tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 30 lipca 2025 r.
znak sprawy: DRP-VIII.054.3.2025.MK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10826 Pani Poseł Anny Schmidt
w sprawie zwiększenia środków na wsparcie samorządów przygranicznych
w związku z kryzysem migracyjnym na granicy z Ukrainą
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje w zakresie
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR).
1. Czy Ministerstwo planuje zwiększenie krajowych środków finansowych
przeznaczonych na wsparcie samorządów przygranicznych, które zmagają
się z konsekwencjami kryzysu migracyjnego? Czy rozważane jest
rozszerzenie zakresu istniejących programów pomocowych lub
uruchomienie nowych inicjatyw, które uwzględnią aktualne potrzeby tych
regionów?
Przedłużające się działania wojenne w Ukrainie i ich narastające w ostatnich
miesiącach negatywne oddziaływanie gospodarcze, szczególnie związane ze sferą
rolnictwa, transportu i handlu, wymagały korekty podejścia do wsparcia
rozwojowego na obszarach przygranicznych. 25 marca 2024 r. Rada Ministrów
przyjęła uchwałę nr 19 zmieniającą uchwałę nr 182 Rady Ministrów z dnia
6 października 2023 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod
nazwą „Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata
2023-2030” (M.P. poz. 235, z późn. zmianami), w następstwie czego
wprowadzony został program wieloletni pod nazwą „Rządowy program rozwoju
północno-wschodnich obszarów przygranicznych na lata 2024–2030” (dalej:
Program).

-- 1 of 6 --

2
Program obejmuje swoim zasięgiem pas 21 przygranicznych powiatów
i wchodzących w ich skład gmin oraz 4 miasta na prawach powiatu, znajdujące
się w bliskiej odległości od granicy. Wnioskodawcą i beneficjentem w ramach
Programu mogą być jednostki samorządu terytorialnego (JST), czyli powiaty oraz
poszczególne gminy je tworzące, położone na obszarze objętym Programem.
Źródłem finansowania realizacji Programu są dotacje z rezerwy celowej budżetu
państwa w łącznej wysokości 500 mln złotych, z czego każde z 4 ww.
województw otrzyma po 125 mln złotych. W sumie na lata 2024-2030 na
dofinansowanie działań z zakresu polityki rozwoju JST północno-wschodnich
obszarów przygranicznych przypadnie co najmniej 625 mln złotych włącznie
z wkładem własnym JST. Dysponentem pieniędzy do którego składane są wnioski
o dotacje jest właściwy miejscowo wojewoda.
W Programie wyznaczono cztery podstawowe działania do objęcia wsparciem:
 Działanie 1. Poprawa infrastruktury drogowej oraz infrastruktury
towarzyszącej i poprawa bezpieczeństwa drogowego;
 Działanie 2. Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska
naturalnego;
 Działanie 3. Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki
w oparciu o endogeniczne potencjały;
 Działanie 4. Działania służące poprawie stanu infrastruktury edukacyjnej,
zdrowotnej i społecznej w celu zwiększenia dostępności lub jakości usług
publicznych.
Program jest obecnie w drugim roku realizacji. Ewentualne decyzje odnośnie jego
kontynuacji po roku 2030 będą zapadały w końcowym okresie jego wdrażania.
2. Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu wsparcia samorządów
przygranicznych w absorpcji środków unijnych przeznaczonych na
zarządzanie kryzysami migracyjnymi? Czy istnieją plany dotyczące
uproszczenia procedur aplikacyjnych lub zwiększenia dostępności
funduszy europejskich dla tych jednostek samorządu terytorialnego?
Wsparcie dla regionów przygranicznych, zwłaszcza tych sąsiadujących z Rosją
i Białorusią, jest w dużej mierze determinowane przez narastające w ostatnich
latach zagrożenia geopolityczne i hybrydowe. W odpowiedzi na
instrumentalizację migracji, prowokacje militarne i ogólną niestabilność
wywołaną polityką ww. państw, Unia Europejska (UE) i Polska znacząco
wzmacniają mechanizmy wsparcia w ramach polityki spójności.
W dniu 1 kwietnia br. w ramach przeglądu śródokresowego programów polityki
spójności na lata 2021-2027 Komisja Europejska (KE) przedstawiła propozycję
mającą na celu zwiększenie elastyczności i dostosowanie polityki spójności
do nowych wyzwań, z jakimi obecnie mierzą się państwa członkowskie i UE.
Proponowane zmiany dotyczą Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, a także
Europejskiego Funduszu Społecznego+.

-- 2 of 6 --

3
Propozycja KE została przedstawiona w trakcie sprawowania przez Polskę
przewodnictwa w Radzie UE. Mając świadomość istotnego znaczenia
zaproponowanych rozwiązań Prezydencja Polska niezwłocznie przystąpiła
do prac nad tą nowelizacją, co umożliwiło przyjęcie mandatu Rady w ciągu 2,5
miesiąca od daty publikacji. W dniu 18 czerwca br. na posiedzeniu Komitetu
Stałych Przedstawicieli, tzw. COREPERZE, przyjęto mandat Rady ws. zmian
polityki spójności w ramach przeglądu śródokresowego programów polityki
spójności na lata 2021-2027. Pracę nad dalszym procedowaniem zmian w ramach
przeglądu śródokresowego przejęła prezydencja duńska, która wypracowała
porozumienie z Parlamentem Europejskim. W dniu 23 lipca br. podczas
posiedzenia COREPER II rezultat prac wypracowany w ramach trilogu będzie
zatwierdzany przez Radę UE.
Wśród najważniejszych rozwiązań, z których można skorzystać w ramach zmian
wprowadzanych do polityki spójności podczas przeglądu śródokresowego należy
wymienić wsparcie dla nowych priorytetów, w tym związanych ze wzmacnianiem
zdolności obronnych i bezpieczeństwa oraz wprowadzenie zachęt w postaci
m.in.:
 zwiększenia stopy współfinansowania;
 dodatkowych płatności zaliczkowych na poziomie 20 % dla nowych
priorytetów nakierowanych na nowe cele UE;
 wydłużenia terminu kwalifikowalności wydatków do 31 grudnia 2030 r.
dla programów, które przeznaczą na nowe priorytety co najmniej 10 %
swojego budżetu;
 możliwości uzyskania dodatkowych jednorazowych zaliczek w wysokości
1,5 % alokacji programu pod warunkiem przeznaczenia na nowe
priorytety co najmniej 10 % alokacji. Dla programów realizowanych
w regionach graniczących z Rosją, Białorusią czy Ukrainą poziom tej
zaliczki jest znacznie wyższy i wynosi 9,5 %.
Wprowadzenie powyższych zmian powinno uelastycznić wdrażanie programów
polityki spójności na poziomie krajowym i regionalnym, co będzie przekładać się
również na możliwości absorpcyjne samorządów lokalnych korzystających z tych
środków.
Należy także zwrócić uwagę na specjalne działania skierowane
do przedsiębiorców, które przyczyniać się będą zarówno do lokalnego rozwoju
gospodarczego jak i pomocy Ukrainie. MFiPR wspólnie z Bankiem Gospodarstwa
Krajowego (BGK) uruchomił instrument finansowy na rzecz wsparcia
przedsiębiorców biorących udział w odbudowie i modernizacji Ukrainy. Projekt
ma na celu wsparcie polskich firm działających na terenie Polski w realizacji
działań, które wspierają odbudowę potencjału gospodarczego Ukrainy, poprzez
zapewnienie preferencyjnego finansowania w postaci pożyczek dla
przedsiębiorstw zarejestrowanych na terenie Polski. Łączny budżet instrumentu
przeznaczony na pożyczki wynosi 250 mln zł

-- 3 of 6 --

4
Projekt finansowany jest w całości ze środków Zasobów Zwróconych Programu
Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020. Instrument wdrażany jest przez
BGK w formule Funduszu Funduszy, poprzez Partnerów Finansujących.
Wsparcie z instrumentu finansowego będzie udzielane na cele obrotowe
i inwestycyjne. Fundusz to instrument pożyczkowy. Wysokość finansowania
nie może przekroczyć 10 mln zł, okres spłaty pożyczki wynosi do 10 lat, karencja
w spłacie do 12 miesięcy. Pożyczki będą oprocentowane na warunkach
korzystniejszych niż rynkowe (2 %) i będą udzielane w formie pomocy
de minimis, na zasadach i warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE)
2023/2831 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej do pomocy de minimis.
Instrument adresowany jest do przedsiębiorstw z różnych sektorów, które
posiadają doświadczenie, know-how oraz produkty i usługi mogące przyczynić się
do odbudowy potencjału gospodarczego Ukrainy. Finansowanie może przyczynić
się również do wzrostu umiędzynarodowienia polskich firm, ukierunkowanych
np. na eksport lub import do/z Ukrainy. Instrumenty finansowe mogą odgrywać
szczególną rolę ze względu na obecną niestabilną sytuację geopolityczną
i gospodarczą. Projekt jest odpowiedzią na rosnącą potrzebę pomocy polskim
przedsiębiorstwom, które już są obecne w Ukrainie, jak i tym, które planują
ekspansję na ten rynek.
Typy przedsięwzięć, które będą mogły być finansowane z pożyczek:
I. przedsięwzięcia związane z realizacją kontraktów na rzecz podmiotów
z Ukrainy, w tym:
- organizacja transportu, magazynowania i logistyki związanej z dostarczaniem
towarów i usług dla ludności, a także materiałów budowlanych, maszyn,
technologii i innych zasobów potrzebnych do realizacji projektów na Ukrainie;
- rozwój zasobów przedsiębiorstwa niezbędnych do udziału w inwestycjach
związanych z odbudową i rozbudową infrastruktury Ukrainy (m.in. drogowej,
kolejowej, energetycznej, sieci wodociągowej, budownictwa użyteczności
publicznej oraz mieszkaniowego);
- usługi przygotowania studiów wykonalności lub projektów inwestycyjnych
na potrzeby inwestycji realizowanych na terenie Ukrainy;
- finansowanie działań firm z branży medycznej związanych z wytwarzaniem
produktów medycznych, w szczególności protez i opatrunków medycznych, które
będą dostarczane na Ukrainę;
II. przedsięwzięcia związane z importem usług i produktów dostarczanych
przez kontrahentów z Ukrainy;
III. przedsięwzięcia związane z dostarczaniem towarów i usług do firm, które
uczestniczą w odbudowie potencjału gospodarczego Ukrainy.
Szczegóły są opublikowane na stronach internetowych Partnerów Finansujących:

-- 4 of 6 --

5
 Banku Ochrony Środowiska;
 Towarzystwa Inwestycji Społeczno-Ekonomicznych;
 konsorcjum Lubelskiej Fundacji Rozwoju i Biłgorajskiej Agencji Rozwoju
Regionalnego.
Do dnia 16 lipca 2025 r. złożono 50 wniosków na kwotę ponad 244 mln zł.
Zawarto 4 umowy na kwotę 20 mln zł.
Należy także podkreślić, że Polska sukcesywnie inwestuje w rozwój sieci dróg
i linii kolejowych na wschodzie kraju, w tym na południowym wschodzie. Część
inwestycji jest realizowana w partnerstwie z Ukrainą. Dążąc w ten sposób
do zwiększenia roli tej części Polski zarówno w kraju, jak i w Europie poprzez
lepsze wykorzystanie gospodarcze potencjału, jak i dążenie do tworzenia impulsu
rozwojowego, który pozwoli usunąć występujące jeszcze braki infrastrukturalne.
Dzisiejsza sytuacja geopolityczna pokazała wyraźnie jak ważną rolę pełni dobra
sieć dróg i linii kolejowych. Wspierane są m.in. inwestycje transportowe
podwójnego przeznaczenia, tj. takie które mogą być wykorzystane do celów
cywilnych jak i wojskowych. Do kluczowych inwestycji współfinansowanych
ze środków UE należy m.in. budowa odcinków dróg S12, S17 i S19 oraz linii
kolejowej nr 7, która łączy Warszawę z Lublinem, a dalej prowadzi do przejścia
granicznego z Ukrainą w Dorohusku. Inwestycje te współfinansowane są ze
środków Instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) i programu Fundusze Europejskie
na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
Ponadto nadal są dostępne środki dla samorządów oraz MŚP, w ramach działań
infrastrukturalnych im dedykowanych w programie Fundusze Europejskie dla
Polski Wschodniej 2021-2027 (działania adaptujące do zmian klimatu, mobilność
miejska, infrastruktura dróg wojewódzkich). Ponadto, w każdym polskim
województwie samorządy mogą pozyskiwać środki UE z programu regionalnego,
dla którego Instytucją Zarządzającą jest Marszałek Województwa wraz
z Zarządem Województwa.
Perspektywa finansowa 2028-2034
W dniu 16 lipca br. Komisja Europejska przedstawiła propozycję ws. przyszłych
Wieloletnich Ram Finansowych rozpoczynając tym samym proces negocjacji
budżetu UE na lata 2028-2034, który potrwa około dwóch lat. Mimo, że kształt
rozporządzeń będzie ulegał zmianom wskutek trwających negocjacji i rozmów
pomiędzy państwami członkowskimi, Komisją Europejską i Parlamentem
Europejskim, to już teraz jesteśmy w stanie potwierdzić, że wsparcie dla
regionów przygranicznych będzie w kolejnej perspektywie kontynuowane.
W tym miejscu warto też przypomnieć, że w dniach 25-26 czerwca br. w ramach
polskiej prezydencji MFiPR razem z KE zorganizowało Konferencję Wysokiego
Szczebla Regionów Wschodnich UE. W wydarzeniu wzięli udział:
Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Raffaele Fitto, ministrowie
i przedstawiciele ośmiu państw członkowskich położonych przy wschodniej
granicy UE - Estonii, Finlandii, Łotwy, Litwy, Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii,

-- 5 of 6 --

6
a także reprezentanci Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu
Regionów i władz regionalnych. Podczas spotkania KE zapowiedziała utworzenie
Paktu na Rzecz Wschodniej Granicy UE, który ma stanowić średnio
i długoterminowe narzędzie odpowiadające na wyzwania społeczno-gospodarcze
i bezpieczeństwa regionów przygranicznych spowodowanych rosyjską agresją na
Ukrainę oraz napięciami geopolitycznymi z Białorusią. Wskazano, że Pakt będzie
mapą drogową (roadmap) dla skoordynowanej i długofalowej reakcji UE na
potrzeby regionów przygranicznych. Jego przygotowanie ma być procesem
partnerskim, angażującym wszystkie poziomy zarządzania, a wypracowanie jego
głównych założeń planowane jest do końca 2025 r. lub na początku 2026 r.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jacek Karnowski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --