Interpelacja nr 10787
Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Podatki i Finanse (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Interpelacja nr 10787
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pilnej potrzeby uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska, Henryka Krzywonos-Strycharska
Data wpływu: 07-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
piszę niniejszą interpelację w związku z bulwersującym zjawiskiem odpłatnego reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). W interpelacji nr 9854 poinformowałam już o tym procederze ministra rodziny, pracy i polityki społecznej. W odpowiedzi otrzymałam jednoznaczną informację, że sprawa ta pozostaje w zakresie kompetencji ministra sprawiedliwości i to do niego należy się zwrócić – co niniejszym czynię.
Zjawisko to ma charakter systemowy i coraz powszechniejszy. Do mojego biura poselskiego trafiają liczne sygnały od osób z niepełnosprawnościami lub ich rodzin, które zostały wprowadzone w błąd co do warunków współpracy z kancelariami prawnymi i firmami pośredniczącymi w procesie orzekania o niepełnosprawności.
Najważniejsze problemy to:
brak ustawowych wymogów co do kwalifikacji osób reprezentujących przed WZON – pełnomocnikiem może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, niezależnie od przygotowania merytorycznego, etyki zawodowej czy nadzoru,
działalność firm, które oferują reprezentację na zasadzie wysokiej prowizji – często przekraczającej wartość świadczenia, sięgającej nawet kilku tysięcy złotych,
zawieranie umów przez osoby starsze, chore, z ograniczeniami poznawczymi – bez rzeczywistego zrozumienia warunków finansowych i skutków prawnych,
brak przejrzystości co do wysokości wynagrodzenia, zasad rozliczeń i podstaw udzielonego pełnomocnictwa,
brak instytucjonalnej ochrony klientów w przypadku nadużyć – podmioty te nie podlegają nadzorowi samorządów zawodowych, nie obowiązują ich kodeksy etyczne, a osoby poszkodowane nie mają realnych środków dochodzenia swoich praw,
podejrzenia o nielegalne lub nieetyczne pozyskiwanie danych osobowych osób ubiegających się o orzeczenie o niepełnosprawności.
Dodatkowo informuję, że jesteśmy w posiadaniu egzemplarza umowy zawieranej przez jedną z firm świadczących tego typu usługi.
Zawarte w umowie postanowienia potwierdzają powyższe zastrzeżenia – niejasne zasady prowizyjnego wynagrodzenia (dwukrotność świadczenia, nawet 8267 zł), brak odpowiedzialności zawodowej pełnomocnika, brak precyzyjnego określenia obowiązków i uprawnień stron, a także możliwość podpisywania umowy przez osoby trzecie działające w imieniu klienta bez weryfikacji ich statusu.
Opisane praktyki prowadzą do uprzedmiotowienia osób z niepełnosprawnościami, pozbawiają je realnej ochrony prawnej i narażają na nieuzasadnione koszty.
Wobec tego proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje uregulowanie zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed WZON, w szczególności poprzez wprowadzenie wymogu posiadania odpowiednich kwalifikacji przez pełnomocników?
Czy rozważane jest ograniczenie możliwości odpłatnej reprezentacji przez podmioty, które nie podlegają żadnemu nadzorowi zawodowemu i nie ponoszą odpowiedzialności dyscyplinarnej?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań umożliwiających bezpłatną, specjalistyczną pomoc prawną dla osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach orzeczniczych?
Czy przewidywane są działania legislacyjne mające na celu uregulowanie wysokości prowizji i opłat pobieranych przez komercyjnych pełnomocników?
Czy ministerstwu znane są przypadki nielegalnego pozyskiwania danych osób z niepełnosprawnościami przez kancelarie lub firmy oferujące reprezentację i czy prowadzone są kontrole w tym zakresie?
Interpelacja nr 10787
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pilnej potrzeby uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska, Henryka Krzywonos-Strycharska
Data wpływu: 07-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
piszę niniejszą interpelację w związku z bulwersującym zjawiskiem odpłatnego reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). W interpelacji nr 9854 poinformowałam już o tym procederze ministra rodziny, pracy i polityki społecznej. W odpowiedzi otrzymałam jednoznaczną informację, że sprawa ta pozostaje w zakresie kompetencji ministra sprawiedliwości i to do niego należy się zwrócić – co niniejszym czynię.
Zjawisko to ma charakter systemowy i coraz powszechniejszy. Do mojego biura poselskiego trafiają liczne sygnały od osób z niepełnosprawnościami lub ich rodzin, które zostały wprowadzone w błąd co do warunków współpracy z kancelariami prawnymi i firmami pośredniczącymi w procesie orzekania o niepełnosprawności.
Najważniejsze problemy to:
brak ustawowych wymogów co do kwalifikacji osób reprezentujących przed WZON – pełnomocnikiem może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, niezależnie od przygotowania merytorycznego, etyki zawodowej czy nadzoru,
działalność firm, które oferują reprezentację na zasadzie wysokiej prowizji – często przekraczającej wartość świadczenia, sięgającej nawet kilku tysięcy złotych,
zawieranie umów przez osoby starsze, chore, z ograniczeniami poznawczymi – bez rzeczywistego zrozumienia warunków finansowych i skutków prawnych,
brak przejrzystości co do wysokości wynagrodzenia, zasad rozliczeń i podstaw udzielonego pełnomocnictwa,
brak instytucjonalnej ochrony klientów w przypadku nadużyć – podmioty te nie podlegają nadzorowi samorządów zawodowych, nie obowiązują ich kodeksy etyczne, a osoby poszkodowane nie mają realnych środków dochodzenia swoich praw,
podejrzenia o nielegalne lub nieetyczne pozyskiwanie danych osobowych osób ubiegających się o orzeczenie o niepełnosprawności.
Dodatkowo informuję, że jesteśmy w posiadaniu egzemplarza umowy zawieranej przez jedną z firm świadczących tego typu usługi.
Zawarte w umowie postanowienia potwierdzają powyższe zastrzeżenia – niejasne zasady prowizyjnego wynagrodzenia (dwukrotność świadczenia, nawet 8267 zł), brak odpowiedzialności zawodowej pełnomocnika, brak precyzyjnego określenia obowiązków i uprawnień stron, a także możliwość podpisywania umowy przez osoby trzecie działające w imieniu klienta bez weryfikacji ich statusu.
Opisane praktyki prowadzą do uprzedmiotowienia osób z niepełnosprawnościami, pozbawiają je realnej ochrony prawnej i narażają na nieuzasadnione koszty.
Wobec tego proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje uregulowanie zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed WZON, w szczególności poprzez wprowadzenie wymogu posiadania odpowiednich kwalifikacji przez pełnomocników?
Czy rozważane jest ograniczenie możliwości odpłatnej reprezentacji przez podmioty, które nie podlegają żadnemu nadzorowi zawodowemu i nie ponoszą odpowiedzialności dyscyplinarnej?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań umożliwiających bezpłatną, specjalistyczną pomoc prawną dla osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach orzeczniczych?
Czy przewidywane są działania legislacyjne mające na celu uregulowanie wysokości prowizji i opłat pobieranych przez komercyjnych pełnomocników?
Czy ministerstwu znane są przypadki nielegalnego pozyskiwania danych osób z niepełnosprawnościami przez kancelarie lub firmy oferujące reprezentację i czy prowadzone są kontrole w tym zakresie?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
50%
Konkretność
50%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje poza zakresem” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje poza zakresem”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8201 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.277.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10787 Pań Posłanek Iwony Kozłowskiej, Anny
Wojciechowskiej oraz Henryki Krzywonos-Strycharskiej w sprawie pilnej potrzeby
uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach
przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Ad 1, 2
Kwestia postępowania przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania
o niepełnosprawności została uregulowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.
z 2025 r., poz. 913), dalej „ustawa”.
Zgodnie z art. 6b ustawy, powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej
lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy
społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług
społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. poz. 1818 oraz z 2025 r. poz. 620) -
na wniosek centrum usług społecznych.
-- 1 of 5 --
2
Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje
się m.in. ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. − Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz.U. z 2024 r., poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769), dalej „KPA”. Jednocześnie, ustawa nie
zabrania stosowania przepisów art. 32-34 KPA, a zatem strona może działać przez
pełnomocnika, chyba że pełnomocnictwo jest wadliwe i nie może być konwalidowane.
Przepis art. 33 § 1 KPA nie ogranicza kręgu osób fizycznych, które mogą być
pełnomocnikami strony, ani też nie określa rodzaju spraw, w których pełnomocnikami
mogą być określone podmioty, jak czyni to art. 87 k.p.c. Nadto, pełnomocnik nie musi
posiadać żadnych kwalifikacji fachowych ani doświadczenia zawodowego w tych
sprawach, wystarczające jest, że strona taką osobę obdarza zaufaniem.1 Pełnomocnik
może być ustanowiony do udziału w jednej lub w kilku czynnościach, a może też mieć
umocowanie do udziału w całym postępowaniu administracyjnym w sprawie.
Pełnomocnikiem strony może być zatem zarówno osoba fizyczna, która ma odpowiednie
kwalifikacje zawodowe i, działając jako pełnomocnik, wykonuje swój zawód, np.
adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, jak i osoba fizyczna, która nie posiada
odpowiednich kwalifikacji ani przygotowania zawodowego, w tym członkowie najbliższej
rodziny lub domownik strony (art. 33 § 4 KPA).
Z kolei, art. 32 KPA nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa, a jedynie wyłącza
możliwość działania pełnomocnika z uwagi na charakter podejmowanych czynności.
Osobiste działanie strony w toku postępowania może być wymagane z mocy przepisów
prawa, może wynikać z postanowień organu prowadzącego postępowanie, albo jest
powodowane samą naturą czynności procesowych. Przykładem działań, w których strona
nie będzie mogła skorzystać z usług pełnomocnika, jest złożenie wyjaśnień, gdy
w wezwaniu zaznaczono, że należy tego dokonać osobiście (art. 50 § 1 KPA), poddanie się
przesłuchaniu stron na mocy art. 86 KPA, stawienie się w przypadku konieczności
ustalenia przez organ tożsamości strony.2
1 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024.
2 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r. VII
SA/Wa 1252/08.
-- 2 of 5 --
3
Mając na uwadze powyższe, resort nie widzi konieczności uregulowania zasad
reprezentacji osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi
zespołami ds. orzekania o niepełnosprawności.
Z uwagi na podmioty objęte niniejszą ustawą, trudno przyjąć zasugerowane ograniczenia
pełnomocników do wymogu posiadania odpowiednich kwalifikacji, w szczególności do
reprezentacji przez pełnomocników profesjonalnych. Wprowadzenie takiego
ograniczenia może skutkować wyższym kosztem postępowania, na które może nie być
stać wszystkich adresatów świadczeń, a także brakiem możliwości ustalenia jako
pełnomocnika członka rodziny mającego zdolność do czynności prawnych.
Niezależnie od powyższego, ustawa nie pozostaje w dziale administracji rządowej
sprawiedliwość. Pozostaje ona natomiast w dziale zabezpieczenie społeczne (art. 31 ust.
1 pkt 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, Dz. U. z 2024
r., poz. 1370 oraz 1907). Stąd kluczowe stanowisko w tej materii powinien przedstawić
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ad 3
W razie zaistnienia potrzeby zasięgnięcia porady prawnej w indywidulanej sprawie, poza
zasięgnięciem prywatnej i odpłatnej porady prawnej u radcy prawnego lub adwokata,
istnieje – również w sprawach związanych z postepowaniami przed WZON – możliwość
skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r.
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
prawnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1534), od 1 stycznia 2016 r. funkcjonuje system nieodpłatnej
pomocy prawnej świadczonej osobiście przez adwokata lub radcę prawnego,
a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia, aplikanta adwokackiego
lub aplikanta radcowskiego - w lokalach udostępnionych przez gminy lub powiaty.
W tych ramach funkcjonuje ponad 1500 punktów darmowej pomocy i poradnictwa.
Szczegółowe informacje na powyższy temat można znaleźć na stronie Ministerstwa
Sprawiedliwości: http://darmowapomocprawna.ms.gov.pl/.
-- 3 of 5 --
4
Ad 4
Resort nie przewiduje podjęcia działań legislacyjnych mających na celu uregulowanie
wysokości prowizji i opłat pobieranych przez komercyjnych pełnomocników. Podkreślić
należy, że wysokość opłat/wynagrodzenia tych pełnomocników wynika z zawartej
pomiędzy stronami umowy, które mogą kształtować ją w dowolny sposób. Zgodnie
bowiem z art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r.,
poz. 1061 z późn. zm., dalej jako: k.c.) Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek
prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości
(naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wskazana regulacja
wprowadza fundamentalną na gruncie zobowiązań zasadę wolności umów, zwaną
powszechnie zasadą swobody umów. Zasada ta (…) oznacza kompetencje do
kształtowania przez podmioty cywilnoprawne wiążących je stosunków prawnych w drodze
oświadczeń woli. W ramach swobody umów wyróżnia się swobodę kształtowania treści
umowy oraz swobodę zawarcia umowy obejmującą decyzję o zawarciu lub niezawarciu
umowy, wybór kontrahenta oraz zmianę lub rozwiązanie istniejącego stosunku
umownego (K. Grzesiowski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Legalis 2024,
kom. do art. 3531, nb 5).
Korzystanie ze swobody umów może podlegać ograniczeniom w różnych dziedzinach życia
społecznego, wprowadzanym przepisami szczególnymi dla realizacji rozmaitych celów,
a przede wszystkim dla ochrony innych niż wolność indywidualna wartości
konstytucyjnych (ale także dla ochrony wolności strony słabszej). Przy wprowadzaniu tych
ograniczeń obowiązują jednak rygory wyrażone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP -
ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne
w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla
ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób,
a ponadto nie mogą one naruszać istoty wolności i praw (P. Machnikowski, [w:] Kodeks
cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Legalis 2023, kom. do art. 3531
k.c., nb 6).
-- 4 of 5 --
5
Ad 5
Pytanie pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości. Ewentualne
postępowania w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych są
prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, stosownie do art. 60
ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1781).
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.277.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10787 Pań Posłanek Iwony Kozłowskiej, Anny
Wojciechowskiej oraz Henryki Krzywonos-Strycharskiej w sprawie pilnej potrzeby
uregulowania zasad reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach
przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Ad 1, 2
Kwestia postępowania przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania
o niepełnosprawności została uregulowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.
z 2025 r., poz. 913), dalej „ustawa”.
Zgodnie z art. 6b ustawy, powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej
lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy
społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług
społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. poz. 1818 oraz z 2025 r. poz. 620) -
na wniosek centrum usług społecznych.
-- 1 of 5 --
2
Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje
się m.in. ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. − Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz.U. z 2024 r., poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769), dalej „KPA”. Jednocześnie, ustawa nie
zabrania stosowania przepisów art. 32-34 KPA, a zatem strona może działać przez
pełnomocnika, chyba że pełnomocnictwo jest wadliwe i nie może być konwalidowane.
Przepis art. 33 § 1 KPA nie ogranicza kręgu osób fizycznych, które mogą być
pełnomocnikami strony, ani też nie określa rodzaju spraw, w których pełnomocnikami
mogą być określone podmioty, jak czyni to art. 87 k.p.c. Nadto, pełnomocnik nie musi
posiadać żadnych kwalifikacji fachowych ani doświadczenia zawodowego w tych
sprawach, wystarczające jest, że strona taką osobę obdarza zaufaniem.1 Pełnomocnik
może być ustanowiony do udziału w jednej lub w kilku czynnościach, a może też mieć
umocowanie do udziału w całym postępowaniu administracyjnym w sprawie.
Pełnomocnikiem strony może być zatem zarówno osoba fizyczna, która ma odpowiednie
kwalifikacje zawodowe i, działając jako pełnomocnik, wykonuje swój zawód, np.
adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, jak i osoba fizyczna, która nie posiada
odpowiednich kwalifikacji ani przygotowania zawodowego, w tym członkowie najbliższej
rodziny lub domownik strony (art. 33 § 4 KPA).
Z kolei, art. 32 KPA nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa, a jedynie wyłącza
możliwość działania pełnomocnika z uwagi na charakter podejmowanych czynności.
Osobiste działanie strony w toku postępowania może być wymagane z mocy przepisów
prawa, może wynikać z postanowień organu prowadzącego postępowanie, albo jest
powodowane samą naturą czynności procesowych. Przykładem działań, w których strona
nie będzie mogła skorzystać z usług pełnomocnika, jest złożenie wyjaśnień, gdy
w wezwaniu zaznaczono, że należy tego dokonać osobiście (art. 50 § 1 KPA), poddanie się
przesłuchaniu stron na mocy art. 86 KPA, stawienie się w przypadku konieczności
ustalenia przez organ tożsamości strony.2
1 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024.
2 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r. VII
SA/Wa 1252/08.
-- 2 of 5 --
3
Mając na uwadze powyższe, resort nie widzi konieczności uregulowania zasad
reprezentacji osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi
zespołami ds. orzekania o niepełnosprawności.
Z uwagi na podmioty objęte niniejszą ustawą, trudno przyjąć zasugerowane ograniczenia
pełnomocników do wymogu posiadania odpowiednich kwalifikacji, w szczególności do
reprezentacji przez pełnomocników profesjonalnych. Wprowadzenie takiego
ograniczenia może skutkować wyższym kosztem postępowania, na które może nie być
stać wszystkich adresatów świadczeń, a także brakiem możliwości ustalenia jako
pełnomocnika członka rodziny mającego zdolność do czynności prawnych.
Niezależnie od powyższego, ustawa nie pozostaje w dziale administracji rządowej
sprawiedliwość. Pozostaje ona natomiast w dziale zabezpieczenie społeczne (art. 31 ust.
1 pkt 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, Dz. U. z 2024
r., poz. 1370 oraz 1907). Stąd kluczowe stanowisko w tej materii powinien przedstawić
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ad 3
W razie zaistnienia potrzeby zasięgnięcia porady prawnej w indywidulanej sprawie, poza
zasięgnięciem prywatnej i odpłatnej porady prawnej u radcy prawnego lub adwokata,
istnieje – również w sprawach związanych z postepowaniami przed WZON – możliwość
skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r.
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji
prawnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1534), od 1 stycznia 2016 r. funkcjonuje system nieodpłatnej
pomocy prawnej świadczonej osobiście przez adwokata lub radcę prawnego,
a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia, aplikanta adwokackiego
lub aplikanta radcowskiego - w lokalach udostępnionych przez gminy lub powiaty.
W tych ramach funkcjonuje ponad 1500 punktów darmowej pomocy i poradnictwa.
Szczegółowe informacje na powyższy temat można znaleźć na stronie Ministerstwa
Sprawiedliwości: http://darmowapomocprawna.ms.gov.pl/.
-- 3 of 5 --
4
Ad 4
Resort nie przewiduje podjęcia działań legislacyjnych mających na celu uregulowanie
wysokości prowizji i opłat pobieranych przez komercyjnych pełnomocników. Podkreślić
należy, że wysokość opłat/wynagrodzenia tych pełnomocników wynika z zawartej
pomiędzy stronami umowy, które mogą kształtować ją w dowolny sposób. Zgodnie
bowiem z art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r.,
poz. 1061 z późn. zm., dalej jako: k.c.) Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek
prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości
(naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wskazana regulacja
wprowadza fundamentalną na gruncie zobowiązań zasadę wolności umów, zwaną
powszechnie zasadą swobody umów. Zasada ta (…) oznacza kompetencje do
kształtowania przez podmioty cywilnoprawne wiążących je stosunków prawnych w drodze
oświadczeń woli. W ramach swobody umów wyróżnia się swobodę kształtowania treści
umowy oraz swobodę zawarcia umowy obejmującą decyzję o zawarciu lub niezawarciu
umowy, wybór kontrahenta oraz zmianę lub rozwiązanie istniejącego stosunku
umownego (K. Grzesiowski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Legalis 2024,
kom. do art. 3531, nb 5).
Korzystanie ze swobody umów może podlegać ograniczeniom w różnych dziedzinach życia
społecznego, wprowadzanym przepisami szczególnymi dla realizacji rozmaitych celów,
a przede wszystkim dla ochrony innych niż wolność indywidualna wartości
konstytucyjnych (ale także dla ochrony wolności strony słabszej). Przy wprowadzaniu tych
ograniczeń obowiązują jednak rygory wyrażone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP -
ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne
w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla
ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób,
a ponadto nie mogą one naruszać istoty wolności i praw (P. Machnikowski, [w:] Kodeks
cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Legalis 2023, kom. do art. 3531
k.c., nb 6).
-- 4 of 5 --
5
Ad 5
Pytanie pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości. Ewentualne
postępowania w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych są
prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, stosownie do art. 60
ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1781).
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --