Interpelacja nr 10759
Interpelacja w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego uzależnienia polityki demograficznej od imigracji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (90%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego uzależnienia polityki demograficznej od imigracji
Interpelacja nr 10759
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego uzależnienia polityki demograficznej od imigracji
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Dariusz Matecki
Data wpływu: 06-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
w najnowszej analizie portalu Money.pl (1.07.2025 r., „Jeśli nie imigracja, to co? Polska gospodarka coraz bliżej ściany”, https://www.money.pl/gospodarka/jesli-nie-imigracja-to-co-polska-gospodarka-coraz-blizej-sciany-analiza-7171139862526880a.html) przedstawiono dramatyczną diagnozę stanu polskiej demografii i rynku pracy. Zgodnie z tymi danymi Polska stoi przed fundamentalnym problemem: liczba osób w wieku produkcyjnym maleje w błyskawicznym tempie, a system emerytalny staje się niewydolny. Władze państwowe – zamiast wprowadzać poważne reformy pronatalistyczne – koncentrują się na masowej imigracji jako jedynym ratunku.
To poważne zaniechanie o charakterze ustrojowym. Brak skutecznych, realnych i trwałych mechanizmów zwiększających dzietność – przy jednoczesnym forsowaniu migracji – prowadzi do demontażu struktury społecznej i kulturowej Polski.
W 2024 roku wskaźnik dzietności w Polsce spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,10 – to najniższy wynik w historii kraju. Według danych GUS i Eurostatu:
- w 2024 roku urodziło się zaledwie 252 tys. dzieci (najmniej od II wojny światowej),
- populacja Polski spadła o ponad 140 tys. osób,
- w pierwszym kwartale 2025 roku zanotowano ujemny przyrost naturalny: –5,6‰, mimo rekordowego poziomu imigracji.
Z danych przedstawionych w analizie wynika, że aby utrzymać obecny poziom obciążenia demograficznego, Polska musiałaby przyjmować co najmniej 300 tys. migrantów rocznie, a nawet wtedy proporcja ludności w wieku poprodukcyjnym do pracującej i tak będzie się pogarszać. To oznacza, że bez istotnego wzrostu dzietności Polska zbliża się do cywilizacyjnej ściany.
Co więcej – wiele wskazuje na to, że polityka migracyjna w Europie Zachodniej, prezentowana jako wzorcowa, zakończyła się społeczno-kulturową porażką. Przykłady:
1) Francja - ponad 20% ludności to migranci lub ich dzieci; państwo boryka się z permanentnymi zamieszkami na tle etnicznym i religijnym, gettoizacją przedmieść i narastającą polaryzacją społeczną,
2) Irlandia - 22% ludności to migranci lub ich dzieci,
3) Niemcy - 19% ludności to migranci lub ich dzieci,
4) Szwecja - jeden z najwyższych wskaźników przestępczości w Europie, rosnące napięcia społeczne, a imigracja nie przełożyła się na trwały wzrost dzietności,
5) Niemcy - mimo przyjęcia milionów migrantów po 2015 roku, wskaźnik dzietności wciąż wynosi około 1,4; średnio nasi zachodni sąsiedzi doświadczają 79 ataków z użyciem noża dziennie, a integracja kulturowa napotyka na trwałe bariery.
Nie można więc uznać, że imigracja jest odpowiedzią na kryzys demograficzny. Polska potrzebuje strategii opartej na rodzinie, macierzyństwie i realnym wsparciu społecznym, a nie na podmianie społeczeństwa na inne.
Dlatego apeluję o pilne wdrożenie kompleksowego pakietu rozwiązań:
1. Przekazywanie części podatku PIT dzieci na emeryturę matek:
- 10% PIT – pierwsze dziecko,
- 20% PIT – drugie dziecko,
- 30% PIT – trzecie dziecko,
- 40% PIT – czwarte dziecko,
- 50% PIT – piąte i kolejne.
To systemowe powiązanie liczby dzieci z wysokością przyszłej emerytury. Ekonomiczne uznanie macierzyństwa jako pracy społecznie użytecznej. Rozwiązanie to nie obciąża budżetu, a stabilizuje ZUS bez konieczności podnoszenia składek lub wieku emerytalnego.
2. Rozszerzenie kwoty wolnej od podatku na każde dziecko:
- dzieci to nie „prywatny wybór”, ale przyszli podatnicy i fundament gospodarki, brzydko nazywany kapitałem ludzkim,
- każda rodzina powinna mieć możliwość odpisu kwoty wolnej również z tytułu posiadania dzieci,
- rozwiązanie to odciąży budżety rodzin natychmiast, bez zmian w systemie emerytalnym.
3. Węgierskie rozwiązania:
a) CSOK (Családi Otthonteremtési Kedvezmény) "Zasiłek na tworzenie domów rodzinnych" - bezzwrotna dotacja państwowa przyznawana rodzinom na zakup lub budowę mieszkania/domu, zależna od liczby dzieci:
Przykładowe kwoty:
- 1 dziecko: do 600 tys. HUF (~6 500 zł),
- 2 dzieci: do 2,6 mln HUF (~28 000 zł),
- 3 dzieci: do 10 mln HUF (~110 000 zł).
Może być przeznaczony na:
- zakup nowego lub używanego mieszkania,
- budowę lub rozbudowę domu,
- przekształcenie nieruchomości na mieszkanie.
b) kredyt rodzinny - program CSOK Plus, który łączy dotację z niskooprocentowanym kredytem hipotecznym:
- maksymalna kwota kredytu:
15 mln HUF dla 1 dziecka (~160 000 zł),
30 mln HUF dla 2 dzieci (~320 000 zł),
50 mln HUF dla 3+ dzieci (~530 000 zł),
- stałe oprocentowanie (znacznie poniżej rynkowego),
- część kredytu może zostać umorzona, jeśli urodzą się kolejne dzieci (nawet do 10 mln HUF).
4. Kredyt hipoteczny z zerowym oprocentowaniem dla rodzin z czwórką dzieci
W przeciwieństwie do kosztownej i niebezpiecznej polityki migracyjnej (związanej z integracją, edukacją, dodatkami i zagrożeniem destabilizacji) przedstawione wyżej propozycje są tańsze, sprawiedliwsze i znacznie skuteczniejsze. Państwo, które chce trwać, musi inwestować nie w migrantów – ale w dzieci własnych obywateli.
5. Rozwiązanie estońskie: urlop rodzicielski do 18 miesięcy, 100% wynagrodzenia przez 435 dni (ponad 14 miesięcy, pozostały okres obniżona wysokość), finansowane z systemu ubezpieczeń społecznych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Jaki był wskaźnik dzietności, liczba urodzeń i śmierci oraz liczba Polaków w roku 2003, 2004, 2016, 2017, 2024 oraz pierwszych 6 miesiącach 2025 roku?
Dlaczego rząd nie wprowadził żadnych istotnych mechanizmów zwiększających dzietność w latach 2024–2025, mimo rekordowego spadku urodzeń?
Czy rząd dysponuje analizą kosztów utrzymania polityki migracyjnej w porównaniu z kosztami wsparcia rodzin wielodzietnych? Jeżeli nie, dlaczego? Jeżeli tak, to proszę o jej przedstawienie.
Czy rząd planuje przyjęcie modelu z Węgier w zakresie pomocy rodzinom w zakupie lub budowie mieszkań czy domów? Jeśli nie – dlaczego?
Dlaczego nie podjęto prac nad ustawą o przekazywaniu części PIT dzieci na emerytury matek? Jaki byłby koszt dla budżetu? Jaka była by to szacowana kwota przekazywana rocznie dla matki 4 dzieci, której dzieci zarabiałyby średnią krajową?
Czy rząd rozważa rozszerzenie kwoty wolnej od podatku o dzieci? Jaki byłby tego roczny koszt i wpływ na liczbę urodzeń?
Ilu migrantów rocznie planuje przyjmować Polska w latach 2025–2035 i jakie są cele liczbowo-proporcjonalne tej polityki?
Czy rząd posiada plan integracyjny dla rosnącej liczby migrantów, w tym dotyczący edukacji, języka, służby zdrowia i bezpieczeństwa? Jeżeli tak, to jakie będą jego koszty, jeżeli nie, to dlaczego?
Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby Polska nie powtórzyła błędów Francji, Niemiec i Szwecji w zakresie integracji migrantów i skutków demograficznych?
Czy Polska posiada strategię demograficzną na lata 2025–2050 – jeśli tak, proszę o jej publikację; jeśli nie – dlaczego?
Czy rząd zgadza się ze stwierdzeniem, że masowa migracja nie jest rozwiązaniem problemu starzejącego się społeczeństwa, a jedynie jego odroczeniem?
Ile osób otrzymało wizy pracownicze w 2024 roku oraz w pierwszych 6 miesiącach 2025?
Proszę o szczegółowe odniesienie się do każdego proponowanego rozwiązania zaproponowanego w części opisowej. Czy rząd zamierza skorzystać z realnych, skutecznych pomysłów na zwiększenie dzietności w Polsce?
Interpelacja nr 10759
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego uzależnienia polityki demograficznej od imigracji
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Dariusz Matecki
Data wpływu: 06-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
w najnowszej analizie portalu Money.pl (1.07.2025 r., „Jeśli nie imigracja, to co? Polska gospodarka coraz bliżej ściany”, https://www.money.pl/gospodarka/jesli-nie-imigracja-to-co-polska-gospodarka-coraz-blizej-sciany-analiza-7171139862526880a.html) przedstawiono dramatyczną diagnozę stanu polskiej demografii i rynku pracy. Zgodnie z tymi danymi Polska stoi przed fundamentalnym problemem: liczba osób w wieku produkcyjnym maleje w błyskawicznym tempie, a system emerytalny staje się niewydolny. Władze państwowe – zamiast wprowadzać poważne reformy pronatalistyczne – koncentrują się na masowej imigracji jako jedynym ratunku.
To poważne zaniechanie o charakterze ustrojowym. Brak skutecznych, realnych i trwałych mechanizmów zwiększających dzietność – przy jednoczesnym forsowaniu migracji – prowadzi do demontażu struktury społecznej i kulturowej Polski.
W 2024 roku wskaźnik dzietności w Polsce spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,10 – to najniższy wynik w historii kraju. Według danych GUS i Eurostatu:
- w 2024 roku urodziło się zaledwie 252 tys. dzieci (najmniej od II wojny światowej),
- populacja Polski spadła o ponad 140 tys. osób,
- w pierwszym kwartale 2025 roku zanotowano ujemny przyrost naturalny: –5,6‰, mimo rekordowego poziomu imigracji.
Z danych przedstawionych w analizie wynika, że aby utrzymać obecny poziom obciążenia demograficznego, Polska musiałaby przyjmować co najmniej 300 tys. migrantów rocznie, a nawet wtedy proporcja ludności w wieku poprodukcyjnym do pracującej i tak będzie się pogarszać. To oznacza, że bez istotnego wzrostu dzietności Polska zbliża się do cywilizacyjnej ściany.
Co więcej – wiele wskazuje na to, że polityka migracyjna w Europie Zachodniej, prezentowana jako wzorcowa, zakończyła się społeczno-kulturową porażką. Przykłady:
1) Francja - ponad 20% ludności to migranci lub ich dzieci; państwo boryka się z permanentnymi zamieszkami na tle etnicznym i religijnym, gettoizacją przedmieść i narastającą polaryzacją społeczną,
2) Irlandia - 22% ludności to migranci lub ich dzieci,
3) Niemcy - 19% ludności to migranci lub ich dzieci,
4) Szwecja - jeden z najwyższych wskaźników przestępczości w Europie, rosnące napięcia społeczne, a imigracja nie przełożyła się na trwały wzrost dzietności,
5) Niemcy - mimo przyjęcia milionów migrantów po 2015 roku, wskaźnik dzietności wciąż wynosi około 1,4; średnio nasi zachodni sąsiedzi doświadczają 79 ataków z użyciem noża dziennie, a integracja kulturowa napotyka na trwałe bariery.
Nie można więc uznać, że imigracja jest odpowiedzią na kryzys demograficzny. Polska potrzebuje strategii opartej na rodzinie, macierzyństwie i realnym wsparciu społecznym, a nie na podmianie społeczeństwa na inne.
Dlatego apeluję o pilne wdrożenie kompleksowego pakietu rozwiązań:
1. Przekazywanie części podatku PIT dzieci na emeryturę matek:
- 10% PIT – pierwsze dziecko,
- 20% PIT – drugie dziecko,
- 30% PIT – trzecie dziecko,
- 40% PIT – czwarte dziecko,
- 50% PIT – piąte i kolejne.
To systemowe powiązanie liczby dzieci z wysokością przyszłej emerytury. Ekonomiczne uznanie macierzyństwa jako pracy społecznie użytecznej. Rozwiązanie to nie obciąża budżetu, a stabilizuje ZUS bez konieczności podnoszenia składek lub wieku emerytalnego.
2. Rozszerzenie kwoty wolnej od podatku na każde dziecko:
- dzieci to nie „prywatny wybór”, ale przyszli podatnicy i fundament gospodarki, brzydko nazywany kapitałem ludzkim,
- każda rodzina powinna mieć możliwość odpisu kwoty wolnej również z tytułu posiadania dzieci,
- rozwiązanie to odciąży budżety rodzin natychmiast, bez zmian w systemie emerytalnym.
3. Węgierskie rozwiązania:
a) CSOK (Családi Otthonteremtési Kedvezmény) "Zasiłek na tworzenie domów rodzinnych" - bezzwrotna dotacja państwowa przyznawana rodzinom na zakup lub budowę mieszkania/domu, zależna od liczby dzieci:
Przykładowe kwoty:
- 1 dziecko: do 600 tys. HUF (~6 500 zł),
- 2 dzieci: do 2,6 mln HUF (~28 000 zł),
- 3 dzieci: do 10 mln HUF (~110 000 zł).
Może być przeznaczony na:
- zakup nowego lub używanego mieszkania,
- budowę lub rozbudowę domu,
- przekształcenie nieruchomości na mieszkanie.
b) kredyt rodzinny - program CSOK Plus, który łączy dotację z niskooprocentowanym kredytem hipotecznym:
- maksymalna kwota kredytu:
15 mln HUF dla 1 dziecka (~160 000 zł),
30 mln HUF dla 2 dzieci (~320 000 zł),
50 mln HUF dla 3+ dzieci (~530 000 zł),
- stałe oprocentowanie (znacznie poniżej rynkowego),
- część kredytu może zostać umorzona, jeśli urodzą się kolejne dzieci (nawet do 10 mln HUF).
4. Kredyt hipoteczny z zerowym oprocentowaniem dla rodzin z czwórką dzieci
W przeciwieństwie do kosztownej i niebezpiecznej polityki migracyjnej (związanej z integracją, edukacją, dodatkami i zagrożeniem destabilizacji) przedstawione wyżej propozycje są tańsze, sprawiedliwsze i znacznie skuteczniejsze. Państwo, które chce trwać, musi inwestować nie w migrantów – ale w dzieci własnych obywateli.
5. Rozwiązanie estońskie: urlop rodzicielski do 18 miesięcy, 100% wynagrodzenia przez 435 dni (ponad 14 miesięcy, pozostały okres obniżona wysokość), finansowane z systemu ubezpieczeń społecznych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Jaki był wskaźnik dzietności, liczba urodzeń i śmierci oraz liczba Polaków w roku 2003, 2004, 2016, 2017, 2024 oraz pierwszych 6 miesiącach 2025 roku?
Dlaczego rząd nie wprowadził żadnych istotnych mechanizmów zwiększających dzietność w latach 2024–2025, mimo rekordowego spadku urodzeń?
Czy rząd dysponuje analizą kosztów utrzymania polityki migracyjnej w porównaniu z kosztami wsparcia rodzin wielodzietnych? Jeżeli nie, dlaczego? Jeżeli tak, to proszę o jej przedstawienie.
Czy rząd planuje przyjęcie modelu z Węgier w zakresie pomocy rodzinom w zakupie lub budowie mieszkań czy domów? Jeśli nie – dlaczego?
Dlaczego nie podjęto prac nad ustawą o przekazywaniu części PIT dzieci na emerytury matek? Jaki byłby koszt dla budżetu? Jaka była by to szacowana kwota przekazywana rocznie dla matki 4 dzieci, której dzieci zarabiałyby średnią krajową?
Czy rząd rozważa rozszerzenie kwoty wolnej od podatku o dzieci? Jaki byłby tego roczny koszt i wpływ na liczbę urodzeń?
Ilu migrantów rocznie planuje przyjmować Polska w latach 2025–2035 i jakie są cele liczbowo-proporcjonalne tej polityki?
Czy rząd posiada plan integracyjny dla rosnącej liczby migrantów, w tym dotyczący edukacji, języka, służby zdrowia i bezpieczeństwa? Jeżeli tak, to jakie będą jego koszty, jeżeli nie, to dlaczego?
Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby Polska nie powtórzyła błędów Francji, Niemiec i Szwecji w zakresie integracji migrantów i skutków demograficznych?
Czy Polska posiada strategię demograficzną na lata 2025–2050 – jeśli tak, proszę o jej publikację; jeśli nie – dlaczego?
Czy rząd zgadza się ze stwierdzeniem, że masowa migracja nie jest rozwiązaniem problemu starzejącego się społeczeństwa, a jedynie jego odroczeniem?
Ile osób otrzymało wizy pracownicze w 2024 roku oraz w pierwszych 6 miesiącach 2025?
Proszę o szczegółowe odniesienie się do każdego proponowanego rozwiązania zaproponowanego w części opisowej. Czy rząd zamierza skorzystać z realnych, skutecznych pomysłów na zwiększenie dzietności w Polsce?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 16 %
Precyzyjne daty
26
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (26)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
39044 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.335.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10759 Pana Posła Jarosława Sachajki wraz z grupą posłów,
w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego
uzależnienia polityki demograficznej od imigracji, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Poniżej przedstawiam podstawowe dane demograficzne na lata: 2003, 2004, 2016, 2017 i 2024.
Źródło: GUS
W końcu czerwca br. ludność Polski liczyła ok. 37 401 tys. osób , tj. o ok. 162 tys. mniej niż
w analogicznym okresie roku ub. i o ok. 88 tys. mniej niż w końcu 2024 r. Ze wstępnych danych
wynika, że w 1 półroczu br. zarejestrowano ok. 115,5 tys. urodzeń żywych, tj. o ponad 10 tys.
mniej niż rok wcześniej, a współczynnik urodzeń spadł o 0,5 pkt do 6,2‰. Liczba zgonów uległa
zwiększeniu o prawie 6 tys. do ok. 209 tys. Współczynnik zgonów wyniósł 11,2‰ (wobec
10,8‰ przed rokiem), natomiast współczynnik dzietności opracowywany jest wyłącznie
w oparciu o ostateczne dane roczne, w związku z czym nie są dostępne dane cząstkowe w tym
zakresie. Wstępne dane za 2025 r. według miesięcy (ludność, urodzenia żywe oraz zgony)
publikowane są w wydawanym przez GUS Biuletynie Statystycznym, pod adresem:
- Główny Urząd Statystyczny / Obszary tematyczne / Inne opracowania / Informacje o sytuacji
społeczno-gospodarczej / Biuletyn Statystyczny Nr 5/2025
Ostatnie dostępne wydanie Biuletynu Statystycznego zawiera informacje o stanie i ruchu
naturalnym ludności do kwietnia br. włącznie.
Powyższe dane roczne prezentowane są też w publikacjach GUS z zakresu demografii, tj.:
Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2024 r.
(stan w dniu 31.12): https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-
i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2024-r-stan-w-
dniu-31-12,6,38.html;
Rocznik Demograficzny: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-
statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html,
Rok Liczba ludności (stan na 31 grudnia) Urodzenia
żywe
Współczynnik
dzietności Zgony
2003 38 190 608 35 1072 1,222 365 230
2004 38 173 835 35 6131 1,227 363 522
2016 38 432 992 38 2257 1,357 388 009
2017 38 433 558 40 1982 1,453 402 852
2024 37 489 087 25 1782 1,099 408 504
-- 1 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a także w bazach danych na Portalu Informacyjnym GUS:
Baza Demografia: https://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/StartIntro.aspx;
Bank Danych Lokalnych: https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start;
Dziedzinowe Bazy Wiedzy: https://dbw.stat.gov.pl/.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych1 (dalej „ustawa PIT”)
uzupełnia inne rozwiązania dedykowane rodzinom, tj. programy społeczne takie jak: „Rodzina
800+”, „Dobry Start” czy „Aktywny Rodzic”. Zawarte w ustawie PIT rozwiązania koncentrują się
na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci umożliwiającą – po spełnieniu ustalonych warunków - odliczenie
od podatku wskazanej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota miesięcznej
ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi 92,67 zł, kwota ulgi na trzecie
dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)2;
dodatkowy zwrot dla rodzin, których dochody (i w konsekwencji niski podatek) nie pozwalają
na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT przewiduje w takim przypadku
zwrot niewykorzystanej części ulgi na dzieci w „brakującej wysokości”, która nie przekracza
sumy składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne opłaconych przez podatnika3;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł), co znacząco zwiększa ich dochód do
dyspozycji4;
zwolnienie z podatku dochodowego świadczeń uzyskiwanych w ramach programów
„Rodzina 800+”, „Dobry start”, czy „Aktywny rodzic”, dzięki któremu całość świadczenia
trafia bezpośrednio do rodzin5;
umożliwienie łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób opodatkowania
osób samotnie wychowujących dzieci.
W pierwszym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości
podatku obliczonego od połowy ich łącznych dochodów (art. 6 ust. 2 ustawy PIT). Rozwiązanie
to dotyczy również owdowiałych małżonków (art. 6a ustawy PIT). Natomiast preferencja
przewidziana dla osób samotnie wychowujących dzieci polega na obliczeniu podatku
w podwójnej wysokości jedynie od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci (art.
6 ust. 4 ustawy PIT).
Dzięki preferencjom podatkowym, jak i innym przewidzianym w ustawie PIT (np. uldze
rehabilitacyjnej czy termomodernizacyjnej) efektywne stawki podatku (tj. wskazujące na
faktyczny poziom opodatkowania dochodu) różnią się od stawek nominalnych przewidzianych
w ustawie PIT (12% i 32%). Stawki efektywne są znacznie niższe od stawek nominalnych.
Z danych statystycznych z rozliczenia podatku PIT za 2023 r. wynika, że dla osób z dochodami
do 120 tys. zł stawka efektywna wynosi 4,54%, a dla osób z dochodami powyżej 120 tys. zł
15,97%.
Ustawa PIT zawiera zatem preferencje, które pozwalają rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego, a także na całkowite z niego zwolnienie. Dane statyczne pokazują, że
podatnicy chętnie korzystają z tych rozwiązań.
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
2 Art. 27f ustawy PIT
3 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT
4 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT
5 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT.
-- 2 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnośnie do propozycji wprowadzenia wspólnego PIT dla rodzin i kwoty wolnej od podatku dla
każdego członka rodziny informuję, że tego rodzaju propozycje (tzw. iloraz podatkowy) były
przedmiotem analiz prowadzonych w Ministerstwie Finansów i Gospodarki.
W przypadku małżonków wychowujących dzieci procedura obliczeń przebiega w następujący
sposób:
dochody obojga małżonków są sumowane,
każdy z małżonków odlicza indywidualnie przysługujące mu kwoty pomniejszające dochód,
po dokonaniu odliczeń suma dochodów jest dzielona przez liczbę osób w rodzinie, tj. liczbę
dzieci powiększoną o 2 (obejmującą obydwoje rodziców),
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali,
ostateczna wysokość zobowiązania podatkowego stanowi iloczyn uzyskanego podatku
i wspomnianej wcześniej liczby osób w rodzinie.
Analogiczny mechanizm przewidziano dla osób samotnie wychowujących dzieci:
dochód osoby samotnie wychowującej dzieci podlega podziałowi przez liczbę dzieci
powiększoną o 1 (obejmującą rodzica),
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali,
końcowe zobowiązanie podatkowe stanowi iloczyn obliczonego podatku i liczby osób
w gospodarstwie domowym (liczby dzieci powiększonej o 1).
Z przeprowadzonych analiz wynika, że wprowadzenie ilorazu podatkowego w powyższej
formule (w warunkach 2026 r.) wiązałoby się ze zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld
zł6. Co więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających
podatników, a tylko około 4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów. Oznacza to,
że średnia korzyść 10% najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie dwunastokrotnie
wyższa, niż osiągających dochody mniejsze lub równe medianie na skali podatkowej. Trudno
uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy sprawiedliwości podatkowej.
Trzeba podkreślić, że Polska należy do krajów OECD o najwyższych preferencjach podatkowych
dla rodzin z dziećmi. Oznacza to, że ich obciążenie podatkowe już jest znacząco niższe, niż
w przypadku singli. W 2023 r. klin podatkowy „modelowego singla” był o 18,5 punktu
procentowego wyższy niż modelowej rodziny z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem.
Był to trzeci najwyższy poziom preferencji wśród krajów OECD7.
Jednocześnie badania wskazują, że transfery pieniężne mają niewielki wpływ na dzietność8
i często okazują się nieefektywne. Wynika to z faktu, iż - tak jak w przypadku tzw. ilorazu
podatkowego - wiążą się one z istotnymi kosztami dla sektora finansów publicznych, przy czym
środki te trafiają głównie do rodzin, które już mają dzieci lub do osób o najwyższych dochodach,
dla których kwestie finansowe nie stanowią istotnej bariery w powiększaniu rodziny.
6 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i Gospodarki i indywidualnych danych
PIT/ZUS z 2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów
i Gospodarki dotyczących użycia wskaźników makroekonomicznych:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7 OECD, Taxing Wages 2024: Tax and Gender throughthe Lensof the Second Earner, OECD Publishing, Paris,
2024,https://doi.org/10.1787/dbcbac85-en, s. 30.
8 Zob. Bokun, A. Cash transfers and fertility: Evidence from Poland’s Family 500+ Policy, Demographic Research:
Volume 51, Article 28, 2024, DOI: 10.4054/DemRes.2024.51.28., Gromadzki, J. Universal Child Benefit and Child
Poverty: The Role of Fertility Adjustments, IZA Discussion Paper No. 17456.
-- 3 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Badania ekonomiczne pokazują, że wpływ transferów pieniężnych na zwiększenie dzietności
w rozwiniętych gospodarkach jest ograniczony. Dotyczy to zarówno miar przekrojowych, jak
i kohortowych współczynników dzietności9.
W obliczu pogarszającej się sytuacji demograficznej i spadku liczby urodzeń Rząd w latach 2024-
2025 rozpoczął pracę, która ma na celu zlikwidowanie barier dla zakładania oraz powiększania
rodziny. Do takich działań należy uruchomienie pakietu świadczeń „Aktywny Rodzic”
dostępnych od 1 października 2024. Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców
w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka „Aktywny rodzic”10 wprowadziła:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
świadczenie „aktywnie w żłobku”;
świadczenie „aktywnie w domu”.
„Aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do czynnych zawodowo rodziców lub opiekunów
dziecka wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa o wspieraniu rodziców definiuje aktywność
zawodową, której rodzaj i poziom uprawnia do otrzymywania świadczenia. Aktywni rodzice
w pracy przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie lub 1900 zł miesięcznie w przypadku
dziecka z niepełnosprawnością, przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym
dziecko skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy 36
miesiąc życia. Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, przedszkola, klubu
dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
„Aktywnie w żłobku” kierowane jest z kolei do rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu
dziecięcego lub dziennego opiekuna. Przysługuje w kwocie do 1500 zł miesięcznie lub do
1900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnością, przy czym nie może przewyższyć opłaty,
jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki. Świadczenie nie jest wypłacane
wnioskującemu, tylko przekazywane do żłobka, który o jego kwotę obniża rodzicowi opłatę za
pobyt dziecka w instytucji. „Aktywnie żłobku” zastąpiło mniej korzystne dofinansowanie pobytu
dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, które przysługiwało w wysokości
do 400 zł miesięcznie
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia
miesiąca, w którym skończyło ono 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym
ukończy 36 miesiąc życia. Wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące bez
względu na dochód rodziny. Świadczenie kierowane jest do rodziców bądź opiekunów małych
dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie zdecydują się na korzystanie z dwóch pozostałych
świadczeń. „Aktywnie w domu” zastąpiło uprzednio funkcjonujący rodzinny kapitał opiekuńczy.
W ramach omówionych świadczeń rodzice i opiekunowie za miesiąc mogą na dane dziecko
otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest nawet wielokrotna zmiana
jego rodzaju.
Dzięki świadczeniom z pakietu „Aktywny rodzic” w okresie 1 października 2024 r. – 31 maja
2025 r. objęto wsparciem 656,1 tys. dzieci. Łączna liczba wypłaconych świadczeń w tym okresie
to 2 596 053. Kwota wypłaconych świadczeń wyniosła 3 196 258 076,51 zł. Przeciętna opłata
9Zob. Sobotka, Tomáš, Anna Matysiak, and Zuzanna Matysiak. 2019. “Policy Responses to Low Fertility: How Effective
Are They?” UNFPA.; Stone, Lyman. 2020. “Pro-Natal Policies Work, But They Come Witha Hefty Price Tag.” Institute
for Family Studies. 2020.; Bergsvik, Janna,Agnes Fauske, and RannveigKaldager Hart. 2021.“Can Policies Stallthe
Fertility Fall? A Systematic Review of the (Quasi-) Experimental Literature.” Population and Development Review 47
(4): 913–64.
10 Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic (Dz.U. 2024 poz. 858 z poź.zm.).
-- 4 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
za miejsce opieki nad dzieckiem do lat 3 wynosiła w sierpniu 2024 r. 999,93 zł, a w czerwcu 2025
r. już tylko 87,58 zł.
Dobra jakościowo opieka i edukacja na wczesnym etapie życia pozytywnie wpływa na dalszy
rozwój społeczny i poznawczy dziecka oraz jego zdrowie, znacząco wyrównując szanse na start
przede wszystkim dzieciom z rodzin o niższym kapitale społecznym i dochodach, co może
stanowić zachętę do decydowania się przez nie na pierwsze i kolejne dziecko.
Dzięki środkom z Unii Europejskiej od 19 stycznia 2023 r., realizowany jest jeden z największych
programów rozwoju żłobków w Europie. Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku
do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029 wspiera rozwój instytucji opieki nad dziećmi w wieku do
lat 3. Odbiorcy wsparcia mogą otrzymać w jego ramach dofinansowanie do tworzenia
i utrzymania miejsc opieki. Możliwość ubiegania się o dofinansowanie mają podmioty mogące
tworzyć miejsca opieki zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku
do lat 311, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki
organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie i współpracujące z nimi
podmioty oraz pracodawcy).
Program zakłada tworzenie miejsc opieki do końca 2026 r. i ich utrzymanie do końca
2029 r. ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł. Program długofalowy na lata 2022-2029
integruje środki europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności
oraz z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego finansowanego ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach perspektywy finansowej 2021-2027,
a także środki budżetu państwa.
Według danych z Rejestru Żłobków na 30 czerwca 2025 r. dostępnych było 255 990 miejsc
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, oferowanych przez 8 787 instytucji. Na 30 czerwca 2025
roku odsetek dzieci w wieku 1-2 lat objętych opieką instytucjonalną w żłobku, klubie dziecięcym
lub przez dziennego opiekuna (bez niani) wynosił 44,36%. Dla porównania, wg danych z Rejestru
Żłobków na 31 grudnia 2023 r. liczba dostępnych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat
3 wynosiła 226 405 i była oferowana przez 7578 instytucji, zaś odsetek małych dzieci, które do
nich uczęszczały wynosił 35,4% (bez opieki oferowanej przez nianie). Oznacza to przyrost liczby
instytucji opieki o 1209 instytucji, a miejsc opieki o 29 585. W ujęciu procentowym liczba
instytucji opieki wzrosła o 15,95%, liczba miejsc opieki o 13,06%, a odsetek małych dzieci
korzystających z opieki instytucjonalnej we wskazanym okresie wzrósł o 8,96 p.p.
Na 30 czerwca 2025 roku liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma instytucjonalnej
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 876, podczas gdy na 31 grudnia 2023 roku było ich
1105. Oznacza to, że przez okres pracy obecnego Rządu liczba gmin nieoferujących
mieszkańcom opieki instytucjonalnej dla najmłodszych dzieci spadła o 229 (20,72%).
Wskaźniki te potwierdzają, że w aspekcie zapewnienia instytucjonalnej opieki nad
najmłodszymi dziećmi oraz zapewnienia ich rodzicom możliwości łączenia życia zawodowego
z rodzinnym działania Rządu podjęte w ciągu ostatnich 18 miesięcy wpłynęły na poprawę
warunków życia rodzin z dziećmi.
Celem Rządu jest udostępnienie Polkom i Polakom łącznie ok. 320 tys. miejsc opieki nad
najmłodszymi dziećmi do 31 grudnia 2026. Wartością minimalną dla programu Aktywny Maluch
jest osiągniecie poziomu 315 tys. miejsc w żłobku. Celem Programu jest uruchomienie instytucji
opieki nad małymi dziećmi w każdej gminie, tak aby rodzice zamieszkujący te tereny mieli
świadomość, iż decydując się na pierwsze i kolejne dziecko mogą liczyć na wsparcie.
11 Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2025 r., poz.798).
-- 5 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto 23 grudnia 2024 r. ogłoszono Resortowy program rozwoju instytucji opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025, który jest kontynuacją
Programu Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie 2024. W jego ramach gminy, na terenie których
nie ma żadnej placówki opieki nad małymi dziećmi mogły pozyskać środki na utworzenie punktu
dziennego opiekuna w wysokości do 300 tysięcy złotych na utworzenie do dwóch instytucji
dziennego opiekuna, np. przeznaczonych na remont lokalu, i do 8 tysięcy zł miesięcznie na
pokrycie bieżących kosztów funkcjonowania instytucji jednego dziennego opiekuna. Rządowy
program umożliwia utworzenie 5 miejsc opieki u jednego dziennego opiekuna. Na realizację
programu zabezpieczono środki w wysokości 60 mln zł z Funduszu Pracy na 2025 r.
Przewidziano w jego ramach 2 moduły:
Moduł 1: utworzenie w 2025 r. instytucji opieki w formie maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie zapewniających do 10 miejsc opieki oraz zapewnienie ich
funkcjonowania w 2025 r. Łączna kwota dofinansowania tworzenia instytucji opieki nie
może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji opieki, a kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8000 zł brutto miesięcznie;
Moduł 2: zapewnienie funkcjonowania w 2025 r. miejsc opieki utworzonych w ramach
dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024 r. Kwota dofinansowania
do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może przekroczyć 8 000 zł brutto
miesięcznie.
Ogłoszenie wyników naboru miało miejsce 11 marca br. na stronie resortu. Zakwalifikowanych
do dofinansowania zostało łącznie 47 gmin, z czego:
w module 1 zakwalifikowano 18 gmin na dofinansowanie utworzenia 24 dziennych
opiekunów dysponującymi 111 miejscami opieki;
w module 2 zakwalifikowano 29 gmin do dofinansowania funkcjonowania 35 dziennych
opiekunów dysponujących 180 miejscami opieki, którzy zostali utworzeni w edycji 2024.
Łącznie w skali ogólnopolskiej na tworzenie przyznano kwotę 8 908 500,00 zł, z czego:
na tworzenie i funkcjonowanie nowotworzonych miejsc w module 1 - 5 834 000 zł;
na funkcjonowanie miejsc powstałych w edycji 2024 w module 2 - 3 074 500 zł.
