Interpelacja w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10792
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy
Zgłaszający: Klaudia Jachira, Marcin Józefaciuk, Małgorzata Tracz
Data wpływu: 07-07-2025
Szanowna Pani Ministro,
w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie przepisów, które istotnie zawężają katalog osób uprawnionych do legalnego podejmowania pracy w Polsce.
W szczególności dotyczy to cudzoziemców, którzy — mimo legalnego pobytu — nie posiadają jeszcze decyzji pobytowej i nie byli bezpośrednio przed złożeniem wniosku uprawnieni do pracy. W praktyce wiele takich osób przez wiele miesięcy, a niekiedy ponad rok, nie ma dostępu do rynku pracy. To rodzi uzasadnione obawy w kontekście bieżącej sytuacji na rynku pracy, gdzie obserwuje się trwałe niedobory kadrowe w wielu branżach.
Zgodnie z danymi ministerstwa stopa bezrobocia w Polsce wynosi obecnie ok. 5%, a prognozy i raporty, takie jak Barometr zawodów, nie wykazują nadwyżek pracowniczych. W tej sytuacji niejasne pozostają przesłanki, dla których ustawodawca zdecydował się na zawężenie dostępu do legalnego zatrudnienia, szczególnie wobec osób cudzoziemskich przebywających już w Polsce, jak np. członkowie rodzin obywateli polskich, studenci czy posiadacze statusu rezydenta długoterminowego UE w innym państwie członkowskim.
Obecna sytuacja prawna prowadzi również do praktycznych niespójności: część cudzoziemców uprawniona jest do legalnego pobytu i złożenia wniosku o zezwolenie, ale nie ma prawa do pracy; inni natomiast mogą pracować, lecz nie spełniają warunków do uzyskania zezwolenia. Pojawia się pytanie, czy tego rodzaju rozbieżności nie przyczyniają się do dezorientacji wśród cudzoziemców i pracodawców oraz do wzrostu nielegalnego zatrudnienia. Ta sytuacja także jest niespójna z praktyką wielu krajów UE o podobnej sytuacji ekonomicznej (Niemcy, Francja etc.) – które starają się aktywizować cudzoziemców już przebywających na ich terytorium, a nie sprowadzać ich de facto do szarej strefy.
Nowe restrykcje szczególnie budzą wątpliwość ze względu na to, że Polska jest ewenementem ze względu na przedłużający się proces oczekiwania na zezwolenie na zamieszkanie. Z danych Urzędu ds. Cudzoziemców wynika, że w 2025 roku (styczeń—kwiecień) średni czas oczekiwania na zezwolenie to ok. 10 miesięcy, przy czym w województwie śląskim czeka się na zezwolenie aż 651 dni; w kujawsko-pomorskim — 621 dni; w opolskim — 619 dni. To realna blokada integracji i rozwoju zawodowego dla cudzoziemców.
W świetle powyższego proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo planuje rewizję przepisów, które wykluczają osoby oczekujące na zezwolenie na pobyt czasowy z możliwości legalnego wykonywania pracy?
Jaki jest cel wprowadzenia ograniczeń w dostępie do rynku pracy w sytuacji zniesienia testu rynku pracy i deklarowanych niedoborów kadrowych?
Czy przewidywane są inne działania mające na celu ograniczenie ryzyka społecznego i ekonomicznego wykluczenia cudzoziemców oczekujących na decyzję pobytową?
Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę skutków finansowych tej regulacji — zarówno dla budżetu państwa, jak i dla gospodarstw domowych, których członkami są cudzoziemcy? Jeśli tak, to jakie to są koszty?
Czy rozważana jest międzyresortowa inicjatywa mająca na celu wypracowanie spójnej strategii zatrudniania cudzoziemców, uwzględniającej zarówno interesy rynku pracy, jak i kwestie legalności zatrudnienia?
Osoby ubiegające się o zezwolenie na pobyt czasowy (niezależnie od planowanego celu pobytu) długo oczekują na rozpatrzenie wniosku. MSWiA przewiduje wydłużenie terminu zawartego w art. 100d tzw. specustawy już teraz do 4.03.2026 r., co w praktyce oznacza brak możliwości przyspieszenia rozpatrzenia wniosku. Czy MRPiPS przewiduje umożliwienie dostępu do rynku pracy cudzoziemcom, którzy są w Polsce legalnie i mogliby w międzyczasie także legalnie pracować (np. małżonkom polskich obywateli, absolwentów liceów)?
Czy są planowane konsultacje społeczne rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (to jest domena ministerstwa)?
Z poważaniem
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5453 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.341.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10792 Państwa Posłów Klaudii Jachiry, Małgorzaty Tracz
oraz Marcina Józefaciuka, w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez
niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy
cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1, ustawę z dnia 20 marca 2025 r.
o rynku pracy i służbach zatrudnienia2 oraz ustawę z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie
niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym
Rzeczypospolitej Polskiej3 przygotowano z uwzględnieniem obranych przez obecny Rząd
kierunków polityki migracyjnej. Akty te odpowiadają z jednej strony potrzebom polskiego
rynku pracy, z drugiej konieczności przeciwdziałania nadużyciom, do których dochodziło
w latach rządów Prawa i Sprawiedliwości.
Przepisami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy
cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako „ustawa
o dopuszczalności”) zniesiono możliwość wykonywania pracy przez cudzoziemców
przebywających w Polsce na podstawie wizy wydanej w celu: odwiedzin u rodziny lub
przyjaciół; kształcenia się lub szkolenia w innej formie niż odbycie studiów; szkolenia
zawodowego; tranzytu; tranzytu lotniczego; leczenia; korzystania z ochrony czasowej
(z wyjątkiem osób chroniących się w Polsce przed skutkami rosyjskiej agresji na Ukrainę) czy
w celu nieokreślonym szczegółowo w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
o cudzoziemcach4. Według wcześniej obowiązujących przepisów prawo do wykonywania
pracy nie przysługiwało cudzoziemcom przebywającym w Polsce na podstawie posiadanej
wizy tylko, jeśli wydano ją w celu turystycznym lub korzystania z ochrony czasowej.
Opisana zmiana wynika z potrzeby przeciwdziałania nadużyciom polegającym na
korzystaniu przez cudzoziemców z wiz wydawanych w związku z deklarowanym celem
pobytu nieuzasadniającym wykonywania pracy w Polsce, podczas gdy faktycznym celem ich
przyjazdu na terytorium RP jest właśnie świadczenie pracy.
Wprowadzona modyfikacja ma wpływ na stosowanie przepisu przewidującego, że
obcokrajowiec może wykonywać pracę w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który
potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na
1Dz. U. poz. 621;
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 620;
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 622
4Dz. U. z 2024 r. poz. 769, z późn. zm.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli
bezpośrednio przed złożeniem wniosku był on uprawniony do wykonywania pracy na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rozwiązanie to zostało przeniesione z art. 87 ust. 1
pkt 12 lit. b do projektu ustawy o dopuszczalności w wyniku uzgodnień
międzyresortowych. Wskutek zniesienia możliwości wykonywania pracy w czasie pobytu
na podstawie niektórych wiz cudzoziemcy, który z niej korzystali nie mogą wykonywać
pracy w czasie oczekiwania na udzielenie im zezwolenia pobytowego.
Ustawa o dopuszczalności przewiduje możliwość tworzenia w powiatowych urzędach pracy
wyspecjalizowanych punktów wspierania obcokrajowców na lokalnym rynku pracy, jeżeli
jest to uzasadnione aktualną sytuacją. Celem działania tych placówek jest w szczególności
udzielanie cudzoziemcom informacji o warunkach podjęcia i świadczenia legalnej pracy na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz udzielanie im pomocy prawnej i administracyjnej
w zakresie dostępu do rynku pracy. Z usług tych punktów będą mogli korzystać
obcokrajowcy legalnie przebywający na terytorium Polski, niemający w danym momencie
prawa do wykonywania pracy.
W sporządzonej do projektu ustawy o ocenie skutków regulacji nie stwierdzono, by akt miał
wpływ na sektor finansów publicznych lub funkcjonowanie rodziny, obywateli i
gospodarstw domowych. Trzeba podkreślić, że zmiany obowiązujących przepisów mogą być
przygotowane w razie stwierdzenia takiej potrzeby, w szczególności w związku z realizacją
rządowej strategii migracyjnej.
Ustawa o dopuszczalności przewiduje wydanie rozporządzenia określającego szczególne
przypadki, w których obcokrajowiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu
pracy cudzoziemcowi. Po przeprowadzeniu pełnej procedury legislacyjnej rozporządzenie
to zostało przeze mnie podpisane 20 listopada 2025 r., a wpis w Dzienniku Ustaw uzyskało
25 listopada 2025 r.5
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
5 „Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych
przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może
wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz. U. poz.
1620)”.
-- 2 of 2 --