Interpelacja w sprawie masowego śnięcia ryb w rzece Elbląg i działań służb ochrony środowiska
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10908
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie masowego śnięcia ryb w rzece Elbląg i działań służb ochrony środowiska
Zgłaszający: Andrzej Śliwka
Data wpływu: 11-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
według informacji otrzymanych od mieszkańców mojego regionu doszło do poważnego incydentu ekologicznego w rejonie rzeki Elbląg. Według doniesień mieszkańców i służb ratowniczych w ostatnich dniach zebrano aż 2,5 tony śniętych ryb. Sprawa jest bardzo niepokojąca zarówno pod względem ekologicznym, jak i sanitarnym, ponieważ śnięte ryby mogą stanowić zagrożenie epidemiologiczne oraz negatywnie wpływać na jakość wody w rzece i ekosystemy wodne.
Według otrzymanych informacji próbki wody zostały pobrane do badań przez odpowiednie służby. Niestety mieszkańcy oraz lokalne media wciąż nie posiadają oficjalnych informacji co do przyczyn tego masowego śnięcia ryb, a także nie wiedzą, jakie działania zostaną podjęte w celu przeciwdziałania podobnym incydentom w przyszłości.
W związku z tym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo zostało poinformowane o tej sytuacji i czy monitoruje sprawę?
Jakie są wstępne wyniki badań wody w rzece Elbląg, a jeśli jeszcze ich nie ma – kiedy zostaną opublikowane?
Czy służby ochrony środowiska ustaliły przyczynę masowego śnięcia ryb? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tej przyczyny oraz wskazanie, jakie działania zostały lub zostaną podjęte w celu jej usunięcia i zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości.
Czy planowane są działania naprawcze lub rekultywacyjne, które pozwolą odbudować ekosystem wodny w rzece Elbląg po tym zdarzeniu?
Czy planowane jest wzmocnienie systemu monitorowania jakości wód w rejonach szczególnie zagrożonych zanieczyszczeniem?
Mieszkańcy Elbląga i okolic oczekują szybkich i konkretnych działań oraz przejrzystych informacji na temat tego, co doprowadziło do tej sytuacji. Sprawa ta ma duży wpływ na stan środowiska wodnego oraz zdrowie ludzi, dlatego proszę o pilne przedstawienie odpowiedzi i podjętych działań.
Z poważaniem
Andrzej Śliwka
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9192 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.050.14.2025.RC
3935264.15793084.12736858
Warszawa, 21-08-2025
Dotyczy: interpelacji Posła Andrzeja Śliwki (K10INT10908)
Temat: w sprawie masowego śnięcia ryb w rzece Elbląg i działań służb ochrony środowiska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posła Andrzeja Śliwki w sprawie masowego śnięcia ryb w rzece
Elbląg i działań służb ochrony środowiska, K10INT10908, przekazanej przez Ministerstwo
Infrastruktury, przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
Pytanie 1. Czy Ministerstwo zostało poinformowane o tej sytuacji i czy monitoruje
sprawę?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska było na bieżąco informowane o przypadkach śnięcia ryb
w rejonie rzeki Elbląg oraz w Zalewie Wiślanym za pośrednictwem sprawozdań
przekazywanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Dokumenty te zawierały
szczegółowy opis sytuacji, wyniki przeprowadzonych badań, a także informacje dotyczące
działań podjętych lub planowanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.
Sprawozdania te były uwzględniane w dobowych raportach Centrum Zarządzania
Kryzysowego Ministra Klimatu i Środowiska.
Pytanie 2. Jakie są wstępne wyniki badań wody w rzece Elbląg, a jeśli jeszcze ich nie ma —
kiedy zostaną opublikowane?
Wyniki badań wody rzeki Elbląg, przeprowadzonych przez Centralne Laboratorium
Badawcze GIOŚ (dalej: „CLB GIOŚ”) na zlecenie Warmińsko-Mazurskiego WIOŚ, próbki
pobranej w dniu 9 czerwca 2025 r. w punkcie Bulwar Zygmunta Augusta w Elblągu, zawarte
są w Sprawozdaniu nr 62/OL/EL/20251 oraz w Informacji z badań jakościowych.
Przedmiotowe wyniki badań wykazały niski poziom zawartości tlenu oraz wysoki poziom
fosforanów w wodzie. W analizie mikroskopowej nie stwierdzono obecności Prymnesium cf.
Parvum (złotej algi).
1 Wyniki badań jakościowych wody w rzece Elbląg (Sprawozdanie 62/OL/EL/2025), zostały
wykonane na zlecenie Warmińsko-Mazurskiego WIOŚ. W celu ich uzyskania należy zwrócić się
bezpośrednio do tamtejszego organu.
-- 1 of 4 --
Pytanie 3. Czy służby ochrony środowiska ustaliły przyczynę masowego śnięcia ryb? Jeśli
tak, proszę o przedstawienie tej przyczyny oraz wskazanie, jakie działania zostały
lub zostaną podjęte w celu jej usunięcia i zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości.
Według informacji przekazanych przez Warmińsko-Mazurskiego WIOŚ, prawdopodobną
przyczyną masowego śnięcia ryb w rzece Elbląg było tzw. zjawisko przyduchy,
spowodowane deficytem tlenowym.
Jedną z przyczyn wystąpienia deficytu tlenowego mogły być gwałtowne opady
atmosferyczne, które wystąpiły bezpośrednio przed zdarzeniem. Opady te mogły
doprowadzić do zwiększenia ilości materii organicznej w wodzie, co z kolei przyczyniło się
do spadku zawartości tlenu rozpuszczonego i wystąpienia zjawiska przyduchy.
W tym samym czasie odnotowano wzrost temperatury wody, co również wpłynęło
na dalsze obniżenie poziomu tlenu.
Na pogorszenie warunków tlenowych mogło wpłynąć także zjawisko cofki,
charakterystyczne dla rzeki Elbląg. Cofka występuje w wyniku silnych wiatrów z kierunku
północnego i północno-wschodniego, które powodują „wpychanie” słonych wód
przez Cieśninę Piławską w górę rzeki. Powoduje to zaburzenie równowagi ekosystemu,
w tym negatywny wpływ na ichtiofaunę.
Dodatkowym czynnikiem mogącym mieć wpływ na śnięcie ryb jest eutroficzny charakter
wód rzeki Elbląg i jej dopływów. Zostało to potwierdzone badaniami CLB GIOŚ, które
wykazały znaczący wzrost stężenia fosforu fosforanowego (fosforanów). W próbce
pobranej 9 czerwca 2025 r. stwierdzono jego stężenie na poziomie 0,18 mg/l, co oznacza
około 30-krotny wzrost w porównaniu z wynikami z marca i kwietnia br. (0,006–
0,008 mg/l).
W związku z powyższym, kumulacja czynników zewnętrznych — takich jak wysoka
koncentracja biogenów, długotrwałe okresy suszy, po których następują intensywne,
krótkotrwałe opady, a także wspomniane zjawisko cofki — może prowadzić
do występowania deficytów tlenowych. W konsekwencji mogą one powodować masowe
śnięcia ryb w rzece oraz w innych zbiornikach wodnych połączonych z tą rzeką.
Pytanie 4. Czy planowane są działania naprawcze lub rekultywacyjne, które pozwolą
odbudować ekosystem wodny w rzece Elbląg po tym zdarzeniu?
Działania naprawcze lub rekultywacyjne w zaistniałej sytuacji są poza właściwością Ministra
Klimatu i Środowiska bowiem, jak wskazano powyżej, przyczyną wystąpienia masowych
śnięć ryb w rzece Elbląg było tzw. zjawisko przyduchy, spowodowane deficytem tlenowym.
W związku z powyższym uprzejmie informuję, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska
w Olsztynie nie prowadzi postępowania na podstawie przepisów ustawy o zapobieganiu
szkodom w środowisku i ich naprawie2. Przepisy tej ustawy stosuje się bowiem
do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku
spowodowanych działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska (np. przedsiębiorcy).
Dodatkowo - w odniesieniu do szkody w środowisku w wodach - musi być to działalność
podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzająca ryzyko szkody w środowisku
(np. wymagające uzyskania zgody wodnoprawnej - wprowadzanie ścieków do wód).
Natomiast - jak już wskazano powyżej - przyczyną śnięcia ryb w rzece Elbląg,
2 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z
2020 r. poz. 2187)
-- 2 of 4 --
zidentyfikowaną przez Inspekcję Ochrony Środowiska, był deficyt tlenu w wodzie,
spowodowany czynnikami naturalnymi.
Pytanie 5. Czy planowane jest wzmocnienie systemu monitorowania jakości wód
w rejonach szczególnie zagrożonych zanieczyszczeniem?
Uprzejmie informuję, że obecnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Główny
Inspektorat Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) rozpoczęły prace nad nowelizacją ustawy
o Inspekcji Ochrony Środowiska3 w celu prawnego umocowania funkcjonowania
ogólnokrajowego monitoringu automatycznego wód powierzchniowych oraz zapewnienia
odpowiednich środków finansowych na ten cel dla GIOŚ, w ramach ustawowej reguły
wydatkowej. Złożony został wniosek o wprowadzenie w/w projektu ustawy do wykazu
prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Ponadto GIOŚ realizuje obecnie projekt pn. „Pilotażowe automatyczne badania jakości wód
powierzchniowych dorzecza Odry” (GIOŚ podpisał umowę z Narodowym Funduszem
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o finansowanie w/w projektu w latach 2025 –
2027). Jest to projekt pomostowy, zapewniający kontynuację stałego automatycznego
monitoringu wód powierzchniowych do momentu wdrożenia zmian przewidywanych
w nowelizacji ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. W ramach w/w projektu przewidziano
instalację 10 stacji pomiarowych na wybranych lokalizacjach dorzecza Odry. Urządzenia
te będą prowadzić automatyczny, ciągły pomiar podstawowych parametrów
fizykochemicznych, z transmisją danych do systemów GIOŚ i ich wizualizacją.
W latach 2026–2027 planowana jest rozbudowa sieci o kolejne 60 stacji pomiarowych
na terenie całego kraju oraz modernizacja systemów informatycznych, umożliwiających
ich obsługę i prezentację wyników w czasie zbliżonym do rzeczywistego.
Wspomnieć również należy, że wioś posiadają wdrożony system pracy zmianowej,
który zapewnia reagowanie całodobowe na każde zgłoszenia napływające
do Inspektoratów. Ponadto wioś pozostają w stałej współpracy CLB GIOŚ, które realizuje
pobory i badania próbek wód powierzchniowych.
Natomiast GIOŚ prowadzi pomiary w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska
z częstotliwością i w zakresie, które wynikają z Planów Gospodarowania Wodami
dla Dorzeczy oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie form i sposobu
prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części
wód podziemnych4. Wyniki bieżących badań są dostępne poprzez portal:
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/maps/. Wyniki pomiarów prezentowane na portalu
są zamieszczane przed weryfikacją rocznych serii pomiarowych i mogą ulec zmianie. Dane
bieżące oraz archiwalne są możliwe do pobrania pod adresem:
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367.
GIOŚ prowadził badania w reprezentatywnych punktach pomiarowo – kontrolnych (ppk)
m.in.: ppk Elbląg – Nowakowo w 2022 i 2025 roku i ppk Elbląg – Stare-Dolno w 2023 roku,
3 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
4 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu
prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód
podziemnych (Dz.U. 2026, poz.1576)
-- 3 of 4 --
w zakresie umożliwiającym ocenę stanu ekologicznego lub potencjału ekologicznego i stanu
jednolitych części wód powierzchniowych. W obydwu punktach w ramach monitoringu
operacyjnego GIOŚ prowadzi badania substancji priorytetowych, których przekroczenie
zanotowano w tkankach organizmów żywych lub w wodzie.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --