Interpelacja nr 10730
Interpelacja w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole społeczne przy granicy polsko-niemieckiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (80%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole społeczne przy granicy polsko-niemieckiej
Interpelacja nr 10730
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole społeczne przy granicy polsko-niemieckiej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 03-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
z najwyższym niepokojem przyjąłem wypowiedź minister ds. społeczeństwa obywatelskiego Adriany Porowskiej wygłoszoną 1 lipca 2025 r. w programie „Tłit” Wirtualnej Polski, w której:
- podważyła ona prawo obywateli do pokojowego organizowania się i patrolowania terenów przygranicznych,
- zapowiedziała interwencję administracyjną wobec tych obywateli,
- użyła obraźliwych i politycznie motywowanych określeń wobec organizatora społecznego Roberta Bąkiewicz, zarzucając mu m.in. „podsycanie nastrojów” i „realizowanie politycznego zamówienia”.
Wypowiedzi te w sposób jednoznaczny wpisują się w próbę delegitymizowania działań obywatelskich, które mają na celu uzupełnienie – a nie zastąpienie – działań państwa w sytuacji narastającego napięcia na granicy polsko-niemieckiej.
Przypominam:
1) art. 12 Konstytucji RP gwarantuje wolność tworzenia i działania stowarzyszeń,
2) art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji chroni wolność działania obywateli, o ile nie narusza ona wolności innych,
3) żadne znane przepisy nie zakazują obywatelom przemieszczania się, obserwowania i dokumentowania sytuacji publicznej – również w pasie przygranicznym, o ile nie łamią prawa (np. nie dokonują zatrzymań siłowych).
Tymczasem minister Porowska:
- bez żadnych podstaw prawnych insynuuje, że zwykli obywatele nie mają prawa znajdować się przy granicy i prowadzić działań o charakterze obserwacyjnym,
- twierdzi, że zamierza wysłać pisma do MSWiA, co może być traktowane jako forma nacisku politycznego na służby,
- odmawia obywatelom prawa do niepokoju i samoorganizacji, jednocześnie zarzucając, że „podsycanie emocji” ma charakter „głupi” i „nieodpowiedzialny” – mimo że ten niepokój wynika wprost z doniesień medialnych i sytuacji międzynarodowej.
Zwracam uwagę, że minister Porowska nie wypowiadała się dotąd równie stanowczo wobec:
- licznych przypadków przekraczania granicy przez nielegalnych migrantów,
- braku skutecznych reakcji rządu na te zdarzenia,
- ani wobec osób publicznych i polityków, którzy bagatelizują zagrożenia, mimo realnych obaw społecznych.
Jej jednostronna reakcja wskazuje na próbę stłumienia oddolnych działań społecznych, które są legalne, pokojowe i oparte na konstytucyjnej wolności zrzeszania się.
Polacy mają prawo czuć niepokój. Mają prawo się samoorganizować. Mają prawo obserwować swoje państwo. Zabranianie tego lub straszenie za to obywateli – to pierwszy krok do autorytaryzmu. Rząd nie może być zainteresowany wyłącznie ochroną własnego wizerunku, ale przede wszystkim ochroną granic i bezpieczeństwa obywateli.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Czy MSWiA otrzymało oficjalne pismo od minister Porowskiej dotyczące „interwencji” wobec obywatelskich patroli granicznych? Jeśli tak – jakie są jego zakres i treść?
Na jakiej podstawie prawnej minister Porowska twierdzi, że obywatele „nie mają prawa znajdować się przy granicy” – czy istnieje zakaz prowadzenia działań obserwacyjnych i dokumentacyjnych przez osoby cywilne?
Czy rząd uznaje, że społeczeństwo obywatelskie ma prawo do samoorganizacji w obszarach newralgicznych (np. przy granicy), gdy społeczne zaniepokojenie jest wysokie?
Czy rząd rozważa uregulowanie działalności społecznych patroli w sposób, który umożliwi ich legalne funkcjonowanie przy zachowaniu nadzoru państwowego?
Czy minister Porowska działała z upoważnienia Rady Ministrów lub MSWiA, wypowiadając się w sposób zbliżony do politycznej groźby wobec obywateli?
Czy rząd zamierza wyjaśnić obywatelom, w jakim zakresie mogą oni działać przy granicy – aby nie dopuścić do nadużyć, ale też nie tłumić działań legalnych i patriotycznych?
Czy minister Porowska lub inny członek rządu planuje przeprowadzenie niezależnego monitoringu sytuacji migracyjnej przy granicy polsko-niemieckiej – skoro tak ostro wypowiada się o działaniach obywatelskich?
Czy Pan Premier zamierza wyciągnąć konsekwencje w stosunku do minister ds. społeczeństwa obywatelskiego za jej antyobywatelskie wypowiedzi?
Interpelacja nr 10730
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole społeczne przy granicy polsko-niemieckiej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 03-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
z najwyższym niepokojem przyjąłem wypowiedź minister ds. społeczeństwa obywatelskiego Adriany Porowskiej wygłoszoną 1 lipca 2025 r. w programie „Tłit” Wirtualnej Polski, w której:
- podważyła ona prawo obywateli do pokojowego organizowania się i patrolowania terenów przygranicznych,
- zapowiedziała interwencję administracyjną wobec tych obywateli,
- użyła obraźliwych i politycznie motywowanych określeń wobec organizatora społecznego Roberta Bąkiewicz, zarzucając mu m.in. „podsycanie nastrojów” i „realizowanie politycznego zamówienia”.
Wypowiedzi te w sposób jednoznaczny wpisują się w próbę delegitymizowania działań obywatelskich, które mają na celu uzupełnienie – a nie zastąpienie – działań państwa w sytuacji narastającego napięcia na granicy polsko-niemieckiej.
Przypominam:
1) art. 12 Konstytucji RP gwarantuje wolność tworzenia i działania stowarzyszeń,
2) art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji chroni wolność działania obywateli, o ile nie narusza ona wolności innych,
3) żadne znane przepisy nie zakazują obywatelom przemieszczania się, obserwowania i dokumentowania sytuacji publicznej – również w pasie przygranicznym, o ile nie łamią prawa (np. nie dokonują zatrzymań siłowych).
Tymczasem minister Porowska:
- bez żadnych podstaw prawnych insynuuje, że zwykli obywatele nie mają prawa znajdować się przy granicy i prowadzić działań o charakterze obserwacyjnym,
- twierdzi, że zamierza wysłać pisma do MSWiA, co może być traktowane jako forma nacisku politycznego na służby,
- odmawia obywatelom prawa do niepokoju i samoorganizacji, jednocześnie zarzucając, że „podsycanie emocji” ma charakter „głupi” i „nieodpowiedzialny” – mimo że ten niepokój wynika wprost z doniesień medialnych i sytuacji międzynarodowej.
Zwracam uwagę, że minister Porowska nie wypowiadała się dotąd równie stanowczo wobec:
- licznych przypadków przekraczania granicy przez nielegalnych migrantów,
- braku skutecznych reakcji rządu na te zdarzenia,
- ani wobec osób publicznych i polityków, którzy bagatelizują zagrożenia, mimo realnych obaw społecznych.
Jej jednostronna reakcja wskazuje na próbę stłumienia oddolnych działań społecznych, które są legalne, pokojowe i oparte na konstytucyjnej wolności zrzeszania się.
Polacy mają prawo czuć niepokój. Mają prawo się samoorganizować. Mają prawo obserwować swoje państwo. Zabranianie tego lub straszenie za to obywateli – to pierwszy krok do autorytaryzmu. Rząd nie może być zainteresowany wyłącznie ochroną własnego wizerunku, ale przede wszystkim ochroną granic i bezpieczeństwa obywateli.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
Czy MSWiA otrzymało oficjalne pismo od minister Porowskiej dotyczące „interwencji” wobec obywatelskich patroli granicznych? Jeśli tak – jakie są jego zakres i treść?
Na jakiej podstawie prawnej minister Porowska twierdzi, że obywatele „nie mają prawa znajdować się przy granicy” – czy istnieje zakaz prowadzenia działań obserwacyjnych i dokumentacyjnych przez osoby cywilne?
Czy rząd uznaje, że społeczeństwo obywatelskie ma prawo do samoorganizacji w obszarach newralgicznych (np. przy granicy), gdy społeczne zaniepokojenie jest wysokie?
Czy rząd rozważa uregulowanie działalności społecznych patroli w sposób, który umożliwi ich legalne funkcjonowanie przy zachowaniu nadzoru państwowego?
Czy minister Porowska działała z upoważnienia Rady Ministrów lub MSWiA, wypowiadając się w sposób zbliżony do politycznej groźby wobec obywateli?
Czy rząd zamierza wyjaśnić obywatelom, w jakim zakresie mogą oni działać przy granicy – aby nie dopuścić do nadużyć, ale też nie tłumić działań legalnych i patriotycznych?
Czy minister Porowska lub inny członek rządu planuje przeprowadzenie niezależnego monitoringu sytuacji migracyjnej przy granicy polsko-niemieckiej – skoro tak ostro wypowiada się o działaniach obywatelskich?
Czy Pan Premier zamierza wyciągnąć konsekwencje w stosunku do minister ds. społeczeństwa obywatelskiego za jej antyobywatelskie wypowiedzi?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Adriana Porowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5639 znaków
`
Telefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
DOB.ZKS.4510.7.2025
Warszawa, 14 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10730 Pana Posła Jarosława Sachajki i Pani Poseł Anny
Gembickiej w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole
społeczne przy granicy polsko-niemieckiej proszę o przyjęcie poniższych informacji:
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że obecny Rząd Rzeczypospolitej (RP) od początku
przejęcia odpowiedzialności za sprawy naszego Państwa podjął stanowcze działania w celu
powstrzymania nielegalnej migracji i ograniczenia skali migracji legalnej. Przywrócenie
kontroli i zapewnienie bezpieczeństwa to naczelna zasada strategii migracyjnej Rządu.
W związku z presją migracyjną na granicy z Białorusią, która została sztucznie wykreowana
przez władze Białorusi jako element działań hybrydowych, mających na celu destabilizację
Polski i innych Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Rząd RP podejmuje systemowe
działania zmierzające do ograniczania i zapobiegania nielegalnej migracji.
Od 7 lipca br. przywrócono tymczasową kontrolę graniczną osób przekraczających granicę
państwową z Republiką Federalną Niemiec oraz z Republiką Litewską1.
Wprowadzone rozwiązania radykalnie ograniczyły liczbę nielegalnej migracji na granicy
z Republiką Federalną Niemiec. W 2023 r. odnotowano około 12 tys. nielegalnych
przekroczeń granicy polsko-niemieckiej przez cudzoziemców z historią podróży przez
Białoruś, podczas gdy w 2024 r. było ich około 5 tys., co stanowi spadek o prawie 60%
względem 2023 r., natomiast w okresie od 1 stycznia do 20 lipca br. – tylko około 950.
Pragnę jednocześnie wskazać, że nad bezpieczeństwem społeczności lokalnych czuwają
odpowiednie służby i instytucje państwowe, w tym w szczególności Policja i Straż Graniczna,
które działają na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
1 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie przywrócenia
tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną,
Dz.U. poz. 876
-- 1 of 3 --
Odnosząc się do pytań zawartych w interpelacji numer 10730 informuję, że aktywność
tzw. patroli obywatelskich działających w rejonie trzech województw graniczących
z Republiką Federalną Niemiec, tj.: zachodniopomorskiego, lubuskiego oraz dolnośląskiego
jest odnotowywana przez Policję.
Należy wyraźnie podkreślić, że tzw. patrole obywatelskie nie posiadają żadnych uprawnień
do legitymowania osób, wydawania poleceń lub podejmowania interwencji oraz użycia siły
lub przymusu fizycznego, jak również nie mogą zatrzymywać pojazdów na drogach
publicznych, żądać od kierujących pojazdami dokumentów oraz stosować jakiejkolwiek
formy przymusu. Uprawnionymi do ochrony granic i utrzymania porządku i bezpieczeństwa
publicznego są właściwe służby, przede wszystkim Policja i Straż Graniczna.
Policja podejmowała stosowną reakcję w stosunku do osób, których zachowanie
pozostawało niezgodne z prawem i stwarzało zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku
publicznego, w szczególności podczas incydentów takich jak próby:
- legitymowania osób,
- wydawania poleceń lub podejmowania interwencji,
- użycia siły lub przymusu fizycznego,
- zatrzymywania i kontrolowania pojazdów na drodze publicznej,
- organizowania zgromadzeń wbrew przepisom ustawowym.
Policja, jako organ władzy publicznej, działa na podstawie i w granicach prawa. Wobec
powyższego w reakcji na działania tzw. patroli obywatelskich podejmuje czynności
przewidziane przepisami prawa, w tym: legitymuje ich członków, poucza, wydaje polecenia
zaprzestania czynności, w razie popełnienia czynu zabronionego – zatrzymuje osoby,
zabezpiecza materiał dowodowy (nagrania, sprzęt), jak również – w konsekwencji –
wszczyna postępowania w sprawach o wykroczenia lub postępowania przygotowawcze.
Ponadto działania Policji skupiają się na rozpoznaniu charakteru zgromadzenia,
a w przypadku gdy zgromadzenie jest nielegalne – wezwania do rozejścia się / rozwiązania
zgromadzenia, ewentualnie zatrzymania osób, które naruszają porządek publiczny lub nie
podporządkowują się poleceniom.
W związku z realizowanym od 7 lipca 2025 r. przywróceniem tymczasowo kontroli na
polsko-niemieckim oraz polsko-litewskim odcinku granicy państwowej do wsparcia Straży
Granicznej zostali skierowani policjanci. Zadaniem sił Policji kierowanych na granicę polsko-
niemiecką jest kontrola wytypowanych pojazdów wjeżdżających na terytorium RP oraz
wspieranie Straży Granicznej w reagowaniu na działania zakłócające bezpieczeństwo
i porządek publiczny.
W odpowiedzi na interpelację chciałabym jednoznacznie podkreślić, że urządzanie
zgromadzeń przez osoby organizujące tzw. patrole obywatelskie przy granicy polsko-
niemieckiej powinno odbywać się zgodnie z ustawą z dnia 24 lipca 2015 roku Prawo
o zgromadzeniach, a uprawnionymi do ochrony granic i utrzymania porządku
i bezpieczeństwa publicznego w Polsce są właściwe służby. Patrole obywatelskie nie
mogą zastępować służb państwa, nie mają prawa zatrzymywać i próbować legitymować
kogokolwiek, a także przeszkadzać służbom państwa w realizacji ich zadań.
-- 2 of 3 --
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
-- 3 of 3 --
Telefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
DOB.ZKS.4510.7.2025
Warszawa, 14 sierpnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10730 Pana Posła Jarosława Sachajki i Pani Poseł Anny
Gembickiej w sprawie publicznych gróźb wobec obywateli organizujących legalne patrole
społeczne przy granicy polsko-niemieckiej proszę o przyjęcie poniższych informacji:
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że obecny Rząd Rzeczypospolitej (RP) od początku
przejęcia odpowiedzialności za sprawy naszego Państwa podjął stanowcze działania w celu
powstrzymania nielegalnej migracji i ograniczenia skali migracji legalnej. Przywrócenie
kontroli i zapewnienie bezpieczeństwa to naczelna zasada strategii migracyjnej Rządu.
W związku z presją migracyjną na granicy z Białorusią, która została sztucznie wykreowana
przez władze Białorusi jako element działań hybrydowych, mających na celu destabilizację
Polski i innych Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Rząd RP podejmuje systemowe
działania zmierzające do ograniczania i zapobiegania nielegalnej migracji.
Od 7 lipca br. przywrócono tymczasową kontrolę graniczną osób przekraczających granicę
państwową z Republiką Federalną Niemiec oraz z Republiką Litewską1.
Wprowadzone rozwiązania radykalnie ograniczyły liczbę nielegalnej migracji na granicy
z Republiką Federalną Niemiec. W 2023 r. odnotowano około 12 tys. nielegalnych
przekroczeń granicy polsko-niemieckiej przez cudzoziemców z historią podróży przez
Białoruś, podczas gdy w 2024 r. było ich około 5 tys., co stanowi spadek o prawie 60%
względem 2023 r., natomiast w okresie od 1 stycznia do 20 lipca br. – tylko około 950.
Pragnę jednocześnie wskazać, że nad bezpieczeństwem społeczności lokalnych czuwają
odpowiednie służby i instytucje państwowe, w tym w szczególności Policja i Straż Graniczna,
które działają na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
1 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie przywrócenia
tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną,
Dz.U. poz. 876
-- 1 of 3 --
Odnosząc się do pytań zawartych w interpelacji numer 10730 informuję, że aktywność
tzw. patroli obywatelskich działających w rejonie trzech województw graniczących
z Republiką Federalną Niemiec, tj.: zachodniopomorskiego, lubuskiego oraz dolnośląskiego
jest odnotowywana przez Policję.
Należy wyraźnie podkreślić, że tzw. patrole obywatelskie nie posiadają żadnych uprawnień
do legitymowania osób, wydawania poleceń lub podejmowania interwencji oraz użycia siły
lub przymusu fizycznego, jak również nie mogą zatrzymywać pojazdów na drogach
publicznych, żądać od kierujących pojazdami dokumentów oraz stosować jakiejkolwiek
formy przymusu. Uprawnionymi do ochrony granic i utrzymania porządku i bezpieczeństwa
publicznego są właściwe służby, przede wszystkim Policja i Straż Graniczna.
Policja podejmowała stosowną reakcję w stosunku do osób, których zachowanie
pozostawało niezgodne z prawem i stwarzało zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku
publicznego, w szczególności podczas incydentów takich jak próby:
- legitymowania osób,
- wydawania poleceń lub podejmowania interwencji,
- użycia siły lub przymusu fizycznego,
- zatrzymywania i kontrolowania pojazdów na drodze publicznej,
- organizowania zgromadzeń wbrew przepisom ustawowym.
Policja, jako organ władzy publicznej, działa na podstawie i w granicach prawa. Wobec
powyższego w reakcji na działania tzw. patroli obywatelskich podejmuje czynności
przewidziane przepisami prawa, w tym: legitymuje ich członków, poucza, wydaje polecenia
zaprzestania czynności, w razie popełnienia czynu zabronionego – zatrzymuje osoby,
zabezpiecza materiał dowodowy (nagrania, sprzęt), jak również – w konsekwencji –
wszczyna postępowania w sprawach o wykroczenia lub postępowania przygotowawcze.
Ponadto działania Policji skupiają się na rozpoznaniu charakteru zgromadzenia,
a w przypadku gdy zgromadzenie jest nielegalne – wezwania do rozejścia się / rozwiązania
zgromadzenia, ewentualnie zatrzymania osób, które naruszają porządek publiczny lub nie
podporządkowują się poleceniom.
W związku z realizowanym od 7 lipca 2025 r. przywróceniem tymczasowo kontroli na
polsko-niemieckim oraz polsko-litewskim odcinku granicy państwowej do wsparcia Straży
Granicznej zostali skierowani policjanci. Zadaniem sił Policji kierowanych na granicę polsko-
niemiecką jest kontrola wytypowanych pojazdów wjeżdżających na terytorium RP oraz
wspieranie Straży Granicznej w reagowaniu na działania zakłócające bezpieczeństwo
i porządek publiczny.
W odpowiedzi na interpelację chciałabym jednoznacznie podkreślić, że urządzanie
zgromadzeń przez osoby organizujące tzw. patrole obywatelskie przy granicy polsko-
niemieckiej powinno odbywać się zgodnie z ustawą z dnia 24 lipca 2015 roku Prawo
o zgromadzeniach, a uprawnionymi do ochrony granic i utrzymania porządku
i bezpieczeństwa publicznego w Polsce są właściwe służby. Patrole obywatelskie nie
mogą zastępować służb państwa, nie mają prawa zatrzymywać i próbować legitymować
kogokolwiek, a także przeszkadzać służbom państwa w realizacji ich zadań.
-- 2 of 3 --
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
-- 3 of 3 --