Interpelacja w sprawie spadku efektywności zastosowania w 2024 r. Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10766
do ministra finansów
w sprawie spadku efektywności zastosowania w 2024 r. Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 06-07-2025
STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej) jest wynikiem współpracy pomiędzy Krajową Administracją Skarbową a sektorem bankowym. W jego ramach instytucje finansowe badają obsługiwane przelewy pod kątem cech charakterystycznych dla karuzel podatkowych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości szef KAS może zażądać zablokowania konta wykorzystywanego do opłacania fikcyjnych transakcji na 72 godziny.
Według informacji udostępnionych przez Ministerstwo Finansów dnia 13 lutego 2025 r. liczba podmiotów kwalifikowanych objętych blokadami zmniejszyła się między 2023 r. a 2024 r. o około 20 procent, zaś wartość zablokowanych środków – o około 15 procent (Ministerstwo Finansów, Informacja publiczna BMI1.0123.550.2025).
Tymczasem, według danych Ministerstwa Finansów, w pierwszej połowie 2024 r. wykryto 140,5 tys. fikcyjnych faktur, tj. ponaddwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie 2023 r. (https://300gospodarka.pl/news/problem-z-fikcyjnymi-fakturami-wciaz-jest-powazny-w-pol-roku-wykryto-oszustwa-na-43-mld-zl).
Zważywszy na powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Z czego wynika spadek efektywności zastosowania STIR na przełomie lat 2023 i 2024? Czy Ministerstwo Finansów oczekuje, że ulegnie on odwróceniu? W jakiej perspektywie czasowej? Jakie czynności podjęło Ministerstwo Finansów, aby osiągnąć ten efekt?
2. Dlaczego liczba blokad rachunków oraz wartość zablokowanych środków uległa istotnemu zmniejszeniu mimo ponaddwukrotnego zwiększenia aktywności podatkowych przestępców? Czy oznacza to, że administracja podatkowa odchodzi od praktyki blokowania kont podmiotów zidentyfikowanych jako „znikający podatnicy” lub „brokerzy”?
3. Ile wynosiła liczba podmiotów należących do grup podwyższonego ryzyka wykrytych przy pomocy STIR w poszczególnych latach okresu 2019–2024? W stosunku do jakiej ich części KAS podjęła dalsze czynności analityczne i kontrolne?
4. Ile wynosiła w poszczególnych latach liczba powiązań karuzelowych i występujących w nich podmiotów, która została wykryta dzięki wykorzystaniu przekazywanych szefowi KAS w trybie dziennym informacji o wskaźniku ryzyka, rachunkach podmiotów kwalifikowanych oraz dziennych zestawień transakcji?
5. Co zrobiono od 13 grudnia 2023 r., aby zwiększyć efektywność STIR jako narzędzia służącego zapobieganiu zniknięciu przestępców podatkowych z wyłudzonymi środkami? Jakie dalsze kroki planuje w tym zakresie Ministerstwo Finansów na lata 2026 i 2027?
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7656 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 17 lipca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10766
Pana Posła Janusza Kowalskiego
w sprawie spadku efektywności zastosowania w 2024 r.
Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej
Znak sprawy: DNK1.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację w sprawie spadku efektywności
zastosowania w 2024 r. Systemu Teleinformatycznego Izby
Rozliczeniowej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10766 złożoną przez Pana Posła Janusza
Kowalskiego w sprawie spadku efektywności zastosowania w 2024 r. Systemu
Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej przekazuję na ręce Pana Marszałka
poniższe informacje i wyjaśnienia.
1) Z czego wynika spadek efektywności zastosowania STIR na przełomie lat 2023
i 2024? Czy Ministerstwo Finansów oczekuje, że ulegnie on odwróceniu? W jakiej
perspektywie czasowej? Jakie czynności podjęło Ministerstwo Finansów, aby
osiągnąć ten efekt?
System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej (STIR) to narzędzie stosowane
w sytuacjach szczególnych, w których zachodzi konieczność przeciwdziałania
wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych, a inne działania
organów KAS mogłyby okazać się niewystarczające. Blokady rachunków
bankowych podmiotów kwalifikowanych mają charakter prewencyjny i służą
przeciwdziałaniu uszczupleniom dochodów budżetowych, przy czym ich
skuteczność uwarunkowana jest m.in. dostępnością środków pieniężnych.
Przedłużenie blokady na okres do 3 miesięcy jest determinowane możliwością
zabezpieczenia zobowiązania podatkowego o określonej wartości,
-- 1 of 4 --
2/4
tj. przekraczającej 10 tys. euro, z uwagi na uzasadnioną obawę, że podmiot
kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania
podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób
trzecich. Osobną kwestią, potwierdzoną orzecznictwem sądowym, jest aktualność
wyłudzenia skarbowego, tj. trwający proceder, nie zaś mający miejsce w przeszłości.
Z tych powodów liczba podmiotów objętych blokadami, bądź kwota ogółem
zablokowanych środków finansowych nie poddają się prostym porównaniom.
Mogłyby one bowiem okazać się obarczone licznymi błędami metodologicznymi.
Dlatego też nie można dokonać prostego zestawienia liczby podmiotów
kwalifikowanych objętych blokadami z liczbą wykrytych fikcyjnych faktur i na tej
podstawie wyciągać wnioski.
2) Dlaczego liczba blokad rachunków oraz wartość zablokowanych środków
uległa istotnemu zmniejszeniu – mimo ponad dwukrotnego zwiększenia
aktywności podatkowych przestępców? Czy oznacza to, że administracja
podatkowa odchodzi od praktyki blokowania kont podmiotów zidentyfikowanych
jako „znikający podatnicy” lub „brokerzy”?
Blokady rachunków bankowych podmiotów kwalifikowanych, dokonywane
są w ramach precyzyjnych przesłanek ustawowych, tj. mają one na celu
przeciwdziałanie wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych,
niezależnie od tego, jakiego rodzaju schematów używają podmioty dążące
do wyłudzenia nienależnych korzyści podatkowych. Regulacja ustawowa nie odnosi
się do pojęć takich jak „znikający podatnik”, „broker” czy „bufor” i nie ogranicza
możliwości zastosowania blokady rachunku bankowego podmiotu kwalifikowanego
do sytuacji związanych z tzw. karuzelami podatkowymi. Przesłanką działania organu
nie jest więc pełnienie danej roli w łańcuchu dostaw czy rodzaju transakcji, lecz
uprawdopodobniona możliwość wykorzystywania przez podmiot kwalifikowany,
o którym mowa w art. 119zg pkt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja
podatkowa1, działalności banków do celów mających związek z wyłudzeniami
skarbowymi. Wartość środków na rachunkach objętych blokadą uwarunkowana jest
wysokością sald utrzymywanych na tych rachunkach przez podmioty
kwalifikowane, a na to organ dokonujący blokady nie ma wpływu.
3) Ile wynosiła liczba podmiotów należących do grup podwyższonego ryzyka,
wykrytych przy pomocy STIR w poszczególnych latach okresu 2019-2024?
W stosunku do jakiej ich części KAS podjęła dalsze czynności analityczne
i kontrolne?
Tabela Liczba podmiotów zidentyfikowanych przez KIR w ramach STIR jako podmioty
podwyższonego ryzyka
Okres Liczba podmiotów zidentyfikowanych jako podmioty
podwyższonego ryzyka (w tys.)
2024
126
2023
109
2022
111
2021
86
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 111
-- 2 of 4 --
3/4
2020
76
2019
41
Wyjaśniam, iż nie są prowadzone odrębne statystyki w ujęciu, o którym mowa w
treści drugiego z ww. pytań. Natomiast należy wskazać, iż wymienione dane są
dostępne jednostkom organizacyjnym i wykorzystywane w bieżących analizach.
Zasadniczo w analizach uwzględnia się wskaźnik ryzyka udostępniony w STIR
uwzględniając dodatkowe kluczowe dane podatkowe.
4) Ile wynosiła w poszczególnych latach liczba powiązań karuzelowych
i występujących w nich podmiotów, która została wykryta dzięki wykorzystaniu
przekazywanych Szefowi KAS w trybie dziennym informacji o wskaźniku ryzyka,
rachunkach podmiotów kwalifikowanych oraz dziennych zestawień transakcji?
Wyjaśniam, że dane przekazywane za pośrednictwem systemu STIR do Szefa
Krajowej Administracji Skarbowej stanowią istotny element procesów mających
na celu identyfikację nieprawidłowości podatkowych, w tym oszustw
karuzelowych. Niemniej jednak dane STIR nie mogą stanowić samodzielnej
(wyłącznej) podstawy do uznania istnienia powiązania o charakterze karuzelowym.
Dlatego też nie są w tym zakresie prowadzone odrębne statystyki obejmujące dane
z wszystkich jednostek. Przeprowadzenie oceny występowania powiązań
karuzelowych wymaga wykorzystania także innych danych przetwarzanych w
systemach informatycznych Krajowej Administracji Skarbowej, w tym m.in.
informacji z deklaracji podatkowych czy plików JPK_VAT. W konsekwencji dopiero
zestawienie wszystkich kluczowych danych pochodzących z różnych źródeł i
badanie ich wzajemnych zależności pozwala na ustalenie prawdopodobieństwa
istnienia powiązania karuzelowego.
W związku z powyższym nie jest możliwe dokonanie wyszczególnienia konkretnej
liczby powiązań karuzelowych i występujących w nich podmiotów wyłącznie
w oparciu o dane STIR.
5) Co zrobiono od 13 grudnia 2023 r., aby zwiększyć efektywność STIR jako
narzędzia służącego zapobieganiu „zniknięciu” podatkowych przestępców
z wyłudzonymi środkami? Jakie dalsze kroki planuje w tym zakresie Ministerstwo
Finansów na lata 2026 i 2027?
STIR jest jednym z wielu elementów i rozwiązań wykorzystywanych przez KAS w jej
działaniach mających na celu przeciwdziałanie, wykrywanie i zwalczanie
przestępczości podatkowej. Z oczywistych względów, sposoby wykorzystania
sytemu powiązane są z szerszą strategią działań w tym zakresie. W zakresie STIR, w
celu zwiększenia efektywności i skuteczności działań organizowane są, między
innymi, cykliczne spotkania robocze z przedstawicielami sektora bankowego,
Prokuratury, Krajowej Izby Rozliczeniowej oraz pracownikami i funkcjonariuszami
Krajowej Administracji Skarbowej realizującymi zadania STIR. Szkolenia i potkania
te będą kontynuowane również w kolejnych latach. Kluczowe znaczenie ma także,
prowadzone w sposób ciągły, analiza i rozwój narzędzi oraz metod analitycznych
wykorzystywanych w procesie przeciwdziałania wyłudzeniom podatkowym.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Pana Posła za wyczerpujące.
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
-- 4 of 4 --