Interpelacja w sprawie zakazu fotografowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, o których mowa w art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny

Interpelacja nr 10732

do ministra obrony narodowej

w sprawie zakazu fotografowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, o których mowa w art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny

Zgłaszający: Waldemar Andzel, Agnieszka Anna Soin, Jarosław Krajewski, Bartosz Józef Kownacki, Zbigniew Hoffmann

Data wpływu: 04-07-2025

Od 2021 roku z uwagi na wymierzoną w Polskę wojnę hybrydową przez Białoruś i Rosję podjęto szereg działań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa i ochronę interesów Rzeczypospolitej Polskiej. Dokonano między innymi nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny w zakresie dodania art. 616a, który stanowi:

„1. Zakazuje się, bez zezwolenia, fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku:

1) obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, obiektów resortu obrony narodowej nieuznanych za obiekty szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, obiektów infrastruktury krytycznej, jeżeli zostały oznaczone znakiem graficznym wyrażającym ten zakaz, zwanym dalej »znakiem zakazu fotografowania«;
2) osób lub ruchomości znajdujących się w obiektach, o których mowa w pkt 1.

2. Zakazu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się, jeżeli czynności wymienione w tym przepisie są wykonywane w ramach ochrony obiektów, o których mowa w ust. 1 pkt 1.

3. O oznaczeniu obiektu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, znakiem zakazu fotografowania decyduje organ właściwy w zakresie ochrony tego obiektu, uwzględniając zagrożenia dla bezpieczeństwa obiektu.

4. Obiekty objęte zakazem, o którym mowa w ust. 1, oznacza się znakiem zakazu fotografowania w sposób i w miejscach zapewniających widoczność tych znaków dla osób postronnych. Oznaczenia obiektu dokonuje podmiot władający obiektem.

5. Zezwolenia na fotografowanie, filmowanie lub utrwalanie w inny sposób obrazu obiektów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wizerunku osób lub ruchomości, o których mowa w ust. 1 pkt 2, udziela organ, o którym mowa w ust. 3, mając na uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa obiektu oraz interes bezpieczeństwa i obronności.

6. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb oraz terminy wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 5, oraz wzór znaku zakazu fotografowania, sposób jego uwidocznienia, utrwalenia i rozmieszczenia w lub na obiektach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mając na uwadze zapewnienie sprawności postępowania oraz jednoznaczności, widoczności i czytelności zakazu w lub na obiekcie”.

Dodatkowo do treści ustawy o obronie Ojczyzny wprowadzono art. 683a, który sankcjonuje wszelkie naruszenia art. 616a cytowanej ustawy.

W dniu 18 kwietnia 2025 roku weszło w życie rozporządzenie MON z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie trybu oraz terminów wydawania zezwoleń na fotografowanie, filmowanie lub utrwalanie w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, osób lub ruchomości, o których mowa w art. 616a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wzoru znaku zakazu fotografowania oraz sposobu jego uwidocznienia, utrwalenia i rozmieszczenia. Projekty ww. rozporządzenia były negatywnie oceniane przez rzecznika praw obywatelskich, który wskazywał na ich niedoskonałości. Rozporządzenie oprócz kwestii technicznych nie doprecyzowało zapisów art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny.

Z pewnością należy docenić i pozytywnie ocenić tego typu działanie, które ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa Polski oraz ochronę jej interesów. Jednakże warto zauważyć, że to akty wykonawcze powinny umożliwić egzekwowanie zakazów określonych w przywołanym art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny. Warto podkreślić, że działania obcych służb specjalnych na terenie Polski są faktem, o czym świadczą informacje medialne dotyczące zatrzymań szpiegów, którzy swymi działaniami działali na szkodę Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z aktualną sytuacją geopolityczną rozważenia wymaga wprowadzenie całkowitego zakazu nagrywania wideo lub fotografowania jednostek wojskowych lub terenów zajmowanych przez wojsko przy założeniu, że zostaną one odpowiednio oznaczone tablicami informacyjnymi oraz komunikatami ze strony Ministerstwa Obrony Narodowej. Powszechnie wiadomo, że Wojsko Polskie prowadzi działania nie tylko w jednostkach wojskowych, ale również zajmuje inne tereny, jak chociażby tereny wykorzystywane do obrony granicy polsko-białoruskiej.

Powyżej zarysowany stan rzeczy implikuje wiele pytań i zagadnień wymagających wyjaśnienia, w szczególności w kontekście działań rządu oraz Ministerstwa Obrony Narodowej.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rozporządzenie MON z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie trybu oraz terminów wydawania zezwoleń na fotografowanie, filmowanie lub utrwalanie w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, osób lub ruchomości, o których mowa w art. 616a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wzoru znaku zakazu fotografowania oraz sposobu jego uwidocznienia, utrwalenia i rozmieszczenia uzyskało aprobatę wszystkich organów, do których zwrócono się o opinię, a w tym rzecznika praw obywatelskich? Proszę o wskazanie stanowisk konsultowanych podmiotów, które miały negatywne opinie co do treści ww. rozporządzenia.

2. Czy MON rozważa wprowadzenie terminowego lub bezterminowego całkowitego zakazu fotografowania wszystkich jednostek wojskowych oraz wszystkich terenów i obiektów zajmowanych przez Wojsko Polskie (obozowiska przy granicy RP, poligony, centra szkolenia, sztaby oraz miejsca i obiekty wskazane w art. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej zalicza się do kategorii obiektów, o których mowa w art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny), aby było to transparentne dla obywateli oraz zwalniało dowódców od decydowania o tych kwestiach? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.

3. O jakim organie mowa jest w art. 616a ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że o oznaczeniu obiektu decyduje organ właściwy w zakresie ochrony tego obiektu? Czy względem jednostki wojskowej (poligony, miejsca przebywania wojsk jak np. obozowiska działające w ramach ZZ Podlasie – operacja Bezpieczne Podlasie) będzie to dowódca jednostki wojskowej, dowódca garnizonu, dowódca zgrupowania, dowódca szkolenia poligonowego czy też osoba odpowiedzialna za ochronę jednostki wojskowej – szef właściwej komórki? Kto będzie podejmował ww. decyzję o innych niż jednostki wojskowe terenach i obiektach zajmowanych przez Wojsko Polskie?

4. Czy jednostki wojskowe, poligony, miejsca stacjonowania wojsk oraz miejsca i obiekty wskazane w art. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej zalicza się do kategorii obiektów, o których mowa w art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny?

5. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej lub inny organ (wskazać jaki) prowadzi wykaz obiektów wojskowych wobec których ustanowiono zakaz fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, osób lub ruchomości, o których mowa w art. 616a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny? Jeżeli tak, to czy ów wykaz jest w formie jawnej czy niejawnej?

6. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej lub Prezes Rady Ministrów albo inny upoważniony organ prowadzi rejestr obiektów wobec których ustanowiono zakaz fotografowania, filmowania lub utrwalania w inny sposób obrazu lub wizerunku obiektów, osób lub ruchomości, o których mowa w art. 616a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny? Jeżeli tak, to czy ów wykaz jest w formie jawnej czy niejawnej?

7. Jaki organ będzie właściwy do ścigania sprawców wykroczenia z art. 683a ustawy o obronie Ojczyzny w kontekście nielegalnego fotografowania jednostek wojskowych i innych wszelkich terenów lub obiektów zajmowanych przez Wojsko Polskie? Czy będzie to Żandarmeria Wojskowa, czy Policja? Czy może będzie to uzależnione od tego, czy sprawca będzie żołnierzem, czy osobą cywilną?

8. Czy w związku z możliwością orzeczenia przepadku przedmiotów pochodzących z wykroczenia oraz służących do popełnienia wykroczenia określonego w art. 683a ustawy o obronie Ojczyzny, choćby nie stanowiły one własności sprawcy, właściwe do orzekania będą sądy wojskowe czy sądy powszechne, jeżeli popełnione wykroczenie będzie dotyczyło niezgodnego z art. 616a fotografowania jednostek wojskowych lub innych terenów lub obiektów zajmowanych przez Wojsko Polskie? Czy może właściwość sądu będzie uzależniona od tego, czy sprawca będzie żołnierzem, czy osobą cywilną?

9. Czy zakaz określony w art. 616a ustawy o obronie Ojczyzny dotyczy również dziennikarzy, fotoreporterów i przedstawicieli środków masowego przekazu (sensu largo)?

Proszę o oznaczenie konkretnego pytania, którego dotyczył będzie dany fragment odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku

Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP