Interpelacja w sprawie przywrócenia transparentności, uspołecznienia i odpartyjnienia spółek SIM KZN
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10900
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie przywrócenia transparentności, uspołecznienia i odpartyjnienia spółek SIM KZN
Zgłaszający: Elżbieta Gelert
Data wpływu: 11-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie konieczności przywrócenia transparentności, uspołecznienia i odpartyjnienia działania spółek SIM KZN (społecznych inicjatyw mieszkaniowych utworzonych z udziałem Krajowego Zasobu Nieruchomości).
Dotychczasowa praktyka działania KZN wskazuje na znaczące upartyjnienie struktur SIM, co odbywało się między innymi poprzez przyjęcie przez KZN dominującej roli w tych spółkach z naruszeniem lub przekroczeniem przepisów ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym. W przygotowanych przez KZN umowach spółek znalazły się zapisy umożliwiające m.in.:
nadreprezentację przedstawicieli KZN w radach nadzorczych (trzech przedstawicieli KZN przy jednym przedstawicielu każdego z pozostałych wspólników),
wyłączne uprawnienie KZN do wskazania spośród członków rady nadzorczej jej przewodniczącego,
osobiste uprawnienie KZN do wskazania kandydata na prezesa zarządu spółki.
Taka struktura narusza zasady równowagi udziałowców, budzi poważne wątpliwości co do bezstronności, zwiększa koszty funkcjonowania oraz osłabia zaufanie samorządów do udziału w projektach mieszkaniowych współtworzonych z KZN.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:
Czy KZN zainicjował działania zmierzające do zmiany umów spółek SIM-KZN w kierunku ich demokratyzacji, uspołecznienia, wyeliminowania mechanizmów politycznej kontroli oraz zapewnienia pełnej transparentności?
Dodatkowo, z uwagi na istotne znaczenie tematu (w projekty SIM zaangażowanych jest ok. 20% gmin w Polsce), proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania szczegółowe:
Jakie procedury stosuje KZN przy wyborze osób wskazywanych na stanowiska prezesów zarządów spółek SIM-KZN?
W jaki sposób KZN przygotowuje oraz nadzoruje działania swoich przedstawicieli w radach nadzorczych spółek? Czy opracowano dla nich zasady etyki, kodeks postępowania lub inne narzędzia zapewniające zgodność z przepisami ustawy zasadach zarządzania mieniem państwowym?
Ilu nowych członków rad nadzorczych zostało powołanych przez KZN w roku 2024? W jakim trybie zostali oni wybrani i jakie podmioty zgłaszały kandydatów?
Jaki był koszt wynagrodzeń przedstawicieli KZN zasiadających w radach nadzorczych w 2024 roku oraz w pierwszym półroczu 2025 roku – z rozbiciem na poszczególne miesiące?
Ilu pracowników zatrudnia KZN jako tzw. opiekunów spółek SIM, jakie mają oni zakresy zadań, jakie są ich stałe upoważnienia oraz jaki jest pełen koszt ich zatrudnienia – wraz z kosztami podróży służbowych?
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11633 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 13 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DPA-Ia.054.4.2025.AK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10900 Pani Poseł Elżbiety Gelert
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje:
1. Czy KZN zainicjował działania zmierzające do zmiany umów spółek SIM-
KZN w kierunku ich demokratyzacji, uspołecznienia, wyeliminowania
mechanizmów politycznej kontroli oraz zapewnienia pełnej
transparentności?
KZN może tworzyć SIM albo przystępować do SIM lub towarzystw budownictwa
społecznego, działających wyłącznie w formie spółek z ograniczoną
odpowiedzialnością albo spółek akcyjnych (art. 7a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
o Krajowym Zasobie Nieruchomości).
Wszelkie zatem obszary stosunków wewnętrznych tych spółek, obejmujące
kwestie związane z prowadzeniem spraw spółki, reprezentacją, a także relacjami
między wspólnikami oraz organami spółki, regulowane są przede wszystkim
przepisami Kodeksu spółek handlowych. Z uwagi na fakt, że przedmiotowe spółki
tworzone są z udziałem Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu
terytorialnego – gmin – zasady funkcjonowania tych spółek podlegają pewnym
modyfikacjom, wynikającym z ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce
komunalnej, ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem
państwowym oraz ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
-- 1 of 6 --
2
Podkreślenia jednakże wymaga, że ani postanawiania umów przedmiotowych
spółek, ani postanowienia przywołanych wyżej aktów prawnych, w żaden sposób
nie ograniczają praw korporacyjnych wspólników tych spółek, do których zaliczyć
należy prawo do uczestnictwa i głosowania na Zgromadzeniu Wspólników
(decyzje podejmowane są uregulowanym w umowach spółek stosunkiem
udziałów), prawo do kontroli spółki, składania wniosków dot. funkcjonowania
spółki, a także możliwość zaskarżania uchwał i żądania rozwiązania spółki. Jedyne
ograniczenie dotyczy prawa do udziału w zyskach spółki, ponieważ zgodnie
z art. 24 ust. 2 ustawy o SIM, dochody SIM nie mogą być przeznaczane do
podziału między wspólników lub członków. Przeznacza się je w całości na
działalność statutową SIM.
2. Jakie procedury stosuje KZN przy wyborze osób wskazywanych na
stanowiska prezesów zarządów spółek SIM-KZN?
Wyboru kandydata na stanowisko członka zarządu spółki SIM dokonuje rada
nadzorcza spółki, stosownie do zapisów umowy spółki. Kandydat na członka
zarządu wybierany jest spośród osób spełniających wymogi, o których mowa
w art. 22 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym (uzzmp), po
przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego, na podstawie regulaminu
uchwalonego przez zgromadzenie wspólników spółki, składającego się od kilku
do kilkunastu wspólników (KZN jest jednym ze wspólników w spółce). Spośród
kandydatów wyłonionych w postępowaniu kwalifikacyjnym przez radę nadzorczą
spółki (w której skład wchodzą przedstawiciele wszystkich wspólników spółki),
Prezes KZN, korzystając z osobistego uprawnienia wynikającego z umowy spółki,
wskazuje prezesa Zarządu.
3. W jaki sposób KZN przygotowuje oraz nadzoruje działania swoich
przedstawicieli w radach nadzorczych spółek? Czy opracowano dla nich
zasady etyki, kodeks postępowania lub inne narzędzia zapewniające
zgodność z przepisami ustawy o zarządzaniu mieniem państwowym?
Funkcjonowanie spółek i działalności ich organów regulują przepisy ksh. Wszyscy
członkowie wchodzący w skład RN muszą posiadać wysokie kwalifikacje
merytoryczne i doświadczenie w zarządzaniu, finansach, prawie czy audycie.
Wysokie wymogi wobec członków RN mają na celu zapewnienie standardów ładu
korporacyjnego w spółkach. Zapewnia to efektywny nadzór nad zarządami spółek
i ochronę interesów Skarbu Państwa. Członkowie RN, wskazywani przez KZN
(w przeciwieństwie do członków wskazywanych przez samorządy – udziałowców
spółki) muszą uzyskać pozytywną opinię Rady do spraw spółek.
Ksh stanowi podstawowe źródło regulacji dla RN w spółkach kapitałowych
i określa ich główne obszary działalności: obowiązek sprawowania stałego
nadzoru we wszystkich dziedzinach jej działalności (art. 219), zakres uprawnień
nadzorczych (art. 219 ust. 4 i następne), obowiązek lojalności wobec spółki
(art. 214), obowiązek zachowania tajemnicy (art. 212, ust. 2) czy obowiązek
-- 2 of 6 --
3
kolegialności (art. 390 ust. 1). Ksh, poprzez regulacje dotyczące należytej
staranności, lojalności i poufności, ustanawia prawną podstawę dla etycznych
zachowań członków rady nadzorczej spółek.
Kolejnym dokumentem, określającym ramy funkcjonowania RN, jest umowa
spółki, która rozszerza zakres uprawnień i obowiązków RN ponad to, co jest
określone w ksh. Należy również wskazać, że istotnym dokumentem, dla
sprawnego działania RN, jest regulamin RN uchwalany przez zgromadzenie
wspólników. Dokument ten szczegółowo określa organizację RN oraz sposób
wykonywania przez nią czynności. Także inne przepisy wpływają na
funkcjonowanie RN, m.in. ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 z późn. zm.), określająca obowiązki kontroli
rachunkowej RN w zakresie zgodności sprawozdania finansowego z ustawą.
Dodatkowo, członkowie RN powoływani przez KZN, zgodnie z obowiązującym
Zarządzeniem Prezesa KZN z dnia 27 listopada 2023 r., w sprawie sprawowania
nadzoru właścicielskiego przez Krajowy Zasób Nieruchomości, zobowiązani są do
składania cyklicznych raportów dotyczących podejmowanych działań. KZN
utrzymuje stały kontakt z członkami RN za pośrednictwem pełnomocników
regionalnych oraz pracowników Departamentu Nadzoru Właścicielskiego KZN.
4. Ilu nowych członków rad nadzorczych zostało powołanych przez KZN w
roku 2024? W jakim trybie zostali oni wybrani i jakie podmioty zgłaszały
kandydatów?
W roku 2024 zostało powołanych przez KZN 46 nowych członków RN do 50
spółek z udziałem KZN. Wymogi dla kandydatów na członków organów
zarządzających i nadzorczych określa art. 22 uzzmp.
Główne warunki jakie musi spełnić kandydat to:
1) pozytywna opinia Rady do spraw spółek z udziałem Skarbu Państwa
i państwowych osób prawnych. Jest to organ opiniujący kandydatów na
członków rad nadzorczych;
2) wykształcenie wyższe uzyskane w Polsce lub uznane w RP na podstawie
odrębnych przepisów;
3) co najmniej 5-letni okres zatrudnienia lub świadczenia usług na
podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania,
spółdzielczej umowy o pracę, innej umowy lub wykonywania działalności
gospodarczej na własny rachunek;
4) posiadanie jednej z poniższych kwalifikacji: stopień naukowy doktora
nauk ekonomicznych, prawnych lub technicznych; tytuł zawodowy radcy
prawnego, adwokata, biegłego rewidenta, doradcy podatkowego,
doradcy inwestycyjnego lub doradcy restrukturyzacyjnego; ukończenie
studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) lub
studiów podyplomowych obejmujących program MBA (np. Executive
MBA); posiadanie jednego z uznanych międzynarodowych certyfikatów,
takich jak: Chartered Financial Analyst (CFA), Certified International
-- 3 of 6 --
4
Investment Analyst (CIIA), Association of Chartered Certified Accountants
(ACCA), Certified in Financial Forensics (CFF); - potwierdzenie złożenia
egzaminu przed odpowiednią komisją (np. Ministra Skarbu Państwa).
Przy czym kandydat nie może:
1) pozostawać w stosunku pracy ze spółką ani świadczyć na jej rzecz pracy
lub usług na podstawie innego stosunku prawnego;
2) wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z jego
obowiązkami jako członka organu nadzorczego, mogłoby wywołać
podejrzenie o stronniczość lub interesowność, albo rodzić konflikt
interesów wobec działalności spółki;
3) wchodzić w skład organu partii politycznej reprezentującego partię na
zewnątrz oraz uprawnionego do zaciągania zobowiązań ani być
zatrudnionym przez partię polityczną na podstawie umowy o pracę lub
świadczyć pracy na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy
o podobnym charakterze;
4) pełnić funkcję społecznego współpracownika albo być zatrudniony
w biurze poselskim, senatorskim, poselsko-senatorskim lub w biurze
posła do Parlamentu Europejskiego na podstawie umowy o pracę lub
świadczyć pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy
o podobnym charakterze;
5) pełnić funkcji członka organu nadzorczego w więcej niż jednej spółce,
w której udział Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub
państwowej osoby prawnej przekracza 50% kapitału zakładowego lub
50% liczby akcji (z pewnymi wyjątkami).
Wszystkie osoby powołane przez KZN do Rad Nadzorczych spółek spełniają
ww. wymagania i uzyskały pozytywną opinię Rady ds. spółek.
5. Jaki był koszt wynagrodzeń przedstawicieli KZN zasiadających w radach
nadzorczych w 2024 roku oraz w pierwszym półroczu 2025 roku –
z rozbiciem na poszczególne miesiące?
Prezentowane niżej koszty wynagrodzeń członków rad nadzorczych są niższe
w stosunku do roku 2023 r, w którym wyniosły 1 774 899,79 zł brutto za 123
członków z ramienia KZN.
-- 4 of 6 --
5
W 2024 roku znacząco ograniczono ilość przedstawicieli KZN w radach
nadzorczych. Niemniej jednak Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że celem
wykonywania właściwego nadzoru nad podległymi spółkami, KZN winien
skorzystać z przysługującego mu prawa i wskazać członków RN.
6. Ilu pracowników zatrudnia KZN jako tzw. opiekunów spółek SIM, jakie
mają oni zakresy zadań, jakie są ich stałe upoważnienia oraz jaki jest
pełen koszt ich zatrudnienia – wraz z kosztami podróży służbowych?
Krajowy Zasób Nieruchomości nie zatrudnia opiekunów spółek. W celu
ograniczenia kosztów podróży służbowych, które w 2023 roku wyniosły 139
468,91 zł, zdecydowano o zmniejszeniu etatów pracowników stacjonarnych oraz
zatrudnieniu 5 pełnomocników realizujących zadania KZN na terenie całego
kraju. W konsekwencji powyższych działań koszty delegacji w 2024 roku spadły
do 6 237 zł.
Do obowiązków pełnomocników regionalnych należy m.in.:
1) monitorowanie sytuacji prawnej i ekonomiczno-finansowej spółek z udziałem
KZN, postępu realizacji harmonogramu inwestycji mieszkaniowych;
2) nawiązywanie współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego,
społecznymi inicjatywami mieszkaniowymi, towarzystwami budownictwa
społecznego, spółdzielniami oraz innymi jednostkami w celu wspierania
społecznego budownictwa czynszowego oraz tworzenia lokali mieszkalnych
na wynajem;
-- 5 of 6 --
6
3) doradztwo w zakresie pozyskania zewnętrznego finansowania dla spółek
z udziałem KZN, celem przygotowania i realizacji inwestycji mieszkaniowej lub
innej związanej z działalnością inwestycyjną;
4) reprezentowanie KZN w organach spółek, w tym poprzez wykonywanie
prawa głosu na zgromadzeniach wspólników, a także udział w posiedzeniach
rad nadzorczych, na podstawie instrukcji przygotowanych przez Departament
Nadzoru Właścicielskiego;
5) współpraca z członkami organów ww. spółek;
6) budowanie kompetencji spółek w zakresie dobrych praktyk oraz zarządzania
strategicznego;
7) pozyskiwanie informacji od spółek dot. finansowania i realizacji inwestycji;
8) bieżąca współpraca z Departamentem Nadzoru Właścicielskiego w zakresie
całokształtu spraw dotyczących spółek, w których KZN posiada udziały.
Wynagrodzenie 5 przedstawicieli regionalnych KZN wynosi łącznie: 70 110,00 zł
brutto. Miesięczne koszty pracodawcy (ZUS) – 13 587,31 zł. Średnie miesięczne
koszty podróży służbowych (styczeń – czerwiec 2025 r.) – 187,12 zł.
Łącznie średniomiesięczne koszty 5 przedstawicieli regionalnych KZN wynoszą:
83 884,40 zł.
Z poważaniem
Wz. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 6 --