Interpelacja nr 10894
Interpelacja w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm przemysłowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm przemysłowych
Interpelacja nr 10894
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm przemysłowych
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Klaudia Jachira, Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 11-07-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z obowiązującym prawem inwestycje polegające na budowie wielkopowierzchniowych ferm drobiu oraz trzody chlewnej wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której kluczowym elementem jest raport oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). Raporty te przygotowywane są na zlecenie inwestorów przez komercyjne podmioty i nie podlegają bezpośredniej odpowiedzialności autorów za ich treść. Organy uzgadniające, w tym regionalne dyrekcje ochrony środowiska (RDOŚ), mają ograniczone możliwości weryfikacji ich treści.
Raporty OOŚ wykorzystują pakiet programów komputerowych Operat FB będący obecnie standardowym narzędziem służącym do modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym ze źródeł punktowych, powierzchniowych i liniowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie wartości odniesienia niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16 poz. 87). Pakiet programów Operat FB umożliwia obliczenia m.in. stężeń maksymalnych i średniorocznych, zakresu przekroczeń wartości dopuszczalnych, opadu pyłu, a także udziału poszczególnych emitorów.
Z informacji przekazywanych do mojego biura poselskiego wynika, że RDOŚ nie posiadają dostępu do tego programu, a tym samym nie są w stanie samodzielnie zweryfikować modelowanych wyników przedstawianych przez inwestorów. Program Operat FB umożliwia łatwą modyfikację danych wejściowych – np. poprzez dodanie bocznych wentylatorów lub zmianę innych parametrów – co może znacząco wpłynąć na obniżenie prognozowanego oddziaływania inwestycji. Zdarza się, że takie manipulacje ujawniane są dopiero przez niezależne kontrraporty i ekspertyzy zamawiane przez społeczności lokalne (mieszkańców będących stroną w postępowaniach administracyjnych) lub gminy, przy czym koszty takich kontrraportów i ekspertyz sięgają kilkunastu tysięcy złotych.
Z uwagi na skalę zjawiska, jak również powszechność stosowania programu Operat FB przez autorów raportów OOŚ, istotne jest wyjaśnienie, dlaczego organy administracji publicznej nie mają dostępu do narzędzia, które pozwalałoby im ocenić rzetelność przedstawianych danych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy pracownicy regionalnych dyrekcji ochrony środowiska mają obecnie dostęp do programu Operat FB, a jeśli nie – czy ministerstwo planuje zakup licencji oraz zapewnienie odpowiednich szkoleń dla tych instytucji?
2. Czy ministerstwo otrzymywało w przeszłości sygnały ze strony RDOŚ lub organizacji społecznych dotyczące problemów z weryfikacją raportów OOŚ ze względu na brak dostępu do narzędzi takich jak Operat FB?
3. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu wprowadzenie jednolitego standardu modelowania emisji zanieczyszczeń z zastosowaniem narzędzi dostępnych również dla organów opiniujących i kontrolujących?
4. Czy rozważany jest obowiązek stosowania określonego oprogramowania (np. Operat FB lub jego równoważnika) przy sporządzaniu raportów OOŚ, aby wyeliminować ryzyko manipulacji wynikami oraz umożliwić ich porównywalność?
5. Czy ministerstwo zamierza przeanalizować możliwość współpracy z twórcą programu Operat FB w celu przeszkolenia pracowników RDOŚ z zakresu identyfikacji technik manipulacyjnych stosowanych przez niektórych wykonawców raportów OOŚ? Z poważaniem Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10894
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm przemysłowych
Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Klaudia Jachira, Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 11-07-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z obowiązującym prawem inwestycje polegające na budowie wielkopowierzchniowych ferm drobiu oraz trzody chlewnej wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której kluczowym elementem jest raport oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). Raporty te przygotowywane są na zlecenie inwestorów przez komercyjne podmioty i nie podlegają bezpośredniej odpowiedzialności autorów za ich treść. Organy uzgadniające, w tym regionalne dyrekcje ochrony środowiska (RDOŚ), mają ograniczone możliwości weryfikacji ich treści.
Raporty OOŚ wykorzystują pakiet programów komputerowych Operat FB będący obecnie standardowym narzędziem służącym do modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym ze źródeł punktowych, powierzchniowych i liniowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie wartości odniesienia niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16 poz. 87). Pakiet programów Operat FB umożliwia obliczenia m.in. stężeń maksymalnych i średniorocznych, zakresu przekroczeń wartości dopuszczalnych, opadu pyłu, a także udziału poszczególnych emitorów.
Z informacji przekazywanych do mojego biura poselskiego wynika, że RDOŚ nie posiadają dostępu do tego programu, a tym samym nie są w stanie samodzielnie zweryfikować modelowanych wyników przedstawianych przez inwestorów. Program Operat FB umożliwia łatwą modyfikację danych wejściowych – np. poprzez dodanie bocznych wentylatorów lub zmianę innych parametrów – co może znacząco wpłynąć na obniżenie prognozowanego oddziaływania inwestycji. Zdarza się, że takie manipulacje ujawniane są dopiero przez niezależne kontrraporty i ekspertyzy zamawiane przez społeczności lokalne (mieszkańców będących stroną w postępowaniach administracyjnych) lub gminy, przy czym koszty takich kontrraportów i ekspertyz sięgają kilkunastu tysięcy złotych.
Z uwagi na skalę zjawiska, jak również powszechność stosowania programu Operat FB przez autorów raportów OOŚ, istotne jest wyjaśnienie, dlaczego organy administracji publicznej nie mają dostępu do narzędzia, które pozwalałoby im ocenić rzetelność przedstawianych danych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy pracownicy regionalnych dyrekcji ochrony środowiska mają obecnie dostęp do programu Operat FB, a jeśli nie – czy ministerstwo planuje zakup licencji oraz zapewnienie odpowiednich szkoleń dla tych instytucji?
2. Czy ministerstwo otrzymywało w przeszłości sygnały ze strony RDOŚ lub organizacji społecznych dotyczące problemów z weryfikacją raportów OOŚ ze względu na brak dostępu do narzędzi takich jak Operat FB?
3. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu wprowadzenie jednolitego standardu modelowania emisji zanieczyszczeń z zastosowaniem narzędzi dostępnych również dla organów opiniujących i kontrolujących?
4. Czy rozważany jest obowiązek stosowania określonego oprogramowania (np. Operat FB lub jego równoważnika) przy sporządzaniu raportów OOŚ, aby wyeliminować ryzyko manipulacji wynikami oraz umożliwić ich porównywalność?
5. Czy ministerstwo zamierza przeanalizować możliwość współpracy z twórcą programu Operat FB w celu przeszkolenia pracowników RDOŚ z zakresu identyfikacji technik manipulacyjnych stosowanych przez niektórych wykonawców raportów OOŚ? Z poważaniem Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5696 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.55.2025.2.AS(DT)
3904786.15747518.12664617
Warszawa, 07-08-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki Małgorzaty Tracz, Klaudii Jachiry i Darii Gosek-
Popiołek w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska
do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm
przemysłowych, K10INT10894, przedstawiam wyjaśnienia poniżej.
Ustalenie, czy konkretna instalacja zlokalizowania na danym obszarze oddziałuje,
lub w przypadku instalacji projektowanej będzie oddziaływać, na stan powietrza w stopniu
dopuszczalnym, może być dokonane na podstawie odpowiedniej dokumentacji zawierającej
m.in. ocenę rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu. W przypadku instalacji, z których
następuje wprowadzanie substancji do powietrza, ich oddziaływanie na środowisko jest
bowiem uzależnione m.in. od rodzaju substancji i ich stężeń w powietrzu. Wartość stężeń
zależy od wielu czynników, w tym od wielkości, warunków i czasu emisji, odległości
od źródła emisji, jak również parametrów atmosferycznych i topograficznych, które
decydują o intensywności wymiany powietrza. Zróżnicowanie czynników powoduje,
że wpływ emisji danej substancji na poziomy jej stężenia w powietrzu w danym punkcie
przestrzeni jest oceniany, zarówno dla instalacji istniejących, jak i projektowanych,
przy wykorzystaniu matematycznych modeli rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu,
przy uwzględnieniu referencyjnej metodyki modelowania.
Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo ochrony środowiska1 przez referencyjną metodykę
modelowania rozumie się określoną na podstawie ustawy metodę pomiarów lub badań,
która może obejmować w szczególności sposób poboru próbek, sposób interpretacji
pozyskanych danych, a także metodyki modelowania rozprzestrzeniania substancji oraz
energii w środowisku. W przepisach ww. ustawy wskazano na obowiązek jej stosowania
przez podmioty korzystające ze środowiska oraz organy administracji, jeżeli metodyka taka
została określona na podstawie ustawy2. Minister właściwy do spraw klimatu
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia zobowiązany został
do określenia, w drodze rozporządzenia m.in. referencyjnych metodyk modelowania
poziomów substancji w powietrzu3.
Obecnie obowiązującą metodyką referencyjną modelowania poziomów substancji
w powietrzu jest metodyka określona w rozporządzeniu w sprawie wartości odniesienia dla
1 Art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
2 Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
3 Art. 222 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
-- 1 of 3 --
niektórych substancji w powietrzu4. Metodyka ta wykorzystuje równanie adwekcji - dyfuzji
Pasquill’a, które zakłada w obliczeniach wiele warunków upraszczających, np. oparcie
obliczeń o statystyki meteorologiczne i nie uwzględnia zmienności i różnorodności
zachodzących w atmosferze zjawisk. Warto przy tym wskazać, że dopuszczalne jest
stosowanie innej metodyki5, pod warunkiem:
- że umożliwia ona uzyskanie dokładniejszych wyników, a uzasadnieniem jej zastosowania
są zjawiska meteorologiczne, mechanizmy fizyczne i procesy chemiczne, jakim podlegają
substancje lub energie – w przypadku metodyki modelowania rozprzestrzeniania
substancji lub energii w środowisku;
- udowodnienia pełnej równoważności uzyskiwanych wyników – w przypadku
pozostałych metodyk.
Co do zasady każdy wniosek np. o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów
do powietrza z instalacji, zgłoszenie czy raport o ocenie oddziaływania obiektu
na środowisko powinien zawierać informacje na temat modelu matematycznego
zastosowanego do oceny oddziaływania tej instalacji na stan powietrza, jak również wyniki
wykonanej oceny, wraz z określeniem stopnia i zasięgu oddziaływania instalacji
przy założonych warunkach i wielkościach emisji. Na tej podstawie organ ochrony
środowiska podejmuje decyzję o wydaniu albo o odmowie wydania np. pozwolenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że nie znajduje uzasadnienia ani umocowania
w prawie działanie, którego celem byłoby wprowadzenie obowiązku stosowania wyłącznie
jednego programu do oceny rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu, tym bardziej,
że obecnie na rynku jest kilka innych, co najmniej równorzędnych programów.
Regionalne dyrekcje ochrony środowiska indywidualnie podejmują decyzje o wyposażeniu
w niezbędne narzędzia, również informatyczne, do wykonywanych zadań. Aktualnie nie jest
planowane podjęcie skoordynowanych działań zmierzających do zakupu wskazanego
w interpelacji programu Operat FB ani podobnych programów obliczeniowych. Zwracam
uwagę, że ewentualne zakupy sprzętowe i programistyczne muszą być realizowane
z poszanowaniem przepisów Prawa zamówień publicznych6.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
4 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych
substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16 poz. 87)
5 Art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
6 Ustawa z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.55.2025.2.AS(DT)
3904786.15747518.12664617
Warszawa, 07-08-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki Małgorzaty Tracz, Klaudii Jachiry i Darii Gosek-
Popiołek w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska
do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm
przemysłowych, K10INT10894, przedstawiam wyjaśnienia poniżej.
Ustalenie, czy konkretna instalacja zlokalizowania na danym obszarze oddziałuje,
lub w przypadku instalacji projektowanej będzie oddziaływać, na stan powietrza w stopniu
dopuszczalnym, może być dokonane na podstawie odpowiedniej dokumentacji zawierającej
m.in. ocenę rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu. W przypadku instalacji, z których
następuje wprowadzanie substancji do powietrza, ich oddziaływanie na środowisko jest
bowiem uzależnione m.in. od rodzaju substancji i ich stężeń w powietrzu. Wartość stężeń
zależy od wielu czynników, w tym od wielkości, warunków i czasu emisji, odległości
od źródła emisji, jak również parametrów atmosferycznych i topograficznych, które
decydują o intensywności wymiany powietrza. Zróżnicowanie czynników powoduje,
że wpływ emisji danej substancji na poziomy jej stężenia w powietrzu w danym punkcie
przestrzeni jest oceniany, zarówno dla instalacji istniejących, jak i projektowanych,
przy wykorzystaniu matematycznych modeli rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu,
przy uwzględnieniu referencyjnej metodyki modelowania.
Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo ochrony środowiska1 przez referencyjną metodykę
modelowania rozumie się określoną na podstawie ustawy metodę pomiarów lub badań,
która może obejmować w szczególności sposób poboru próbek, sposób interpretacji
pozyskanych danych, a także metodyki modelowania rozprzestrzeniania substancji oraz
energii w środowisku. W przepisach ww. ustawy wskazano na obowiązek jej stosowania
przez podmioty korzystające ze środowiska oraz organy administracji, jeżeli metodyka taka
została określona na podstawie ustawy2. Minister właściwy do spraw klimatu
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia zobowiązany został
do określenia, w drodze rozporządzenia m.in. referencyjnych metodyk modelowania
poziomów substancji w powietrzu3.
Obecnie obowiązującą metodyką referencyjną modelowania poziomów substancji
w powietrzu jest metodyka określona w rozporządzeniu w sprawie wartości odniesienia dla
1 Art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
2 Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
3 Art. 222 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
-- 1 of 3 --
niektórych substancji w powietrzu4. Metodyka ta wykorzystuje równanie adwekcji - dyfuzji
Pasquill’a, które zakłada w obliczeniach wiele warunków upraszczających, np. oparcie
obliczeń o statystyki meteorologiczne i nie uwzględnia zmienności i różnorodności
zachodzących w atmosferze zjawisk. Warto przy tym wskazać, że dopuszczalne jest
stosowanie innej metodyki5, pod warunkiem:
- że umożliwia ona uzyskanie dokładniejszych wyników, a uzasadnieniem jej zastosowania
są zjawiska meteorologiczne, mechanizmy fizyczne i procesy chemiczne, jakim podlegają
substancje lub energie – w przypadku metodyki modelowania rozprzestrzeniania
substancji lub energii w środowisku;
- udowodnienia pełnej równoważności uzyskiwanych wyników – w przypadku
pozostałych metodyk.
Co do zasady każdy wniosek np. o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów
do powietrza z instalacji, zgłoszenie czy raport o ocenie oddziaływania obiektu
na środowisko powinien zawierać informacje na temat modelu matematycznego
zastosowanego do oceny oddziaływania tej instalacji na stan powietrza, jak również wyniki
wykonanej oceny, wraz z określeniem stopnia i zasięgu oddziaływania instalacji
przy założonych warunkach i wielkościach emisji. Na tej podstawie organ ochrony
środowiska podejmuje decyzję o wydaniu albo o odmowie wydania np. pozwolenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że nie znajduje uzasadnienia ani umocowania
w prawie działanie, którego celem byłoby wprowadzenie obowiązku stosowania wyłącznie
jednego programu do oceny rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu, tym bardziej,
że obecnie na rynku jest kilka innych, co najmniej równorzędnych programów.
Regionalne dyrekcje ochrony środowiska indywidualnie podejmują decyzje o wyposażeniu
w niezbędne narzędzia, również informatyczne, do wykonywanych zadań. Aktualnie nie jest
planowane podjęcie skoordynowanych działań zmierzających do zakupu wskazanego
w interpelacji programu Operat FB ani podobnych programów obliczeniowych. Zwracam
uwagę, że ewentualne zakupy sprzętowe i programistyczne muszą być realizowane
z poszanowaniem przepisów Prawa zamówień publicznych6.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
4 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych
substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16 poz. 87)
5 Art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)
6 Ustawa z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --