Interpelacja nr 10746
Interpelacja w sprawie realnych skutków tzw. wielkiej renty wdowiej dla najuboższych wdów i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (80%)
Podatki i Finanse (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realnych skutków tzw. wielkiej renty wdowiej dla najuboższych wdów i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS
Interpelacja nr 10746
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realnych skutków tzw. wielkiej renty wdowiej dla najuboższych wdów i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 04-07-2025
Szanowna Pani Minister,
z wielką pompą ogłoszona przez rząd ustawa wprowadzająca tzw. rentę wdowią została przedstawiona opinii publicznej jako przełomowe i sprawiedliwe rozwiązanie mające poprawić sytuację wdów i wdowców. Tymczasem po zapoznaniu się z jej faktycznymi skutkami finansowymi dla świadczeniobiorców – szczególnie tych najuboższych – nie sposób nie odnieść wrażenia, że jest to kolejna farsa wyborczo-propagandowa, a nie rzeczywista pomoc systemowa.
Dane i liczby mówią same za siebie:
Minimalna emerytura w Polsce w 2024 roku wynosi 1780,96 zł brutto, a przeciętne świadczenie emerytalne z KRUS to zaledwie ok. 1878 zł.
Renta wdowia polega na doliczeniu 15% świadczenia zmarłego małżonka, co przy tych wartościach oznacza zaledwie 280 zł brutto więcej miesięcznie.
Dla przeciętnego emeryta ZUS otrzymującego 4900 zł brutto, ten sam mechanizm przynosi 735 zł brutto – prawie 3 razy więcej, mimo że sytuacja materialna wdów i wdowców rolniczych jest często znacznie trudniejsza.
Według szacunków, koszt roczny programu wynosi ok. 5 miliardów złotych – czyli dokładnie tyle, ile kosztowałoby zwiększenie dodatku do emerytury KRUS-owskiej w ZUS z 1% do 4% podstawy wymiaru dla 1 miliona chłoporobotników.
Rząd wydał więc 5 miliardów złotych, ale najmniej zyskają ci, którzy mają najmniej - osoby z emeryturami minimalnymi i rolniczymi. Trudno tego nie odczytywać jako niesprawiedliwość systemową i dyskryminację środowisk wiejskich oraz rolniczych, które przez dekady były pomijane w polityce społecznej i emerytalnej państwa.
Wobec tych danych należy jednoznacznie stwierdzić, że „wielka renta wdowia” to niesprawiedliwe i regresywne rozwiązanie, które zamiast wyrównywać szanse, pogłębia dysproporcje między uprzywilejowanymi świadczeniobiorcami miejskimi a zaniedbywanymi środowiskami wiejskimi. Apeluję o ponowną analizę skutków tej ustawy oraz przygotowanie alternatywnych, bardziej sprawiedliwych rozwiązań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Jaka jest średnia i mediana emerytury w ZUS i KRUS?
Ile osób uprawnionych do renty wdowiej pobiera emeryturę z KRUS, a ile z ZUS?
Jaka jest średnia wysokość świadczenia, które zostanie dodane na mocy ustawy, w zależności od systemu (KRUS, ZUS, mundurówki)?
Ile osób skorzysta na nowym mechanizmie w przedziale 200–300 zł brutto miesięcznie, a ile osób otrzyma więcej niż 600 zł brutto?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizowało, jakie efekty redystrybucyjne wywoła ta ustawa – czyli kto faktycznie zyska, a kto zostanie pominięty?
Czy nie byłoby zasadne zastosowanie systemu degresywnego, w którym największy przyrost dodatku uzyskują osoby o najniższym dochodzie, a nie odwrotnie?
Dlaczego rząd nie zdecydował się na zwiększenie dodatku emerytalnego dla byłych rolników objętych ZUS, co byłoby sprawiedliwym i znacznie bardziej kosztowo racjonalnym rozwiązaniem?
Czy ministerstwo przewiduje, że renta wdowia zostanie utrzymana w obecnym kształcie także po zakończeniu roku wyborczego 2025, czy też jest to rozwiązanie tymczasowe? Jak liczbowo zwiększy się wysokość renty wdowiej w kolejnych latach?
Interpelacja nr 10746
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realnych skutków tzw. wielkiej renty wdowiej dla najuboższych wdów i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 04-07-2025
Szanowna Pani Minister,
z wielką pompą ogłoszona przez rząd ustawa wprowadzająca tzw. rentę wdowią została przedstawiona opinii publicznej jako przełomowe i sprawiedliwe rozwiązanie mające poprawić sytuację wdów i wdowców. Tymczasem po zapoznaniu się z jej faktycznymi skutkami finansowymi dla świadczeniobiorców – szczególnie tych najuboższych – nie sposób nie odnieść wrażenia, że jest to kolejna farsa wyborczo-propagandowa, a nie rzeczywista pomoc systemowa.
Dane i liczby mówią same za siebie:
Minimalna emerytura w Polsce w 2024 roku wynosi 1780,96 zł brutto, a przeciętne świadczenie emerytalne z KRUS to zaledwie ok. 1878 zł.
Renta wdowia polega na doliczeniu 15% świadczenia zmarłego małżonka, co przy tych wartościach oznacza zaledwie 280 zł brutto więcej miesięcznie.
Dla przeciętnego emeryta ZUS otrzymującego 4900 zł brutto, ten sam mechanizm przynosi 735 zł brutto – prawie 3 razy więcej, mimo że sytuacja materialna wdów i wdowców rolniczych jest często znacznie trudniejsza.
Według szacunków, koszt roczny programu wynosi ok. 5 miliardów złotych – czyli dokładnie tyle, ile kosztowałoby zwiększenie dodatku do emerytury KRUS-owskiej w ZUS z 1% do 4% podstawy wymiaru dla 1 miliona chłoporobotników.
Rząd wydał więc 5 miliardów złotych, ale najmniej zyskają ci, którzy mają najmniej - osoby z emeryturami minimalnymi i rolniczymi. Trudno tego nie odczytywać jako niesprawiedliwość systemową i dyskryminację środowisk wiejskich oraz rolniczych, które przez dekady były pomijane w polityce społecznej i emerytalnej państwa.
Wobec tych danych należy jednoznacznie stwierdzić, że „wielka renta wdowia” to niesprawiedliwe i regresywne rozwiązanie, które zamiast wyrównywać szanse, pogłębia dysproporcje między uprzywilejowanymi świadczeniobiorcami miejskimi a zaniedbywanymi środowiskami wiejskimi. Apeluję o ponowną analizę skutków tej ustawy oraz przygotowanie alternatywnych, bardziej sprawiedliwych rozwiązań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Jaka jest średnia i mediana emerytury w ZUS i KRUS?
Ile osób uprawnionych do renty wdowiej pobiera emeryturę z KRUS, a ile z ZUS?
Jaka jest średnia wysokość świadczenia, które zostanie dodane na mocy ustawy, w zależności od systemu (KRUS, ZUS, mundurówki)?
Ile osób skorzysta na nowym mechanizmie w przedziale 200–300 zł brutto miesięcznie, a ile osób otrzyma więcej niż 600 zł brutto?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizowało, jakie efekty redystrybucyjne wywoła ta ustawa – czyli kto faktycznie zyska, a kto zostanie pominięty?
Czy nie byłoby zasadne zastosowanie systemu degresywnego, w którym największy przyrost dodatku uzyskują osoby o najniższym dochodzie, a nie odwrotnie?
Dlaczego rząd nie zdecydował się na zwiększenie dodatku emerytalnego dla byłych rolników objętych ZUS, co byłoby sprawiedliwym i znacznie bardziej kosztowo racjonalnym rozwiązaniem?
Czy ministerstwo przewiduje, że renta wdowia zostanie utrzymana w obecnym kształcie także po zakończeniu roku wyborczego 2025, czy też jest to rozwiązanie tymczasowe? Jak liczbowo zwiększy się wysokość renty wdowiej w kolejnych latach?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
22%
Konkretność
78%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
9.7 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9162 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.331.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10746 Państwa Posłów Anny Gembickiej oraz Jarosława
Sachajki, w sprawie realnych skutków tzw. renty wdowiej dla najuboższych wdów
i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS, proszę przyjąć poniższe informacje.
Na wstępie pragnę podkreślić, że działania dotyczące Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego oraz prawa i wysokość świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197, z późn. zm.)
pozostają w wyłącznej właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”. Określa on szczegółowo warunki nabycia
prawa do tzw. renty wdowiej i wprowadza limit pobieranych w jej ramach świadczeń
w zbiegu do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r.
1878,91 zł), tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Od 1 lipca br. rozpoczęto wypłacanie renty wdowiej. Na ponad 1,2 mln wniosków złożonych
we wszystkich organach rentowych, ponad 1 mln zostało złożonych w Zakładzie
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), co przekłada się na 80% złożonych wniosków. W Kasie
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego złożono około 130 tys. wniosków (ok. 11% ich
ogólnej liczby).
Z danych przekazanych przez organy rentowe wynika, że ZUS w lipcu br. wypłacił przeciętne
świadczenie emerytalne (bez emerytur wypłacanych na mocy umów międzynarodowych)
w wysokości 4 190,19 zł (mediana 3 701,63 zł), zaś w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego wypłacono emeryturę rolniczą w średniej wysokości 1 956,95 zł (mediana
2 029,23 zł). Średnia wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego w Biurze
Emerytalnym Służby Więziennej wynosi 6 907,14 zł, zaś w Zakładzie Emerytalno-
Rentowym MSWiA 6 920 zł.
Uprawnionych do tzw. renty wdowiej w lipcu br. przez KRUS było 140 587 osób. ZUS w lipcu
br. wypłacił rentę wdowią dla ponad 755 200 osób uprawnionych.
Informuję, że średnia wysokość renty wdowiej wynosi w ZUS 353,94 zł, w KRUS 278,18 zł,
w Biurze Emerytalnym Służby Więziennej 480,15 zł, a w Zakładzie Emerytalno-Rentowym
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
MSWiA 434,89 zł. Minister Obrony Narodowej poinformował, że w związku z pracami nad
zmianą sprawozdawczości analitycznej nie może w chwili obecnej przesłać wnioskowanych
danych.
Przywołane dane wskazują, że roczna kwota wsparcia udzielanego świadczeniobiorcy
uprawnionemu do tzw. renty wdowiej w przypadku świadczeniobiorców ZUS przekracza
kwotę wsparcia z tytułu otrzymywania w pełnej kwocie tzw. 14 i 13 emerytury, natomiast
w przypadku świadczeniobiorców KRUS stanowi około 90% tej kwoty, co oznacza, że
wsparcie z tego tytułu, wbrew twierdzeniom zawartym w interpelacji, ma charakter
rzeczywistej pomocy systemowej.
Na gruncie nowych reguł zbiegu świadczeń w ZUS zyskuje: w przedziale 200-300 zł blisko
200 000 osób (27% uprawnionych); w przedziale powyżej 300 zł – 498 795 osób (66%
pobierających); w wysokości przekraczającej 600 zł – 13 000 osób (2% uprawnionych). W
KRUS 129 552 osób otrzymało rentę wdowią w kwocie 200-300 zł, zaś w przedziale do 600
zł – 9 781 osób. Nie odnotowano wypłat powyżej 600 zł. W BESW 6 osób zyskało od 200-
300 zł, 83 osoby do 600 zł, a ponad tę kwotę – 11 uprawnionych. W przedziale od 200 do 300
zł ZER MSWiA wypłaca 618 świadczeń, a w kwocie powyżej 600 zł – 217.
W Ministerstwie analizowane są dane i raporty przekazywane z ZUS dotyczące
uprawnionych, liczby wniosków, wypłat, a także liczby odmów i ich przyczyn. Stanowią one
podstawę realizacji bieżących zadań, posłużą też do przeglądu i weryfikacji świadczenia
w 2028 r.
Jednocześnie informuję, że ustanowione ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1243) reguły zbiegu nie są ograniczone w czasie i będą obowiązywać w kolejnych
latach. Od 1 stycznia 2027 r. wskaźnik drugiego świadczenia w zbiegu wzrośnie przy tym z
obecnych 15% do 25%.
Warunki ograniczające uprawnienia do pobierania świadczeń w zbiegu i wspomniany limit
pobieranych świadczeń stanowi potwierdzenie skierowania renty wdowiej do najbardziej
potrzebujących, zgodnie z zasadą degresywną. Renta wdowia nie jest odrębnym
świadczeniem, ale stanowi szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego.
Ustawodawca określił zatem warunki uzyskania prawa do pobierania dwóch świadczeń
w zbiegu uznając, że osobom, które utraciły partnera na późnym etapie życia trudniej jest
dostosować się do nowej sytuacji niż młodszym. Uprawnienie te podlegają również
ograniczeniom - jak w przypadku limitu wysokości pobieranych świadczeń - tak, aby pomoc
trafiła do osób znajdujących się w cięższym położeniu.
W interpelacji zanegowano wprowadzenie zbiegu prawa do dwóch świadczeń w ramach
renty wdowiej, opierając się na danych dotyczących wysokości świadczeń wypłacanych
na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która, jak wcześniej
wspomniałem, należy do właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Należy przy tym
pamiętać, że wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników uzależniona jest od
wysokości opłacanej przez rolników składki, a wypłaty na te świadczenia emerytalne są
w ponad 90% finansowane z dotacji budżetu państwa. Pragnę przy tym podkreślić, że
wszystkie zagadnienia dotyczące podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz
wysokości świadczeń rolniczych nie należą do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyjaśnień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że zwiększenie rolne przysługujące
osobom pobierającym emeryturę wyłącznie w ZUS odpowiada części składowej świadczenia
rolnego, czyli jest pochodną opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników (1%
emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu). Jest to rozwiązanie zgodne
z zasadą proporcjonalności i uwzględniające różnice w dwóch systemach ubezpieczeń
społecznych – systemie powszechnym i systemie rolniczym. Zmiana zwiększenia rolnego
pociągałaby za sobą konieczność dalszych zmian, chociażby w kwestii ustalania części
składkowej świadczeń emerytalno-rentowych, gdyż trudno byłoby racjonalnie wytłumaczyć
zmianę, gdzie w stosunku do świadczeń rolniczych część składkowa jest określana na
poziomie 1% emerytury podstawowej, a w przypadku zbiegu prawa do świadczeń
emerytalnych ekwiwalent za opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników jest
ustalany na innym poziomie.
Przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r., Rada Ministrów dokona
w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu celem oceny zasadności
jego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie
osób uprawnionych do ich pobierania. Będzie to również okazja do dokonania całościowego
przeglądu rozwiązań prawnych dotyczących renty wdowiej, w tym kręgu osób uprawnionych
do skorzystania z tego rozwiązania.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej badane są wszystkie
postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi są dla Ministra istotną wskazówka przy podejmowaniu działań
zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Jednocześnie, ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i dotyczy licznego grona świadczeniobiorców, wszelkie
propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań w tym obszarze winny być skrupulatnie
analizowane. Dotyczy to również rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej,
które, biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, będzie się wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do
tego funduszu. Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów
i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne rozwiązania są adekwatne do możliwości budżetu
państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.331.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10746 Państwa Posłów Anny Gembickiej oraz Jarosława
Sachajki, w sprawie realnych skutków tzw. renty wdowiej dla najuboższych wdów
i wdowców, zwłaszcza w systemie KRUS, proszę przyjąć poniższe informacje.
Na wstępie pragnę podkreślić, że działania dotyczące Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego oraz prawa i wysokość świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy z dnia 20
grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197, z późn. zm.)
pozostają w wyłącznej właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”. Określa on szczegółowo warunki nabycia
prawa do tzw. renty wdowiej i wprowadza limit pobieranych w jej ramach świadczeń
w zbiegu do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r.
1878,91 zł), tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Od 1 lipca br. rozpoczęto wypłacanie renty wdowiej. Na ponad 1,2 mln wniosków złożonych
we wszystkich organach rentowych, ponad 1 mln zostało złożonych w Zakładzie
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), co przekłada się na 80% złożonych wniosków. W Kasie
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego złożono około 130 tys. wniosków (ok. 11% ich
ogólnej liczby).
Z danych przekazanych przez organy rentowe wynika, że ZUS w lipcu br. wypłacił przeciętne
świadczenie emerytalne (bez emerytur wypłacanych na mocy umów międzynarodowych)
w wysokości 4 190,19 zł (mediana 3 701,63 zł), zaś w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego wypłacono emeryturę rolniczą w średniej wysokości 1 956,95 zł (mediana
2 029,23 zł). Średnia wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego w Biurze
Emerytalnym Służby Więziennej wynosi 6 907,14 zł, zaś w Zakładzie Emerytalno-
Rentowym MSWiA 6 920 zł.
Uprawnionych do tzw. renty wdowiej w lipcu br. przez KRUS było 140 587 osób. ZUS w lipcu
br. wypłacił rentę wdowią dla ponad 755 200 osób uprawnionych.
Informuję, że średnia wysokość renty wdowiej wynosi w ZUS 353,94 zł, w KRUS 278,18 zł,
w Biurze Emerytalnym Służby Więziennej 480,15 zł, a w Zakładzie Emerytalno-Rentowym
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
MSWiA 434,89 zł. Minister Obrony Narodowej poinformował, że w związku z pracami nad
zmianą sprawozdawczości analitycznej nie może w chwili obecnej przesłać wnioskowanych
danych.
Przywołane dane wskazują, że roczna kwota wsparcia udzielanego świadczeniobiorcy
uprawnionemu do tzw. renty wdowiej w przypadku świadczeniobiorców ZUS przekracza
kwotę wsparcia z tytułu otrzymywania w pełnej kwocie tzw. 14 i 13 emerytury, natomiast
w przypadku świadczeniobiorców KRUS stanowi około 90% tej kwoty, co oznacza, że
wsparcie z tego tytułu, wbrew twierdzeniom zawartym w interpelacji, ma charakter
rzeczywistej pomocy systemowej.
Na gruncie nowych reguł zbiegu świadczeń w ZUS zyskuje: w przedziale 200-300 zł blisko
200 000 osób (27% uprawnionych); w przedziale powyżej 300 zł – 498 795 osób (66%
pobierających); w wysokości przekraczającej 600 zł – 13 000 osób (2% uprawnionych). W
KRUS 129 552 osób otrzymało rentę wdowią w kwocie 200-300 zł, zaś w przedziale do 600
zł – 9 781 osób. Nie odnotowano wypłat powyżej 600 zł. W BESW 6 osób zyskało od 200-
300 zł, 83 osoby do 600 zł, a ponad tę kwotę – 11 uprawnionych. W przedziale od 200 do 300
zł ZER MSWiA wypłaca 618 świadczeń, a w kwocie powyżej 600 zł – 217.
W Ministerstwie analizowane są dane i raporty przekazywane z ZUS dotyczące
uprawnionych, liczby wniosków, wypłat, a także liczby odmów i ich przyczyn. Stanowią one
podstawę realizacji bieżących zadań, posłużą też do przeglądu i weryfikacji świadczenia
w 2028 r.
Jednocześnie informuję, że ustanowione ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1243) reguły zbiegu nie są ograniczone w czasie i będą obowiązywać w kolejnych
latach. Od 1 stycznia 2027 r. wskaźnik drugiego świadczenia w zbiegu wzrośnie przy tym z
obecnych 15% do 25%.
Warunki ograniczające uprawnienia do pobierania świadczeń w zbiegu i wspomniany limit
pobieranych świadczeń stanowi potwierdzenie skierowania renty wdowiej do najbardziej
potrzebujących, zgodnie z zasadą degresywną. Renta wdowia nie jest odrębnym
świadczeniem, ale stanowi szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego.
Ustawodawca określił zatem warunki uzyskania prawa do pobierania dwóch świadczeń
w zbiegu uznając, że osobom, które utraciły partnera na późnym etapie życia trudniej jest
dostosować się do nowej sytuacji niż młodszym. Uprawnienie te podlegają również
ograniczeniom - jak w przypadku limitu wysokości pobieranych świadczeń - tak, aby pomoc
trafiła do osób znajdujących się w cięższym położeniu.
W interpelacji zanegowano wprowadzenie zbiegu prawa do dwóch świadczeń w ramach
renty wdowiej, opierając się na danych dotyczących wysokości świadczeń wypłacanych
na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która, jak wcześniej
wspomniałem, należy do właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Należy przy tym
pamiętać, że wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników uzależniona jest od
wysokości opłacanej przez rolników składki, a wypłaty na te świadczenia emerytalne są
w ponad 90% finansowane z dotacji budżetu państwa. Pragnę przy tym podkreślić, że
wszystkie zagadnienia dotyczące podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz
wysokości świadczeń rolniczych nie należą do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyjaśnień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że zwiększenie rolne przysługujące
osobom pobierającym emeryturę wyłącznie w ZUS odpowiada części składowej świadczenia
rolnego, czyli jest pochodną opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników (1%
emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu). Jest to rozwiązanie zgodne
z zasadą proporcjonalności i uwzględniające różnice w dwóch systemach ubezpieczeń
społecznych – systemie powszechnym i systemie rolniczym. Zmiana zwiększenia rolnego
pociągałaby za sobą konieczność dalszych zmian, chociażby w kwestii ustalania części
składkowej świadczeń emerytalno-rentowych, gdyż trudno byłoby racjonalnie wytłumaczyć
zmianę, gdzie w stosunku do świadczeń rolniczych część składkowa jest określana na
poziomie 1% emerytury podstawowej, a w przypadku zbiegu prawa do świadczeń
emerytalnych ekwiwalent za opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników jest
ustalany na innym poziomie.
Przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r., Rada Ministrów dokona
w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu celem oceny zasadności
jego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie
osób uprawnionych do ich pobierania. Będzie to również okazja do dokonania całościowego
przeglądu rozwiązań prawnych dotyczących renty wdowiej, w tym kręgu osób uprawnionych
do skorzystania z tego rozwiązania.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej badane są wszystkie
postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi są dla Ministra istotną wskazówka przy podejmowaniu działań
zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Jednocześnie, ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i dotyczy licznego grona świadczeniobiorców, wszelkie
propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań w tym obszarze winny być skrupulatnie
analizowane. Dotyczy to również rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej,
które, biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, będzie się wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji z budżetu państwa do
tego funduszu. Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów
i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne rozwiązania są adekwatne do możliwości budżetu
państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --