Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10749 poseł Elżbiety Anny Polak z 25 sierpnia 2025 roku
w sprawie zmiany w rejestrze zabytków gm. Sulęcin, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Poruszone w interpelacji kwestie są uregulowane w przepisach ustawy z 23 lipca 2003 r.
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz. U. 2024, 1292, dalej: u.o.z.).
Ad 1.
Sprawy dotyczące skreślenia zabytku lub jego części z rejestru są rozpatrywane przez
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 13 ust. 1 u.o.z. Zgodnie
z tym przepisem zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu
powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo w sytuacji
gdy jego wartość, będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru, nie została
potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Powyższy
przepis stosuje się też w przypadku skreślenia części zabytku na mocy art. 13. ust. 2 u.o.z.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca, formułując ww. normę prawną, ograniczył zakres
rozpatrywanych w sprawie okoliczności, nie przyznając decydującej wagi m.in. planom
inwestycyjnym właściciela zabytku czy trudnościom w jego utrzymaniu. Ponadto skreślenie
z rejestru zabytków traktowane jest w kategoriach wyjątku. Oznacza to, że nie każdy
uszczerbek substancji zabytkowej może zostać zakwalifikowany jako urzeczywistniający
przesłanki wskazane w art. 13 ust. 1 u.o.z.
Do utraty wartości zabytkowej obiektu może dojść na skutek jego zniszczenia, jednakże dla
zaistnienia tej przesłanki konieczny jest bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy faktem
częściowego czy całkowitego zniszczenia obiektu wpisanego do rejestru a utratą przez ten
obiekt wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Natomiast w kontekście drugiej
przesłanki umożliwiającej skreślenie obiektu z tego rejestru należy wyjaśnić, że pod pojęciem
„nowych ustaleń naukowych” rozumie się takie dane i informacje o obiekcie, które nie były
znane organowi ochrony zabytków w dacie wpisu do rejestru zabytków, a które rzutują na
ocenę jego wartości, przesądzającej o wpisie do tego rejestru.
Jak stanowi art. 13 ust. 6 u.o.z., postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru
zabytków wszczyna się z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika
wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.
Oznacza to, że podmioty posiadające tytuł prawny do poszczególnych nieruchomości mogą
występować do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o ich skreślenie

-- 1 of 2 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
z rejestru zabytków jako części układu urbanistycznego miasta. Wniosek powinien zawierać
dane dotyczące lokalizacji i granic obiektu z podaniem aktualnych numerów działek
ewidencyjnych, na których jest położony. Konieczne jest dołączenie dokumentu
potwierdzającego prawo własności wnioskodawcy do zabytku lub aktualnych numerów
ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości.
Ponadto reprezentujący gminę miejską prezydent, wójt, burmistrz może wystąpić do
Ministra z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie
skreślenia z rejestru zabytków danego obszaru, znajdującego się w granicach układu
urbanistycznego miasta, na terenie którego znajdują się zarówno nieruchomości stanowiące
własność Gminy, jak i nieruchomości w posiadaniu innych osób prawnych i fizycznych.
W tym przypadku postępowania wszczęte z urzędu procedowane są przez Narodowy
Instytut Dziedzictwa. Wynika to z faktu, że 30 września 2022 r. Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego powierzył bezterminowo dyrektorowi Narodowego Instytutu
Dziedzictwa prowadzenie spraw należących do kompetencji ministra właściwego do spraw
kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w zakresie postępowań administracyjnych
wszczynanych z urzędu w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków obiektów
nieistniejących oraz obszarowych zabytków nieruchomych stanowiących historyczne
układy urbanistyczne i historyczne układy ruralistyczne.
Ad 2.
Właściciel obiektu zabytkowego może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej na
przeprowadzenie prac remontowych ze środków finansowych, którymi dysponuje Minister
Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jednakże możliwość ta dotyczy jedynie obiektów
indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków. Dotacja może zostać udzielona na
dofinansowanie nakładów koniecznych na wykonanie prac, które zostaną przeprowadzone
w roku udzielenia dotacji, bądź na dofinansowanie nakładów na prace, które zostały
przeprowadzone w okresie trzech lat poprzedzających rok złożenia przez wnioskodawcę
wniosku. Katalog prac, na które można otrzymać dofinansowanie, określa art. 77 u.o.z.
Szczegółowe informacje dotyczące składania wniosków do Programu Ministra Ochrona
Zabytków znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa
Narodowego https://www.gov.pl/web/kultura/programy-2025.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel

-- 2 of 2 --