Interpelacja nr 10818
Interpelacja w sprawie możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach wyjątkowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach wyjątkowych
Interpelacja nr 10818
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach wyjątkowych
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 08-07-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego, a także z innych źródeł, dotarły sygnały od opiekunów osób z niepełnosprawnościami, którzy napotykają poważne trudności w zapewnieniu swoim podopiecznym ciągłości rehabilitacji. Ten problem dotyczy szczególnie sytuacji, w których nie udaje się znaleźć rehabilitanta spełniającego wymagany staż pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, określony szczegółowo w obwieszczeniu ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 24 maja 2024 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. W jednej z wielu takich spraw rodzic i opiekun prawny dziecka niepełnosprawnego, które zmaga się z dziecięcym porażeniem mózgowym, padaczką, niedowładem czterokończynowym oraz niepełnosprawnością intelektualną, zgłosił, że od grudnia ubiegłego roku nie może zapewnić dziecku rehabilitanta spełniającego wymogi w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, ponieważ po odejściu dotychczasowej osoby nie można znaleźć nowej, spełniającej rzeczone wymogi w materii doświadczenia/stażu pracy. Dostępni rehabilitanci co prawda posiadają niezbędne kwalifikacje zawodowe, jednak nie mają wymaganego stażu w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Tymczasem rehabilitacja ruchowa jest w przypadku takich dzieci elementem kluczowym dla codziennego funkcjonowania i utrzymania sprawności, a opiekunowie nie są w stanie ponieść wysokich kosztów związanych z zatrudnieniem prywatnego rehabilitanta.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy w szczególnie trudnych przypadkach możliwe byłoby zastosowanie odstępstwa od wymogu zawartego w obwieszczeniu ministra z dnia 24 maja 2024 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, a dotyczącego posiadania stażu pracy z osobami mającymi zaburzenia psychiczne, gdy brak takiego personelu zagraża kontynuacji rehabilitacji osoby potrzebującej?
2. Czy ministerstwo dopuszczałoby procedurę uproszczonego uzyskania zgody na zatrudnienie rehabilitanta bez wymaganego stażu, jeżeli osoba ta posiadałaby odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje, a inne możliwości zostały wyczerpane?
3. Czy rozważane są w przepisach zmiany, które pozwoliłyby samorządom terytorialnym na większą elastyczność w zatrudnianiu specjalistów, tj. bez wymaganego stażu pracy w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, w szczególności na terenach wiejskich i o ograniczonym dostępie do kadr?
Z poważaniem
Interpelacja nr 10818
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach wyjątkowych
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 08-07-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego, a także z innych źródeł, dotarły sygnały od opiekunów osób z niepełnosprawnościami, którzy napotykają poważne trudności w zapewnieniu swoim podopiecznym ciągłości rehabilitacji. Ten problem dotyczy szczególnie sytuacji, w których nie udaje się znaleźć rehabilitanta spełniającego wymagany staż pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, określony szczegółowo w obwieszczeniu ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 24 maja 2024 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. W jednej z wielu takich spraw rodzic i opiekun prawny dziecka niepełnosprawnego, które zmaga się z dziecięcym porażeniem mózgowym, padaczką, niedowładem czterokończynowym oraz niepełnosprawnością intelektualną, zgłosił, że od grudnia ubiegłego roku nie może zapewnić dziecku rehabilitanta spełniającego wymogi w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, ponieważ po odejściu dotychczasowej osoby nie można znaleźć nowej, spełniającej rzeczone wymogi w materii doświadczenia/stażu pracy. Dostępni rehabilitanci co prawda posiadają niezbędne kwalifikacje zawodowe, jednak nie mają wymaganego stażu w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Tymczasem rehabilitacja ruchowa jest w przypadku takich dzieci elementem kluczowym dla codziennego funkcjonowania i utrzymania sprawności, a opiekunowie nie są w stanie ponieść wysokich kosztów związanych z zatrudnieniem prywatnego rehabilitanta.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy w szczególnie trudnych przypadkach możliwe byłoby zastosowanie odstępstwa od wymogu zawartego w obwieszczeniu ministra z dnia 24 maja 2024 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, a dotyczącego posiadania stażu pracy z osobami mającymi zaburzenia psychiczne, gdy brak takiego personelu zagraża kontynuacji rehabilitacji osoby potrzebującej?
2. Czy ministerstwo dopuszczałoby procedurę uproszczonego uzyskania zgody na zatrudnienie rehabilitanta bez wymaganego stażu, jeżeli osoba ta posiadałaby odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje, a inne możliwości zostały wyczerpane?
3. Czy rozważane są w przepisach zmiany, które pozwoliłyby samorządom terytorialnym na większą elastyczność w zatrudnianiu specjalistów, tj. bez wymaganego stażu pracy w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, w szczególności na terenach wiejskich i o ograniczonym dostępie do kadr?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6899 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10818 Pani Posłanki Urszuli Nowogórskiej, w sprawie
możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach
wyjątkowych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie dotyczące specjalistycznych usług opiekuńczych reguluje ustawa z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22
września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Art. 18 pierwszego z tych
aktów wskazuje, że specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO) dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej realizowanym
przez gminę. Całkowity koszt ich świadczenia ponosi budżet państwa.
Gmina może to zadanie realizować samodzielnie, zlecić realizację organizacji pozarządowej
po uprzednim przeprowadzeniu konkursu ofert, podmiotom określonym w art. 25 ust. 1
ustawy o pomocy społecznej, a także kupować te usługi.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ośrodek pomocy społecznej, ustala zakres, okres
i miejsce świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Trzeba podkreślić, że
rekomendacja lekarza dotycząca zalecanej liczby godzin ich świadczenia stanowi dla ośrodka
pomocy społecznej jedynie dodatkową informację i nie zobowiązanie placówki do
przyznania usług w określonym, a nawet jakimkolwiek wymiarze.
Decyzja o pozytywnym lub negatywnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie usług
wydawana jest po zakończeniu postępowania administracyjnego, tj. po przeprowadzeniu
rodzinnego wywiadu środowiskowego i uzyskaniu wszystkich niezbędnych dokumentów
w sprawie, które wskazuje organ decyzję wydający. W przypadku niesatysfakcjonującego ją
rozstrzygnięcia, stronie przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego
(SKO) zgodnie z pouczeniem w niej zawartym. Z kolei na decyzję SKO przysługuje skarga do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 50 ustawy o pomocy społecznej specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi
dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub
niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem
zawodowym.
Dodatkowo, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług
opiekuńczych, specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone są przez osoby posiadające
kwalifikacje do wykonywania zawodu: pracownika socjalnego, psychologa, pedagoga,
logopedy, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki, asystenta osoby niepełnosprawnej,
opiekunki środowiskowej, specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty lub
wykonywania innego zawodu dającego wiedzę i umiejętności pozwalające świadczyć
określone usługi specjalistyczne.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kwestie kwalifikacji do wymienionych zawodów uregulowano w stosownych aktach
prawnych, np. w ustawie o pomocy społecznej, ustawie o zwodzie pielęgniarki i położnej, czy
też ustawie prawo oświatowe, a także w wydanych na ich podstawie rozporządzeniach
wykonawczych. Kwalifikacje osób aplikujących i wykonujących te zawody należy oceniać
w świetle tych przepisów.
Dodatkowo osoby świadczące specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi
muszą posiadać co najmniej półroczny staż w jednej z następujących jednostek:
szpitalu psychiatrycznym;
jednostce organizacyjnej pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
placówce terapii lub placówce oświatowej, do której uczęszczają dzieci z zaburzeniami
rozwoju lub upośledzeniem umysłowym;
ośrodku terapeutyczno-edukacyjno-wychowawczym;
warsztacie terapii zajęciowej;
innej jednostce niż wymienione, świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób
z zaburzeniami psychicznymi1.
Zgodnie z przepisami omawianego rozporządzenia, w uzasadnionych przypadkach
specjalistyczne usługi mogą być świadczone przez osoby, które zdobywają lub podnoszą
wymagane kwalifikacje zawodowe, posiadają co najmniej roczny staż pracy w jednostkach,
o których mowa wyżej i mają zapewnioną możliwość konsultacji z osobami świadczącymi
specjalistyczne usługi, posiadającymi wymagane kwalifikacje.
Należy wyraźnie podkreślić, że świadczenie SUO dla osób z zaburzeniami psychicznymi
wymaga odpowiedniego przygotowania zawodowego jak i stosownego doświadczenia
zawodowego. Nadzór nad zgodnością zatrudnienia pracowników jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej z wymaganymi kwalifikacjami sprawuje wojewoda (art. 22 ustawy
o pomocy społecznej).
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi są szczególnym rodzajem usług
specjalistycznych. Pomoc udzielana jest tu wyróżnionej grupie osób, dlatego też przy
przyznawaniu tej formy wsparcia, ośrodek pomocy społecznej musi posiadać
udokumentowaną wiedzę, że dana osoba się do niej zalicza, a także informacje
o niewystarczającym zaspokojeniu jej potrzeb w ramach innych systemów.
Pragnę tez zwrócić uwagę, że zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia specjalistyczne usługi
opiekuńcze dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi polegają na zapewnieniu im
dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych
przypadkach, jeżeli nie mają one możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa
w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego .
Pomoc społeczna jest instytucją wspomagającą rodzinę w trudnej sytuacji, z którą nie jest
ona w stanie sobie poradzić wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie
może całkowicie zastępować form pomocy świadczonej przez inne podmioty, które
w pierwszej kolejności zobowiązane są do działań na rzecz osób potrzebujących. Innymi
słowy, pomoc społeczna może jedynie uzupełniać świadczenia gwarantowane przez inne
systemy (ochrony zdrowia, edukacji), w ramach swoich możliwości.
1Pod pojęciem „innej jednostki ” należy rozumieć jednostkę, która może świadczyć m.in. specjalistyczne usługi
opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, np. ośrodek pomocy społecznej, CUS, pod warunkiem, że osoba
tam zatrudniona spełnia wymieniony wymóg wymaganego stażu, pod warunkiem bezpośredniej realizacji tych
usług, czy też innej pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, które dają wiedzę o specyfice pracy z tą grupą
osób.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie przewiduje stosowania
odstępstw od wymogów określonych przepisami prawa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10818 Pani Posłanki Urszuli Nowogórskiej, w sprawie
możliwości zastosowania odstępstwa od warunków zatrudnienia rehabilitanta w sytuacjach
wyjątkowych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwestie dotyczące specjalistycznych usług opiekuńczych reguluje ustawa z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22
września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Art. 18 pierwszego z tych
aktów wskazuje, że specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO) dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej realizowanym
przez gminę. Całkowity koszt ich świadczenia ponosi budżet państwa.
Gmina może to zadanie realizować samodzielnie, zlecić realizację organizacji pozarządowej
po uprzednim przeprowadzeniu konkursu ofert, podmiotom określonym w art. 25 ust. 1
ustawy o pomocy społecznej, a także kupować te usługi.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ośrodek pomocy społecznej, ustala zakres, okres
i miejsce świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Trzeba podkreślić, że
rekomendacja lekarza dotycząca zalecanej liczby godzin ich świadczenia stanowi dla ośrodka
pomocy społecznej jedynie dodatkową informację i nie zobowiązanie placówki do
przyznania usług w określonym, a nawet jakimkolwiek wymiarze.
Decyzja o pozytywnym lub negatywnym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie usług
wydawana jest po zakończeniu postępowania administracyjnego, tj. po przeprowadzeniu
rodzinnego wywiadu środowiskowego i uzyskaniu wszystkich niezbędnych dokumentów
w sprawie, które wskazuje organ decyzję wydający. W przypadku niesatysfakcjonującego ją
rozstrzygnięcia, stronie przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego
(SKO) zgodnie z pouczeniem w niej zawartym. Z kolei na decyzję SKO przysługuje skarga do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 50 ustawy o pomocy społecznej specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi
dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub
niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem
zawodowym.
Dodatkowo, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług
opiekuńczych, specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone są przez osoby posiadające
kwalifikacje do wykonywania zawodu: pracownika socjalnego, psychologa, pedagoga,
logopedy, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki, asystenta osoby niepełnosprawnej,
opiekunki środowiskowej, specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty lub
wykonywania innego zawodu dającego wiedzę i umiejętności pozwalające świadczyć
określone usługi specjalistyczne.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kwestie kwalifikacji do wymienionych zawodów uregulowano w stosownych aktach
prawnych, np. w ustawie o pomocy społecznej, ustawie o zwodzie pielęgniarki i położnej, czy
też ustawie prawo oświatowe, a także w wydanych na ich podstawie rozporządzeniach
wykonawczych. Kwalifikacje osób aplikujących i wykonujących te zawody należy oceniać
w świetle tych przepisów.
Dodatkowo osoby świadczące specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi
muszą posiadać co najmniej półroczny staż w jednej z następujących jednostek:
szpitalu psychiatrycznym;
jednostce organizacyjnej pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
placówce terapii lub placówce oświatowej, do której uczęszczają dzieci z zaburzeniami
rozwoju lub upośledzeniem umysłowym;
ośrodku terapeutyczno-edukacyjno-wychowawczym;
warsztacie terapii zajęciowej;
innej jednostce niż wymienione, świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób
z zaburzeniami psychicznymi1.
Zgodnie z przepisami omawianego rozporządzenia, w uzasadnionych przypadkach
specjalistyczne usługi mogą być świadczone przez osoby, które zdobywają lub podnoszą
wymagane kwalifikacje zawodowe, posiadają co najmniej roczny staż pracy w jednostkach,
o których mowa wyżej i mają zapewnioną możliwość konsultacji z osobami świadczącymi
specjalistyczne usługi, posiadającymi wymagane kwalifikacje.
Należy wyraźnie podkreślić, że świadczenie SUO dla osób z zaburzeniami psychicznymi
wymaga odpowiedniego przygotowania zawodowego jak i stosownego doświadczenia
zawodowego. Nadzór nad zgodnością zatrudnienia pracowników jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej z wymaganymi kwalifikacjami sprawuje wojewoda (art. 22 ustawy
o pomocy społecznej).
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi są szczególnym rodzajem usług
specjalistycznych. Pomoc udzielana jest tu wyróżnionej grupie osób, dlatego też przy
przyznawaniu tej formy wsparcia, ośrodek pomocy społecznej musi posiadać
udokumentowaną wiedzę, że dana osoba się do niej zalicza, a także informacje
o niewystarczającym zaspokojeniu jej potrzeb w ramach innych systemów.
Pragnę tez zwrócić uwagę, że zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia specjalistyczne usługi
opiekuńcze dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi polegają na zapewnieniu im
dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych
przypadkach, jeżeli nie mają one możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa
w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego .
Pomoc społeczna jest instytucją wspomagającą rodzinę w trudnej sytuacji, z którą nie jest
ona w stanie sobie poradzić wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie
może całkowicie zastępować form pomocy świadczonej przez inne podmioty, które
w pierwszej kolejności zobowiązane są do działań na rzecz osób potrzebujących. Innymi
słowy, pomoc społeczna może jedynie uzupełniać świadczenia gwarantowane przez inne
systemy (ochrony zdrowia, edukacji), w ramach swoich możliwości.
1Pod pojęciem „innej jednostki ” należy rozumieć jednostkę, która może świadczyć m.in. specjalistyczne usługi
opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, np. ośrodek pomocy społecznej, CUS, pod warunkiem, że osoba
tam zatrudniona spełnia wymieniony wymóg wymaganego stażu, pod warunkiem bezpośredniej realizacji tych
usług, czy też innej pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, które dają wiedzę o specyfice pracy z tą grupą
osób.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie przewiduje stosowania
odstępstw od wymogów określonych przepisami prawa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --