Interpelacja nr 10879
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (64%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach
Interpelacja nr 10879
do ministra zdrowia
w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 10-07-2025
Szanowna Pani Minister,
na skutek dziennikarskiej prowokacji przeprowadzonej przez portal Pacjenci.pl ujawniono poważną lukę w systemie ochrony zdrowia publicznego – 14-letnia dziewczynka, bez żadnych trudności, zakupiła w kilku warszawskich aptekach gumy nikotynowe o smakach owocowych i miętowych. Ani razu nie poproszono jej o dokument tożsamości ani nie zadano pytania o cel zakupu preparatu zawierającego silnie uzależniającą substancję.
Choć nikotynowe gumy do żucia są produktami leczniczymi zarejestrowanymi jako nikotynowa terapia zastępcza (NTZ) i mają wspierać dorosłych w procesie rzucania palenia papierosów, obecnie funkcjonują w praktyce jako atrakcyjny, niedrogi i łatwo dostępny „gadżet” z nikotyną – także dla dzieci i młodzieży. Dotyczy to zwłaszcza smakowych wariantów – cytrynowych, miętowych czy owocowych – które swoją formą i smakiem przypominają popularne słodycze.
Zaniepokojenie budzi nie tylko łatwość zakupu w aptekach, ale również pełna dostępność tych produktów w Internecie – bez żadnej weryfikacji wieku kupującego. W kontekście działań ustawodawczych zmierzających do ograniczenia dostępu do innych produktów nikotynowych (druk UD213) – jak e-papierosy, woreczki nikotynowe czy aromatyzowane wyroby tytoniowe – wyłączenie gum nikotynowych z regulacji ograniczającej do nich dostęp osobom poniżej 18. roku życia może być wymagającym naprawy przeoczeniem.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w ocenie ministerstwa obecne rozwiązania prawne zapewniają wystarczający poziom ochrony dzieci i młodzieży przed dostępem do nikotyny w formie produktów leczniczych? Jeśli nie – jakie zmiany legislacyjne są rozważane?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące skali zakupu produktów nikotynowej terapii zastępczej przez osoby poniżej 18. roku życia? Czy prowadzone były kontrole w aptekach w tym zakresie?
3. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia, by skutecznie ograniczyć dostęp do gum nikotynowych (i innych smakowych produktów nikotynowych sprzedawanych w ramach NTZ) dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie współpracy z samorządem aptekarskim i głównym inspektorem farmaceutycznym w celu przeprowadzenia akcji edukacyjnej i kontrolnej wśród farmaceutów, mającej na celu wyeliminowanie przypadków sprzedaży preparatów z nikotyną osobom niepełnoletnim?
5. Czy resort rozważa w ślad za projektem ustawy (druk UD213) objęcie gum nikotynowych i pastylek podobnymi restrykcjami jak inne wyroby nikotynowe, w tym:
- weryfikacją wieku kupujących w aptekach i online,
- zakazem sprzedaży osobom niepełnoletnim,
- zakazem sprzedaży jednostkowej (na listki),
- ograniczeniem dostępnych smaków gum nikotynowych wyłącznie do neutralnego lub tytoniowego?
Interpelacja nr 10879
do ministra zdrowia
w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 10-07-2025
Szanowna Pani Minister,
na skutek dziennikarskiej prowokacji przeprowadzonej przez portal Pacjenci.pl ujawniono poważną lukę w systemie ochrony zdrowia publicznego – 14-letnia dziewczynka, bez żadnych trudności, zakupiła w kilku warszawskich aptekach gumy nikotynowe o smakach owocowych i miętowych. Ani razu nie poproszono jej o dokument tożsamości ani nie zadano pytania o cel zakupu preparatu zawierającego silnie uzależniającą substancję.
Choć nikotynowe gumy do żucia są produktami leczniczymi zarejestrowanymi jako nikotynowa terapia zastępcza (NTZ) i mają wspierać dorosłych w procesie rzucania palenia papierosów, obecnie funkcjonują w praktyce jako atrakcyjny, niedrogi i łatwo dostępny „gadżet” z nikotyną – także dla dzieci i młodzieży. Dotyczy to zwłaszcza smakowych wariantów – cytrynowych, miętowych czy owocowych – które swoją formą i smakiem przypominają popularne słodycze.
Zaniepokojenie budzi nie tylko łatwość zakupu w aptekach, ale również pełna dostępność tych produktów w Internecie – bez żadnej weryfikacji wieku kupującego. W kontekście działań ustawodawczych zmierzających do ograniczenia dostępu do innych produktów nikotynowych (druk UD213) – jak e-papierosy, woreczki nikotynowe czy aromatyzowane wyroby tytoniowe – wyłączenie gum nikotynowych z regulacji ograniczającej do nich dostęp osobom poniżej 18. roku życia może być wymagającym naprawy przeoczeniem.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w ocenie ministerstwa obecne rozwiązania prawne zapewniają wystarczający poziom ochrony dzieci i młodzieży przed dostępem do nikotyny w formie produktów leczniczych? Jeśli nie – jakie zmiany legislacyjne są rozważane?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące skali zakupu produktów nikotynowej terapii zastępczej przez osoby poniżej 18. roku życia? Czy prowadzone były kontrole w aptekach w tym zakresie?
3. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia, by skutecznie ograniczyć dostęp do gum nikotynowych (i innych smakowych produktów nikotynowych sprzedawanych w ramach NTZ) dla dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie współpracy z samorządem aptekarskim i głównym inspektorem farmaceutycznym w celu przeprowadzenia akcji edukacyjnej i kontrolnej wśród farmaceutów, mającej na celu wyeliminowanie przypadków sprzedaży preparatów z nikotyną osobom niepełnoletnim?
5. Czy resort rozważa w ślad za projektem ustawy (druk UD213) objęcie gum nikotynowych i pastylek podobnymi restrykcjami jak inne wyroby nikotynowe, w tym:
- weryfikacją wieku kupujących w aptekach i online,
- zakazem sprzedaży osobom niepełnoletnim,
- zakazem sprzedaży jednostkowej (na listki),
- ograniczeniem dostępnych smaków gum nikotynowych wyłącznie do neutralnego lub tytoniowego?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Marek Kos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4605 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.51.2025.WK
Warszawa, 30 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 10879 z dnia 11 lipca 2025 r. złożonej przez Poseł na Sejm
RP – Panią Małgorzatę Niemczyk w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do
gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach, Minister Zdrowia przedstawia następujące
stanowisko.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że produkty zawierające nikotynę, w tym gumy
nikotynowe dostępne w aptekach, są produktami leczniczymi przeznaczonymi do
nikotynowej terapii zastępczej, stosowanej u osób dorosłych jako wsparcie w rzucaniu
palenia tytoniu. Zasady ich wprowadzania do obrotu oraz dystrybucji regulowane są
przepisami Prawa farmaceutycznego, a same produkty – podobnie jak inne leki – objęte są
nadzorem nad obrotem sprawowanym przez właściwe organy Państwowej Inspekcji
Farmaceutycznej.
Minister Zdrowia nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych w zakresie zmiany zasad
dostępu do nikotyny w formie produktów leczniczych. Nadzór nad produktami z
nicotinum
realizowany jest m.in. poprzez analizę danych pochodzących ze Zintegrowanego Systemu
Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL), który umożliwia pozyskiwanie
informacji dotyczących obrotu produktami leczniczymi z
nicotinum, w tym ustalenie liczby
opakowań wydanych/sprzedanych pacjentom przez poszczególne jednostki (apteki
ogólnodostępne czy punkty apteczne).
System ten nie gromadzi jednak danych osobowych pacjentów, w tym informacji o ich
wieku, co uniemożliwia określenie, czy produkty zostały wydane osobom niepełnoletnim.
Bezpośredni nadzór nad działalnością aptek, w tym uprawnienia do przeprowadzania
kontroli w przedmiotowym zakresie, należy do kompetencji wojewódzkich inspektoratów
farmaceutycznych.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Następnie należy wskazać, że obecnie w Ministerstwie Zdrowia procedowany jest projekt
ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i
wyrobów tytoniowych (UD213), mający na celu m.in wprowadzenie zakazu sprzedaży
jednorazowych elektronicznych papierosów, innych wyrobów nikotynowych oraz
aromatyzowanych woreczków nikotynowych.
Aktualnie na rynku dostępne są wyroby z nikotyną, które nie zostały objęte przepisami
dyrektywy 2014/40/UE, np. gumy, tabletki, spray do nosa i ust oraz napoje z nikotyną.
Wyroby nikotynowe, nieobjęte przepisami dyrektywy 2014/40/UE, powinny być
wprowadzane do sprzedaży jedynie w reżimie farmaceutycznym, poprzedzonym
pozytywnym procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej, charakteryzującej ich
właściwości farmakodynamiczne, farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność
i bezpieczeństwo stosowania. Aktualnie istnieją wystarczające możliwości terapeutyczne,
pomagające złagodzić lub wyeliminować fizjologiczne i psychiczne skutki przerwania
(zaprzestania) palenia tytoniu. Obecnie produkty o udowodnionej skuteczności
terapeutycznej, pomagające w wychodzeniu z nałogu palenia wyrobów tytoniowych, są
sprzedawane z przeznaczeniem do tzw. „nikotynowej terapii zastępczej”.
Ponadto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sprzedaż produktów leczniczych
stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów tytoniowych (np. gum do żucia, tabletek
do ssania, aerozolu do stosowania w jamie ustnej) wymaga uzyskania pozwolenia Prezesa
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych.
Minister Zdrowia na bieżąco monitoruje sytuację na rynku obrotu produktami leczniczymi,
analizując dane pochodzące z organów nadzoru, instytucji eksperckich oraz innych źródeł
informacji, w tym zgłoszeń od pacjentów i przedstawicieli zawodów medycznych. W
przypadku zidentyfikowania istotnych zagrożeń dla zdrowia publicznego, możliwe jest
podjęcie inicjatyw edukacyjnych, a także legislacyjnych zmierzających do ograniczenia skali
zjawiska, usunięcia jego przyczyn lub dostosowania przepisów krajowych do zmieniających
się realiów społecznych i rynkowych.
Należy jednak podkreślić, że wszelkie działania podejmowane na poziomie krajowym muszą
pozostawać w zgodzie z obowiązującym prawem Unii Europejskiej, w szczególności z
przepisami dyrektywy 2001/83/WE, która określa jednolite ramy prawne dotyczące m.in.
obrotu produktami leczniczych dla wszystkich państw członkowskich.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.51.2025.WK
Warszawa, 30 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 10879 z dnia 11 lipca 2025 r. złożonej przez Poseł na Sejm
RP – Panią Małgorzatę Niemczyk w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do
gum nikotynowych sprzedawanych w aptekach, Minister Zdrowia przedstawia następujące
stanowisko.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że produkty zawierające nikotynę, w tym gumy
nikotynowe dostępne w aptekach, są produktami leczniczymi przeznaczonymi do
nikotynowej terapii zastępczej, stosowanej u osób dorosłych jako wsparcie w rzucaniu
palenia tytoniu. Zasady ich wprowadzania do obrotu oraz dystrybucji regulowane są
przepisami Prawa farmaceutycznego, a same produkty – podobnie jak inne leki – objęte są
nadzorem nad obrotem sprawowanym przez właściwe organy Państwowej Inspekcji
Farmaceutycznej.
Minister Zdrowia nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych w zakresie zmiany zasad
dostępu do nikotyny w formie produktów leczniczych. Nadzór nad produktami z
nicotinum
realizowany jest m.in. poprzez analizę danych pochodzących ze Zintegrowanego Systemu
Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL), który umożliwia pozyskiwanie
informacji dotyczących obrotu produktami leczniczymi z
nicotinum, w tym ustalenie liczby
opakowań wydanych/sprzedanych pacjentom przez poszczególne jednostki (apteki
ogólnodostępne czy punkty apteczne).
System ten nie gromadzi jednak danych osobowych pacjentów, w tym informacji o ich
wieku, co uniemożliwia określenie, czy produkty zostały wydane osobom niepełnoletnim.
Bezpośredni nadzór nad działalnością aptek, w tym uprawnienia do przeprowadzania
kontroli w przedmiotowym zakresie, należy do kompetencji wojewódzkich inspektoratów
farmaceutycznych.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Następnie należy wskazać, że obecnie w Ministerstwie Zdrowia procedowany jest projekt
ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i
wyrobów tytoniowych (UD213), mający na celu m.in wprowadzenie zakazu sprzedaży
jednorazowych elektronicznych papierosów, innych wyrobów nikotynowych oraz
aromatyzowanych woreczków nikotynowych.
Aktualnie na rynku dostępne są wyroby z nikotyną, które nie zostały objęte przepisami
dyrektywy 2014/40/UE, np. gumy, tabletki, spray do nosa i ust oraz napoje z nikotyną.
Wyroby nikotynowe, nieobjęte przepisami dyrektywy 2014/40/UE, powinny być
wprowadzane do sprzedaży jedynie w reżimie farmaceutycznym, poprzedzonym
pozytywnym procesem oceny dokumentacji rejestracyjnej, charakteryzującej ich
właściwości farmakodynamiczne, farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność
i bezpieczeństwo stosowania. Aktualnie istnieją wystarczające możliwości terapeutyczne,
pomagające złagodzić lub wyeliminować fizjologiczne i psychiczne skutki przerwania
(zaprzestania) palenia tytoniu. Obecnie produkty o udowodnionej skuteczności
terapeutycznej, pomagające w wychodzeniu z nałogu palenia wyrobów tytoniowych, są
sprzedawane z przeznaczeniem do tzw. „nikotynowej terapii zastępczej”.
Ponadto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sprzedaż produktów leczniczych
stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów tytoniowych (np. gum do żucia, tabletek
do ssania, aerozolu do stosowania w jamie ustnej) wymaga uzyskania pozwolenia Prezesa
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych.
Minister Zdrowia na bieżąco monitoruje sytuację na rynku obrotu produktami leczniczymi,
analizując dane pochodzące z organów nadzoru, instytucji eksperckich oraz innych źródeł
informacji, w tym zgłoszeń od pacjentów i przedstawicieli zawodów medycznych. W
przypadku zidentyfikowania istotnych zagrożeń dla zdrowia publicznego, możliwe jest
podjęcie inicjatyw edukacyjnych, a także legislacyjnych zmierzających do ograniczenia skali
zjawiska, usunięcia jego przyczyn lub dostosowania przepisów krajowych do zmieniających
się realiów społecznych i rynkowych.
Należy jednak podkreślić, że wszelkie działania podejmowane na poziomie krajowym muszą
pozostawać w zgodzie z obowiązującym prawem Unii Europejskiej, w szczególności z
przepisami dyrektywy 2001/83/WE, która określa jednolite ramy prawne dotyczące m.in.
obrotu produktami leczniczych dla wszystkich państw członkowskich.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --