Interpelacja w sprawie skutków nowej umowy handlowej UE-Ukraina i odpowiedzialności ministra rolnictwa i rozwoju wsi za brak ochrony interesów polskich rolników
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10898
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie skutków nowej umowy handlowej UE-Ukraina i odpowiedzialności ministra rolnictwa i rozwoju wsi za brak ochrony interesów polskich rolników
Zgłaszający: Andrzej Śliwka
Data wpływu: 11-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
z niepokojem przyjąłem informację o podpisaniu przez Komisję Europejską nowej umowy handlowej z Ukrainą, która w praktyce przedłuża preferencyjne warunki eksportu produktów rolnych z tego kraju do Unii Europejskiej - bez realnych zabezpieczeń dla interesów rolników z Polski i innych krajów przyfrontowych. Umowa ta zakłada stopniowe dostosowywanie standardów ukraińskich do norm UE dopiero do 2028 roku.
Skandaliczne jest to, że do podpisania umowy doszło podczas polskiej prezydencji w Radzie UE, a opinia publiczna nie otrzymała żadnych wyjaśnień ze strony rządu. Tymczasem zarówno organizacje rolnicze, jak i eksperci alarmują, że ukraińskie zboże, mięso, jaja i inne produkty rolne produkuje się i eksportuje bez spełniania podstawowych unijnych norm środowiskowych, sanitarnych czy socjalnych. Polscy rolnicy nie mogą konkurować z tymi warunkami, a obecne „mechanizmy ochronne” są iluzoryczne i spóźnione.
Brak sprzeciwu ze strony rządu wobec takiej umowy i brak publicznej debaty oznacza zgodę na systemowe niszczenie polskiego rolnictwa w imię interesów zewnętrznych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Pan Premier lub przedstawiciele rządu RP wyrazili formalne poparcie dla umowy handlowej UE–Ukraina podpisanej przez Komisję Europejską?
Dlaczego nie podjęto skutecznych działań dyplomatycznych w celu zablokowania lub istotnego zmodyfikowania jej zapisów?
Dlaczego polski minister rolnictwa i rozwoju wsi nie zareagował publicznie ani nie przedstawił stanowiska wobec tej umowy, mimo że dotyczy ona bezpośrednio polskich producentów rolnych?
Czy rząd planuje jakiekolwiek rekompensaty lub wsparcie osłonowe dla branż, które najbardziej ucierpią na skutek tej umowy, takich jak produkcja zbóż, drobiu, owoców miękkich czy miodu?
Z wyrazami szacunku
Andrzej Śliwka
Poseł na Sejm RP
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9247 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 29 lipca 2025 r.
znak sprawy: DWM.ww.058.8.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10898 z 17.07.2025 r.
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję poniżej odpowiedź MRiRW na przekazaną nam przez Kancelarię Prezesa
Rady Ministrów interpelację nr 10898 z 17 lipca 2025 r. Wiodące w sprawach
polityki handlowej jest Ministerstwo Rozwoju i Technologii, z którym
skonsultowaliśmy poniższą odpowiedź.
Na wstępie chciałbym wyjaśnić, że 30 czerwca 2025 r. ogłoszono zakończenie
negocjacji Komisji Europejskiej (KE) z Ukrainą w sprawie przeglądu warunków handlu
z art. 29 Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina (Układ). Proponowane porozumienie
nie stanowi więc nowej umowy handlowej, natomiast zmienia dotychczasowe
postanowienia Układu. Wyjaśniam, że ww. porozumienie będzie musiało zostać
zatwierdzone decyzją Rady UE przyjmowaną większością kwalifikowaną, a następnie
potwierdzone przez Komitet Stowarzyszeniowy UE-Ukraina do spraw handlu,
ustanowiony w ramach Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina.
Informuję, że KE 28 lipca 2025 r. przekazała państwom członkowskim UE tekst
porozumienia, a wcześniej przedstawiła ogólne informacje na temat jego zawartości.
Formalne stanowisko Rządu RP wobec ww. porozumienia zostanie opracowane
przez resort wiodący, tj. Ministerstwo Rozwoju i Technologii, we współpracy z
MRiRW i innymi resortami.
Przypominam, że w okresie od 4 czerwca 2022 r. do 5 czerwca 2025 r. w imporcie
z Ukrainy obowiązywały autonomiczne środki handlowe (tzw. ATM), które oznaczały
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
pełną i jednostronną liberalizację przez UE ukraińskiego importu. Dzięki m.in. naszym
działaniom w ostatnim okresie obowiązywania ATM (czerwiec 2024 r. – czerwiec
2025 r.) zostały one uzupełnione o wzmocnione mechanizmy ochronne, jednak nie
zmieniło to ich charakteru pełnej i jednostronnej liberalizacji. Wygaśnięcie środków
ATM i powrót do warunków handlu wynikających z Układu były wynikiem
uwzględnienia przez KE naszych postulatów. Ogłoszone 30 czerwca 2025 r.
porozumienie nie oznacza przedłużenia środków ATM, a modernizację zasad
wynikających z Układu.
Negocjacje z Ukrainą z art. 29 Układu w imieniu państw członkowskich UE
prowadziła KE (zgodnie z podziałem kompetencji wspólna polityka handlowa należy
do wyłącznych kompetencji UE). Polska jako jedno z pierwszych państw
członkowskich już w czerwcu 2024 r. przekazała do KE nasze postulaty na te
negocjacje. Następnie przypominaliśmy je wielokrotnie na różnych forach, w tym
w czasie rozmowy ówczesnego ministra rolnictwa i rozwoju wsi Czesława
Siekierskiego z unijnym komisarzem ds. handlu i bezpieczeństwa gospodarczego
M. Šefčovičem (luty 2025 r.). Postulaty te zostały w całości lub częściowo
zrealizowane.
Liberalizacja najbardziej wrażliwych produktów rolnych ma nadal być ograniczona
do poziomu kontyngentów taryfowych. W imporcie niektórych towarów wzrost ten
jest jednak naszym zdaniem zbyt wysoki. Zrealizowany został nasz postulat
uwarunkowania dodatkowych preferencji dla Ukrainy przestrzeganiem unijnych
standardów produkcji. Tak jak wspomniano w interpelacji, Ukraina ma do 2028 r.
dostosować swoje ustawodawstwo do unijnych standardów produkcji w zakresie
pestycydów, dobrostanu zwierząt i leków weterynaryjnych oraz co roku
przedstawiać raport w tym zakresie. Gdyby dostosowanie w ww. trzyletnim okresie
nie nastąpiło, UE zastrzegła sobie prawo do wycofania dodatkowych preferencji
przyznanych porozumieniem. Jednocześnie przypominam, że import z Ukrainy
(podobnie jak import z wszystkich krajów trzecich) musi spełniać unijne (lub
ekwiwalentne) normy bezpieczeństwa żywności, co podlega kontroli granicznej
dokonywanej przez właściwe inspekcje.
Jeśli chodzi o zabezpieczenia/mechanizm ochronny, to dotychczasowe
postanowienia Układu ich nie zawierały. Dzięki realizacji naszego postulatu w tej
kwestii w porozumieniu mają znaleźć się postanowienia dot. bilateralnej klauzuli
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
ochronnej. Klauzula ma być możliwa do uruchomienia w przypadku zakłóceń nie
tylko w skali całej UE, ale również na poziomie poszczególnych państw
członkowskich, co będzie miało znaczenie przede wszystkim dla Polski i innych
krajów położonych w najbliższym sąsiedztwie Ukrainy. Mankamentem tego
mechanizmu ochronnego jest jednak fakt, że ma on dotyczyć tylko dodatkowych
preferencji i nie będzie obejmować produktów już wcześniej w pełni
zliberalizowanych (jak owoce jagodowe, rzepak). W pełni został natomiast
zrealizowany nasz postulat utrzymania cen wejścia w imporcie owoców i warzyw, co
ma przeciwdziałać ich zbyt niskim cenom w imporcie z Ukrainy (system cen wejścia
od czerwca 2022 r. do czerwca 2025 r. w imporcie z Ukrainy był zawieszony).
Również w pełni zrealizowano nasz postulat realizacji zasady wzajemności – Ukraina
ma zwiększyć wielkości trzech kontyngentów taryfowych dostępnych dla
eksporterów z UE, w tym z Polski (na mięso drobiowe, mięso wieprzowe i cukier), a w
przypadku innych towarów ma obniżyć lub znieść cła w imporcie z UE bez
ograniczeń kwotowych. Dotyczy to m.in. istotnych dla Polski produktów
mleczarskich.
Temat porozumienia z Ukrainą po negocjacjach z art. 29 Układu został szczegółowo
zaprezentowany i omówiony w czasie sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi 10
lipca 2025 r., w którym wzięli udział również przedstawiciele rolników i ich
organizacji.
Odnośnie ewentualnego wsparcia dla branży, w ramach przepisów art. 219
rozporządzenia PE i Rady 1308/20131 przewidziano środki przeciwdziałania
zakłóceniom na rynku. W przypadku wystąpienia zakłóceń na rynku spowodowanych
znaczącym wzrostem lub spadkiem cen na rynku wewnętrznym lub rynkach
zewnętrznych lub innymi zdarzeniami i okolicznościami powodującymi poważne
zakłócenia na danym rynku lub grożącymi wystąpieniem takich zakłóceń, Komisja jest
uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 227 aktów delegowanych w celu
podjęcia niezbędnych środków służących przeciwdziałaniu takiej sytuacji na rynku.
Ponadto kontynuowane jest wsparcie inwestycji w poprawę konkurencyjności
sektora oraz zdolności przechowalnicze m.in. w Krajowym Planie Odbudowy i
Zwiększania Odporności (KPO).
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych.
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
Wsparcie rozwoju przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce nakierowane jest
przede wszystkim na rozwój mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które
należą do polskiego kapitału i są głównym odbiorcą produktów rolnych
wytwarzanych przez lokalnych producentów, co wpływa na integrację kluczowych
ogniw łańcucha żywnościowego (rolnik – przetwórca). W KPO sektor rolno-
spożywczy został wyróżniony spośród pozostałych działów gospodarki, jako
szczególnie ważny w tworzeniu stabilnych warunków wzrostu gospodarczego po
pandemii COVID-19. KPO ma odbudować kondycję gospodarki po kryzysie
wywołanym pandemią COVID-19 i zapewnić jej większą odporność na przyszłe
nieprzewidziane okoliczności o charakterze kryzysowym. W KPO zabezpieczono
środki na inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów
rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w
łańcuchu dostaw w wysokości ponad 1 mld euro.
Aktualnie w ramach KPO trwa realizacja inwestycji A1.4.1 „Inwestycje na rzecz
dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz
budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu”. Wdrażane są
następujące instrumenty dla rolników w tym zakresie:
1) przetwarzania lub wprowadzania do obrotu/zbywania produktów rolnych,
spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury w ramach rolniczego handlu
detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej, lokalnej i
ograniczonej (MOL) – tzw. „małe przetwórstwo” (budżet – 492 mln zł).
2) zakupu i montażu silosów wraz z wyposażeniem (budżet – 392,2 mln zł).
3) wymiany słupów nośnych impregnowanych kreozotem na plantacjach chmielu
(budżet – 37,9 mln zł).
Ponadto dla sektora rolno-spożywczego realizowane są instrumenty w zakresie:
1) przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub
akwakultury przez mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) (budżet
programu – 3,754 mld zł),
2) przechowywania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa
lub akwakultury oraz artykułów rolno-spożywczych – wsparcie inwestycji przez
tzw. centra przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne rolno-spożywcze
rynki hurtowe (budżet programu – 1,717 mld zł).
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
Po zakończeniu KPO dla sektora przetwórczego przewidziano wsparcie, które będzie
realizowane z Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach Interwencji I.10.6.1
„Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie”
(budżet: 51 mln EUR) i I.10.7.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości
(dotacja) - poza gospodarstwem” (budżet: 204 mln EUR).
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii
-- 5 of 5 --