Interpelacja w sprawie narastających braków wykwalifikowanej kadry w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10817
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie narastających braków wykwalifikowanej kadry w Polsce
Zgłaszający: Anna Schmidt
Data wpływu: 08-07-2025
Szanowna Pani Minister,
niedobór wykwalifikowanej kadry stanowi jedno z kluczowych wyzwań dla polskiego rynku pracy w 2025 roku. Według danych Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości aż 45% pracodawców wskazuje jako główny problem rekrutacyjny brak odpowiednio wykwalifikowanych kandydatów. Dodatkowo raport SAP Polska podaje, że 40% menedżerów zauważa problem niewystarczającego transferu wiedzy między pokoleniami, co pogłębia trudności w utrzymaniu ciągłości kompetencji w organizacjach.
Prognozy na 2025 rok wskazują na poważne braki kadrowe w 35 zawodach, w tym m.in. mechaników, kierowców, lekarzy, nauczycieli oraz pracowników branży IT. Dodatkowo sytuację komplikuje malejąca populacja osób w wieku produkcyjnym oraz ograniczenia w polityce migracyjnej, które utrudniają pozyskiwanie wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu przeciwdziałania niedoborowi wykwalifikowanej kadry w Polsce? Czy planowane są programy wsparcia dla pracodawców w zakresie szkoleń i podnoszenia kwalifikacji pracowników, a także inicjatywy promujące kształcenie w zawodach deficytowych?
2. Czy ministerstwo przewiduje zmiany w polityce migracyjnej, które umożliwiłyby łatwiejsze zatrudnianie wykwalifikowanych pracowników z zagranicy w sektorach dotkniętych największymi niedoborami kadrowymi?
Jakie są plany w zakresie ułatwienia procedur uzyskiwania pozwoleń na pracę dla cudzoziemców posiadających pożądane kwalifikacje?
3. Jakie działania są podejmowane w celu poprawy transferu wiedzy między pokoleniami w przedsiębiorstwach? Czy ministerstwo wspiera programy mentorskie lub inne inicjatywy mające na celu zachowanie i przekazywanie kluczowych kompetencji w organizacjach?
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11933 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.336.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10817 Pani Posłanki Anny Schmidt, w sprawie
narastających braków wykwalifikowanej kadry w Polsce, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zapewnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanych pracowników na potrzeby gospodarki
jest zadaniem wymagającym współpracy wielu resortów i jednocześnie wspólną
odpowiedzialnością administracji publicznej, instytucji kształcenia, w tym szkół wyższych,
oraz pracodawców. Do odpowiednich w tym zakresie kompetencji ministra właściwego do
spraw pracy należy wspieranie rozwoju umiejętności osób bezrobotnych i poszukujących
pracy. Coraz liczniej w podnoszeniu kwalifikacji oraz kompetencji zawodowych wspierani są
też ze środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (wydzielona część Funduszu Pracy,
dalej jako „KFS”) pracodawcy i ich pracownicy. KFS cieszy się wśród pracodawców dużą
popularnością, czego najlepszym dowodem są stale wpływające prośby o zwiększenie puli
środków przeznaczonych na działania finansowane z funduszu, których wydatkowanie
kształtuje się zwykle na poziomie 97–98%.
Dzięki KFS wsparcie otrzymuje corocznie około 22-23 tys. pracodawców (przy liczbie
złożonych wniosków sięgającej ponad 30 tys.), a średnio 110 tys. pracowników bierze udział
w szkoleniach. Ponieważ KFS nie jest w stanie zapewnić finansowania wszystkich potrzeb
szkoleniowych pracodawców, środki tego funduszu są w pierwszej kolejności wydatkowane
zgodnie z corocznie wyznaczanymi priorytetami. Wśród od lat ustalanych priorytetów
wydatkowania wskazać należy:
wsparcie rozwoju umiejętności i kwalifikacji w zawodach określonych jako deficytowe
na danym terenie (tj. w powiecie lub w województwie);
wsparcie rozwoju umiejętności i kwalifikacji w związku z zastosowaniem w firmach
nowych procesów, technologii i narzędzi pracy.
Pojawiają się też priorytety związane ze wsparciem kształcenia ustawicznego w obszarach
i branżach kluczowych dla rozwoju powiatu lub województwa wskazanych w dokumentach
strategicznych oraz planach rozwoju tych jednostek administracyjnych samorządu
terytorialnego. Budżet Krajowego Funduszu Szkoleniowego na rok 2025 wynosi ponad
419,6 mln zł.
Zgodnie z art. 32 ust 1 pkt 23 ustawy z dnia 12 maja 2005 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia1 samorząd województwa zobligowany jest sporządzić do 30 kwietnia każdego
roku wykaz zawodów, w których za przygotowanie zawodowe wypłacana może być – po
zasięgnięciu opinii wojewódzkiej rady rynku pracy oraz ogłoszeniu wykazu w wojewódzkim
dzienniku urzędowym - refundacja wynagrodzeń młodocianych pracowników i składek na
ich ubezpieczenie społeczne. Pracodawcy zachęcani są w ten sposób do kształcenia
pracowników młodocianych w zawodach, na które istnieje zapotrzebowanie na rynku pracy.
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 620
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z pomocy udzielanej w tej formie licznie korzystają pracodawcy, w tym rzemieślnicy (również
skupieni przy Zawiązku Rzemiosła Polskiego) prowadzący praktyczną naukę w tzw.
zawodach rzemieślniczych, często unikatowych, ale też coraz częściej poszukiwanych na
rynku pracy.
Środki finansowe przewidziane na wsparcie kształcenia zawodowego corocznie pokrywane
są z Funduszu Pracy. Jego dysponentem jest minister właściwy do spraw pracy, który
wspiera kształcenie zawodowe młodzieży zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 marca
2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia poprzez: refundowanie pracodawcom
wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne młodocianych pracowników,
dofinasowanie kosztów kształcenia, finansowanie kosztów przygotowania
i przeprowadzenia egzaminów.
Dofinansowanie kosztów kształcenia gwarantuje art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.
Prawo oświatowe2. Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę
o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje obecnie w przypadku nauki zawodu
dofinansowanie w wysokości do 10 824 zł.
W przypadku nauki zawodu wskazanego przez ministra właściwego do spraw oświaty
i wychowania w prognozie zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa
branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, kwota dofinansowania kosztów
kształcenia jednego młodocianego pracownika jest wyższa i wynosi do 13 394 zł, przy
okresie kształcenia trwającym 36 miesięcy.
Prognozę ustala się w oparciu o dane Instytutu Badań Edukacyjnych w Warszawie,
opracowane m.in. na podstawie statystyki publicznej, w tym przeprowadzanego przez
Główny Urząd Statystyczny badania zapotrzebowania rynku pracy na absolwentów szkół
prowadzących kształcenie w zawodach szkolnictwa branżowego, a także informacji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych w zakresie ubezpieczeń społecznych i danych systemu informacji
oświatowej. Ustalenie prognozy poprzedza też zasięgnięcie opinii sektorowych rad do spraw
kompetencji i Rady Programowej do spraw kompetencji, a także ministrów właściwych dla
zawodów szkolnictwa branżowego. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania
ogłasza prognozę w drodze obwieszczenia, publikowanego w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do 1 lutego danego roku3.
Informuję, że podstawowe kierunki polityki Rządu w zakresie migracji wyznaczone zostały
w dokumencie „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa
i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030“ (dalej jako: „Strategia”).
Dokument przygotowano w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji
(koordynacja działań związanych z polityką migracyjną państwa należy do właściwości szefa
tego resortu), a przyjęto go uchwałą nr 120 Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r.4
W Strategii uwzględniono, że zachodzące wielu państwach wysokorozwiniętych zmiany
demograficzne powodują kurczenie się zasobów pracy. Przyjmuje ona jednak zasadę –
wynikającą z wcześniejszych doświadczeń innych państw - zgodnie z którą konsekwencjom
tych zmian nie należy przeciwdziałać instrumentami polityki imigracyjnej. Priorytet w tym
zakresie należy przyznać takim narzędziom jak aktywizacja zawodowa grup
defaworyzowanych, wydłużenie czasu aktywności zawodowej bez konieczności
2Dz.U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.;
3Prognoza na 2025 została opublikowana w Dz.U. z 2025 r. poz. 106;
4 "Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo" - strategia migracyjna na lata 2025 - 2030 - Kancelaria Prezesa
Rady Ministrów - Portal Gov.pl (dostęp – 16.07.25);
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podnoszenia wieku emerytalnego, czy modernizacja oraz automatyzacja produkcji
i świadczonych usług.
Jednocześnie Strategia wskazuje na istnienie potrzeby dopuszczania cudzoziemców do
polskiego rynku pracy, pod ściśle określonymi warunkami. Zgodnie z jej postanowieniami
„Polska będzie dopuszczać do polskiego rynku pracy cudzoziemców, tak aby uzupełniać
niedobory na rynku pracy w zawodach deficytowych, tworząc także specjalne regulacje
adresowane do zawodów długotrwale deficytowych. Brak takiego działania wpływałby
negatywnie na konkurencyjność polskiej gospodarki, szczególnie w krótkim okresie, co
z kolei mogłoby prowadzić do przenoszenia produkcji czy usług za granicę”. Jednym
z kluczowych warunków, który powinien być brany pod uwagę w tym zakresie, jest
„posiadanie unikatowych, wysokospecjalistycznych umiejętności lub brak możliwości
znalezienia pracownika o potrzebnych oraz unikatowych umiejętnościach w Polsce”.
W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzone są też prace nad planem
implementacyjnym Strategii. Pozwoli on wdrożyć praktyczne działania poszczególnych
instytucji publicznych, również te realizowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej. Planowane jest m.in. „Opracowanie zasad wykorzystywania obecnego systemu
określania zawodów nadwyżkowych i deficytowych (monitorowanie rynku pracy) dla
realizacji polityki migracyjnej”, a w dalszej perspektywie „wypracowanie nowego modelu
dopuszczania cudzoziemców do polskiego rynku pracy opartego na modelu punktowym.”
Z podejściem obranym w strategii korespondują rozwiązania przyjęte w ustawie z dnia 20
marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na
terytorium Rzeczpospolitej Polskiej5 (dalej jako „ustawa o dopuszczalności”), która weszła
w życie 1 czerwca br.
Głównym celem uchwalenia ustawy o dopuszczalności było zwalczanie nadużyć związanych
z obecnością cudzoziemców na polskim rynku pracy. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez
usprawnienie narzędzi służących przeciwdziałaniu takim nadużyciom (podniesione zostaną
np. kary za naruszenia – art. 84), usprawnienie procedur (m.in. ich cyfryzację – art. 72), czy
podjęcie działań z zakresu aktywizacji zawodowej i integracji społecznej (np. art. 78). Wśród
tych ostatnich przewidziano również kierowane do pracowników cudzoziemskich
o wysokich kwalifikacjach, przede wszystkim dotyczące wsparcia w zakresie szkoleń
językowych pracowników medycznych (art. 82).
Dodatkowo, zgodnie z art. 29 ust. 1 przywołanej ustawy, minister właściwy do spraw pracy -
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki oraz ministrem właściwym do
spraw wewnętrznych i administracji - może określić w drodze rozporządzenia wykaz grup
zawodów, w których występują niedobory kadrowe. Wykaz tworzony jest na podstawie
badań, analiz i ocen dotyczących potrzeb krajowego rynku pracy, w tym na podstawie
prowadzonego przez ministra monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych na
poziomie krajowym we współpracy z wojewódzkimi i powiatowymi urzędami pracy. Ujęcie
zawodu w wykazie skutkuje pierwszeństwem w rozpatrywaniu przez wojewodów wniosków
o zezwolenie na pracę dotyczących cudzoziemców, którzy go wykonują. Aktualnie trwają
prace nad tym rozporządzeniem.
Informuję, że przeprowadzana w 2025 roku reforma rynku pracy i służb zatrudnienia ma
zwiększyć dostęp do instrumentów wsparcia w nabywaniu umiejętności, podnoszeniu
kwalifikacji, przekwalifikowaniu lub aktywizacji osób do tej pory biernych zawodowo i innych
interesariuszy, w tym pracodawców, a także doprowadzić do skrócenia czasu poszukiwania
5 Dz.U. poz. 621;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracy. Pomoże to w perspektywie zniwelować niedobory wykwalifikowanych pracowników
w wielu branżach odczuwających braki kadr i umiejętności. Reforma rynku pracy i służb
zatrudnienia ma też na celu zwiększenie dostępu do instrumentów wsparcia w nabywaniu
umiejętności, podnoszeniu kwalifikacji, przekwalifikowaniu lub aktywizacji osób do tej pory
biernych zawodowo i innych interesariuszy, co w perspektywie pozwoli zniwelować
niedobory wykwalifikowanych pracowników w wielu branżach odczuwających braki kadr
i umiejętności.
Dodatkowe możliwości aktywizacji zawodowej stwarza ponadto realizacja programów
regionalnych. Nowa ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia poszerzyła grupę ich
odbiorców o osoby poszukujące pracy, w tym wszystkie osoby pracujące bez względu na
wiek, oraz przedsiębiorców.
Rzeczony akt wprowadza też regulacje służące zwiększeniu aktywności zawodowej osób
powyżej 50 roku życia i seniorów, a także wsparciu pracodawców decydujących się na ich
zatrudnienie (mogą oni liczyć na dofinansowanie wynagrodzenia każdego z takich
pracowników w wysokości do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie).
Dodatkowo, ustawa przewiduje priorytetowe wsparcie dla osób 50+ w dostępie do form
pomocy takich jak szkolenia czy staże, oferowanych przez urzędy pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --