Interpelacja nr 10905
Interpelacja w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej
Interpelacja nr 10905
do ministra edukacji
w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 11-07-2025
Działając na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się z interpelacją w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej.
Z prośbą o interwencję w tej sprawie zwróciła się do mnie fundacja działająca na rzecz edukacji domowej. Zgłaszane są poważne obawy, że planowane zmiany, zwłaszcza obniżenie progu liczby uczniów uprawniającego szkołę do finansowania na poziomie 80 proc. z obecnych 200 do 96 uczniów, wpłyną negatywnie na funkcjonowanie i rozwój edukacji domowej w Polsce.
Edukacja domowa wymaga zapewnienia uczniom dostępu do konsultacji, egzaminów, materiałów edukacyjnych oraz stałego wsparcia nauczycieli. Drastyczne ograniczenie finansowania może skutkować redukcją tych usług, co obniży jakość i efektywność tej formy kształcenia. Ponadto szkoły, dysponując ograniczonym potencjałem kadrowym, będą mniej skłonne do wspierania uczniów w edukacji domowej, co w konsekwencji doprowadzi do jej marginalizacji.
Warto podkreślić, że edukacja domowa jest ważną alternatywą dla tradycyjnego systemu szkolnego. Oferuje spersonalizowane podejście do nauki, odpowiadając na indywidualne potrzeby dzieci i ich rodzin. Jest wybierana ze względu na różnorodne czynniki, takie jak stan zdrowia ucznia, jego szczególne uzdolnienia, potrzeby wychowawcze czy światopoglądowe. Tak daleko idące zmiany w mechanizmach finansowania mogą poważnie zagrozić tej formie edukacji i zahamować jej rozwój, zmniejszając pluralizm i elastyczność polskiego systemu oświaty.
W związku z powyższym zwracam się o rewizję rozporządzenia w celu utrzymania dotychczasowych zasad finansowania edukacji domowej. Proszę również o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie były merytoryczne podstawy do tak znaczącego obniżenia progu liczby uczniów (z 200 do 96), który uprawnia szkoły do finansowania w wysokości 80 proc. kształcenia uczniów w formule edukacji domowej?
2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega ryzyko, że obniżenie progu finansowania może zniechęcić szkoły do przyjmowania uczniów w formule edukacji domowej, co de facto ograniczy możliwość wyboru formy kształcenia?
3. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej wzięło pod uwagę opinie i argumenty zgłaszane przez organizacje pozarządowe oraz środowiska związane z edukacją domową?
4. Czy ministerstwo brało pod uwagę alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na optymalizację podziału środków oświatowych, jednocześnie nie uderzając w edukację domową, która w ostatnich latach rozwija się i zyskuje na popularności?
5. Czy istnieje możliwość zmiany wspomnianego rozporządzenia w celu utrzymania dotychczasowej formy finansowania edukacji domowej?
Interpelacja nr 10905
do ministra edukacji
w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 11-07-2025
Działając na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się z interpelacją w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie w zakresie finansowania edukacji domowej.
Z prośbą o interwencję w tej sprawie zwróciła się do mnie fundacja działająca na rzecz edukacji domowej. Zgłaszane są poważne obawy, że planowane zmiany, zwłaszcza obniżenie progu liczby uczniów uprawniającego szkołę do finansowania na poziomie 80 proc. z obecnych 200 do 96 uczniów, wpłyną negatywnie na funkcjonowanie i rozwój edukacji domowej w Polsce.
Edukacja domowa wymaga zapewnienia uczniom dostępu do konsultacji, egzaminów, materiałów edukacyjnych oraz stałego wsparcia nauczycieli. Drastyczne ograniczenie finansowania może skutkować redukcją tych usług, co obniży jakość i efektywność tej formy kształcenia. Ponadto szkoły, dysponując ograniczonym potencjałem kadrowym, będą mniej skłonne do wspierania uczniów w edukacji domowej, co w konsekwencji doprowadzi do jej marginalizacji.
Warto podkreślić, że edukacja domowa jest ważną alternatywą dla tradycyjnego systemu szkolnego. Oferuje spersonalizowane podejście do nauki, odpowiadając na indywidualne potrzeby dzieci i ich rodzin. Jest wybierana ze względu na różnorodne czynniki, takie jak stan zdrowia ucznia, jego szczególne uzdolnienia, potrzeby wychowawcze czy światopoglądowe. Tak daleko idące zmiany w mechanizmach finansowania mogą poważnie zagrozić tej formie edukacji i zahamować jej rozwój, zmniejszając pluralizm i elastyczność polskiego systemu oświaty.
W związku z powyższym zwracam się o rewizję rozporządzenia w celu utrzymania dotychczasowych zasad finansowania edukacji domowej. Proszę również o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie były merytoryczne podstawy do tak znaczącego obniżenia progu liczby uczniów (z 200 do 96), który uprawnia szkoły do finansowania w wysokości 80 proc. kształcenia uczniów w formule edukacji domowej?
2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega ryzyko, że obniżenie progu finansowania może zniechęcić szkoły do przyjmowania uczniów w formule edukacji domowej, co de facto ograniczy możliwość wyboru formy kształcenia?
3. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej wzięło pod uwagę opinie i argumenty zgłaszane przez organizacje pozarządowe oraz środowiska związane z edukacją domową?
4. Czy ministerstwo brało pod uwagę alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na optymalizację podziału środków oświatowych, jednocześnie nie uderzając w edukację domową, która w ostatnich latach rozwija się i zyskuje na popularności?
5. Czy istnieje możliwość zmiany wspomnianego rozporządzenia w celu utrzymania dotychczasowej formy finansowania edukacji domowej?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Henryk Kiepura
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11326 znaków
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DWST‐WA.055.8.2025.HR
Warszawa, 07 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10905
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pani Urszuli Pasławskiej
w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej
kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie
w zakresie finansowania edukacji domowej.
Szanowna Pani Poseł,
w systemie oświaty w Polsce nie istnieje pojęcie „edukacji spersonalizowanej” ani „szkół
edukacji domowej”. Typy szkół funkcjonujące w systemie określa art. 18 ustawy – Prawo
oświatowe 1 .
Realizacja obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą jest inną, dopuszczalną prawem, formą
realizacji obowiązku edukacji2 . Złożenie wniosku o zezwolenie na spełnianie obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą nie oznacza konieczności zmiany szkoły ani nauczania alternatywnego.
Rodzic może złożyć wniosek do dyrektora każdej szkoły w Polsce, publicznej lub niepublicznej, do
której dziecko zostało przyjęte i uczęszcza. Tym samym, realizacja obowiązku szkolnego/nauki poza
szkołą w ramach tzw. edukacji domowej, choć jest formą pozainstytucjonalną, nie jest formą
pozasystemową. Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowe nie reguluje kwestii zakładania szkół
niepublicznych ani prowadzenia działalności innowacyjnej czy eksperymentalnej w edukacji.
Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowe dotyczy bowiem warunków uzyskania zezwolenia,
realizacji nauki w tej formie, zakresu wsparcia udzielanego rodzicom i uczniom oraz warunków
cofnięcia zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego /nauki poza szkołą. Nie jest to
ustanowienie odrębnej, równoległej czy konkurencyjnej ścieżki kształcenia. Spełnianie obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą nie oznacza nauczania zdalnego.
1 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).
2 Obok nauczania indywidualnego czy indywidualnego toku/programu nauki.
-- 1 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowego nie nadaje zatem uprawnień indywidualnych,
będących prawem jednostkowym do demonstracji nowych, „lepszych” formatów kształcenia, dla
potrzeb marketingowych, poszczególnych osób fizycznych lub prawnych, prowadzących
niepubliczne szkoły/placówki. Zgodnie z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP sposób wykonywania
obowiązku szkolnego określa ustawa. Tym samym ustrojodawca rozstrzygnął tę kwestię, a mając
na uwadze znaczenie edukacji – przypisał władztwo w tym zakresie władzom stanowiącym, a nie
wszystkim.
Zgodnie z ww. art. 37 ustawy – Prawo oświatowe obowiązek szkolny/nauki poza szkołą
może być realizowany w każdej szkole, do której dziecko zostało przyjęte. Rodzice dziecka mogą
wystąpić do dyrektora szkoły, której dziecko jest uczniem, z wnioskiem o zgodę na realizację
obowiązku szkolnego/nauki w formie tzw. edukacji domowej. Na wniosek rodziców dyrektor
odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły
ponadpodstawowej, do których dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na
spełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem bądź
obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Zezwolenie to może być wydane przed
rozpoczęciem roku szkolnego lub w trakcie jego trwania. Do wniosku należy dołączyć dokumenty
określone w przepisach, tj.:
oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację
podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym;
zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko
spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą do rocznych egzaminów
klasyfikacyjnych 3 .
Art. 37 ustawy ‐ Prawo oświatowe, przewidujący możliwość realizacji obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą, jest szczególnym rozstrzygnięciem ustawodawcy, w którym
obowiązki w zakresie kształcenia ucznia przejmują, w trybie indywidualnych decyzji dyrektora
szkoły, na swój wniosek, rodzice. Chociaż rodzic ponosi odpowiedzialność za ciągłość i
bezpieczeństwo procesu uczenia, nie pozostaje jednak bez wsparcia szkoły. Zgodnie z art. 37 ust. 7
ustawy – Prawo oświatowe uczeń spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą,
a także rodzic takiego ucznia, może korzystać ze wsparcia szkoły, której dyrektor wydał stosowne
zezwolenie, obejmującego prawo uczestniczenia w tej szkole w zajęciach, o których mowa w art.
109 ust. 1 pkt 2, 3, 5‐7 ustawy – Prawo oświatowe, tj. w dodatkowych zajęciach edukacyjnych,
zajęciach rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych, w zajęciach prowadzonych w ramach
pomocy psychologiczno‐pedagogicznej, w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia
uczniów, w szczególności w celu kształtowania ich aktywności i kreatywności oraz w zajęciach
z zakresu doradztwa zawodowego. Ponadto, uczeń objęty realizacją obowiązku szkolnego bądź
obowiązku nauki ma zapewniony dostęp do podręczników, materiałów edukacyjnych
i ćwiczeniowych oraz pomocy dydaktycznych służących realizacji podstawy programowej
znajdujących się w zasobach szkoły – w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły. Ma również prawo
do udziału w konsultacjach umożliwiających przygotowanie do rocznych egzaminów
klasyfikacyjnych 4 .
Uczeń spełniający obowiązek szkolny/nauki poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora
szkoły, do której został przyjęty, pozostaje uczniem tej szkoły. Ucznia takiego dotyczą zasadniczo
prawa i obowiązki ucznia danej szkoły, z wyjątkiem, rzecz oczywista, kwestii związanych z faktem
spełniania obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą. Oznacza to, że rodzic ucznia, występując ze
stosownym wnioskiem, musi rozważyć, czy w konkretnej sytuacji jego dziecka taka forma realizacji
obowiązku szkolnego/nauki jest wskazana. Złożenie bowiem wniosku w przedmiotowej sprawie
3 Art. 37 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
4 Art. 37 ust. 7 cyt. ustawy.
-- 2 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
pociąga za sobą przeprowadzenie określonej procedury, skutkującej wydaniem decyzji, co stanowi
podstawę do spełniania obowiązku szkolnego/nauki w tej formie. Najważniejsze wydaje się
rozważenie kwestii, czy zarówno rodzice ucznia, jak i sam uczeń akceptują specyfikę spełniania
obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą, która sprowadza się do następujących kwestii:
brak ocen końcoworocznych z plastyki, techniki, muzyki, wychowania fizycznego5 ,
samodzielne realizowanie treści podstawy programowej,
brak możliwości uczestnictwa w zajęciach obowiązkowych,
brak ocen cząstkowych,
brak klasyfikacji śródrocznej,
brak oceny z zachowania,
obowiązek zdawania egzaminów klasyfikacyjnych6 .
Zasadność finansowania ucznia w edukacji domowej w niższej wysokości niż ucznia
korzystającego z nauki w systemie klasowo‐lekcyjnym wynika ze znacznie niższego kosztu
kształcenia uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą. Szkoły ponoszą tylko niewielkie
koszty związane z ich klasyfikacją oraz koszty związane z zapewnieniem ewentualnych
dodatkowych zajęć. Zasadne zatem jest finansowanie uczniów spełniających obowiązek szkolny
poza szkołą w niższej wysokości niż kwota przeznaczona na uczniów uczęszczających na zajęcia w
szkołach. Nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu zasady równości, ponieważ uczniowie
spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą oraz ich rodzice znajdują się w innej
sytuacji prawnej niż uczniowie uczęszczający do szkoły w formie stacjonarnej.
Nie należy traktować zmiany zasad ustalania kwoty potrzeb oświatowych na dzieci w
edukacji domowej jako próby dyskredytacji tej formy kształcenia. Minister właściwy do spraw
oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa, w szczególności poprzez
tworzenie odpowiednich regulacji prawnych określających zasady spełniania obowiązku szkolnego
i obowiązku nauki, uwzględniając różne możliwości spełniania tych obowiązków, a także podmioty
odpowiedzialne za zapewnienie wszystkim dzieciom warunków realizacji obowiązku szkolnego i
obowiązku nauki. Aktualnie obowiązujące przepisy zapewniają rodzicom pełne prawo
decydowania o formie edukacji ich dzieci, w szczególności o formie spełniania obowiązku
szkolnego lub obowiązku nauki.
System finansowania edukacji, w tym tzw. edukacji domowej, został tak skonstruowany,
aby w dużym stopniu uwzględniał koszty realizacji poszczególnych zadań oświatowych. Podział
potrzeb oświatowych odbywa się zgodnie z corocznie ustalanym algorytmem. Algorytm powoduje,
że środki potrzeb oświatowych naliczane na uczniów są zróżnicowane w zależności od wielu
czynników, dla przykładu inna kwota jest naliczana jest na uczniów niepełnosprawnych, na uczniów
w oddziałach sportowych, na uczniów w klasach terapeutycznych, na uczniów w dużych miastach,
na uczniów na wsi itd. Koszty realizacji zadań oświatowych są bardzo różne i dlatego nie można
naliczać środków w takiej samej wysokości na wszystkich uczniów. Koszt kształcenia uczniów jest
w wielu sytuacjach warunkowany koniecznością spełnienia szczególnych wymogów wynikających
z przepisów ustaw lub aktów wykonawczych, np. dla ucznia z autyzmem niezbędne jest
zatrudnienie nauczyciela wspomagającego, który pracuje indywidualnie tylko z tym uczniem.
Różnicowanie środków potrzeb oświatowych odbywa się corocznie w ramach prac nad projektem
rozporządzenia na dany rok budżetowy. Takie założenie dostosowania naliczanych środków do
kosztów realizacji zadań oświatowych (oprócz spełniania cech rozsądnego i sprawiedliwego
podziału środków) spełnia tez wymóg zasady gospodarności środków publicznych wynikający z
ustawy o finansach publicznych.
5 § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i
promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2572, z późn. zm.).
6 Art. 37 ust. 4 cyt. ustawy.
-- 3 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
W ramach konsultacji publicznych i opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Edukacji w
sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu
terytorialnego w roku 2026 zgłoszone zostały m.in. uwagi dotyczące sprzeciwu w zakresie zmiany
finansowania w odniesieniu do części uczniów kształcących się w tzw. edukacji domowej. Uwagi te
nie zostały uwzględnione i planuje się utrzymanie przedstawionych w projekcie rozporządzenia
Ministra Edukacji w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między
jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 rozwiązań dotyczących zmiany finansowania
uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą na podstawie art. 37
ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (w tzw. edukacji domowej).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
-- 4 of 4 --
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DWST‐WA.055.8.2025.HR
Warszawa, 07 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10905
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pani Urszuli Pasławskiej
w sprawie rewizji projektu rozporządzenia ministra edukacji dotyczącego sposobu podziału łącznej
kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego na rok 2026, szczególnie
w zakresie finansowania edukacji domowej.
Szanowna Pani Poseł,
w systemie oświaty w Polsce nie istnieje pojęcie „edukacji spersonalizowanej” ani „szkół
edukacji domowej”. Typy szkół funkcjonujące w systemie określa art. 18 ustawy – Prawo
oświatowe 1 .
Realizacja obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą jest inną, dopuszczalną prawem, formą
realizacji obowiązku edukacji2 . Złożenie wniosku o zezwolenie na spełnianie obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą nie oznacza konieczności zmiany szkoły ani nauczania alternatywnego.
Rodzic może złożyć wniosek do dyrektora każdej szkoły w Polsce, publicznej lub niepublicznej, do
której dziecko zostało przyjęte i uczęszcza. Tym samym, realizacja obowiązku szkolnego/nauki poza
szkołą w ramach tzw. edukacji domowej, choć jest formą pozainstytucjonalną, nie jest formą
pozasystemową. Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowe nie reguluje kwestii zakładania szkół
niepublicznych ani prowadzenia działalności innowacyjnej czy eksperymentalnej w edukacji.
Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowe dotyczy bowiem warunków uzyskania zezwolenia,
realizacji nauki w tej formie, zakresu wsparcia udzielanego rodzicom i uczniom oraz warunków
cofnięcia zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego /nauki poza szkołą. Nie jest to
ustanowienie odrębnej, równoległej czy konkurencyjnej ścieżki kształcenia. Spełnianie obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą nie oznacza nauczania zdalnego.
1 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).
2 Obok nauczania indywidualnego czy indywidualnego toku/programu nauki.
-- 1 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
Przepis art. 37 ustawy – Prawo oświatowego nie nadaje zatem uprawnień indywidualnych,
będących prawem jednostkowym do demonstracji nowych, „lepszych” formatów kształcenia, dla
potrzeb marketingowych, poszczególnych osób fizycznych lub prawnych, prowadzących
niepubliczne szkoły/placówki. Zgodnie z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP sposób wykonywania
obowiązku szkolnego określa ustawa. Tym samym ustrojodawca rozstrzygnął tę kwestię, a mając
na uwadze znaczenie edukacji – przypisał władztwo w tym zakresie władzom stanowiącym, a nie
wszystkim.
Zgodnie z ww. art. 37 ustawy – Prawo oświatowe obowiązek szkolny/nauki poza szkołą
może być realizowany w każdej szkole, do której dziecko zostało przyjęte. Rodzice dziecka mogą
wystąpić do dyrektora szkoły, której dziecko jest uczniem, z wnioskiem o zgodę na realizację
obowiązku szkolnego/nauki w formie tzw. edukacji domowej. Na wniosek rodziców dyrektor
odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły
ponadpodstawowej, do których dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na
spełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem bądź
obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Zezwolenie to może być wydane przed
rozpoczęciem roku szkolnego lub w trakcie jego trwania. Do wniosku należy dołączyć dokumenty
określone w przepisach, tj.:
oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację
podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym;
zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko
spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą do rocznych egzaminów
klasyfikacyjnych 3 .
Art. 37 ustawy ‐ Prawo oświatowe, przewidujący możliwość realizacji obowiązku
szkolnego/nauki poza szkołą, jest szczególnym rozstrzygnięciem ustawodawcy, w którym
obowiązki w zakresie kształcenia ucznia przejmują, w trybie indywidualnych decyzji dyrektora
szkoły, na swój wniosek, rodzice. Chociaż rodzic ponosi odpowiedzialność za ciągłość i
bezpieczeństwo procesu uczenia, nie pozostaje jednak bez wsparcia szkoły. Zgodnie z art. 37 ust. 7
ustawy – Prawo oświatowe uczeń spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą,
a także rodzic takiego ucznia, może korzystać ze wsparcia szkoły, której dyrektor wydał stosowne
zezwolenie, obejmującego prawo uczestniczenia w tej szkole w zajęciach, o których mowa w art.
109 ust. 1 pkt 2, 3, 5‐7 ustawy – Prawo oświatowe, tj. w dodatkowych zajęciach edukacyjnych,
zajęciach rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych, w zajęciach prowadzonych w ramach
pomocy psychologiczno‐pedagogicznej, w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia
uczniów, w szczególności w celu kształtowania ich aktywności i kreatywności oraz w zajęciach
z zakresu doradztwa zawodowego. Ponadto, uczeń objęty realizacją obowiązku szkolnego bądź
obowiązku nauki ma zapewniony dostęp do podręczników, materiałów edukacyjnych
i ćwiczeniowych oraz pomocy dydaktycznych służących realizacji podstawy programowej
znajdujących się w zasobach szkoły – w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły. Ma również prawo
do udziału w konsultacjach umożliwiających przygotowanie do rocznych egzaminów
klasyfikacyjnych 4 .
Uczeń spełniający obowiązek szkolny/nauki poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora
szkoły, do której został przyjęty, pozostaje uczniem tej szkoły. Ucznia takiego dotyczą zasadniczo
prawa i obowiązki ucznia danej szkoły, z wyjątkiem, rzecz oczywista, kwestii związanych z faktem
spełniania obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą. Oznacza to, że rodzic ucznia, występując ze
stosownym wnioskiem, musi rozważyć, czy w konkretnej sytuacji jego dziecka taka forma realizacji
obowiązku szkolnego/nauki jest wskazana. Złożenie bowiem wniosku w przedmiotowej sprawie
3 Art. 37 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
4 Art. 37 ust. 7 cyt. ustawy.
-- 2 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
pociąga za sobą przeprowadzenie określonej procedury, skutkującej wydaniem decyzji, co stanowi
podstawę do spełniania obowiązku szkolnego/nauki w tej formie. Najważniejsze wydaje się
rozważenie kwestii, czy zarówno rodzice ucznia, jak i sam uczeń akceptują specyfikę spełniania
obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą, która sprowadza się do następujących kwestii:
brak ocen końcoworocznych z plastyki, techniki, muzyki, wychowania fizycznego5 ,
samodzielne realizowanie treści podstawy programowej,
brak możliwości uczestnictwa w zajęciach obowiązkowych,
brak ocen cząstkowych,
brak klasyfikacji śródrocznej,
brak oceny z zachowania,
obowiązek zdawania egzaminów klasyfikacyjnych6 .
Zasadność finansowania ucznia w edukacji domowej w niższej wysokości niż ucznia
korzystającego z nauki w systemie klasowo‐lekcyjnym wynika ze znacznie niższego kosztu
kształcenia uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą. Szkoły ponoszą tylko niewielkie
koszty związane z ich klasyfikacją oraz koszty związane z zapewnieniem ewentualnych
dodatkowych zajęć. Zasadne zatem jest finansowanie uczniów spełniających obowiązek szkolny
poza szkołą w niższej wysokości niż kwota przeznaczona na uczniów uczęszczających na zajęcia w
szkołach. Nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu zasady równości, ponieważ uczniowie
spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą oraz ich rodzice znajdują się w innej
sytuacji prawnej niż uczniowie uczęszczający do szkoły w formie stacjonarnej.
Nie należy traktować zmiany zasad ustalania kwoty potrzeb oświatowych na dzieci w
edukacji domowej jako próby dyskredytacji tej formy kształcenia. Minister właściwy do spraw
oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa, w szczególności poprzez
tworzenie odpowiednich regulacji prawnych określających zasady spełniania obowiązku szkolnego
i obowiązku nauki, uwzględniając różne możliwości spełniania tych obowiązków, a także podmioty
odpowiedzialne za zapewnienie wszystkim dzieciom warunków realizacji obowiązku szkolnego i
obowiązku nauki. Aktualnie obowiązujące przepisy zapewniają rodzicom pełne prawo
decydowania o formie edukacji ich dzieci, w szczególności o formie spełniania obowiązku
szkolnego lub obowiązku nauki.
System finansowania edukacji, w tym tzw. edukacji domowej, został tak skonstruowany,
aby w dużym stopniu uwzględniał koszty realizacji poszczególnych zadań oświatowych. Podział
potrzeb oświatowych odbywa się zgodnie z corocznie ustalanym algorytmem. Algorytm powoduje,
że środki potrzeb oświatowych naliczane na uczniów są zróżnicowane w zależności od wielu
czynników, dla przykładu inna kwota jest naliczana jest na uczniów niepełnosprawnych, na uczniów
w oddziałach sportowych, na uczniów w klasach terapeutycznych, na uczniów w dużych miastach,
na uczniów na wsi itd. Koszty realizacji zadań oświatowych są bardzo różne i dlatego nie można
naliczać środków w takiej samej wysokości na wszystkich uczniów. Koszt kształcenia uczniów jest
w wielu sytuacjach warunkowany koniecznością spełnienia szczególnych wymogów wynikających
z przepisów ustaw lub aktów wykonawczych, np. dla ucznia z autyzmem niezbędne jest
zatrudnienie nauczyciela wspomagającego, który pracuje indywidualnie tylko z tym uczniem.
Różnicowanie środków potrzeb oświatowych odbywa się corocznie w ramach prac nad projektem
rozporządzenia na dany rok budżetowy. Takie założenie dostosowania naliczanych środków do
kosztów realizacji zadań oświatowych (oprócz spełniania cech rozsądnego i sprawiedliwego
podziału środków) spełnia tez wymóg zasady gospodarności środków publicznych wynikający z
ustawy o finansach publicznych.
5 § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i
promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2572, z późn. zm.).
6 Art. 37 ust. 4 cyt. ustawy.
-- 3 of 4 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
W ramach konsultacji publicznych i opiniowania projektu rozporządzenia Ministra Edukacji w
sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu
terytorialnego w roku 2026 zgłoszone zostały m.in. uwagi dotyczące sprzeciwu w zakresie zmiany
finansowania w odniesieniu do części uczniów kształcących się w tzw. edukacji domowej. Uwagi te
nie zostały uwzględnione i planuje się utrzymanie przedstawionych w projekcie rozporządzenia
Ministra Edukacji w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między
jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 rozwiązań dotyczących zmiany finansowania
uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą na podstawie art. 37
ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (w tzw. edukacji domowej).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
-- 4 of 4 --