Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.51.2025.1.MKA(DT)
3904787.15749087.12665042
Warszawa, 07-08-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki Darii Gosek-Popiołek oraz grupy Posłów w sprawie
zgody GDOŚ na odstrzał trzech osobników niedźwiedzia brunatnego w Bieszczadach,
K10INT10897 – przedstawiam wyjaśnienia poniżej.
Ad. pyt. 1 i 2: Na jakiej podstawie prawnej oraz merytorycznej wydano decyzję o odstrzale
tych trzech osobników? Jakie konkretnie dane i ekspertyzy posłużyły do „szczegółowej
analizy sytuacji”? Kto przeprowadzał te analizy? Czy analiza obejmowała ocenę wpływu
odstrzału na stan lokalnej i ogólnopolskiej populacji?
Na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody1 (dalej uop) na odstępstwo od zakazu umyślnego
zabijania dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną ścisłą może zezwolić
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych,
jeżeli nie jest to szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko
występujących populacji chronionych gatunków zwierząt oraz jeżeli zachodzi jedna
z przesłanek materialno-prawnych, wskazanych w art. 56 ust. 4 pkt 1 - 6 uop.
Zgoda taka wydawana jest w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu
postępowania administracyjnego. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego2, postępowanie to przewiduje zebranie
dowodów, ich rozpatrzenie oraz orzekanie w oparciu o te dowody. W każdej sprawie
administracyjnej Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zbiera dowody z udziałem
wnioskodawcy, właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz,
o ile zaistnieje taka potrzeba, innych podmiotów mogących przyczynić się do rzetelnego
rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Zgodnie z przepisami postępowania, każda decyzja
administracyjna zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne – podstawy wydania konkretnej
decyzji zawierane są w jej uzasadnieniu.
Postępowania administracyjne prowadzone przez Generalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska przewidują m.in. analizę materiałów dowodowych. Badane są dane wynikające
z podania wnioskodawcy, ich podstawy oraz prawidłowość przyjętych założeń. Następnie
analizuje się dane zbierane z urzędu (w tym opracowania fachowe, publikacje
przedmiotowe, prace dot. gatunku) i z udziałem wyspecjalizowanych organów administracji
(regionalny dyrektor ochrony środowiska). Ostatecznie badane są stanowiska i opinie innych
podmiotów, jeżeli charakter sprawy powodował potrzebę ich pozyskania.
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1478, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z poźn. zm.

-- 1 of 6 --

2
Zebrany w sprawie materiał, pozwalał na ocenę całokształtu sprawy, w tym w szczególności
dokonanie rzetelnej analizy czy w przedmiotowej sprawie zaistniały łącznie przesłanki
umożliwiające wydanie odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków
chronionych. Swój tok myślenia Organ przedstawił i wyjaśnił stronom w uzasadnieniu
decyzji, zarówno w zakresie analizy racjonalnych rozwiązań alternatywnych,
nieszkodliwości dla zachowania we właściwym stanie ochrony populacji chronionych
gatunków zwierząt i spełnienia przesłanek indywidualnych.
Ad. pyt. 3: Czy rozważano lub wdrożono jakiekolwiek alternatywne metody zaradcze przed
sięgnięciem po skrajny środek, jakim jest odstrzał? W szczególności: Czy podjęto próby
edukacji lokalnej społeczności i turystów w zakresie przechowywania odpadów? Czy
prowadzono działania zabezpieczające kompostowniki, śmietniki oraz inne źródła
dostępnego dla dzikich zwierząt pożywienia? Czy analizowano sposób prowadzenia
gospodarki odpadami przez gminę Cisna pod kątem zmniejszenia potencjalnych
konfliktów między ludźmi a dzikimi zwierzętami?
Postępowanie dotyczące udzielenia zgody na odstępstwo od zakazu umyślnego zabicia
osobnika gatunku objętego ochroną ścisłą nie jest szczególnym rodzajem postępowania.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska ma świadomość, że postępowanie wymusza
rozważenie rozwiązań alternatywnych (por. wprowadzenie do art. 56 ust. 4 ustawy
o ochronie przyrody), zatem każdorazowo w przypadku podań dotyczących umyślnego
zabicia osobników sprawdza, czy wyczerpano rozwiązania nieletalne. Nie inaczej jest nawet
wówczas, gdy rozpatrywany przypadek dotyczy osobnika gatunku zaliczonego
do najbardziej niebezpiecznych, w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia
3 sierpnia 2011 r. w sprawie gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi3,
a które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić
poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi (por. zał. nr 1 do powołanego rozporządzenia)
– przypadek ten dotyczy wszystkich niedźwiedziowatych (Ursidae spp.). W sprawie będącej
powodem wniesienia interpelacji, wnioskodawca uprawdopodobnił w sposób
wystarczający, że w celu przeciwdziałania zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzi, niezbędne
jest udzielenie określonego zezwolenia. Niewyczerpanie rozwiązań alternatywnych,
w rozumieniu przepisów postępowania, skutkowałoby odmową udzielenia zgody
na odstępstwo od zakazu.
W przypadku Gminy Cisna GDOŚ już w styczniu 2025 r wskazał m.in., że warto na bieżąco
monitorować miejsca, w których dotychczas obserwowano niedźwiedzie, sporządzać
dokumentację (np. notatki, fotografie), a w przypadku pojawienia się niebezpiecznych
sytuacji z udziałem osobników tego gatunku i podtrzymania woli uzyskania zezwolenia
na odstępstwo od zakazu umyślnego zabicia osobników stwarzających realne zagrożenie
dla bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Gminy Cisna, tj. podążających
za ludźmi lub próbujących wejść do zamieszkanych budynków lub niesprowokowanych
zachowujących się agresywnie, należy złożyć nowy wniosek, w którym znajdą się wszystkie
elementy wymienione w art. 56 ust. 6 uop (ważne, aby przekazać informacje zawarte
zarówno w poprzednim wniosku jak i jego uzupełnieniu). Koniecznym jest także
wykorzystanie okresu zimowego na wdrożenie na poziomie gminnym stosownych
rozwiązań minimalizujących ryzyko powstawania sytuacji konfliktowych w roku 2025
3 Dz. U. Nr 173 poz. 1037

-- 2 of 6 --

3
i latach kolejnych. Niezbędnym jest poprawa zabezpieczania odpadów komunalnych
i pokarmu pochodzenia antropogenicznego.
W niniejszej sprawie Wójt Gminy Cisna przekazał informacje o podjętych działaniach
prewencyjnych i minimalizujących sytuacje konfliktowe z udziałem niedźwiedzi,
od poprzednio złożonego wniosku w tej samej sprawie. Poinformowano, że od kwietnia
zeszłego roku zwiększono dwukrotnie częstotliwość odbioru odpadów, a od lipca
częstotliwość odbierania odpadów zwiększono do czterech w miesiącu. Zwiększono ilość
kontroli (gospodarstw domowych i przedsiębiorców) związanych z gospodarowaniem
odpadami. Przeprowadzono spotkania informacyjne z mieszkańcami w temacie prawidłowej
gospodarki odpadami i postępowaniu w przypadku kontaktu z drapieżnikami. Kampania
informacyjna prowadzona jest również w szkole podstawowej. Na stronie internetowej
Urzędu, BIP oraz poprzez smsy do mieszkańców wysyłane były komunikaty dotyczące
drapieżników oraz konieczności zabezpieczania odpadów (komunikaty w załączeniu).
Zwiększono częstotliwość opróżniania przydrożnych koszy. Odpady zbierane są przez
pracowników gminy każdego dnia. Zakupiono również pistolet hukowy i petardy.
Warto też podkreślić, że kwestie edukacyjne czy dot. poprawy gospodarki odpadami były
sygnalizowane gminom na stronach internetowych GDOŚ i rdoś, np.:
https://www.gov.pl/web/rdos-rzeszow/niedzwiedz-lub-wilk-pod-domem-lub-na-szlaku-
co-robic
https://www.gov.pl/web/gdos/jak-odpowiednio-reagowac-na-incydenty-z-udzialem-
wilkow-informacja-dla-gmin
Ad. pyt. 4 W komunikacie GDOŚ przywoływany jest dokument z 2011 roku "Program
ochrony niedźwiedzia brunatnego Ursus arctos w Polsce - projekt". Czy MKiŚ planuje
przyjąć ten lub analogiczny program?
Przywołane w pytaniu opracowanie ma charakter ekspercki. Na chwilę obecną nie ma planu
by nadawać temu opracowaniu charakter oficjalny. Nie ma także planu by opracować
podobny dokument – co do zakresu.
Obecnie niedźwiedź nie spełnia formalnych kryteriów, by taki program opracować. Stopień
zagrożenia wg kryteriów Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) to LC –
najmniejszej troski (least concern). Tymczasem programy ochrony gatunków dedykowane
są gatunkom zagrożonym wyginięciem. Tym niemniej wiele zawartych propozycji
w projekcie programu ochrony niedźwiedzia jest wykorzystywana zarówno w planowaniu
ochrony przyrody jak również wykonywaniu prawa w ramach prowadzonych postępowań
administracyjnych. Warto zaznaczyć, że przedmiotowe opracowanie zawiera także
wskazówki kwalifikujące sytuacje niebezpieczne z udziałem niedźwiedzi i przewidujące
konieczność eliminacji poszczególnych osobników tego gatunku. Tym samym przyjęcie
programu ochrony niedźwiedzia nie jest równoznaczne z brakiem możliwości wydawania
zezwoleń na eliminację zwierząt stwarzających zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że programy ochrony zagrożonych
wyginięciem gatunków roślin, zwierząt i grzybów, to dokumenty przygotowane w oparciu
o art. 57 uop, zatwierdzane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Programy/strategie zarządzania gatunkami objętymi ochroną nie stanowią źródła

-- 3 of 6 --

4
powszechnie obowiązującego prawa. Mogą być ewentualnie swoistymi wytycznymi
do postępowania, ale nie będą obligować żadnego podmiotu do podejmowania konkretnych
działań.
Brak takiego programu/strategii dla konkretnego gatunku nie oznacza więc luk w jego
ochronie. Ochrona gatunkowa (i wszystkie zasady z tym związane, np. zakazy na niektóre
czynności i konieczność uzyskiwania ewentualnych zezwoleń) wynika bowiem
z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt4, zgodnie z którym niedźwiedź objęty jest ochroną ścisłą, wymaga
ochrony czynnej i ustalania stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego
przebywania.
System zarządzania gatunkami objętymi ochroną gatunkową w Polsce oparty jest o system
odstępstw od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków objętych ochroną. System
ten pozwala na skuteczną ochronę poszczególnych gatunków, poprzez utrzymanie
ich właściwego stanu ochrony, jak i realizacji uzasadnionych działań związanych
z działalnością człowieka.
Zasady obowiązujące w polskim prawodawstwie wprost odzwierciedlają przepisy ujęte
w Dyrektywie Siedliskowej – art. 12 i 16. Trzeba także podkreślić, że sprawy dotyczące
udzielania odstępstw od zakazów w sprawie ochrony gatunkowej rozstrzygane są w drodze
decyzji administracyjnych, a więc prowadzone są w oparciu o Kodeks Postępowania
Administracyjnego. Wnioskodawcy mają więc pewność, że ich sprawy prowadzone
są skrupulatnie i wszechstronnie z zachowaniem wszelkich standardów. Oczywiście
przepisy ww. kodeksu zawierają także szereg wymogów względem wnioskodawców.
W związku z tym, kierunek orzekania w dużym stopniu zależny jest od szczegółowości
informacji zawartych we wnioskach, ich kompletności i reakcji wnioskodawców
na wezwania organu. Rozstrzyganie przedmiotowych kwestii w drodze decyzji
administracyjnych umożliwia także wnioskodawcom niezadowolonym z otrzymanej decyzji
kierowanie środków zaskarżenia (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skarga
do sądu administracyjnego).
Ad. pyt. 5: Jakie środki zostaną podjęte, żeby uzyskać pewność, że to akurat te 3 konkretne
niedźwiedzie zostaną odstrzelone? Niedawno na Słowacji w analogicznej sytuacji
odstrzelono niedźwiedzie, które nie podchodziły do domostw, ale po prostu zostały
spotkane przez myśliwych.
Decyzje dotyczące stosowania środków letalnych są precyzyjnie obwarowywane
na poziomie redagowania warunków jej wykonania (por. art. 56 ust. 7 uop). Decyzje
wyraźnie wskazują w jakich okolicznościach zastosowanie środka jest dopuszczalne oraz
jakie środki kontroli każdorazowo należy zapewnić, w celu zapewnienia prawidłowego
wykonania decyzji. Nie ma zatem mowy o dowolności wykonania odstępstwa, bowiem nie
jest dozwolone „polowanie”, a jedynie zaradzenie określonej sytuacji kryzysowej w zakresie
bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi.
Warunki niniejszej decyzji są następujące:
4 Dz. U. z 2022 r. poz. 2380

-- 4 of 6 --

5
1. Zabite mogą być wyłącznie osobniki zbliżające się do ludzi bądź penetrujące regularnie
siedziby lub siedliska ludzkie, stwarzając tym samym realne zagrożenie
dla bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Gminy Cisna.
2. Działania zmierzające do zniwelowania zagrożenia ze strony niedźwiedzi będą
skierowane na pojedyncze osobniki.
3. Zabicie może nastąpić dopiero, po wcześniejszej próbie wykonania płoszenia z użyciem
broni gładkolufowej z amunicją specjalną niepenetrującą, chyba że kwestie
organizacyjno-techniczne uniemożliwią Policji lub innej jednostce uprawnionej
do stosowania tego typu amunicji, zastosowanie takiego płoszenia lub gdy zagrożenie
powstanie na tyle szybko, że obiektywne zastosowanie tego płoszenia nie będzie
możliwe lub zasadne.
4. Zabicie nastąpi w miarę możliwości w jak najbliższej odległości od miejsca wystąpienia
zagrożenia, przy zachowaniu warunków bezpieczeństwa przy wykonywaniu strzału
w szczególności na obszarach przy zabudowaniach, a w przypadku braku możliwości
spełnienia tego warunku co do lokalizacji, niedźwiedź może być tropiony najdalej
do granicy lasu.
5. Przed podjęciem działań mających na celu dokonanie odstrzału przedmiotowych
zwierząt, osoba uprawniona do tej czynności poinformuje o tym fakcie zarządy kół
łowieckich dzierżawiących obwody łowieckie na terenie planowanego odstrzału.
6. Odstrzał osobników objętych niniejszym zezwoleniem zostanie wykonany przez osoby
posiadające uprawnienia do korzystania z myśliwskiej broni palnej, upoważnione przez
Wójta Gminy Cisna.
7. Po odstrzale zostanie sporządzona dokumentacja fotograficzna zabitego zwierzęcia
oraz odnotowana dokładna lokalizacja jego zabicia.
8. Zabite zwierzę zostanie zbadane przez lekarza weterynarii – na tę okoliczność zostanie
spisany protokół zawierający informacje o wyeliminowanym osobniku (wiek, płeć,
ewentualne widoczne zmiany chorobowe, dokładna lokalizacja zabicia zwierzęcia).
9. Bezpośrednio po dokonaniu odstrzału Wnioskodawca poinformuje telefonicznie
(nr tel. 669-660-648) Zastępcę Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
o zaistniałym fakcie.
10. Wnioskodawca umożliwi wszystkim zainteresowanym ośrodkom naukowym,
posiadającym odpowiednie zezwolenia, na wykonywanie czynności związanych
z pobieraniem od zabitego zwierzęcia materiału do badań.
W tym miejscu należy nadmienić, że w sprawie decyzji będącej przedmiotem niniejszej
interpelacji, Wójt Giny Cisna złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ww. wniosek
wstrzymuje wykonanie dotychczasowej decyzji.
Ad. pyt. 6: Jakie konkretnie działania zostaną podjęte by (cytując komunikat GDOŚ) doszło
do „zmniejszenia konfliktów na linii człowiek-niedźwiedź oraz do zmniejszenia liczby szkód
powodowanych przez niedźwiedzie w mieniu"? Jakie działania legislacyjne są planowane
i kiedy?

-- 5 of 6 --

6
O bieżących i przyszłych zamierzeniach w obszarze godzenia kwestii występowania
niedźwiedzia brunatnego i ludzi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska informował
oficjalnie w serwisie gov.pl. W komunikatach z 9, 10 i 17 lipca 2025 r. GDOŚ
zakomunikował m.in. podjętą inicjatywę zmiany przepisów dotyczących użycia amunicji
niepenetracyjnej do odstraszania problemowych osobników (warunkowanie awersyjne),
powstanie grupy interwencyjnej w 2026 roku oraz prowadzenie monitoringu
problematycznych osobników (szczegóły w komunikatach5).
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
5 https://www.gov.pl/web/gdos/decyzja-w-sprawie-osobnikow-niedzwiedzia-brunatnego-w-
gminie-cisna-ma-dac-mozliwosc-reakcji-w-sytuacji-zagrozenia-na-terenach-zamieszkalych
https://www.gov.pl/web/gdos/co-3-dni-niedzwiedzie-zagrazaja-mieszkancom-gminy-cisna
https://www.gov.pl/web/gdos/bezpieczenstwo-ludzi-i-dobro-zwierzat---jest-plan-dzialan-w-
sprawie-niedzwiedzi-z-cisnej

-- 6 of 6 --