Interpelacja w sprawie zasad rozliczania prosumentów energii elektrycznej w systemie net-billingu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10848
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zasad rozliczania prosumentów energii elektrycznej w systemie net-billingu
Zgłaszający: Jerzy Polaczek, Piotr Król, Grzegorz Gaża, Andrzej Gawron, Marek Wesoły, Robert Warwas
Data wpływu: 09-07-2025
Szanowna Pani Minister!
Od 2022 roku w Polsce obowiązuje system rozliczania prosumentów energii elektrycznej oparty na net-billingu. Zakłada on sprzedaż nadwyżek energii po cenie rynkowej i zakup energii na potrzeby własne po cenie detalicznej, przy uwzględnieniu rozliczeń na indywidualnym koncie prosumenckim.
System ten ma umożliwiać dalszy rozwój energetyki prosumenckiej, zapewniając jednocześnie sprawiedliwe zasady rozliczeń wobec sieci elektroenergetycznej i operatorów.
Tymczasem aktualnie z całego kraju napływają głosy wskazujące na głębokie rozczarowanie użytkowników przydomowych instalacji fotowoltaicznych:
prosumentom zdarza się oddać do sieci więcej energii, niż z niej pobiorą, a mimo to ich rachunki są wysokie – sięgające kilku tysięcy złotych rocznie,
wyprodukowana nadwyżka wyceniana jest znacznie poniżej cen energii kupowanej, a system opłat stałych i dystrybucyjnych dodatkowo obciąża prosumentów,
wielu inwestorów indywidualnych czuje się wprowadzonych w błąd co do opłacalności inwestycji, deklarowanej wcześniej jako „szybko zwracająca się” lub wręcz darmowa energia po kilku latach,
narastają wątpliwości co do przejrzystości i przewidywalności zasad rozliczania wartości energii oddanej i pobranej w różnych okresach rozliczeniowych,
obecny system zniechęca do inwestycji w OZE przez osoby prywatne, co może zahamować rozwój energetyki rozproszonej, ważnej z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa.
Obecna sytuacja wydaje się więc wymagać pilnej systemowej refleksji i ewentualnej korekty mechanizmu rozliczeń, w taki sposób aby:
uniknąć nieuczciwego lub nieprzewidywalnego przerzucania kosztów na prosumentów,
zapewnić rzeczywistą opłacalność inwestycji w przydomową fotowoltanikę,
zachować zaufanie społeczne do państwowych programów wsparcia i transformacji energetycznej.
W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega problem nieproporcjonalnie wysokich rachunków za energię u prosumentów w systemie net-billingu mimo znaczącej nadprodukcji energii oddawanej do sieci?
Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć w celu przeanalizowania skali problemu na podstawie danych operatorów sieci dystrybucyjnych?
Czy prowadzone są prace nad zmianą modelu rozliczeń, tak aby lepiej zbilansować interesy prosumentów, operatorów systemu elektroenergetycznego i ogółu odbiorców?
Czy planowane są programy edukacyjne lub informacyjne, które w transparentny sposób będą pokazywać rzeczywiste koszty i opłacalność inwestycji w mikroinstalacje OZE w obecnym systemie prawnym?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie regulacji zapewniających minimalną cenę odkupu energii lub inny mechanizm stabilizujący warunki ekonomiczne dla prosumentów?
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8983 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Miłosz Motyka
DOZE-I.050.7.2025.AJ
3898193.15650814.12567590
Warszawa, 23-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT10848 z 14 lipca 2025 r. Pana Posła Jerzego
Polaczka oraz grupy Posłów w sprawie zasad rozliczania prosumentów energii elektrycznej
w systemie net-billingu, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega problem nieproporcjonalnie
wysokich rachunków za energię u prosumentów w systemie net-billingu mimo
znaczącej nadprodukcji energii oddawanej do sieci?
Zjawisko godzinowo zróżnicowanych cen sprzedaży i zakupu energii u prosumentów
działających w systemie net-billingu może występować właśnie z powodu znaczącej
nadprodukcji energii oddawanej do sieci. Zjawisko to często wynika z przewymiarowania
instalacji fotowoltaicznych oraz zbyt niskiego poziomu autokonsumpcji energii wytworzonej
w mikroinstalacji.
Zgodnie z definicją prosument energii odnawialnej to odbiorca końcowy, który wytwarza
energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w
mikroinstalacji. W tym kontekście obecny system rozliczeń (tzw. net-billing) stanowi
korzystne rozwiązanie pod warunkiem, że instalacja jest odpowiednio dobrana do potrzeb
gospodarstwa domowego, a wyprodukowana energia w jak największym stopniu zużywana
na miejscu.
W celu zwiększenia opłacalności inwestycji w mikroinstalację fotowoltaiczną prosument
może gromadzić wyprodukowane nadwyżki energii np. w magazynie energii elektrycznej,
tak aby uniknąć wprowadzania tej energii do sieci elektroenergetycznej w okresach
szczytowej podaży, gdy jej cena jest najniższa. Rekomendowane jest również maksymalne
wykorzystywanie produkowanej energii elektrycznej w momencie jej produkcji, w tym
z wykorzystaniem dostępnych funkcji opóźnionego startu w wielu urządzeniach
gospodarstwa domowego czy sterowaniem większą ilością urządzeń w oparciu
o dedykowane systemy zarządzania energią. System rozliczeń zachęca więc do częściowego
przesunięcia zapotrzebowania na energię na tzw. godziny poza szczytem (czyli godziny
poranne oraz popołudniowe i wieczorne) lub gromadzenia wyprodukowanych nadwyżek w
magazynie energii lub ciepła , tak aby uniknąć wprowadzania do sieci wytwarzanej energii
w południe, gdy jej cena jest najniższa. Zgromadzoną w magazynie energię prosument może
wykorzystać w czasie, gdy instalacja nie produkuje energii, unikając w ten sposób jej
kupowania od sprzedawcy. Takie postępowanie istotnie podniesie opłacalność systemu
rozliczeń net-billing.
-- 1 of 3 --
2. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć w celu przeanalizowania skali problemu
na podstawie danych operatorów sieci dystrybucyjnych?
W celu lepszego zrozumienia funkcjonowania systemu net-billing oraz oceny rzeczywistej
skali problemów zgłaszanych przez prosumentów, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
współpracuje z operatorami systemów dystrybucyjnych, W przypadku wystąpienia
istotnych problemów lub nieprawidłowości w funkcjonowaniu mikroinstalacji lub systemu
net-billing, operatorzy przekazują stosowne sygnały i informacje do Ministerstwa.
Informacje te są analizowane i mogą stanowić podstawę do wypracowania rozwiązań
regulacyjnych lub rekomendacji systemowych.
W tym kontekście w celu zwiększenia opłacalności rozliczeń w systemie net-billing, w
ustawie z dnia 27 listopada 2024 roku o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii i
niektórych innych ustaw (Dz. U. 2024 poz. 1847), poprawiono w następujący sposób
warunki rozliczeń (ustawa obowiązuje od 28 grudnia 2024 roku):
i. Prosumenci, którzy rozpoczęli wytwarzanie energii przed 1 lipca 2024 roku, mogą
nadal rozliczać się według rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej (RCEm).
Oznacza to, że ich rozliczenia będą oparte na stałej średniej cenie obowiązującej w
danym miesiącu, co zapewnia większą przewidywalność finansową i stabilność
kosztów zakupu energii. Jeśli prosument nie podejmie dodatkowych działań,
pozostanie przy dotychczasowym sposobie rozliczeń, a zwrot nadpłaty za energię
elektryczną wprowadzoną do sieci wyniesie maksymalnie 20% wartości tej energii
w danym miesiącu kalendarzowym.
ii. Z kolei prosumenci aktywnie działający na rynku mogą, składając oświadczenie do
swojego sprzedawcy energii, przejść na rozliczenie w oparciu o rynkową cenę
energii elektrycznej (RCE) obowiązującą w okresach rozliczenia niezbilansowania
(tzw. rozliczenie godzinowe). W tym przypadku zwrot niewykorzystanych środków
za wprowadzoną do sieci energię wzrośnie do 30%.
iii. Dodatkowo, nowelizacja wprowadza zwiększenie wartości depozytu
prosumenckiego o współczynnik korekcyjny 1,23, co przekłada się na przypisanie
tej wartości do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym.
W efekcie poprawia się opłacalność rozliczeń w systemie net-billing, dzięki
zmniejszeniu różnicy między rynkową ceną energii dla prosumenta a oferowaną
stawką taryfową operatora.
Wprowadzenie współczynnika 1,23 dla depozytu prosumenckiego ma na celu częściową
rekompensatę kosztów ponoszonych przez prosumentów rozliczanych po cenach
godzinowych, którzy sprzedają energię w czasie niskich cen, a kupują po stawkach
oferowanych przez przedsiębiorstwa energetyczne. Współczynnik ten stanowi element
wsparcia w obecnym systemie i jest jednym z narzędzi łagodzenia różnic w opłacalności
między mechanizmami rozliczeń.
3. Czy prowadzone są prace nad zmianą modelu rozliczeń, tak aby lepiej zbilansować
interesy prosumentów, operatorów systemu elektroenergetycznego i ogółu
odbiorców?
Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne nad zmianą samego modelu rozliczeń
prosumentów z systemu wartościowego (net-billing) na inny, np. ilościowy, ponieważ
obowiązujące przepisy prawa unijnego uniemożliwiają takie działania.
Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia
2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (tzw. dyrektywa
RED II), państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia, że prosumenci
-- 2 of 3 --
odnawialnych źródeł energii będą rozliczani wartościowo, tj. na podstawie rynkowych cen
energii elektrycznej. Oznacza to, że prosumenci otrzymują wynagrodzenie za energię
wprowadzoną do sieci w wysokości odpowiadającej aktualnym cenom rynkowym.
4. Czy planowane są programy edukacyjne lub informacyjne, które w transparentny
sposób będą pokazywać rzeczywiste koszty i opłacalność inwestycji w mikroinstalacje
OZE w obecnym systemie prawnym?
Tak, Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje aktywne działania informacyjne i
edukacyjne w tym zakresie. Szczegółowe informacje dotyczące systemu net-billing, w tym
zasad rozliczeń oraz opłacalności inwestycji w mikroinstalacje OZE, są dostępne na
dedykowanej stronie internetowej: prosument.gov.pl.
Ponadto Ministerstwo rozpoczęło kampanię informacyjną poświęconą efektywnemu
wykorzystaniu mikroinstalacji w systemie net-billing. Celem kampanii jest zwiększenie
świadomości prosumentów w zakresie optymalnego zarządzania energią wytwarzaną na
potrzeby własne w szczególności poprzez maksymalizację autokonsumpcji, co wprost
przekłada się na wyższą opłacalność inwestycji.
W ramach kampanii przekazywane są praktyczne wskazówki dotyczące m.in. współpracy
instalacji fotowoltaicznych z pompami ciepła, dostosowania pracy urządzeń elektrycznych
do godzin największej produkcji energii oraz dostępnych rozwiązań technicznych i
programów wsparcia. Informacje te są upowszechniane za pośrednictwem strony
internetowej Ministerstwa, mediów społecznościowych oraz dedykowanych materiałów
edukacyjnych skierowanych do obecnych i przyszłych prosumentów.
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie regulacji zapewniających minimalną cenę
odkupu energii lub inny mechanizm stabilizujący warunki ekonomiczne dla
prosumentów?
Mając na uwadze powyższe, warto podkreślić, że system net-billingu może być opłacalny
dla prosumentów zwłaszcza w przypadku odpowiedniego doboru mocy mikroinstalacji do
zapotrzebowania gospodarstwa domowego oraz zwiększenia poziomu autokonsumpcji
wytworzonej energii. Zastosowanie magazynów energii elektrycznej lub magazynów ciepła
(w tym dla wody użytkowej) może dodatkowo poprawić warunki ekonomiczne inwestycji,
ograniczając straty wynikające z wprowadzania energii do sieci w okresach niskich cen.
Obecnie jednak wprowadzenie sztywnej minimalnej ceny odkupu energii nie jest możliwe
wprost, z uwagi na unijne przepisy nakazujące odzwierciedlanie cen rynkowych w
rozliczeniach prosumentów (zgodnie z dyrektywą RED II). Takie rozwiązanie nie byłoby
także optymalne dla aktywizacji odbiorców działający na dynamicznym rynku energii.
Z wyrazami szacunku
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --