Interpelacja w sprawie instalacji paneli służących do wytwarzania energii elektrycznej nad uprawianymi roślinami lub pomiędzy nimi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10866
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie instalacji paneli służących do wytwarzania energii elektrycznej nad uprawianymi roślinami lub pomiędzy nimi
Zgłaszający: Mirosław Maliszewski
Data wpływu: 09-07-2025
W wielu krajach Unii Europejskiej rozwija się tzw. agrofotowoltaika (agrowoltaika). System ten polega na instalacji paneli służących do wytwarzania energii elektrycznej nad uprawianymi roślinami lub pomiędzy nimi. Oznacza to, że na danej działce można jednocześnie produkować energię elektryczną na sprzedaż lub na własne potrzeby oraz prowadzić normalną uprawę roślin.
Może to stanowić dodatkowe źródło dochodów dla gospodarstw lub obniżyć koszty energii zużywanej na własne potrzeby. Zainteresowanie takimi systemami wyrażają również polscy rolnicy.
W związku z powszechną niewiedzą na temat warunków prawnych i podatkowych zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Czy polskie prawo dopuszcza montaż paneli fotowoltaicznych nad uprawami rolnymi?
Czy rolnik może z takiej instalacji sprzedawać energię elektryczną lub zużywać ją na własne potrzeby?
Czy musi z tytułu wytwarzania energii płacić dodatkowy podatek ponad podatek rolny, który wynika z prowadzonej działalności rolniczej?
Czy jest możliwość uzyskania dofinansowania do budowy tego typu instalacji?
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15184 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 05 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DRE.oze.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10866 w sprawie instalacji paneli służących do wytwarzania
energii elektrycznej nad uprawianymi roślinami lub pomiędzy nimi
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 10866 z dnia 11 lipca 2025 r. Pana Mirosława
Maliszewskiego Posła na Sejm RP, przedstawiam odpowiedź na pytania zawarte
w interpelacji.
1. Czy polskie prawo dopuszcza montaż paneli fotowoltaicznych nad uprawami
rolnymi?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeżeli wytworzona energia będzie służyła
wyłącznie prowadzonej produkcji rolniczej, moc instalacji nie przekroczy 50 kW i nie
będzie dochodziło do sprzedaży energii - to taką inwestycję należy potraktować jako
rolniczą.
Natomiast instalację produkującą energię, która następnie jest sprzedawana należy
zaliczyć do inwestycji o charakterze produkcyjnym, które mogą być realizowane na
terenach przewidzianych na ten cel w miejscowych planach zagospodarowania
przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu, ich realizacja odbywa się na
podstawie decyzji ustalającej warunki zabudowy. W przypadku inwestycji
produkcyjnych konieczne jest również wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej oraz
poniesienie stosownych opłat za ich wyłączenie.
-- 1 of 7 --
2
Układ paneli fotowoltaicznych montowanych na gruncie zawsze powoduje
ograniczenia w jego normalnym rolniczym użytkowaniu (przeszkody w postaci
wznoszonych konstrukcji, ograniczenia w uprawie części gruntu, itp.). W przypadku
montażu paneli fotowoltaicznych na dużej powierzchni, trudno jest mówić o innej
funkcji użytkowanego danego gruntu, niż wykorzystanie go w całości do prowadzenia
pozarolniczej działalności gospodarczej. Za takim podejściem przemawia również
porównanie potencjalnych przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej oraz
produkcji rolnej możliwej do pozyskania z danej powierzchni gruntu. Z analiz
prowadzonych przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu wynika, że zyski ze
sprzedaży energii elektrycznej mogą być nawet kilkaset razy większe od zysków
z produkcji roślinnej. To pokazuje, że przy jednoczesnym wykorzystaniu gruntów
rolnych (do produkcji energii i rolniczej), biorąc pod uwagę strukturę przychodów,
działalność rolnicza staje się działalnością marginalną.
Należy pamiętać, że ograniczenie rolniczego użytkowania danego gruntu nie wynika
jedynie z faktu jego pokrycia np. panelami fotowoltaicznymi, ale również z utrudnień
w użytkowaniu spowodowanych posadowieniem na gruncie elementów konstrukcji
niezbędnych do montażu poszczególnych paneli. Podobnie sytuacja wygląda jeśli
chodzi o słupy energetyczne służących do przesyłu lub dystrybucji energii
elektrycznej, które są oceniane przez rolników jako utrudnienia w efektywnej uprawie
roślin. Należy jednak pamiętać, że w odróżnieniu od konstrukcji stosowanych
w elektrowniach fotowoltaicznych, słupy energetyczne ograniczają użytkowanie
gruntu w sposób punktowy, a i tak postrzegane są jako istotne utrudnienia
w efektywnym wykorzystaniu całej powierzchni danej działki. Inwestycja polegająca
na montażu paneli fotowoltaicznych nad uprawami rolnymi zmieni dotychczasowy
sposób użytkowania gruntów rolnych, ograniczając prowadzenie na tym terenie
wszystkich możliwych kierunków produkcji rolniczej. Wskazują na to różne publikacje
opisujące zarówno korzyści jak i możliwe zmniejszenia produkcji w zależności od
rodzaju uprawy.
Analizując kwestię przeznaczenia gruntów nie należy zapominać o wciąż dużym
zainteresowaniu wśród rolników pozyskaniem gruntów rolnych do prowadzenia
tradycyjnych upraw rolnych. Dlatego w naszej ocenie gruntami właściwymi do
lokalizacji różnego rodzaju instalacji fotowoltaicznych są grunty zdegradowane, np.
zrekultywowane grunty po wydobyciu surowców lub grunty zdegradowane w wyniku
-- 2 of 7 --
3
skażeń, a także nieużytki oraz wszelkiego rodzaju zadaszenia niepowodujące
ograniczeń dla najcenniejszych gruntów rolnych.
Płatności bezpośrednie
Przepisy w zakresie płatności bezpośrednich nie wykluczają możliwości prowadzenia
upraw na gruntach z panelami fotowoltaicznymi (1)-(4). Jednak z przepisów tych
wynika, że do gruntów, na których znajdują się panele fotowoltaiczne mogą zostać
przyznane płatności bezpośrednie pod warunkiem, że nie utrudniają one znacząco lub
nie wykluczają możliwości jednoczesnego prowadzenia działalności rolniczej na danym
gruncie.
Zgodnie z ww. przepisami, płatności bezpośrednie przyznaje się do każdego
kwalifikującego się hektara, który, co do zasady, obejmuje wszelkie użytki rolne
danego gospodarstwa, wykorzystywane w trakcie roku kalendarzowego, na który
wnioskuje się o wsparcie, do prowadzenia działalności rolniczej lub – w przypadku gdy
te użytki rolne wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej –
w przeważającej mierze wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej.
W polskim Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
(PS WPR) określono, że użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane także do
prowadzenia działalności pozarolniczej mogą być uznawane za kwalifikujące się
hektary pod warunkiem, że są w przeważającym zakresie wykorzystywane do
prowadzenia działalności rolniczej i jednocześnie prowadzenie działalności
pozarolniczej nie koliduje z działalnością rolniczą ze względu na swoją:
1) intensywność (nasilenie wykonywanych czynności związanych z działalnością
pozarolniczą jest mniejsze od działalności rolniczej),
2) charakter (specyfika wykonywanych czynności nie zaburza efektów działalności
rolniczej),
3) okres trwania (czas trwania czynności związanych z działalnością pozarolniczą nie
pokrywa się z działalnością rolniczą, w szczególności w okresie wegetacyjnym),
4) harmonogram (termin wykonywania czynności związanych z działalnością
pozarolniczą nie koliduje z czynnościami związanym z działalnością rolniczą,
np. zabiegami agrotechnicznymi).
Biorąc powyższe pod uwagę należy poinformować, że do gruntów, na których znajdują
się panele fotowoltaiczne mogą zostać przyznane płatności bezpośrednie pod
-- 3 of 7 --
4
warunkiem, że nie utrudniają one znacząco lub nie wykluczają możliwości
jednoczesnego prowadzenia działalności rolniczej na danym gruncie.
Płatności ekologiczne
Przepisy rozporządzenia ekologicznego (5), regulującego przyznawanie płatności
ekologicznych w ramach Interwencji – Rolnictwo ekologiczne PS WPR, przewidują, że
są one przyznawane do powierzchni użytków rolnych, na których jest prowadzona
produkcja ekologiczna zgodnie z zasadami określonymi w przepisach unijnych (6).
Oznacza to konieczność prowadzenia uprawy roślin objętych takim wsparciem
(tj. roślin wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia ekologicznego) oraz
spełniania przez rolników wymogów w ramach interwencji (m.in. obowiązek
wytworzenia produktu ekologicznego oraz odpowiednie przeznaczenie uzyskanego
z upraw zbioru). W związku z powyższym płatności ekologiczne nie są przyznawane
do tych powierzchni, na których nie jest prowadzona produkcja o ww. charakterze
(np. powierzchnia, na której fizycznie znajdują się panele fotowoltaiczne).
Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne
Przepisy rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego zarówno w ramach
PROW 2014-2020 (zobowiązania kontynuacyjne od 2023 r.) (7), jak i w ramach
PS WPR (8) dotyczą realizacji przez rolników w ramach
interwencji/pakietów/wariantów zobowiązań polegających na wykonywaniu na
danym obszarze szczegółowych wymogów sprzyjających różnym elementom
środowiska naturalnego obszarów wiejskich. Wymogi te (np. opóźnione koszenie w
określonych terminach, pozostawianie powierzchni nieskoszonych, zebranie
i usunięcie skoszonej biomasy) w większości przypadków prowadzą do bardziej
ekstensywnego użytkowania, tj. stosowania praktyk rolniczych w okresie 5 lat, które
są przyjazne dla środowiska, co w efekcie wiąże się z poniesieniem kosztów
gospodarowania i utratą części zysków. Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne
stanowią rekompensatę tych utraconych dochodów i dodatkowo poniesionych
kosztów, stanowiąc tym samym zachętę dla rolników do podejmowania dobrowolnego
zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Płatność rolno-środowiskowo-
klimatyczna jest przyznawana rolnikom, którzy realizują szczegółowe wymogi
poszczególnych interwencji/pakietów przez 5 lat zgodnie z planem działalności
rolnośrodowiskowej. Z tego tytułu wyłączenie w danym roku powierzchni gruntu pod
posadowienie paneli fotowoltaicznych (farmy) wiązałoby się, co do zasady,
-- 4 of 7 --
5
z nierealizowaniem określonych wymogów i w efekcie nieprzyznaniem lub
zmniejszeniem płatności przez ARiMR.
2. Czy rolnik może z takiej instalacji sprzedawać energię elektryczną lub zużywać ją
na własne potrzeby?
Rolnik w ramach prowadzonej przez siebie działalności rolniczej może wykorzystywać
energię z instalacji fotowoltaicznej na własne potrzeby w ramach tzw. prosumenckiego
systemu rozliczeń (dotyczy instalacji OZE o mocy do 50 kW). W przypadku sprzedaży
energii elektrycznej wytworzonej w instalacji fotowoltaicznej, za każdym razem będzie
to prowadzenie działalności gospodarczej regulowanej w rozumieniu ustawy - Prawo
przedsiębiorców i wymagało wpisu do rejestru wytwórców wykonujących działalność
gospodarczą w zakresie małych instalacji lub uzyskania koncesji.
3. Czy musi z tytułu wytwarzania energii płacić dodatkowy podatek ponad podatek
rolny, który wynika z prowadzonej działalności rolniczej?
W przypadku instalacji, w których wytworzona energia nie będzie służyła wyłącznie
prowadzonej produkcji rolniczej i będzie służyła prowadzeniu pozarolniczej
działalności gospodarczej, grunty pod taką instalacją co do zasady tracą swoje rolnicze
przeznaczenie. W myśl przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,
opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy,
z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (rozumianej jako
pozarolnicza działalność gospodarcza).
Przychody uzyskiwane z pozarolniczej działalności gospodarczej podlegają
opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
4. Czy jest możliwość uzyskania dofinansowania dla budowy tego typu instalacji?
Wsparcie inwestycyjne dla instalacji fotowoltaicznych (bez względu na sposób ich
montażu na gruncie) można uzyskać m.in. w następujących programach:
1) Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – interwencja
I.10.2 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy
efektywności energetycznej” – instalacje o mocy do 50 kW realizowane przez
rolników,
2) Energia dla wsi – instalacje o mocy od 50 kW do 1 MW realizowane przez
rolników,
-- 5 of 7 --
6
3) Fundusze europejskie dla regionów (wojewódzkie) – brak limitów mocy
zainstalowanej, rodzaj beneficjenta w zależności od danego programu,
4) Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
(FEnIKS) – instalacje fotowoltaiczne o mocy powyżej 0,5 MW realizowane
m.in. przez przedsiębiorców.
Przekazując powyższe informacje chciałbym podkreślić, że możliwość jednoczesnego
wykorzystywania gruntów zarówno pod instalacje fotowoltaiczne, jak i do
prowadzenia produkcji rolnej była przez resort wielokrotnie analizowana.
W szczególności brano pod uwagę ustawowe zadania Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi, w tym dotyczące ochrony gruntów rolnych i zapewnienia bezpieczeństwa
żywnościowego, a także uwarunkowania ekonomiczne związane z realizacją
i funkcjonowaniem tego rodzaju instalacji fotowoltaicznych. Na podstawie dotychczas
zabranych informacji nie da się stwierdzić, aby montowanie paneli fotowoltaicznych
nad uprawami rolnymi stanowiło rozwiązanie, które pozwoli na dalszy rozwój
rolnictwa w Polsce. Tego rodzaju inwestycje z reguły charakteryzują się wyższymi
kosztami inwestycyjnymi oraz ze względu na zastosowane konstrukcje mogą mieć
mniejszą produktywność energii w porównaniu z instalacjami posadowionymi przy
gruncie. Dlatego to zagadnienie wymaga szczegółowej analizy z punktu widzenia
zapewnienia opłacalności tego rodzaju rozwiązań, zwłaszcza w sytuacji pojawiających
się okresowych nadpodaży energii elektrycznej na rynku oraz konieczności
wprowadzania przez operatorów sieci tzw. nierynkowego redysponowania
generowanej mocy. Ponadto bardzo ważny jest odpowiedni dobór rodzaju upraw do
zacienienia oraz zmienianych stosunków wodnych. Należy również pamiętać, że
instalacje fotowoltaiczne jako urządzenia wytwarzające energię elektryczną,
jednocześnie generują określoną ilość ciepła, która jest oddawana do atmosfery i może
mieć wpływ na tworzony mikroklimat. Te wszystkie uwarunkowania powodują
złożoność tego zagadnienia oraz konieczność podejmowania decyzji dostosowanych
do indywidualnych potrzeb.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 7 --
7
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia
2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów
strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej
polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego
Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na
rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia
(UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U. L 435 z 6.12.2021, str. 1, z późn.
zm.),
(2) Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej
na lata 2023– 2027 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1741, z późn. zm.),
(3) Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się
hektary (Dz. U. poz. 477, z późn. zm.),
(4) Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-polityki-
rolnej-na-lata-2023-27
(5) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i
wypłaty płatności ekologicznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 791 z późn. zm.),
(6) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja
2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych
i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz. Urz. UE L 150
z 14.06.2018, str. 1, z późn. zm.),
(7) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415,
z późn. zm.),
(8) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania
i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz. U. poz. 734,
z późn. zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --