów adaptacji – nie będzie skutkowało
automatycznie wciągnięciem związków międzygminnych na listę beneficjentów
programów w zakresie odporności klimatycznej. W obecnej perspektywie finansowej
programy te obejmują wsparciem miasta średnie i duże – na poziomie krajowym (Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 1.2 i 2.4 oraz Fundusze Europejskie
dla Polskich Wschodniej 2.2), a także mniejsze samorządy – na poziomie regionalnym.
Resort klimatu i środowiska nie posiada jeszcze pełnej informacji o szczegółowym podziale
środków europejskich na programy krajowe w ramach nowego budżetu Unii Europejskiej,
ponieważ ten podział jest w przygotowaniu.
3. Jakie działania Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje, by zapewnić
pełniejszą ochronę przyrody w Polsce?
1) Rozpoczęto prace nad Krajową Strategią Adaptacji oraz Planem Działań
Adaptacyjnych. Ministerstwo wspierane jest przez Instytut Ochrony Środowiska –
Państwowy Instytut Badawczy oraz Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej
Akademii Nauk. Jednym z wątków poruszonych w dokumencie będzie wpływ zmiany
klimatu na różnorodność biologiczną oraz obszary prawnie chronione.
2) Powstaje Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (wdrożenie
rozporządzenia EU1), którego przedmiotem będą działania w odniesieniu do różnych
ekosystemów.
3) Ministerstwo realizuje konkret nr 57: Skończymy z wycinką drzew w miastach
i zapewnimy ochronę bioróżnorodności na terenach miejskich. Wprowadzimy
instytucje „miejskiego ogrodnika”, odpowiedzialnego za parki, nowe nasadzenia
i użytki ekologiczne.
W 2024 r. Minister Klimatu i Środowiska powołał Zespół do spraw zapewnienia
ochrony drzew i krzewów, który przygotował propozycję założeń do nowelizacji
przepisów. Aktualnie opracowywane są rozwiązania uzupełniające oraz ocena
skutków regulacji.
Ministerstwo przygotowuje się też do zlecenia badania dotyczącego zarządzania
terenami zieleni oraz błękitno-zieloną infrastrukturą w miastach. Analiza pozwoli
określić, w jaki sposób w samorządach funkcjonują służby odpowiedzialne za takie
zadania, a później – opracować odpowiednie usprawnienia.
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
4) W Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad utworzeniem Parku
Narodowego Doliny Dolnej Odry.
5) Na 100-lecie swojego istnienia, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
ogłosiło inicjatywę utworzenia lub powiększenia rezerwatów przyrody – „100
rezerwatów na stulecie Lasów Państwowych” – zmierzającą do wyznaczenia
i zabezpieczenia najcenniejszych obszarów leśnych w kraju. 14 maja 2025 r. został
utworzony setny rezerwat przyrody w ramach tego procesu. W ciągu 12 miesięcy
zostało utworzonych 100 rezerwatów.
4. Bezterminowe zachowanie w mocy decyzji o warunkach zabudowy, które stały
się prawomocne przed dniem wejścia w życie nowych regulacji z zakresu
planowania i zagospodarowania przestrzennego.
W ramach szerokiej reformy systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego
ustawodawca wprowadził przepis art. 64c do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym2, zgodnie z którym decyzje o warunkach zabudowy będą wygasały z mocy
prawa po upływie pięciu lat od ich uprawomocnienia się. Przepis ten na chwilę obecną nie
wszedł jeszcze w życie, natomiast wspomniana reforma planowania przestrzennego
zakłada, że nie będzie on miał zastosowania do decyzji o warunkach zabudowy, które
staną się prawomocne przed dniem jego wejścia w życie. Nowa instytucja, wynikająca
z art. 64c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest jednym
z elementów kompleksowej regulacji reformującej system planowania przestrzennego.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że wejście w życie wszystkich uchwalonych przepisów
reformy zmieni diametralnie zasady wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Uzyskanie
takiej decyzji będzie możliwe wyłącznie wówczas, gdy gmina przewidzi taką możliwość
w planie ogólnym, ustanawiając obszar uzupełnienia zabudowy.
Zachowanie w mocy decyzji o warunkach zabudowy, które zostaną wydane i staną się
prawomocne przed wejściem w życie przepisu art. 64c ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym jest podyktowane koniecznością uwzględnienia
interesów inwestorów i wyważenia skutków wprowadzanej reformy dla przyszłych
inwestycji. Działanie z poszanowaniem praw słusznie nabytych jest jedną z kluczowych
zasad demokratycznego państwa prawa budujących zaufanie obywateli do tego państwa
i stanowionego przez nie prawa. W związku z czym zdecydowano, że decyzje o warunkach
zabudowy, które uprawomocniły się przed wdrożeniem reformy, nie zostaną uchylone
z mocy prawa, również po upływie określonego czasu od wejścia w życie nowych
regulacji.
Należy jednak wyraźnie podkreślić, że ani norma wynikająca z nowododanego przepisu
art. 64c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani przepis wyłączający
jej stosowanie3 w odniesieniu do decyzji, które staną się prawomocne przed wejściem
w życie tego przepisu, nie wyłączają regulacji przepisu art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z nią organ stwierdza
wygaśnięcie decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli dla tego terenu uchwalono plan
miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji. Oznacza to, że rozstrzygające
2 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130,
z późn.zm.)
3 Art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688, z późn. zm.)
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dla przeznaczenia terenu pozostają ustalenia planu miejscowego, a nie postanowienia
decyzji o warunkach zabudowy – nawet prawomocnej. Zatem to każda z gmin w ramach
posiadanego władztwa planistycznego ostatecznie decyduje o losie decyzji o warunkach
zabudowy – zarówno tych bezterminowo zachowanych w mocy, jak również tych, które
będą wygasały po upływie pięciu lat od ich uprawomocnienia. Wyjątkiem wykluczającym
możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o warunkach zabudowy jest sytuacja, gdy
została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub upłynął termin na wniesienie
sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy.
Uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Rozwoju i Technologii nie są prowadzone prace
zmierzające do zmiany opisanych powyżej zasad odnoszących się do decyzji o warunkach
zabudowy.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych w związku z rozpatrzeniem i udzieleniem
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Finansów i Gospodarki, którego obsługę
zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii z siedzibą w Warszawie, Plac Trzech Krzyży 3/5, mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPIT/SkrytkaESP, adres do
doręczeń elektronicznych: AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki Administratora
jest Dyrektor Departamentu Planowania Przestrzennego w MRiT.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych
w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 49 uchwały Senatu RP z
dnia 23 listopada 1990 r. Regulamin Senatu (tekst ujednolicony opracowany na podstawie Monitora
Polskiego z 2024 r. poz. 10 ze zm.).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Finansów i Gospodarki (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie –
w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym
zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych
przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju
i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych.
-- 5 of 5 --