W dniu 23 czerwca br. ogłoszono trzecią edycję naboru wniosków do Programu Aktywny
Dzienny Opiekun, którą zamknięto 21 lipca br. Budżet przeznaczony na tworzenie i utrzymanie
miejsc w tej edycji to 45 mln zł ze środków Funduszu Pracy. Gminy, które utworzyły miejsca
opieki w 2024 r., ale nie złożyły wówczas wniosku o dofinansowanie ich funkcjonowania mogą
uzyskać na ten cel środki, jeśli w bieżącej edycji złożyły wnioski wg zasad określonych
w programie.
W wyniku opisanych działań od grudnia 2023 roku liczba dostępnych instytucji oraz miejsc
opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane poprzez świadczenia „Aktywny
rodzic”, programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-
2029 oraz Aktywny Dzienny Opiekun umożliwiają tworzenie nowych, dostępnych za niską
opłatą lub całkowicie bezpłatnych miejsc opieki w całej Polsce.
Informuję, że 15 października 2022 r. uchwałą nr 224 Rady Ministrów przyjęto "Strategię
Demograficzną 2040”, Po analizie jej treści przez grono ekspertów podjęto decyzję
o opracowaniu nowego dokumentu strategicznego. Obecnie prowadzone są prace analityczne,
które pozwolą na wypracowanie rozwiązań w zakresie polityki demograficznej. Minister
Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
przygotowuje też średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym z jej celów jest
łagodzenie zmian demograficznych.
-- 6 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ogromne znaczenie dla perspektywy demograficznej ma dynamika starzenia się społeczeństwa,
która z kolei wpływa na sferę społeczną i ekonomiczną. Podstawowym założeniem reformy
systemu emerytalnego z 1999 r., było przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego.
Pozwalało to na automatyczne dostosowywanie kalkulacji przyszłych emerytur do zmian
demograficznych (zasada zdefiniowanej składki) oraz zabezpieczenie długookresowej
stabilności finansowej systemu. Stary system generował bowiem stale rosnący dług, który
spadając na barki pracującego pokolenia ograniczał jego dochody z pracy i przedsiębiorczości,
spowalniając tempo wzrostu gospodarczego.
Z tej perspektywy wprowadzenie dodatków do emerytur kobiet, związanych z uzyskiwanym
przychodem wychowanych przez nie dzieci, stałoby w sprzeczności z podstawowym założeniem
reformy systemu emerytalnego w zakresie nadania systemowi charakteru ubezpieczeniowego.
W ramach reformy prowadzono działania zmierzające do oczyszczenia systemu ubezpieczeń
społecznych ze wszelkich zobowiązań, które nie mają odzwierciedlania w wysokości składki na
ubezpieczenia społeczne. Za tę samą składkę powinny przysługiwać te same rodzaje świadczeń,
a wysokość emerytury powinna zależeć jedynie od długości okresu opłacania składek na
ubezpieczenia społeczne i ich wysokości. Przyznawanie niemających ubezpieczeniowego
charakteru dodatków pieniężnych do emerytur i rent, byłoby sprzeczne z zasadami
zreformowanego systemu ubezpieczeń społecznych.
Należy wskazać, że w systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują świadczenia mające na
celu zrekompensowanie kobietom i mężczyznom trudu włożonego w wychowywanie dzieci.
Świadczeniem takim jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające (dalej: RSU), tzw. „program
mama 4+”. RSU jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu
państwa, mającym na celu zapewnienie dochodu osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia
lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych i z tego
powodu nie nabyły prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od emerytury minimalnej.
Szef Ministerstwa Rozwoju i Technologii (dalej: MRiT) prowadzi zrównoważoną politykę
mieszkaniową, skierowaną poprzez odpowiednie programy do grup obywateli, którzy
potrzebują wsparcia w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych m.in. w zakresie nabycia prawa
własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
W chwili obecnej – w ramach prowadzonej polityki mieszkaniowej w obszarze mieszkalnictwa
własnościowego – gospodarstwa domowe mogą skorzystać z programu „Mieszkanie bez
wkładu własnego” celem wsparcia w nabyciu prawa własności poprzez zakup lokalu
mieszkalnego lub domu jednorodzinnego albo jego budowę oraz programu „Pierwsze
Mieszkanie” w zakresie Konta Mieszkaniowego.
Program wprowadzony na Węgrzech analizowany był w MRiT – podobnie jak inne europejskie
instrumenty – podczas prac nad rozwiązaniami przewidującymi wsparcie w zakupie mieszkania.
W ich wyniku wypracowano program „Mieszkanie bez wkładu własnego”, realizowany na
podstawie przepisów ustawy z dnia 1 października 2021 r. o rodzinnym kredycie
mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2%12. Jest to pakiet rozwiązań prawno-finansowych,
w skład którego wchodzi rodzinny kredyt mieszkaniowy, skierowany do osób, które mają
zdolność kredytową, ale nie posiadają zgromadzonego wkładu własnego pozwalającego na
zaciągnięcie kredytu hipotecznego na zakup mieszkania lub domu jednorodzinnego albo jego
budowę. Kredytobiorca oraz członkowie jego gospodarstwa domowego nie mogą być
właścicielami innego mieszkania, chyba że w skład gospodarstwa domowego wchodzi dwoje
albo więcej dzieci. W takim przypadku mogą łącznie posiadać jedno inne mieszkanie
12 Dz. U. z 2024 r. poz. 1724.
-- 7 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o powierzchni nie większej niż 50m² przy dwójce dzieci, 75m² przy trójce i 90m², jeśli dzieci jest
czworo. Dla rodzin posiadających pięcioro lub więcej dzieci nie ma limitu metrażowego.
Rodzinny kredyt mieszkaniowy może zostać udzielony do wysokości 100% ceny mieszkania lub
domu jednorodzinnego albo kosztów jego budowy poprzez wprowadzenie możliwości objęcia
gwarancją części kredytu hipotecznego zaciąganego na zakup mieszkania. Gwarancja zastępuje
wymóg wniesienia wkładu własnego. Kredytobiorca korzystający z programu zobowiązany jest
do spłaty całości kredytu łącznie z kwotą objętą gwarancją. Jeśli w czasie spłaty rodzinnego
kredytu mieszkaniowego dojdzie do powiększenia rodziny o drugie albo kolejne dziecko,
kredytobiorcy każdorazowo będzie przysługiwała spłata rodzinna, tj. jednorazowa spłata części
kapitału rodzinnego kredytu mieszkaniowego za kredytobiorcę, której wysokość wyniesie 20
tys. zł w przypadku urodzenia się drugiego dziecka oraz 60 tys. zł w przypadku urodzenia się
trzeciego albo kolejnego dziecka. Spłata rodzinna nie może być wyższa niż wysokość pozostałej
do spłaty części kapitałowej rodzinnego kredytu mieszkaniowego.
Natomiast Konto Mieszkaniowe w ramach programu „Pierwsze Mieszkanie”, funkcjonujące na
podstawie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele
mieszkaniowe13, to specjalne konto oszczędnościowe prowadzone przez banki komercyjne,
które biorą udział w programie14 . Rozwiązanie to kierowane jest do osób od 13 do 45 roku życia,
nieposiadających prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z programu
może skorzystać także osoba, która w jednym posiadanym lokalu mieszka z co najmniej dwójką
własnych lub przysposobionych dzieci (lokalu o powierzchni do 50 m kw. przy dwójce dzieci, 75
m kw. przy 3 dzieci i 90 m kw. przy 4, bez limitu powierzchni przy 5 i większej liczbie dzieci).
Okres oszczędzania na koncie wynosi od 3 do 10 lat. Systematyczne wpłaty (co najmniej 11
wpłat rocznie o określonej wysokości) to gwarancja dodatkowej premii mieszkaniowej
z budżetu państwa. Odsetki gromadzone na koncie są zwolnione z podatku od zysków
kapitałowych. W przypadku zakończenia oszczędzania na wydanie środków zgromadzonych na
koncie jego posiadacz ma 5 lat.
Najważniejsze informacje dotyczące programu, jak również sekcja „Pytania i odpowiedzi”
opracowana na podstawie najczęściej zadawanych przez obywateli pytań, dostępne są na
stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii pod adresem:
https://www.gov.pl/web/mieszkanie-dla-ciebie/program-pierwsze-mieszkanie.
Ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa
oraz niektórych innych ustaw15 wprowadzono zmiany dotyczące funkcjonowania instrumentu
Kont Mieszkaniowych i uatrakcyjnienia oferty dla obywateli. Zmiany, które wejdą w życie
1 stycznia 2026 r. obejmują m.in.:
możliwość ponownego otworzenia konta po upływie 24 miesięcy od jego zamknięcia
i niewypłacenia premii mieszkaniowej;
obniżenie z 500 zł do 300 zł minimalnej kwoty wpłaty miesięcznej na konto;
zniesienie maksymalnego limitu wieku dla rozpoczęcia oszczędzania na koncie;
skorzystanie z premii mieszkaniowej także w przypadku remontu lub przebudowy domu
jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego uzyskanego w drodze dziedziczenia, co stanowi
uzupełnienie katalogu wydatków w związku z którymi będzie możliwe skorzystanie z pełnej
opcji korzyści oferowanych przez Konto Mieszkaniowe;
podwyższenie minimalnego wskaźnika rocznej premii mieszkaniowej wyznaczającej poziom
wsparcia systematycznie oszczędzających na Koncie Mieszkaniowym z 0,01 do 0,04, co
13 Dz.U. 2024, poz. 1704
14 Lista banków biorących udział w programie dostępna jest na stronie internetowej Banku Gospodarstwa Krajowego
pod adresem: https://www.bgk.pl/osoby-prywatne/mieszkalnictwo/konto-mieszkaniowe/#c28304
15 Dz.U. z 2025 r. poz. 1077
-- 8 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zapewni im realne wsparcie w postaci premii mieszkaniowej również w latach, w których
zarówno inflacja, jak i ustalona na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego
roczna zmiana poziomu kosztów budowy mieszkań oddawanych do użytkowania
w budownictwie mieszkaniowym wielorodzinnym nie przekraczają 4%.
Szersze informacje dotyczące programu dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa
Rozwoju i Technologii pod adresem: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/mieszkanie-
bez-wkladu-wlasnego2 . Listę banków biorących udział w programie opublikowano na stronie:
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/program-mieszkanie-bez-wkladu-
wlasnego/#c28245 .
Zgodnie ze Strategią migracyjną przyjętą przez Radę Ministrów 15 października 2024 r. zakłada
się, iż konsekwencjom zmian demograficznych i społecznych na rynku pracy nie uda się zapobiec
jedynie instrumentami polityki imigracyjnej. Konieczne jest zatem stosowanie innych środków
w ramach polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki społecznej. Jednocześnie
bezpieczna i kontrolowana imigracja zarobkowa pozostanie czynnikiem pozytywnie
wpływającym na konkurencyjność polskiej gospodarki, szczególnie w zakresie wypełniania luk
w zawodach deficytowych.
Rząd dba o to, by działania podejmowane w zakresie migracji były bezpieczne, zgodne
z interesem państwa oraz prowadzone z pełnym poszanowaniem konstytucyjnych zasad
równości i powszechności. Bazując na doświadczeniu innych państw, Polska przyjmuje podejście
oparte na powiązaniu decyzji w zakresie polityki migracyjnej z polityką integracyjną. Decyzje
dotyczące napływu cudzoziemców będą uwzględniać możliwość ich integracji z polskim
społeczeństwem. Dotyczy to w szczególności imigracji osiedleńczych, choć aspekt integracyjny
będzie uwzględniany również przy podejmowaniu decyzji w zakresie imigracji zarobkowej.
Strategia migracyjna nie określa poziomów liczbowych w odniesieniu do przyjmowania
cudzoziemców w nakreślonych ramach czasowych, jednak z całą stanowczością zakłada, że
skala migracji (podobnie jak cel i okoliczności przyjazdu migrantów) muszą pozostać pod pełną
kontrolą Państwa polskiego.
Trzeba podkreślić, że polityka migracyjna – w swoim pełnym, systemowym wymiarze – obejmuje
nie tylko kwestie dotyczące cudzoziemców, lecz także repatriację osób polskiego pochodzenia,
wsparcie reemigracji obywateli polskich, politykę wizową, azylową, zarządzanie granicami,
zobowiązania międzynarodowe, a także aspekty bezpieczeństwa państwa. Z kolei polityka
prorodzinna służy wspieraniu rozwoju demograficznego i dobrostanu obywateli zamieszkałych
w kraju, a jej narzędzia i cele wynikają z odrębnych przesłanek społecznych i gospodarczych.
Próba mechanicznego zestawienia kosztów tych dwóch obszarów prowadziłaby do
nieuprawnionych i potencjalnie szkodliwych uproszczeń.
Należy podkreślić, że polityka migracyjna nie jest i nie może być oceniania wyłącznie przez
pryzmat rachunku jej bieżących, liczonych w krótkiej perspektywie kosztów. Zaniedbanie tego
obszaru poprzez niepodejmowanie działań na rzecz integracji, skutecznego zarządzania ruchem
migracyjnym, czy odpowiedzialnego prowadzenia polityki repatriacyjnej wiązałoby się z dużo
wyższymi kosztami społecznymi, ekonomicznymi i spadkiem poziomu bezpieczeństwa kraju. Co
więcej, wykluczenie najbardziej kosztownych form migracji - takich jak repatriacja osób
polskiego pochodzenia - tylko dlatego, że działania te nie przynoszą szybkiego „zwrotu
z inwestycji”, byłoby sprzeczne z polską racją stanu i moralnym zobowiązaniem państwa wobec
tej grupy.
-- 9 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zarówno wspieranie rodzin wielodzietnych, jak i odpowiedzialna polityka migracyjna – w tym
repatriacyjna i integracyjna – są istotnymi, rozłącznymi elementami odpowiedzialnej polityki
państwa. Żaden z tych obszarów nie powinien być zaniedbywany względem drugiego.
Podstawowym założeniem Rządu jest maksymalizacja efektywności kosztowej realizowanych
działań oraz pełne wykorzystanie dostępnych środków unijnych, w tym środków w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego+, Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) oraz innych
instrumentów wspierających państwa członkowskie UE w zakresie integracji cudzoziemców.
Zgodnie z postanowieniami przyjętej w październiku 2024 r. „Kompleksowej i odpowiedzialnej
strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030” Rada Ministrów zobowiązała się do
opracowania całościowej strategii integracyjnej. Dokument ten ma zostać przygotowany do
końca marca 2026 r. Przyjęta koncepcja zakłada realizację działań zgodnie z zasadami
konstytucyjnymi, w szczególności zasadą równego traktowania. Oznacza to, że rozwiązania
systemowe w zakresie edukacji, służby zdrowia czy usług publicznych mają mieć charakter
powszechny, uwzględniający zarówno obywateli polskich, jak i legalnie przebywających na
terenie RP cudzoziemców. Jednocześnie planowane są działania specjalistyczne, obejmujące
m.in. naukę: języka polskiego, podstaw prawa, zasad życia społecznego oraz wartości
Rzeczypospolitej Polskiej. Przy odpowiednim zaprojektowaniu instrumentów
wykorzystujących synergię działań powszechnych i wyspecjalizowanych, a także przy pełnym
zaangażowaniu środków europejskich, możliwe będzie wdrażanie skutecznej i odpowiedzialnej
polityki integracyjnej bez istotnego zwiększania kosztów po stronie budżetu państwa.
Rząd podejmuje systemowe działania mające na celu uniknięcie błędów zaobserwowanych
w państwach zachodnioeuropejskich, które jako pierwsze stały się krajami docelowymi
migracji. W związku z tym, że Polska, jako państwo dynamicznie rozwijające się, o stabilnym
systemie politycznym i relatywnie korzystnych warunkach środowiskowych będzie coraz
częściej wybierana jako docelowy kierunek migracji, niezbędne jest odpowiedzialne
i profesjonalne zarządzanie migracjami w oparciu o dane, analizy oraz doświadczenia innych
państw. Jednym z kluczowych błędów popełnionych przez część państw zachodnich było
koncentrowanie migrantów wyłącznie w dużych miastach, co prowadziło do powstawania
odizolowanych mikrospołeczności, nieintegrujących się ze społeczeństwem przyjmującym.
Warto zauważyć, że Polska, jeszcze w czasie rządów poprzedniej administracji, rozpoczęła
realizację pilotażowego programu Centrów Integracji Cudzoziemców – rozwiązania mającego
zapewnić profesjonalne wsparcie integracyjne, zwłaszcza w zakresie nauki języka polskiego,
edukacji obywatelskiej, dostępu do usług i informacji oraz pomocy instytucjonalnej. Program
jest kontynuowany i rozwijany przez obecny Rząd jako jedno z kluczowych narzędzi
zapobiegania powielaniu negatywnych wzorców znanych z państw zachodnich.
W strategii migracyjnej oraz działaniach realizowanych na poziomie centralnym i lokalnym
przewiduje się prowadzenie kursów językowych, edukację w zakresie praw i wartości
obowiązujących w RP, a także szeroką współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego
i organizacjami społecznymi. Działania te mają na celu integrację cudzoziemców w duchu
szacunku dla porządku prawnego i zasad życia społecznego w Polsce.
Uproszczonego poglądu, jakoby masowa migracja mogła – w jakimkolwiek scenariuszu -
stanowić wyłączne, trwałe i kompleksowe rozwiązanie problemu starzenia się polskiego
społeczeństwa, nie można zaakceptować. Negatywne zjawiska demograficzne mają złożoną
naturę i domagają się odpowiadających jej działań - wynikają z głębokich, strukturalnych
przemian społeczno-gospodarczych. W polskim przypadku stanowią element tzw. czwartej fazy
przejścia demograficznego, której doświadcza obecnie większość krajów rozwiniętych.
-- 10 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Trzeba również zauważyć, że nawet hipotetyczne i nagłe zwiększenie współczynnika dzietności
w Polsce do poziomu gwarantującego zastępowalność pokoleń (co w rzeczywistości nie
występuje obecnie niemal w żadnym rozwiniętym kraju) nie przełożyłoby się na
natychmiastową poprawę sytuacji demograficznej. Osoby dzisiaj urodzone wejdą bowiem na
rynek pracy dopiero za około 20-25 lat, a zatem nie rozwiążą aktualnych napięć występujących
w tym obszarze, nie przyczynią się też do oddalenia lub unieważnienia aktualnych wyzwań
związanych z finansowaniem systemu emerytalnego.
Należy ponadto wziąć pod uwagę przyszłe zmiany technologiczne, w tym automatyzację
i robotyzację przestrzeni życia, które wpłyną na strukturę zatrudnienia, produktywność pracy
oraz zmniejszenie presji na poszukiwanie nowych jej zasobów. W dłuższej perspektywie może
to oznaczać zwiększenie odporności systemów zabezpieczenia społecznego na skutki starzenia
się społeczeństw.
Niżej przedstawiam dane otrzymane z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, dotyczące liczby
osób, które uzyskały wizy pracownicze w 2024 r. oraz w okresie od początku do 30 czerwca br.
cel wydania:
0516
cel wydania:
05a17
cel wydania:
05b18
cel wydania:
0619
2024 5 154 668 14 144 30 176
do 30.06.2025 4 70 143 14 871 8 814
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
16 Wybór oznaczenia numerycznego „05” przy wydaniu wizy pracowniczej oznacza błąd organu w wyborze
w hasłowniku celów wydania wizy. Jest to oczywista omyłka przy przyporządkowaniu właściwego celu dla wizy
pracowniczej. Oznaczenie jest spoza rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 czerwca
2025 r. w sprawie wiz dla cudzoziemców (Dz.U. z 2025 r., poz. 847).
17 „05a” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy na podstawie wpisanego do ewidencji oświadczenia
o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.
18 „05b” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę sezonową.
19 „06” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy innej niż określona w art. 60 ust. 1 pkt 5 i 5a ustawy z dnia
12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U z 2025 r., poz.1079)
-- 11 of 11 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.335.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10759 Pana Posła Jarosława Sachajki wraz z grupą posłów,
w sprawie braku realnych działań na rzecz zwiększenia dzietności w Polsce i niebezpiecznego
uzależnienia polityki demograficznej od imigracji, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Poniżej przedstawiam podstawowe dane demograficzne na lata: 2003, 2004, 2016, 2017 i 2024.
Źródło: GUS
W końcu czerwca br. ludność Polski liczyła ok. 37 401 tys. osób , tj. o ok. 162 tys. mniej niż
w analogicznym okresie roku ub. i o ok. 88 tys. mniej niż w końcu 2024 r. Ze wstępnych danych
wynika, że w 1 półroczu br. zarejestrowano ok. 115,5 tys. urodzeń żywych, tj. o ponad 10 tys.
mniej niż rok wcześniej, a współczynnik urodzeń spadł o 0,5 pkt do 6,2‰. Liczba zgonów uległa
zwiększeniu o prawie 6 tys. do ok. 209 tys. Współczynnik zgonów wyniósł 11,2‰ (wobec
10,8‰ przed rokiem), natomiast współczynnik dzietności opracowywany jest wyłącznie
w oparciu o ostateczne dane roczne, w związku z czym nie są dostępne dane cząstkowe w tym
zakresie. Wstępne dane za 2025 r. według miesięcy (ludność, urodzenia żywe oraz zgony)
publikowane są w wydawanym przez GUS Biuletynie Statystycznym, pod adresem:
- Główny Urząd Statystyczny / Obszary tematyczne / Inne opracowania / Informacje o sytuacji
społeczno-gospodarczej / Biuletyn Statystyczny Nr 5/2025
Ostatnie dostępne wydanie Biuletynu Statystycznego zawiera informacje o stanie i ruchu
naturalnym ludności do kwietnia br. włącznie.
Powyższe dane roczne prezentowane są też w publikacjach GUS z zakresu demografii, tj.:
Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2024 r.
(stan w dniu 31.12): https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-
i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2024-r-stan-w-
dniu-31-12,6,38.html;
Rocznik Demograficzny: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-
statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html,
Rok Liczba ludności (stan na 31 grudnia) Urodzenia
żywe
Współczynnik
dzietności Zgony
2003 38 190 608 35 1072 1,222 365 230
2004 38 173 835 35 6131 1,227 363 522
2016 38 432 992 38 2257 1,357 388 009
2017 38 433 558 40 1982 1,453 402 852
2024 37 489 087 25 1782 1,099 408 504
-- 1 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a także w bazach danych na Portalu Informacyjnym GUS:
Baza Demografia: https://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/StartIntro.aspx;
Bank Danych Lokalnych: https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start;
Dziedzinowe Bazy Wiedzy: https://dbw.stat.gov.pl/.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych1 (dalej „ustawa PIT”)
uzupełnia inne rozwiązania dedykowane rodzinom, tj. programy społeczne takie jak: „Rodzina
800+”, „Dobry Start” czy „Aktywny Rodzic”. Zawarte w ustawie PIT rozwiązania koncentrują się
na wsparciu rodzin z dziećmi poprzez:
podatkową ulgę na dzieci umożliwiającą – po spełnieniu ustalonych warunków - odliczenie
od podatku wskazanej w ustawie kwoty na każde wychowywane dziecko (kwota miesięcznej
ulgi na pierwsze i drugie dziecko jest taka sama i wynosi 92,67 zł, kwota ulgi na trzecie
dziecko to 166,67 zł, a na czwarte i każde kolejne dziecko po 225 zł)2;
dodatkowy zwrot dla rodzin, których dochody (i w konsekwencji niski podatek) nie pozwalają
na skorzystanie w całości z ww. ulgi na dzieci. Ustawa PIT przewiduje w takim przypadku
zwrot niewykorzystanej części ulgi na dzieci w „brakującej wysokości”, która nie przekracza
sumy składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne opłaconych przez podatnika3;
ulgę dla rodzin 4+, z której mogą korzystać podatnicy wychowujący co najmniej 4 dzieci,
polegającą na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów uzyskiwanych przez
rodziców do określonego limitu rocznego (85 528 zł), co znacząco zwiększa ich dochód do
dyspozycji4;
zwolnienie z podatku dochodowego świadczeń uzyskiwanych w ramach programów
„Rodzina 800+”, „Dobry start”, czy „Aktywny rodzic”, dzięki któremu całość świadczenia
trafia bezpośrednio do rodzin5;
umożliwienie łącznego opodatkowania małżonków i preferencyjny sposób opodatkowania
osób samotnie wychowujących dzieci.
W pierwszym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości
podatku obliczonego od połowy ich łącznych dochodów (art. 6 ust. 2 ustawy PIT). Rozwiązanie
to dotyczy również owdowiałych małżonków (art. 6a ustawy PIT). Natomiast preferencja
przewidziana dla osób samotnie wychowujących dzieci polega na obliczeniu podatku
w podwójnej wysokości jedynie od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci (art.
6 ust. 4 ustawy PIT).
Dzięki preferencjom podatkowym, jak i innym przewidzianym w ustawie PIT (np. uldze
rehabilitacyjnej czy termomodernizacyjnej) efektywne stawki podatku (tj. wskazujące na
faktyczny poziom opodatkowania dochodu) różnią się od stawek nominalnych przewidzianych
w ustawie PIT (12% i 32%). Stawki efektywne są znacznie niższe od stawek nominalnych.
Z danych statystycznych z rozliczenia podatku PIT za 2023 r. wynika, że dla osób z dochodami
do 120 tys. zł stawka efektywna wynosi 4,54%, a dla osób z dochodami powyżej 120 tys. zł
15,97%.
Ustawa PIT zawiera zatem preferencje, które pozwalają rodzinom na znaczne obniżenie
podatku należnego, a także na całkowite z niego zwolnienie. Dane statyczne pokazują, że
podatnicy chętnie korzystają z tych rozwiązań.
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
2 Art. 27f ustawy PIT
3 Art. 27f ust. 8 ustawy PIT
4 Art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT
5 Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 8f i pkt 24 ustawy PIT.
-- 2 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnośnie do propozycji wprowadzenia wspólnego PIT dla rodzin i kwoty wolnej od podatku dla
każdego członka rodziny informuję, że tego rodzaju propozycje (tzw. iloraz podatkowy) były
przedmiotem analiz prowadzonych w Ministerstwie Finansów i Gospodarki.
W przypadku małżonków wychowujących dzieci procedura obliczeń przebiega w następujący
sposób:
dochody obojga małżonków są sumowane,
każdy z małżonków odlicza indywidualnie przysługujące mu kwoty pomniejszające dochód,
po dokonaniu odliczeń suma dochodów jest dzielona przez liczbę osób w rodzinie, tj. liczbę
dzieci powiększoną o 2 (obejmującą obydwoje rodziców),
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali,
ostateczna wysokość zobowiązania podatkowego stanowi iloczyn uzyskanego podatku
i wspomnianej wcześniej liczby osób w rodzinie.
Analogiczny mechanizm przewidziano dla osób samotnie wychowujących dzieci:
dochód osoby samotnie wychowującej dzieci podlega podziałowi przez liczbę dzieci
powiększoną o 1 (obejmującą rodzica),
od tak uzyskanej wartości oblicza się podatek według obowiązującej skali,
końcowe zobowiązanie podatkowe stanowi iloczyn obliczonego podatku i liczby osób
w gospodarstwie domowym (liczby dzieci powiększonej o 1).
Z przeprowadzonych analiz wynika, że wprowadzenie ilorazu podatkowego w powyższej
formule (w warunkach 2026 r.) wiązałoby się ze zmniejszeniem dochodów z PIT o ok. 18,5 mld
zł6. Co więcej, aż 57,8% korzyści trafiłoby do rodziców z grupy 10% najlepiej zarabiających
podatników, a tylko około 4,5% do rodziców z dolnej połowy rozkładu dochodów. Oznacza to,
że średnia korzyść 10% najlepiej zarabiających podatników byłaby prawie dwunastokrotnie
wyższa, niż osiągających dochody mniejsze lub równe medianie na skali podatkowej. Trudno
uzasadnić takie rozwiązanie z perspektywy sprawiedliwości podatkowej.
Trzeba podkreślić, że Polska należy do krajów OECD o najwyższych preferencjach podatkowych
dla rodzin z dziećmi. Oznacza to, że ich obciążenie podatkowe już jest znacząco niższe, niż
w przypadku singli. W 2023 r. klin podatkowy „modelowego singla” był o 18,5 punktu
procentowego wyższy niż modelowej rodziny z dwójką dzieci i jednym pracującym rodzicem.
Był to trzeci najwyższy poziom preferencji wśród krajów OECD7.
Jednocześnie badania wskazują, że transfery pieniężne mają niewielki wpływ na dzietność8
i często okazują się nieefektywne. Wynika to z faktu, iż - tak jak w przypadku tzw. ilorazu
podatkowego - wiążą się one z istotnymi kosztami dla sektora finansów publicznych, przy czym
środki te trafiają głównie do rodzin, które już mają dzieci lub do osób o najwyższych dochodach,
dla których kwestie finansowe nie stanowią istotnej bariery w powiększaniu rodziny.
6 Obliczenia za pomocą modelu mikrosymulacyjnego Ministerstwa Finansów i Gospodarki i indywidualnych danych
PIT/ZUS z 2023 roku. Dane zwaloryzowano na 2026 rok przy zastosowaniu wytycznych Ministra Finansów
i Gospodarki dotyczących użycia wskaźników makroekonomicznych:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7 OECD, Taxing Wages 2024: Tax and Gender throughthe Lensof the Second Earner, OECD Publishing, Paris,
2024,https://doi.org/10.1787/dbcbac85-en, s. 30.
8 Zob. Bokun, A. Cash transfers and fertility: Evidence from Poland’s Family 500+ Policy, Demographic Research:
Volume 51, Article 28, 2024, DOI: 10.4054/DemRes.2024.51.28., Gromadzki, J. Universal Child Benefit and Child
Poverty: The Role of Fertility Adjustments, IZA Discussion Paper No. 17456.
-- 3 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Badania ekonomiczne pokazują, że wpływ transferów pieniężnych na zwiększenie dzietności
w rozwiniętych gospodarkach jest ograniczony. Dotyczy to zarówno miar przekrojowych, jak
i kohortowych współczynników dzietności9.
W obliczu pogarszającej się sytuacji demograficznej i spadku liczby urodzeń Rząd w latach 2024-
2025 rozpoczął pracę, która ma na celu zlikwidowanie barier dla zakładania oraz powiększania
rodziny. Do takich działań należy uruchomienie pakietu świadczeń „Aktywny Rodzic”
dostępnych od 1 października 2024. Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców
w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka „Aktywny rodzic”10 wprowadziła:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
świadczenie „aktywnie w żłobku”;
świadczenie „aktywnie w domu”.
„Aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do czynnych zawodowo rodziców lub opiekunów
dziecka wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa o wspieraniu rodziców definiuje aktywność
zawodową, której rodzaj i poziom uprawnia do otrzymywania świadczenia. Aktywni rodzice
w pracy przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie lub 1900 zł miesięcznie w przypadku
dziecka z niepełnosprawnością, przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym
dziecko skończyło 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy 36
miesiąc życia. Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, przedszkola, klubu
dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
„Aktywnie w żłobku” kierowane jest z kolei do rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu
dziecięcego lub dziennego opiekuna. Przysługuje w kwocie do 1500 zł miesięcznie lub do
1900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnością, przy czym nie może przewyższyć opłaty,
jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki. Świadczenie nie jest wypłacane
wnioskującemu, tylko przekazywane do żłobka, który o jego kwotę obniża rodzicowi opłatę za
pobyt dziecka w instytucji. „Aktywnie żłobku” zastąpiło mniej korzystne dofinansowanie pobytu
dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, które przysługiwało w wysokości
do 400 zł miesięcznie
Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia
miesiąca, w którym skończyło ono 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym
ukończy 36 miesiąc życia. Wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące bez
względu na dochód rodziny. Świadczenie kierowane jest do rodziców bądź opiekunów małych
dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie zdecydują się na korzystanie z dwóch pozostałych
świadczeń. „Aktywnie w domu” zastąpiło uprzednio funkcjonujący rodzinny kapitał opiekuńczy.
W ramach omówionych świadczeń rodzice i opiekunowie za miesiąc mogą na dane dziecko
otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest nawet wielokrotna zmiana
jego rodzaju.
Dzięki świadczeniom z pakietu „Aktywny rodzic” w okresie 1 października 2024 r. – 31 maja
2025 r. objęto wsparciem 656,1 tys. dzieci. Łączna liczba wypłaconych świadczeń w tym okresie
to 2 596 053. Kwota wypłaconych świadczeń wyniosła 3 196 258 076,51 zł. Przeciętna opłata
9Zob. Sobotka, Tomáš, Anna Matysiak, and Zuzanna Matysiak. 2019. “Policy Responses to Low Fertility: How Effective
Are They?” UNFPA.; Stone, Lyman. 2020. “Pro-Natal Policies Work, But They Come Witha Hefty Price Tag.” Institute
for Family Studies. 2020.; Bergsvik, Janna,Agnes Fauske, and RannveigKaldager Hart. 2021.“Can Policies Stallthe
Fertility Fall? A Systematic Review of the (Quasi-) Experimental Literature.” Population and Development Review 47
(4): 913–64.
10 Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic (Dz.U. 2024 poz. 858 z poź.zm.).
-- 4 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
za miejsce opieki nad dzieckiem do lat 3 wynosiła w sierpniu 2024 r. 999,93 zł, a w czerwcu 2025
r. już tylko 87,58 zł.
Dobra jakościowo opieka i edukacja na wczesnym etapie życia pozytywnie wpływa na dalszy
rozwój społeczny i poznawczy dziecka oraz jego zdrowie, znacząco wyrównując szanse na start
przede wszystkim dzieciom z rodzin o niższym kapitale społecznym i dochodach, co może
stanowić zachętę do decydowania się przez nie na pierwsze i kolejne dziecko.
Dzięki środkom z Unii Europejskiej od 19 stycznia 2023 r., realizowany jest jeden z największych
programów rozwoju żłobków w Europie. Program rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku
do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029 wspiera rozwój instytucji opieki nad dziećmi w wieku do
lat 3. Odbiorcy wsparcia mogą otrzymać w jego ramach dofinansowanie do tworzenia
i utrzymania miejsc opieki. Możliwość ubiegania się o dofinansowanie mają podmioty mogące
tworzyć miejsca opieki zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku
do lat 311, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki
organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie i współpracujące z nimi
podmioty oraz pracodawcy).
Program zakłada tworzenie miejsc opieki do końca 2026 r. i ich utrzymanie do końca
2029 r. ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł. Program długofalowy na lata 2022-2029
integruje środki europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności
oraz z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego finansowanego ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach perspektywy finansowej 2021-2027,
a także środki budżetu państwa.
Według danych z Rejestru Żłobków na 30 czerwca 2025 r. dostępnych było 255 990 miejsc
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, oferowanych przez 8 787 instytucji. Na 30 czerwca 2025
roku odsetek dzieci w wieku 1-2 lat objętych opieką instytucjonalną w żłobku, klubie dziecięcym
lub przez dziennego opiekuna (bez niani) wynosił 44,36%. Dla porównania, wg danych z Rejestru
Żłobków na 31 grudnia 2023 r. liczba dostępnych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat
3 wynosiła 226 405 i była oferowana przez 7578 instytucji, zaś odsetek małych dzieci, które do
nich uczęszczały wynosił 35,4% (bez opieki oferowanej przez nianie). Oznacza to przyrost liczby
instytucji opieki o 1209 instytucji, a miejsc opieki o 29 585. W ujęciu procentowym liczba
instytucji opieki wzrosła o 15,95%, liczba miejsc opieki o 13,06%, a odsetek małych dzieci
korzystających z opieki instytucjonalnej we wskazanym okresie wzrósł o 8,96 p.p.
Na 30 czerwca 2025 roku liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma instytucjonalnej
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 876, podczas gdy na 31 grudnia 2023 roku było ich
1105. Oznacza to, że przez okres pracy obecnego Rządu liczba gmin nieoferujących
mieszkańcom opieki instytucjonalnej dla najmłodszych dzieci spadła o 229 (20,72%).
Wskaźniki te potwierdzają, że w aspekcie zapewnienia instytucjonalnej opieki nad
najmłodszymi dziećmi oraz zapewnienia ich rodzicom możliwości łączenia życia zawodowego
z rodzinnym działania Rządu podjęte w ciągu ostatnich 18 miesięcy wpłynęły na poprawę
warunków życia rodzin z dziećmi.
Celem Rządu jest udostępnienie Polkom i Polakom łącznie ok. 320 tys. miejsc opieki nad
najmłodszymi dziećmi do 31 grudnia 2026. Wartością minimalną dla programu Aktywny Maluch
jest osiągniecie poziomu 315 tys. miejsc w żłobku. Celem Programu jest uruchomienie instytucji
opieki nad małymi dziećmi w każdej gminie, tak aby rodzice zamieszkujący te tereny mieli
świadomość, iż decydując się na pierwsze i kolejne dziecko mogą liczyć na wsparcie.
11 Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2025 r., poz.798).
-- 5 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto 23 grudnia 2024 r. ogłoszono Resortowy program rozwoju instytucji opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025, który jest kontynuacją
Programu Pierwszy Dzienny Opiekun w Gminie 2024. W jego ramach gminy, na terenie których
nie ma żadnej placówki opieki nad małymi dziećmi mogły pozyskać środki na utworzenie punktu
dziennego opiekuna w wysokości do 300 tysięcy złotych na utworzenie do dwóch instytucji
dziennego opiekuna, np. przeznaczonych na remont lokalu, i do 8 tysięcy zł miesięcznie na
pokrycie bieżących kosztów funkcjonowania instytucji jednego dziennego opiekuna. Rządowy
program umożliwia utworzenie 5 miejsc opieki u jednego dziennego opiekuna. Na realizację
programu zabezpieczono środki w wysokości 60 mln zł z Funduszu Pracy na 2025 r.
Przewidziano w jego ramach 2 moduły:
Moduł 1: utworzenie w 2025 r. instytucji opieki w formie maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie zapewniających do 10 miejsc opieki oraz zapewnienie ich
funkcjonowania w 2025 r. Łączna kwota dofinansowania tworzenia instytucji opieki nie
może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji opieki, a kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8000 zł brutto miesięcznie;
Moduł 2: zapewnienie funkcjonowania w 2025 r. miejsc opieki utworzonych w ramach
dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024 r. Kwota dofinansowania
do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może przekroczyć 8 000 zł brutto
miesięcznie.
Ogłoszenie wyników naboru miało miejsce 11 marca br. na stronie resortu. Zakwalifikowanych
do dofinansowania zostało łącznie 47 gmin, z czego:
w module 1 zakwalifikowano 18 gmin na dofinansowanie utworzenia 24 dziennych
opiekunów dysponującymi 111 miejscami opieki;
w module 2 zakwalifikowano 29 gmin do dofinansowania funkcjonowania 35 dziennych
opiekunów dysponujących 180 miejscami opieki, którzy zostali utworzeni w edycji 2024.
Łącznie w skali ogólnopolskiej na tworzenie przyznano kwotę 8 908 500,00 zł, z czego:
na tworzenie i funkcjonowanie nowotworzonych miejsc w module 1 - 5 834 000 zł;
na funkcjonowanie miejsc powstałych w edycji 2024 w module 2 - 3 074 500 zł.
W dniu 23 czerwca br. ogłoszono trzecią edycję naboru wniosków do Programu Aktywny
Dzienny Opiekun, którą zamknięto 21 lipca br. Budżet przeznaczony na tworzenie i utrzymanie
miejsc w tej edycji to 45 mln zł ze środków Funduszu Pracy. Gminy, które utworzyły miejsca
opieki w 2024 r., ale nie złożyły wówczas wniosku o dofinansowanie ich funkcjonowania mogą
uzyskać na ten cel środki, jeśli w bieżącej edycji złożyły wnioski wg zasad określonych
w programie.
W wyniku opisanych działań od grudnia 2023 roku liczba dostępnych instytucji oraz miejsc
opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane poprzez świadczenia „Aktywny
rodzic”, programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-
2029 oraz Aktywny Dzienny Opiekun umożliwiają tworzenie nowych, dostępnych za niską
opłatą lub całkowicie bezpłatnych miejsc opieki w całej Polsce.
Informuję, że 15 października 2022 r. uchwałą nr 224 Rady Ministrów przyjęto "Strategię
Demograficzną 2040”, Po analizie jej treści przez grono ekspertów podjęto decyzję
o opracowaniu nowego dokumentu strategicznego. Obecnie prowadzone są prace analityczne,
które pozwolą na wypracowanie rozwiązań w zakresie polityki demograficznej. Minister
Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
przygotowuje też średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym z jej celów jest
łagodzenie zmian demograficznych.
-- 6 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ogromne znaczenie dla perspektywy demograficznej ma dynamika starzenia się społeczeństwa,
która z kolei wpływa na sferę społeczną i ekonomiczną. Podstawowym założeniem reformy
systemu emerytalnego z 1999 r., było przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego.
Pozwalało to na automatyczne dostosowywanie kalkulacji przyszłych emerytur do zmian
demograficznych (zasada zdefiniowanej składki) oraz zabezpieczenie długookresowej
stabilności finansowej systemu. Stary system generował bowiem stale rosnący dług, który
spadając na barki pracującego pokolenia ograniczał jego dochody z pracy i przedsiębiorczości,
spowalniając tempo wzrostu gospodarczego.
Z tej perspektywy wprowadzenie dodatków do emerytur kobiet, związanych z uzyskiwanym
przychodem wychowanych przez nie dzieci, stałoby w sprzeczności z podstawowym założeniem
reformy systemu emerytalnego w zakresie nadania systemowi charakteru ubezpieczeniowego.
W ramach reformy prowadzono działania zmierzające do oczyszczenia systemu ubezpieczeń
społecznych ze wszelkich zobowiązań, które nie mają odzwierciedlania w wysokości składki na
ubezpieczenia społeczne. Za tę samą składkę powinny przysługiwać te same rodzaje świadczeń,
a wysokość emerytury powinna zależeć jedynie od długości okresu opłacania składek na
ubezpieczenia społeczne i ich wysokości. Przyznawanie niemających ubezpieczeniowego
charakteru dodatków pieniężnych do emerytur i rent, byłoby sprzeczne z zasadami
zreformowanego systemu ubezpieczeń społecznych.
Należy wskazać, że w systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonują świadczenia mające na
celu zrekompensowanie kobietom i mężczyznom trudu włożonego w wychowywanie dzieci.
Świadczeniem takim jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające (dalej: RSU), tzw. „program
mama 4+”. RSU jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu
państwa, mającym na celu zapewnienie dochodu osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia
lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych i z tego
powodu nie nabyły prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od emerytury minimalnej.
Szef Ministerstwa Rozwoju i Technologii (dalej: MRiT) prowadzi zrównoważoną politykę
mieszkaniową, skierowaną poprzez odpowiednie programy do grup obywateli, którzy
potrzebują wsparcia w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych m.in. w zakresie nabycia prawa
własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
W chwili obecnej – w ramach prowadzonej polityki mieszkaniowej w obszarze mieszkalnictwa
własnościowego – gospodarstwa domowe mogą skorzystać z programu „Mieszkanie bez
wkładu własnego” celem wsparcia w nabyciu prawa własności poprzez zakup lokalu
mieszkalnego lub domu jednorodzinnego albo jego budowę oraz programu „Pierwsze
Mieszkanie” w zakresie Konta Mieszkaniowego.
Program wprowadzony na Węgrzech analizowany był w MRiT – podobnie jak inne europejskie
instrumenty – podczas prac nad rozwiązaniami przewidującymi wsparcie w zakupie mieszkania.
W ich wyniku wypracowano program „Mieszkanie bez wkładu własnego”, realizowany na
podstawie przepisów ustawy z dnia 1 października 2021 r. o rodzinnym kredycie
mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2%12. Jest to pakiet rozwiązań prawno-finansowych,
w skład którego wchodzi rodzinny kredyt mieszkaniowy, skierowany do osób, które mają
zdolność kredytową, ale nie posiadają zgromadzonego wkładu własnego pozwalającego na
zaciągnięcie kredytu hipotecznego na zakup mieszkania lub domu jednorodzinnego albo jego
budowę. Kredytobiorca oraz członkowie jego gospodarstwa domowego nie mogą być
właścicielami innego mieszkania, chyba że w skład gospodarstwa domowego wchodzi dwoje
albo więcej dzieci. W takim przypadku mogą łącznie posiadać jedno inne mieszkanie
12 Dz. U. z 2024 r. poz. 1724.
-- 7 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o powierzchni nie większej niż 50m² przy dwójce dzieci, 75m² przy trójce i 90m², jeśli dzieci jest
czworo. Dla rodzin posiadających pięcioro lub więcej dzieci nie ma limitu metrażowego.
Rodzinny kredyt mieszkaniowy może zostać udzielony do wysokości 100% ceny mieszkania lub
domu jednorodzinnego albo kosztów jego budowy poprzez wprowadzenie możliwości objęcia
gwarancją części kredytu hipotecznego zaciąganego na zakup mieszkania. Gwarancja zastępuje
wymóg wniesienia wkładu własnego. Kredytobiorca korzystający z programu zobowiązany jest
do spłaty całości kredytu łącznie z kwotą objętą gwarancją. Jeśli w czasie spłaty rodzinnego
kredytu mieszkaniowego dojdzie do powiększenia rodziny o drugie albo kolejne dziecko,
kredytobiorcy każdorazowo będzie przysługiwała spłata rodzinna, tj. jednorazowa spłata części
kapitału rodzinnego kredytu mieszkaniowego za kredytobiorcę, której wysokość wyniesie 20
tys. zł w przypadku urodzenia się drugiego dziecka oraz 60 tys. zł w przypadku urodzenia się
trzeciego albo kolejnego dziecka. Spłata rodzinna nie może być wyższa niż wysokość pozostałej
do spłaty części kapitałowej rodzinnego kredytu mieszkaniowego.
Natomiast Konto Mieszkaniowe w ramach programu „Pierwsze Mieszkanie”, funkcjonujące na
podstawie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele
mieszkaniowe13, to specjalne konto oszczędnościowe prowadzone przez banki komercyjne,
które biorą udział w programie14 . Rozwiązanie to kierowane jest do osób od 13 do 45 roku życia,
nieposiadających prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z programu
może skorzystać także osoba, która w jednym posiadanym lokalu mieszka z co najmniej dwójką
własnych lub przysposobionych dzieci (lokalu o powierzchni do 50 m kw. przy dwójce dzieci, 75
m kw. przy 3 dzieci i 90 m kw. przy 4, bez limitu powierzchni przy 5 i większej liczbie dzieci).
Okres oszczędzania na koncie wynosi od 3 do 10 lat. Systematyczne wpłaty (co najmniej 11
wpłat rocznie o określonej wysokości) to gwarancja dodatkowej premii mieszkaniowej
z budżetu państwa. Odsetki gromadzone na koncie są zwolnione z podatku od zysków
kapitałowych. W przypadku zakończenia oszczędzania na wydanie środków zgromadzonych na
koncie jego posiadacz ma 5 lat.
Najważniejsze informacje dotyczące programu, jak również sekcja „Pytania i odpowiedzi”
opracowana na podstawie najczęściej zadawanych przez obywateli pytań, dostępne są na
stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii pod adresem:
https://www.gov.pl/web/mieszkanie-dla-ciebie/program-pierwsze-mieszkanie.
Ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa
oraz niektórych innych ustaw15 wprowadzono zmiany dotyczące funkcjonowania instrumentu
Kont Mieszkaniowych i uatrakcyjnienia oferty dla obywateli. Zmiany, które wejdą w życie
1 stycznia 2026 r. obejmują m.in.:
możliwość ponownego otworzenia konta po upływie 24 miesięcy od jego zamknięcia
i niewypłacenia premii mieszkaniowej;
obniżenie z 500 zł do 300 zł minimalnej kwoty wpłaty miesięcznej na konto;
zniesienie maksymalnego limitu wieku dla rozpoczęcia oszczędzania na koncie;
skorzystanie z premii mieszkaniowej także w przypadku remontu lub przebudowy domu
jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego uzyskanego w drodze dziedziczenia, co stanowi
uzupełnienie katalogu wydatków w związku z którymi będzie możliwe skorzystanie z pełnej
opcji korzyści oferowanych przez Konto Mieszkaniowe;
podwyższenie minimalnego wskaźnika rocznej premii mieszkaniowej wyznaczającej poziom
wsparcia systematycznie oszczędzających na Koncie Mieszkaniowym z 0,01 do 0,04, co
13 Dz.U. 2024, poz. 1704
14 Lista banków biorących udział w programie dostępna jest na stronie internetowej Banku Gospodarstwa Krajowego
pod adresem: https://www.bgk.pl/osoby-prywatne/mieszkalnictwo/konto-mieszkaniowe/#c28304
15 Dz.U. z 2025 r. poz. 1077
-- 8 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zapewni im realne wsparcie w postaci premii mieszkaniowej również w latach, w których
zarówno inflacja, jak i ustalona na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego
roczna zmiana poziomu kosztów budowy mieszkań oddawanych do użytkowania
w budownictwie mieszkaniowym wielorodzinnym nie przekraczają 4%.
Szersze informacje dotyczące programu dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa
Rozwoju i Technologii pod adresem: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/mieszkanie-
bez-wkladu-wlasnego2 . Listę banków biorących udział w programie opublikowano na stronie:
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/program-mieszkanie-bez-wkladu-
wlasnego/#c28245 .
Zgodnie ze Strategią migracyjną przyjętą przez Radę Ministrów 15 października 2024 r. zakłada
się, iż konsekwencjom zmian demograficznych i społecznych na rynku pracy nie uda się zapobiec
jedynie instrumentami polityki imigracyjnej. Konieczne jest zatem stosowanie innych środków
w ramach polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki społecznej. Jednocześnie
bezpieczna i kontrolowana imigracja zarobkowa pozostanie czynnikiem pozytywnie
wpływającym na konkurencyjność polskiej gospodarki, szczególnie w zakresie wypełniania luk
w zawodach deficytowych.
Rząd dba o to, by działania podejmowane w zakresie migracji były bezpieczne, zgodne
z interesem państwa oraz prowadzone z pełnym poszanowaniem konstytucyjnych zasad
równości i powszechności. Bazując na doświadczeniu innych państw, Polska przyjmuje podejście
oparte na powiązaniu decyzji w zakresie polityki migracyjnej z polityką integracyjną. Decyzje
dotyczące napływu cudzoziemców będą uwzględniać możliwość ich integracji z polskim
społeczeństwem. Dotyczy to w szczególności imigracji osiedleńczych, choć aspekt integracyjny
będzie uwzględniany również przy podejmowaniu decyzji w zakresie imigracji zarobkowej.
Strategia migracyjna nie określa poziomów liczbowych w odniesieniu do przyjmowania
cudzoziemców w nakreślonych ramach czasowych, jednak z całą stanowczością zakłada, że
skala migracji (podobnie jak cel i okoliczności przyjazdu migrantów) muszą pozostać pod pełną
kontrolą Państwa polskiego.
Trzeba podkreślić, że polityka migracyjna – w swoim pełnym, systemowym wymiarze – obejmuje
nie tylko kwestie dotyczące cudzoziemców, lecz także repatriację osób polskiego pochodzenia,
wsparcie reemigracji obywateli polskich, politykę wizową, azylową, zarządzanie granicami,
zobowiązania międzynarodowe, a także aspekty bezpieczeństwa państwa. Z kolei polityka
prorodzinna służy wspieraniu rozwoju demograficznego i dobrostanu obywateli zamieszkałych
w kraju, a jej narzędzia i cele wynikają z odrębnych przesłanek społecznych i gospodarczych.
Próba mechanicznego zestawienia kosztów tych dwóch obszarów prowadziłaby do
nieuprawnionych i potencjalnie szkodliwych uproszczeń.
Należy podkreślić, że polityka migracyjna nie jest i nie może być oceniania wyłącznie przez
pryzmat rachunku jej bieżących, liczonych w krótkiej perspektywie kosztów. Zaniedbanie tego
obszaru poprzez niepodejmowanie działań na rzecz integracji, skutecznego zarządzania ruchem
migracyjnym, czy odpowiedzialnego prowadzenia polityki repatriacyjnej wiązałoby się z dużo
wyższymi kosztami społecznymi, ekonomicznymi i spadkiem poziomu bezpieczeństwa kraju. Co
więcej, wykluczenie najbardziej kosztownych form migracji - takich jak repatriacja osób
polskiego pochodzenia - tylko dlatego, że działania te nie przynoszą szybkiego „zwrotu
z inwestycji”, byłoby sprzeczne z polską racją stanu i moralnym zobowiązaniem państwa wobec
tej grupy.
-- 9 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zarówno wspieranie rodzin wielodzietnych, jak i odpowiedzialna polityka migracyjna – w tym
repatriacyjna i integracyjna – są istotnymi, rozłącznymi elementami odpowiedzialnej polityki
państwa. Żaden z tych obszarów nie powinien być zaniedbywany względem drugiego.
Podstawowym założeniem Rządu jest maksymalizacja efektywności kosztowej realizowanych
działań oraz pełne wykorzystanie dostępnych środków unijnych, w tym środków w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego+, Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) oraz innych
instrumentów wspierających państwa członkowskie UE w zakresie integracji cudzoziemców.
Zgodnie z postanowieniami przyjętej w październiku 2024 r. „Kompleksowej i odpowiedzialnej
strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030” Rada Ministrów zobowiązała się do
opracowania całościowej strategii integracyjnej. Dokument ten ma zostać przygotowany do
końca marca 2026 r. Przyjęta koncepcja zakłada realizację działań zgodnie z zasadami
konstytucyjnymi, w szczególności zasadą równego traktowania. Oznacza to, że rozwiązania
systemowe w zakresie edukacji, służby zdrowia czy usług publicznych mają mieć charakter
powszechny, uwzględniający zarówno obywateli polskich, jak i legalnie przebywających na
terenie RP cudzoziemców. Jednocześnie planowane są działania specjalistyczne, obejmujące
m.in. naukę: języka polskiego, podstaw prawa, zasad życia społecznego oraz wartości
Rzeczypospolitej Polskiej. Przy odpowiednim zaprojektowaniu instrumentów
wykorzystujących synergię działań powszechnych i wyspecjalizowanych, a także przy pełnym
zaangażowaniu środków europejskich, możliwe będzie wdrażanie skutecznej i odpowiedzialnej
polityki integracyjnej bez istotnego zwiększania kosztów po stronie budżetu państwa.
Rząd podejmuje systemowe działania mające na celu uniknięcie błędów zaobserwowanych
w państwach zachodnioeuropejskich, które jako pierwsze stały się krajami docelowymi
migracji. W związku z tym, że Polska, jako państwo dynamicznie rozwijające się, o stabilnym
systemie politycznym i relatywnie korzystnych warunkach środowiskowych będzie coraz
częściej wybierana jako docelowy kierunek migracji, niezbędne jest odpowiedzialne
i profesjonalne zarządzanie migracjami w oparciu o dane, analizy oraz doświadczenia innych
państw. Jednym z kluczowych błędów popełnionych przez część państw zachodnich było
koncentrowanie migrantów wyłącznie w dużych miastach, co prowadziło do powstawania
odizolowanych mikrospołeczności, nieintegrujących się ze społeczeństwem przyjmującym.
Warto zauważyć, że Polska, jeszcze w czasie rządów poprzedniej administracji, rozpoczęła
realizację pilotażowego programu Centrów Integracji Cudzoziemców – rozwiązania mającego
zapewnić profesjonalne wsparcie integracyjne, zwłaszcza w zakresie nauki języka polskiego,
edukacji obywatelskiej, dostępu do usług i informacji oraz pomocy instytucjonalnej. Program
jest kontynuowany i rozwijany przez obecny Rząd jako jedno z kluczowych narzędzi
zapobiegania powielaniu negatywnych wzorców znanych z państw zachodnich.
W strategii migracyjnej oraz działaniach realizowanych na poziomie centralnym i lokalnym
przewiduje się prowadzenie kursów językowych, edukację w zakresie praw i wartości
obowiązujących w RP, a także szeroką współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego
i organizacjami społecznymi. Działania te mają na celu integrację cudzoziemców w duchu
szacunku dla porządku prawnego i zasad życia społecznego w Polsce.
Uproszczonego poglądu, jakoby masowa migracja mogła – w jakimkolwiek scenariuszu -
stanowić wyłączne, trwałe i kompleksowe rozwiązanie problemu starzenia się polskiego
społeczeństwa, nie można zaakceptować. Negatywne zjawiska demograficzne mają złożoną
naturę i domagają się odpowiadających jej działań - wynikają z głębokich, strukturalnych
przemian społeczno-gospodarczych. W polskim przypadku stanowią element tzw. czwartej fazy
przejścia demograficznego, której doświadcza obecnie większość krajów rozwiniętych.
-- 10 of 11 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Trzeba również zauważyć, że nawet hipotetyczne i nagłe zwiększenie współczynnika dzietności
w Polsce do poziomu gwarantującego zastępowalność pokoleń (co w rzeczywistości nie
występuje obecnie niemal w żadnym rozwiniętym kraju) nie przełożyłoby się na
natychmiastową poprawę sytuacji demograficznej. Osoby dzisiaj urodzone wejdą bowiem na
rynek pracy dopiero za około 20-25 lat, a zatem nie rozwiążą aktualnych napięć występujących
w tym obszarze, nie przyczynią się też do oddalenia lub unieważnienia aktualnych wyzwań
związanych z finansowaniem systemu emerytalnego.
Należy ponadto wziąć pod uwagę przyszłe zmiany technologiczne, w tym automatyzację
i robotyzację przestrzeni życia, które wpłyną na strukturę zatrudnienia, produktywność pracy
oraz zmniejszenie presji na poszukiwanie nowych jej zasobów. W dłuższej perspektywie może
to oznaczać zwiększenie odporności systemów zabezpieczenia społecznego na skutki starzenia
się społeczeństw.
Niżej przedstawiam dane otrzymane z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, dotyczące liczby
osób, które uzyskały wizy pracownicze w 2024 r. oraz w okresie od początku do 30 czerwca br.
cel wydania:
0516
cel wydania:
05a17
cel wydania:
05b18
cel wydania:
0619
2024 5 154 668 14 144 30 176
do 30.06.2025 4 70 143 14 871 8 814
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
16 Wybór oznaczenia numerycznego „05” przy wydaniu wizy pracowniczej oznacza błąd organu w wyborze
w hasłowniku celów wydania wizy. Jest to oczywista omyłka przy przyporządkowaniu właściwego celu dla wizy
pracowniczej. Oznaczenie jest spoza rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 czerwca
2025 r. w sprawie wiz dla cudzoziemców (Dz.U. z 2025 r., poz. 847).
17 „05a” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy na podstawie wpisanego do ewidencji oświadczenia
o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.
18 „05b” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę sezonową.
19 „06” - gdy wiza jest wydawana w celu wykonywania pracy innej niż określona w art. 60 ust. 1 pkt 5 i 5a ustawy z dnia
12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U z 2025 r., poz.1079)
-- 11 of 11 --