Interpelacja nr 10910
Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę
Interpelacja nr 10910
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 11-07-2025
Na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją poselską o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak żeby długie lata opłacania składek przekładały się na wyższą wysokość emerytur otrzymywanych przez rolników.
Obecnie sytuacja wygląda inaczej. Jeśli rolnik pracuje i opłaca składki w KRUS dłużej niż przez 20 lat, tym niższą emeryturę relatywnie dostanie. Wynika to z art. 26 ww. ustawy: część uzupełniająca emerytury rolniczej, wynosząca standardowo 95 proc. emerytury podstawowej, jest obniżana o 0,5 proc. emerytury podstawowej za każdy pełny rok składkowy powyżej 20 lat. Skutkuje to obniżeniem świadczenia emerytalnego rolników posiadających długi staż ubezpieczeniowy, co budzi uzasadnione zastrzeżenia i poczucie niesprawiedliwości wśród tej grupy społecznej.
Do mojego biura poselskiego zwrócił się rolnik, który pracował i opłacał składki przez 32 lata. W efekcie emerytura, jaką otrzymuje, jest niższa o 6 proc. w relacji do lat składkowych – o 0,5 proc. emerytury podstawowej za każdy rok powyżej 20 lat, czyli w jego przypadku 12 lat. Z prostych wyliczeń wynika, że jego miesięczne świadczenie byłoby wyższe o 101 zł, gdyby mechanizm naliczania części uzupełniającej emerytury rolniczej był taki, jak w przypadku innych grup zawodowych. Obecne przepisy karzą więc de facto rolników z dłuższym stażem ubezpieczeniowym.
Rolnicy, którzy przez wiele lat ciężko pracowali, powinni otrzymywać emerytury adekwatne do wkładu pracy i sumy opłaconych składek. Zasadna wydaje się zatem zmiana ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, szczególnie art. 26, czyli zniesienie mechanizmu obniżającego część uzupełniającą emerytury za każdy pełny rok składkowy powyżej 20 lat pracy. Takie rozwiązanie pozwoli na sprawiedliwe i godne zabezpieczenie rolników z długim stażem pracy na emeryturze.
Niniejszym zwracam się o podjęcie działań zmierzających do zmiany mechanizmu naliczania emerytur rolniczych w sposób premiujący rolników z długim stażem ubezpieczeniowym.
Proszę również o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy MRiRW planuje nowelizację ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 26, w celu zniesienia mechanizmu obniżającego część uzupełniającą emerytury rolniczej za każdy rok składkowy powyżej 20 lat?
2. Czy zmiana ma szansę wejść w tym roku w życie?
3. Jakie będą to roczne koszty dla budżetu państwa?
4. Czy argumenty, jakie w 1990 roku przemawiały za wprowadzeniem przepisu obniżającego emeryturę za długi okres składkowy, pozostają aktualne w 2025 roku?
5. Ustawa regulująca system wypłacania emerytur rolniczych pochodzi z 1990 roku. Czy resort pracuje nad dostosowaniem przepisów do współczesnych standardów?
Interpelacja nr 10910
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 11-07-2025
Na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją poselską o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany art. 26 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tak żeby długie lata opłacania składek przekładały się na wyższą wysokość emerytur otrzymywanych przez rolników.
Obecnie sytuacja wygląda inaczej. Jeśli rolnik pracuje i opłaca składki w KRUS dłużej niż przez 20 lat, tym niższą emeryturę relatywnie dostanie. Wynika to z art. 26 ww. ustawy: część uzupełniająca emerytury rolniczej, wynosząca standardowo 95 proc. emerytury podstawowej, jest obniżana o 0,5 proc. emerytury podstawowej za każdy pełny rok składkowy powyżej 20 lat. Skutkuje to obniżeniem świadczenia emerytalnego rolników posiadających długi staż ubezpieczeniowy, co budzi uzasadnione zastrzeżenia i poczucie niesprawiedliwości wśród tej grupy społecznej.
Do mojego biura poselskiego zwrócił się rolnik, który pracował i opłacał składki przez 32 lata. W efekcie emerytura, jaką otrzymuje, jest niższa o 6 proc. w relacji do lat składkowych – o 0,5 proc. emerytury podstawowej za każdy rok powyżej 20 lat, czyli w jego przypadku 12 lat. Z prostych wyliczeń wynika, że jego miesięczne świadczenie byłoby wyższe o 101 zł, gdyby mechanizm naliczania części uzupełniającej emerytury rolniczej był taki, jak w przypadku innych grup zawodowych. Obecne przepisy karzą więc de facto rolników z dłuższym stażem ubezpieczeniowym.
Rolnicy, którzy przez wiele lat ciężko pracowali, powinni otrzymywać emerytury adekwatne do wkładu pracy i sumy opłaconych składek. Zasadna wydaje się zatem zmiana ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, szczególnie art. 26, czyli zniesienie mechanizmu obniżającego część uzupełniającą emerytury za każdy pełny rok składkowy powyżej 20 lat pracy. Takie rozwiązanie pozwoli na sprawiedliwe i godne zabezpieczenie rolników z długim stażem pracy na emeryturze.
Niniejszym zwracam się o podjęcie działań zmierzających do zmiany mechanizmu naliczania emerytur rolniczych w sposób premiujący rolników z długim stażem ubezpieczeniowym.
Proszę również o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy MRiRW planuje nowelizację ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 26, w celu zniesienia mechanizmu obniżającego część uzupełniającą emerytury rolniczej za każdy rok składkowy powyżej 20 lat?
2. Czy zmiana ma szansę wejść w tym roku w życie?
3. Jakie będą to roczne koszty dla budżetu państwa?
4. Czy argumenty, jakie w 1990 roku przemawiały za wprowadzeniem przepisu obniżającego emeryturę za długi okres składkowy, pozostają aktualne w 2025 roku?
5. Ustawa regulująca system wypłacania emerytur rolniczych pochodzi z 1990 roku. Czy resort pracuje nad dostosowaniem przepisów do współczesnych standardów?
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
10%
Konkretność
90%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4471 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 01 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DOS.zs.058.26.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 10910 Pani Poseł Urszuli Pasławskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 109101 w sprawie podjęcia działań legislacyjnych,
zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (1),
tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę,
przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Odrębny system ubezpieczenia społecznego rolników realizowany przez Kasę
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powstał na początku lat 90. XX wieku, w
wyniku reform gospodarczych i politycznych w Polsce, aby objąć ochroną społeczną
grupę rolników indywidualnych, która wcześniej była wyłączona lub miała
ograniczony dostęp do systemu realizowanego przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych. Odrębne ubezpieczenie społeczne rolników było jednym z elementów
prób wyrównania różnic między rolnictwem a innymi sektorami gospodarki w
zakresie zabezpieczenia emerytalnego i rentowego. Charakter pracy rolnika oraz
specyfika dochodów spowodowały, że system ten musiał być odmienny od
powszechnego systemu w ramach ZUS. Dlatego też wprowadzono odrębny od
powszechnego mechanizm ustalania świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych,
składających się z części składkowej i części uzupełniającej, gdzie część uzupełniająca
1 Interpelacja z 17.07.2025 r., wpływ do MRiRW 17.07.2025 r.
-- 1 of 3 --
miała rekompensować niskie dochody i ewentualne trudności finansowe i jest
finansowana w całości z budżetu państwa, a cześć składkowa stanowi pochodną
opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgodnie z art. 25 ustawy o
ubezpieczeniu społecznym rolników, wysokość części składkowej ustala się po 1%
emerytury podstawowej2 za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-
rentowemu.
W art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, został uregulowany sposób
ustalania części uzupełniającej emerytury rolniczej. Wynosi ona 95% emerytury
podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej jest mniejsza
niż 20. Za każdy pełny rok powyżej tego limitu część uzupełniającą obniża się o 0,5%
emerytury podstawowej, jednak nie może być niższa niż 85%. Mechanizm ten
wprowadzono jako kompromis między potrzebą ochrony socjalnej a ograniczonymi
możliwościami finansowymi systemu, przy jednoczesnym dążeniu ustawodawcy do
zachowania równowagi między stabilnością finansową a sprawiedliwością społeczną.
Poza tym ustawodawca uznał, że osoby o długim stażu ubezpieczeniowym powinny
w większym stopniu finansować swoje świadczenia i wtedy dotacja z budżetu
państwa może ulec symbolicznemu zmniejszeniu. Z drugiej strony rolnicy o krótszym
stażu ubezpieczeniowym w granicach 25 lat muszą mieć zagwarantowany minimalny
poziom zabezpieczenia społecznego i w ten sposób w stosunku do nich cześć
uzupełniająca ulega symbolicznemu zmniejszeniu. Poza tym ten mechanizm ma
szczególne znaczenie w stosunku do osób uprawnionych rent rolniczych, gdzie staż
ubezpieczeniowy jest krótki, a ustawodawca jest zobowiązany do zagwarantowania
tym osobom również zabezpieczenia społecznego na minimalnym poziomie.
Zatem z jednej strony, art. 26 ww. ustawy pozwolił na objęcie ochroną emerytalną
szerokiej grupy rolników, również tych z krótkim stażem. Z drugiej strony,
wprowadził mechanizm ograniczający wzrost części uzupełniającej dla najdłużej
opłacających składki, celem zachowania równowagi finansowej systemu
emerytalnego rolników.
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizowane są wszelkie zgłaszane
postulaty dotyczące potrzeby zmian przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o
2 Rozumie się kwotę równą 90% najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych
-- 2 of 3 --
ubezpieczeniu społecznym rolników. Obecnie nie są jednak planowane prace
legislacyjne w zakresie mechanizmu obniżającego wysokość części uzupełniającej
świadczeń emerytalno-rentowych po przekroczeniu 20 lat odprowadzania składek na
ubezpieczenie społeczne rolników.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197 z
późn. zm).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 01 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DOS.zs.058.26.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 10910 Pani Poseł Urszuli Pasławskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 109101 w sprawie podjęcia działań legislacyjnych,
zmierzających do zmiany art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (1),
tak aby wieloletnie opłacanie składek przekładało się na wyższą emeryturę,
przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Odrębny system ubezpieczenia społecznego rolników realizowany przez Kasę
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powstał na początku lat 90. XX wieku, w
wyniku reform gospodarczych i politycznych w Polsce, aby objąć ochroną społeczną
grupę rolników indywidualnych, która wcześniej była wyłączona lub miała
ograniczony dostęp do systemu realizowanego przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych. Odrębne ubezpieczenie społeczne rolników było jednym z elementów
prób wyrównania różnic między rolnictwem a innymi sektorami gospodarki w
zakresie zabezpieczenia emerytalnego i rentowego. Charakter pracy rolnika oraz
specyfika dochodów spowodowały, że system ten musiał być odmienny od
powszechnego systemu w ramach ZUS. Dlatego też wprowadzono odrębny od
powszechnego mechanizm ustalania świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych,
składających się z części składkowej i części uzupełniającej, gdzie część uzupełniająca
1 Interpelacja z 17.07.2025 r., wpływ do MRiRW 17.07.2025 r.
-- 1 of 3 --
miała rekompensować niskie dochody i ewentualne trudności finansowe i jest
finansowana w całości z budżetu państwa, a cześć składkowa stanowi pochodną
opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgodnie z art. 25 ustawy o
ubezpieczeniu społecznym rolników, wysokość części składkowej ustala się po 1%
emerytury podstawowej2 za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-
rentowemu.
W art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, został uregulowany sposób
ustalania części uzupełniającej emerytury rolniczej. Wynosi ona 95% emerytury
podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej jest mniejsza
niż 20. Za każdy pełny rok powyżej tego limitu część uzupełniającą obniża się o 0,5%
emerytury podstawowej, jednak nie może być niższa niż 85%. Mechanizm ten
wprowadzono jako kompromis między potrzebą ochrony socjalnej a ograniczonymi
możliwościami finansowymi systemu, przy jednoczesnym dążeniu ustawodawcy do
zachowania równowagi między stabilnością finansową a sprawiedliwością społeczną.
Poza tym ustawodawca uznał, że osoby o długim stażu ubezpieczeniowym powinny
w większym stopniu finansować swoje świadczenia i wtedy dotacja z budżetu
państwa może ulec symbolicznemu zmniejszeniu. Z drugiej strony rolnicy o krótszym
stażu ubezpieczeniowym w granicach 25 lat muszą mieć zagwarantowany minimalny
poziom zabezpieczenia społecznego i w ten sposób w stosunku do nich cześć
uzupełniająca ulega symbolicznemu zmniejszeniu. Poza tym ten mechanizm ma
szczególne znaczenie w stosunku do osób uprawnionych rent rolniczych, gdzie staż
ubezpieczeniowy jest krótki, a ustawodawca jest zobowiązany do zagwarantowania
tym osobom również zabezpieczenia społecznego na minimalnym poziomie.
Zatem z jednej strony, art. 26 ww. ustawy pozwolił na objęcie ochroną emerytalną
szerokiej grupy rolników, również tych z krótkim stażem. Z drugiej strony,
wprowadził mechanizm ograniczający wzrost części uzupełniającej dla najdłużej
opłacających składki, celem zachowania równowagi finansowej systemu
emerytalnego rolników.
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizowane są wszelkie zgłaszane
postulaty dotyczące potrzeby zmian przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o
2 Rozumie się kwotę równą 90% najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych
-- 2 of 3 --
ubezpieczeniu społecznym rolników. Obecnie nie są jednak planowane prace
legislacyjne w zakresie mechanizmu obniżającego wysokość części uzupełniającej
świadczeń emerytalno-rentowych po przekroczeniu 20 lat odprowadzania składek na
ubezpieczenie społeczne rolników.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197 z
późn. zm).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --