Interpelacja nr 10798
Interpelacja w sprawie kryteriów podziału rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie kryteriów podziału rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych
Interpelacja nr 10798
do ministra finansów
w sprawie kryteriów podziału rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych
Zgłaszający: Teresa Pamuła, Fryderyk Sylwester Kapinos, Tadeusz Chrzan, Anna Dąbrowska-Banaszek, Marek Kuchciński, Piotr Uruski, Krzysztof Sobolewski, Jan Warzecha, Rafał Weber, Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Katarzyna Sójka, Anna Kwiecień, Elżbieta Duda, Filip Kaczyński, Jarosław Sachajko, Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk, Jarosław Krajewski
Data wpływu: 07-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1684, ze zm.), gminy uzdrowiskowe mogą otrzymywać dodatkowe środki finansowe w ramach rezerwy budżetowej z tytułu realizacji zadań wynikających z ograniczeń i obowiązków związanych ze statusem uzdrowiska. W art. 92 ust. 2 tej ustawy wyraźnie wskazano, że przy podziale rezerwy uwzględnia się obszar, któremu został nadany status uzdrowiska, oraz powierzchnię stref ochrony uzdrowiskowej wydzielonych na obszarze uzdrowiska.
Tymczasem według informacji przekazywanych przez przedstawicieli Ministerstwa Finansów, w planowanym podziale środków z tej rezerwy na 2025 rok, kluczowym (a zarazem jedynym) kryterium mającym wpływać na wysokość przyznawanych kwot ma być wyłącznie powierzchnia strefy A ochrony uzdrowiskowej, z całkowitym pominięciem stref B i C.
Należy przypomnieć, że zarówno strefa B, jak i strefa C, mimo że zawierają mniej restrykcyjne ograniczenia niż strefa A, również podlegają szczegółowej ochronie na mocy przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1301, ze zm.). Przykładowo, zgodnie z art. 38a tej ustawy, w strefach B i C obowiązują ograniczenia w zakresie lokalizacji stacji paliw, dużych obiektów handlowych, prowadzenia działalności rolniczej, robót melioracyjnych czy wycinki drzew – co realnie wpływa na możliwości rozwoju przestrzennego, inwestycyjnego oraz dochodowego gmin.
Pominięcie powierzchni stref B i C przy przyznawaniu środków z rezerwy jest szczególnie krzywdzące dla gmin uzdrowiskowych, których duża część powierzchni objęta jest właśnie tymi strefami, co wiąże się z szeregiem ograniczeń gospodarczych i urbanistycznych, a jednocześnie – ze zmniejszoną możliwością czerpania dochodów z działalności innej niż uzdrowiskowa.
W związku z powyższym, proszę uprzejmie o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki dokładnie klucz został przyjęty przez Ministerstwo Finansów do podziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych na rok 2025?
Czy kryteria te zostały formalnie opublikowane lub skonsultowane z przedstawicielami gmin uzdrowiskowych?
Z jakiego powodu ministerstwo zdecydowało się uwzględniać wyłącznie powierzchnię strefy A ochrony uzdrowiskowej, pomijając strefy B i C – mimo brzmienia art. 92 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który jednoznacznie mówi o uwzględnieniu powierzchni stref ochrony uzdrowiskowej, a nie wyłącznie jednej z nich?
Czy ministerstwo uważa, że ograniczenia obowiązujące w strefach B i C nie mają wpływu na koszty funkcjonowania i planowania przestrzennego gmin uzdrowiskowych, a tym samym nie powinny stanowić podstawy do przyznawania rekompensaty w formie środków z rezerwy budżetowej?
Czy przy interpretacji pojęcia „lecznictwo uzdrowiskowe”, o którym mowa w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 1 października 2024 r. nowelizującej ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (w kontekście podziału rezerwy w roku 2025), ministerstwo utożsamia je wyłącznie z działalnością zakładów lecznictwa uzdrowiskowego prowadzoną w strefie A? Jeśli tak, to proszę wskazać podstawę prawną takiego ograniczającego rozumienia, skoro w aktualnym stanie prawnym lecznictwo uzdrowiskowe realizowane jest w całym obszarze uzdrowiska – nie tylko w jednej ze stref ochrony.
Czy rozważano wprowadzenie zróżnicowanego przelicznika wagowego dla stref A, B i C – który odzwierciedlałby ich realny udział w ograniczeniach przestrzennych i inwestycyjnych gmin uzdrowiskowych, a zarazem uwzględniałby proporcjonalność i sprawiedliwość terytorialną?
Czy planowane są zmiany w sposobie obliczania rezerwy celowej na przyszłe lata, w celu lepszego odzwierciedlenia faktycznego obciążenia gmin wynikającego z pełnienia funkcji uzdrowiskowej?
Interpelacja nr 10798
do ministra finansów
w sprawie kryteriów podziału rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych
Zgłaszający: Teresa Pamuła, Fryderyk Sylwester Kapinos, Tadeusz Chrzan, Anna Dąbrowska-Banaszek, Marek Kuchciński, Piotr Uruski, Krzysztof Sobolewski, Jan Warzecha, Rafał Weber, Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Katarzyna Sójka, Anna Kwiecień, Elżbieta Duda, Filip Kaczyński, Jarosław Sachajko, Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk, Jarosław Krajewski
Data wpływu: 07-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1684, ze zm.), gminy uzdrowiskowe mogą otrzymywać dodatkowe środki finansowe w ramach rezerwy budżetowej z tytułu realizacji zadań wynikających z ograniczeń i obowiązków związanych ze statusem uzdrowiska. W art. 92 ust. 2 tej ustawy wyraźnie wskazano, że przy podziale rezerwy uwzględnia się obszar, któremu został nadany status uzdrowiska, oraz powierzchnię stref ochrony uzdrowiskowej wydzielonych na obszarze uzdrowiska.
Tymczasem według informacji przekazywanych przez przedstawicieli Ministerstwa Finansów, w planowanym podziale środków z tej rezerwy na 2025 rok, kluczowym (a zarazem jedynym) kryterium mającym wpływać na wysokość przyznawanych kwot ma być wyłącznie powierzchnia strefy A ochrony uzdrowiskowej, z całkowitym pominięciem stref B i C.
Należy przypomnieć, że zarówno strefa B, jak i strefa C, mimo że zawierają mniej restrykcyjne ograniczenia niż strefa A, również podlegają szczegółowej ochronie na mocy przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1301, ze zm.). Przykładowo, zgodnie z art. 38a tej ustawy, w strefach B i C obowiązują ograniczenia w zakresie lokalizacji stacji paliw, dużych obiektów handlowych, prowadzenia działalności rolniczej, robót melioracyjnych czy wycinki drzew – co realnie wpływa na możliwości rozwoju przestrzennego, inwestycyjnego oraz dochodowego gmin.
Pominięcie powierzchni stref B i C przy przyznawaniu środków z rezerwy jest szczególnie krzywdzące dla gmin uzdrowiskowych, których duża część powierzchni objęta jest właśnie tymi strefami, co wiąże się z szeregiem ograniczeń gospodarczych i urbanistycznych, a jednocześnie – ze zmniejszoną możliwością czerpania dochodów z działalności innej niż uzdrowiskowa.
W związku z powyższym, proszę uprzejmie o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki dokładnie klucz został przyjęty przez Ministerstwo Finansów do podziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych na rok 2025?
Czy kryteria te zostały formalnie opublikowane lub skonsultowane z przedstawicielami gmin uzdrowiskowych?
Z jakiego powodu ministerstwo zdecydowało się uwzględniać wyłącznie powierzchnię strefy A ochrony uzdrowiskowej, pomijając strefy B i C – mimo brzmienia art. 92 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który jednoznacznie mówi o uwzględnieniu powierzchni stref ochrony uzdrowiskowej, a nie wyłącznie jednej z nich?
Czy ministerstwo uważa, że ograniczenia obowiązujące w strefach B i C nie mają wpływu na koszty funkcjonowania i planowania przestrzennego gmin uzdrowiskowych, a tym samym nie powinny stanowić podstawy do przyznawania rekompensaty w formie środków z rezerwy budżetowej?
Czy przy interpretacji pojęcia „lecznictwo uzdrowiskowe”, o którym mowa w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 1 października 2024 r. nowelizującej ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (w kontekście podziału rezerwy w roku 2025), ministerstwo utożsamia je wyłącznie z działalnością zakładów lecznictwa uzdrowiskowego prowadzoną w strefie A? Jeśli tak, to proszę wskazać podstawę prawną takiego ograniczającego rozumienia, skoro w aktualnym stanie prawnym lecznictwo uzdrowiskowe realizowane jest w całym obszarze uzdrowiska – nie tylko w jednej ze stref ochrony.
Czy rozważano wprowadzenie zróżnicowanego przelicznika wagowego dla stref A, B i C – który odzwierciedlałby ich realny udział w ograniczeniach przestrzennych i inwestycyjnych gmin uzdrowiskowych, a zarazem uwzględniałby proporcjonalność i sprawiedliwość terytorialną?
Czy planowane są zmiany w sposobie obliczania rezerwy celowej na przyszłe lata, w celu lepszego odzwierciedlenia faktycznego obciążenia gmin wynikającego z pełnienia funkcji uzdrowiskowej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9760 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 18 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10798 w sprawie kryteriów podziału rezerwy
budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych w 2025 r.
Znak sprawy: ST3.054.49.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pań posłanek: Teresy Pamuły, Anny Dąbrowskiej-
Banaszek, Józefy Szczurek-Żelazko, Katarzyny Sójki, Anny Kwiecień, Elżbiety Dudy,
oraz Panów posłów: Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Tadeusz Chrzana, Marka
Kuchcińskiego, Piotra Uruskiego, Krzysztofa Sobolewskiego, Jana Warzechy, Rafała
Webera, Patryka Wichra, Filipa Kaczyńskiego, Jarosława Sachajko, Zbigniewa
Krzysztofa Kuźmiuka i Jarosława Krajewskiego, w sprawie kryteriów podziału
rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych na 2025 r., proszę
przyjąć następujące wyjaśnienia.
1. Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1, zwana dalej „ustawą o dochodach” przewiduje, że w budżecie
państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu
terytorialnego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o dochodach w roku 2025 środki z tej
rezerwy w wysokości 30 000 tys. zł przeznacza się dla gmin uzdrowiskowych, o
których mowa w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym,
uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych
2. Podziału wymienionej rezerwy na poszczególne gminy dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw zdrowia.
Uwzględniając powyższe, podziału środków dokonano pomiędzy gminy, którym
został nadany status uzdrowiska na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lipca
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 1420 i 1572
-- 1 of 4 --
2/4
2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, uwzględniając wyłącznie
powierzchnię strefy „A” ochrony uzdrowiskowej danego uzdrowiska.
Przyjęcie kryterium dotyczącego uwzględnienia wyłącznie powierzchni strefy „A”
ochrony uzdrowiskowej – przy podziale środków z rezerwy dla gmin podsiadających
status uzdrowiska – wynika z faktu, że właśnie w tej strefie zlokalizowane są zakłady
i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego oraz inne obiekty służące lecznictwu
uzdrowiskowemu i obsłudze pacjentów i turystów, o czym stanowi przepis art. 38
pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym.
Należy podkreślić, że zapis art.92 ust. 2 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie doboru kryteriów
podziału w 2025 r. środków rezerwy przeznaczonej dla gmin uzdrowiskowych
wprost odnosi się do lecznictwa uzdrowiskowego. Zasady oraz warunki
prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego oraz inne zagadnienia dotyczące
funkcjonowania uzdrowisk określone zostały w ww. ustawie o lecznictwie
uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach
uzdrowiskowych. Ustawodawca wskazał, że lecznictwo uzdrowiskowe jest
integralną część systemu ochrony zdrowia oraz jednoznacznie określił, że
lecznictwo uzdrowiskowe jest prowadzone w zakładach lecznictwa
uzdrowiskowego zlokalizowanych w strefie „A” ochrony uzdrowiskowej.
Ustawodawca dokonał podziału stref na trzy strefy oznaczone literami „A”, „B” i „C”
w oparciu o ich określone funkcje, jakie mają być w nich pełnione oraz wymogi jakim
mają sprostać. Dodatkowo każda strefa ma własny katalog ograniczeń dotyczących
m.in. inwestycji budowalnych, działalności usługowej, rolniczej oraz wszelkiej innej
działalności, których prowadzenie mogłoby zakłócać zarówno funkcjonowanie
uzdrowiska, jak również mieć wpływ na jego właściwości lecznicze. Zakres
powyższych ograniczeń został dla każdej ze stref szczegółowo określony, przy czym
dla strefy „A” jest najobszerniejszy.
Wymaga podkreślenia, że w ustawie zostało wprost określone, że podstawowa
funkcja gmin uzdrowiskowych czyli lecznictwo uzdrowiskowe prowadzone jest
w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego zlokalizowanych w strefie „A” ochrony
uzdrowiskowej.
2. Kryteria podziału rezerwy, o której mowa wyżej, zostały uzgodnione z Ministrem
Zdrowia oraz Stowarzyszeniem Gmin Uzdrowiskowych. W piśmie z 14 kwietnia
2025 r. Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych Rzeczypospolitej Polskiej
poinformowało, „że demokratyczną wolą większości gmin został wybrany wariant
zaproponowany przez Ministra Finansów”.
3. Rezerwa, o której mowa w art. 92 ustawy o dochodach dotyczy roku 2025.
W związku z powyższym nie są prowadzone prace w zakresie zmiany w sposobie
obliczania tej rezerwy na przyszłe lata.
-- 2 of 4 --
3/4
4. Odnosząc się do podniesionej w interpelacji kwestii ograniczeń obowiązujących
w strefach B i C i ich wpływu na koszty funkcjonowania i planowania przestrzennego
gmin uzdrowiskowych pragnę podkreślić, że dochody jednostek samorządu
terytorialnego (JST), w tym gmin uzdrowiskowych od roku 2025 naliczane są
zgodnie z przepisami ustawy o dochodach. Założeniem reformy finansów
samorządu terytorialnego było, aby dochody samorządów zwiększały się w sposób
przewidywalny. Nowy system dochodów JST uwzględnia m.in. specyfikę
poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań
dochodowych ale również kwestię potrzeb wydatkowych JST wynikających z
realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem
dochodów jednostek samorządu terytorialnego są dochody podatkowe. Nastąpiła
jakościowa zmiana w strukturze dochodów budżetów samorządowych. Ustawa
zwiększyła dochody własne jednostek samorządu terytorialnego, dochody
odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny charakter. System zasilania
finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od
osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
(CIT). Dochody JST z tytułu udziału w podatkach dochodowych (PIT i CIT) są liczone
jako procent od dochodów podatników danego podatku z terenu jednostki
samorządu terytorialnego (do 2024 r. dochód samorządów z tytułu udziału w
podatkach PIT i CIT naliczany był na podstawie podatku należnego).
Rozszerzony został również katalog dochodów z PIT, w których samorządy
terytorialne partycypują, o podatek PIT pobierany w formie ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych.
Nowa ustawa wprowadziła także dodatkowy mechanizm uzupełniania dochodów
samorządów. Zgodnie z art. 34 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego w budżecie państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego w wysokości stanowiącej równowartość 1%
kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego. Ustawa określa obszary i przypadki, według których rozdzielane
będą środki tej rezerwy.
Nowy system finansowania samorządu terytorialnego przewiduje udział organizacji
samorządowych we wsparciu jednostek samorządu terytorialnego środkami
pochodzącymi z ww. rezerwy.
Podziału części rezerwy w kwocie stanowiącej 80% jej wysokości dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym w
zakresie danego obszaru, po uzgodnieniu z reprezentacją jednostek samorządu
terytorialnego obszarów i przypadków, według których rozdzielane będą środki
rezerwy.
Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w
stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad
-- 3 of 4 --
4/4
345 mld zł. Jest to realizacja jednego z celów reformy finansów samorządu
terytorialnego dotyczącego wzmocnienia i ustabilizowania finansów JST poprzez
zwiększenie dochodów własnych, od których zależą możliwości realizacji zadań i
rozwoju samorządów. Tym samym zwiększyła się samodzielność finansowa
samorządów, które w większym stopniu mogą decydować o tym ile i na co
przeznaczyć dochody uzyskane w wyniku zmian systemowych. Dotyczy to także
gmin o statusie uzdrowiska.
Warto także zauważyć, że gmina uzdrowiskowa, w celu realizacji zadań ma prawo do
pobierania opłaty uzdrowiskowej, o której mowa w art. 48 ustawy z dnia 28 lipca
2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, której wysokość wpływa na ustalaną
dotację z budżetu państwa określoną w art. 49 tej ustawy. Gminy uzdrowiskowe
mają możliwość wprowadzenia (na mocy uchwały rady gminy) opłaty
uzdrowiskowej od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach
zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w
miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska -
za każdą rozpoczętą dobę pobytu. Stawka opłaty uzdrowiskowej w 2025 r. nie może
przekroczyć 6,38 zł dziennie3.
Dotacja z budżetu państwa, o której mowa w ww. art. 49 to dodatkowe źródło
finansowania zadań własnych gminy związanych z zachowaniem funkcji leczniczych
uzdrowiska, w tym tworzenia i modernizacji infrastruktury uzdrowisk czy ochrony
warunków naturalnych, którą otrzymują w wysokości równej wpływom z tytułu
opłaty uzdrowiskowej pobranej w uzdrowisku w roku bazowym w rozumieniu
ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego.
Zatem gminy uzdrowiskowe zostały wyposażone we właściwe uprawnienia
ustawowe dające możliwość uzyskania dodatkowych środków na realizacje zdań, o
których mowa w interpelacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
3 Zgodnie z art. 19 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 18 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10798 w sprawie kryteriów podziału rezerwy
budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych w 2025 r.
Znak sprawy: ST3.054.49.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pań posłanek: Teresy Pamuły, Anny Dąbrowskiej-
Banaszek, Józefy Szczurek-Żelazko, Katarzyny Sójki, Anny Kwiecień, Elżbiety Dudy,
oraz Panów posłów: Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Tadeusz Chrzana, Marka
Kuchcińskiego, Piotra Uruskiego, Krzysztofa Sobolewskiego, Jana Warzechy, Rafała
Webera, Patryka Wichra, Filipa Kaczyńskiego, Jarosława Sachajko, Zbigniewa
Krzysztofa Kuźmiuka i Jarosława Krajewskiego, w sprawie kryteriów podziału
rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych na 2025 r., proszę
przyjąć następujące wyjaśnienia.
1. Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego1, zwana dalej „ustawą o dochodach” przewiduje, że w budżecie
państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu
terytorialnego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o dochodach w roku 2025 środki z tej
rezerwy w wysokości 30 000 tys. zł przeznacza się dla gmin uzdrowiskowych, o
których mowa w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym,
uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych
2. Podziału wymienionej rezerwy na poszczególne gminy dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw zdrowia.
Uwzględniając powyższe, podziału środków dokonano pomiędzy gminy, którym
został nadany status uzdrowiska na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lipca
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 1420 i 1572
-- 1 of 4 --
2/4
2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, uwzględniając wyłącznie
powierzchnię strefy „A” ochrony uzdrowiskowej danego uzdrowiska.
Przyjęcie kryterium dotyczącego uwzględnienia wyłącznie powierzchni strefy „A”
ochrony uzdrowiskowej – przy podziale środków z rezerwy dla gmin podsiadających
status uzdrowiska – wynika z faktu, że właśnie w tej strefie zlokalizowane są zakłady
i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego oraz inne obiekty służące lecznictwu
uzdrowiskowemu i obsłudze pacjentów i turystów, o czym stanowi przepis art. 38
pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym.
Należy podkreślić, że zapis art.92 ust. 2 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie doboru kryteriów
podziału w 2025 r. środków rezerwy przeznaczonej dla gmin uzdrowiskowych
wprost odnosi się do lecznictwa uzdrowiskowego. Zasady oraz warunki
prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego oraz inne zagadnienia dotyczące
funkcjonowania uzdrowisk określone zostały w ww. ustawie o lecznictwie
uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach
uzdrowiskowych. Ustawodawca wskazał, że lecznictwo uzdrowiskowe jest
integralną część systemu ochrony zdrowia oraz jednoznacznie określił, że
lecznictwo uzdrowiskowe jest prowadzone w zakładach lecznictwa
uzdrowiskowego zlokalizowanych w strefie „A” ochrony uzdrowiskowej.
Ustawodawca dokonał podziału stref na trzy strefy oznaczone literami „A”, „B” i „C”
w oparciu o ich określone funkcje, jakie mają być w nich pełnione oraz wymogi jakim
mają sprostać. Dodatkowo każda strefa ma własny katalog ograniczeń dotyczących
m.in. inwestycji budowalnych, działalności usługowej, rolniczej oraz wszelkiej innej
działalności, których prowadzenie mogłoby zakłócać zarówno funkcjonowanie
uzdrowiska, jak również mieć wpływ na jego właściwości lecznicze. Zakres
powyższych ograniczeń został dla każdej ze stref szczegółowo określony, przy czym
dla strefy „A” jest najobszerniejszy.
Wymaga podkreślenia, że w ustawie zostało wprost określone, że podstawowa
funkcja gmin uzdrowiskowych czyli lecznictwo uzdrowiskowe prowadzone jest
w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego zlokalizowanych w strefie „A” ochrony
uzdrowiskowej.
2. Kryteria podziału rezerwy, o której mowa wyżej, zostały uzgodnione z Ministrem
Zdrowia oraz Stowarzyszeniem Gmin Uzdrowiskowych. W piśmie z 14 kwietnia
2025 r. Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych Rzeczypospolitej Polskiej
poinformowało, „że demokratyczną wolą większości gmin został wybrany wariant
zaproponowany przez Ministra Finansów”.
3. Rezerwa, o której mowa w art. 92 ustawy o dochodach dotyczy roku 2025.
W związku z powyższym nie są prowadzone prace w zakresie zmiany w sposobie
obliczania tej rezerwy na przyszłe lata.
-- 2 of 4 --
3/4
4. Odnosząc się do podniesionej w interpelacji kwestii ograniczeń obowiązujących
w strefach B i C i ich wpływu na koszty funkcjonowania i planowania przestrzennego
gmin uzdrowiskowych pragnę podkreślić, że dochody jednostek samorządu
terytorialnego (JST), w tym gmin uzdrowiskowych od roku 2025 naliczane są
zgodnie z przepisami ustawy o dochodach. Założeniem reformy finansów
samorządu terytorialnego było, aby dochody samorządów zwiększały się w sposób
przewidywalny. Nowy system dochodów JST uwzględnia m.in. specyfikę
poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań
dochodowych ale również kwestię potrzeb wydatkowych JST wynikających z
realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem
dochodów jednostek samorządu terytorialnego są dochody podatkowe. Nastąpiła
jakościowa zmiana w strukturze dochodów budżetów samorządowych. Ustawa
zwiększyła dochody własne jednostek samorządu terytorialnego, dochody
odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny charakter. System zasilania
finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników podatku dochodowego od
osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
(CIT). Dochody JST z tytułu udziału w podatkach dochodowych (PIT i CIT) są liczone
jako procent od dochodów podatników danego podatku z terenu jednostki
samorządu terytorialnego (do 2024 r. dochód samorządów z tytułu udziału w
podatkach PIT i CIT naliczany był na podstawie podatku należnego).
Rozszerzony został również katalog dochodów z PIT, w których samorządy
terytorialne partycypują, o podatek PIT pobierany w formie ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych.
Nowa ustawa wprowadziła także dodatkowy mechanizm uzupełniania dochodów
samorządów. Zgodnie z art. 34 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego w budżecie państwa tworzy się rezerwę na uzupełnienie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego w wysokości stanowiącej równowartość 1%
kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego. Ustawa określa obszary i przypadki, według których rozdzielane
będą środki tej rezerwy.
Nowy system finansowania samorządu terytorialnego przewiduje udział organizacji
samorządowych we wsparciu jednostek samorządu terytorialnego środkami
pochodzącymi z ww. rezerwy.
Podziału części rezerwy w kwocie stanowiącej 80% jej wysokości dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym w
zakresie danego obszaru, po uzgodnieniu z reprezentacją jednostek samorządu
terytorialnego obszarów i przypadków, według których rozdzielane będą środki
rezerwy.
Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w
stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad
-- 3 of 4 --
4/4
345 mld zł. Jest to realizacja jednego z celów reformy finansów samorządu
terytorialnego dotyczącego wzmocnienia i ustabilizowania finansów JST poprzez
zwiększenie dochodów własnych, od których zależą możliwości realizacji zadań i
rozwoju samorządów. Tym samym zwiększyła się samodzielność finansowa
samorządów, które w większym stopniu mogą decydować o tym ile i na co
przeznaczyć dochody uzyskane w wyniku zmian systemowych. Dotyczy to także
gmin o statusie uzdrowiska.
Warto także zauważyć, że gmina uzdrowiskowa, w celu realizacji zadań ma prawo do
pobierania opłaty uzdrowiskowej, o której mowa w art. 48 ustawy z dnia 28 lipca
2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych, której wysokość wpływa na ustalaną
dotację z budżetu państwa określoną w art. 49 tej ustawy. Gminy uzdrowiskowe
mają możliwość wprowadzenia (na mocy uchwały rady gminy) opłaty
uzdrowiskowej od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach
zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w
miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska -
za każdą rozpoczętą dobę pobytu. Stawka opłaty uzdrowiskowej w 2025 r. nie może
przekroczyć 6,38 zł dziennie3.
Dotacja z budżetu państwa, o której mowa w ww. art. 49 to dodatkowe źródło
finansowania zadań własnych gminy związanych z zachowaniem funkcji leczniczych
uzdrowiska, w tym tworzenia i modernizacji infrastruktury uzdrowisk czy ochrony
warunków naturalnych, którą otrzymują w wysokości równej wpływom z tytułu
opłaty uzdrowiskowej pobranej w uzdrowisku w roku bazowym w rozumieniu
ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego.
Zatem gminy uzdrowiskowe zostały wyposażone we właściwe uprawnienia
ustawowe dające możliwość uzyskania dodatkowych środków na realizacje zdań, o
których mowa w interpelacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
3 Zgodnie z art. 19 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych
-- 4 of 4 --