Odpowiedź na interpelację w sprawie apelu o pilne uszczelnienie granicy polsko-litewskiej Odpowiedź na interpelację nr 10687 w sprawie apelu o pilne uszczelnienie granicy polsko-litewskiej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 04-08-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 10687 Pana Posła Dariusza Mateckiego i grupy Posłów[1] w sprawie apelu o pilne uszczelnienie granicy polsko-litewskiej– skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, a następnie przekazaną[2] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje[3]. Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną[4] została wprowadzona tymczasowa kontrola na granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litewską w okresie od 7 lipca do 5 sierpnia 2025 r. (z możliwością przedłużenia). Działania Straży Granicznej przez cały ww. okres są wspierane przez Siły Zbrojne RP, Żandarmerię Wojskową, Wojska Obrony Terytorialnej oraz Policję. Według informacji przekazanych przez Komendę Główną Straży Granicznej, w działania związane z przywróceniem tymczasowo kontroli granicznej na ww. odcinkach granicy zaangażowanych jest średnio na dobę ponad 800 funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji oraz żołnierzy. Jak poinformowało Ministerstwo Obrony Narodowej[5], w ramach realizowanej operacji pk. Bezpieczne Podlasie oraz na podstawie decyzji Nr 84/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2025 r. w sprawie użycia oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do pomocy Straży Granicznej na polsko-litewskim odcinku granicy państwowej[6], jednostki Wojska Polskiego zostały skierowane na wskazany odcinek granicy z Litwą, celem pomocy Straży Granicznej przy zabezpieczaniu szlaków komunikacyjnych w strefie nadgranicznej. W czynnościach kontrolnych służb polskich realizowanych w związku z ww. przywróceniem tymczasowo kontroli granicznych nie biorą udziału funkcjonariusze państw sąsiednich. Tymczasowe przywracanie kontroli granicznej na granicach wewnętrznych państw Unii Europejskiej reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)[7]. Zgodnie z art. 25a ust. 1 i 3 kodeksu granicznego Schengen, w przypadku gdy poważne zagrożenie porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego w Państwie Członkowskim jest niemożliwe do przewidzenia i wymaga podjęcia natychmiastowego działania, to Państwo Członkowskie może wyjątkowo i w trybie natychmiastowym przywrócić kontrolę graniczną na granicach wewnętrznych. Zakres kontroli granicznej osób, w tym możliwość jej ograniczenia na zasadach określonych w kodeksie granicznym Schengen, oraz okres jej obowiązywania jest dostosowany odpowiednio do stopnia zagrożenia porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa w związku z wystąpieniem poważnego zagrożenia nielegalną imigracją na granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec oraz na granicy państwowej z Republiką Litewską. Celem przywrócenia tymczasowych kontroli jest ograniczenie nielegalnego przekraczania granicy, zwiększenie bezpieczeństwa obywateli oraz skuteczniejszy nadzór nad ruchem transgranicznym. Pragnę podkreślić, że sytuacja, w której nielegalna migracja jest wykorzystywana jako narzędzie wywierania presji na suwerenne państwo, jakim jest Rzeczpospolita Polska, wymaga zastosowania niestandardowych i adekwatnych do skali zagrożenia rozwiązań. Powyższe działania mają bezpośredni wpływ na ograniczenie niekontrolowanej migracji przez terytorium RP, w efekcie czego liczba nielegalnych migrantów przekraczających również polsko-niemiecką granicę sukcesywnie powinna się zmniejszać. Potrzeba przywrócenia kontroli na granicy polsko-litewskiej wynika przede wszystkim z przekierowania sztucznie wykreowanej przez Rosję i Białoruś presji migracyjnej z granicy polsko-białoruskiej (co jest wynikiem uszczelnienia zapory na tej granicy) na granice litewsko- i łotewsko-białoruską. Skutkuje to zwiększonym zagrożeniem wtórnym przemieszczaniem się przez terytorium Polski migrantów zmierzających przez Niemcy w głąb Unii Europejskiej. Uprzejmie informuję, że w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy państwowej na odcinku granicy polsko-litewskiej (do RP), funkcjonariusze Straży Granicznej zatrzymali w II kwartale 2025 r. 314 cudzoziemców, co stanowi ponad 3-krotny wzrost w porównaniu do I kwartału 2025 r., w którym zatrzymano 99 obywateli państw trzecich oraz 4-krotny wzrost w porównaniu do analogicznego, II kwartału 2024 r., w którym zatrzymano 73 cudzoziemców. W tym miejscu należy zauważyć, że granica polsko-litewska jest granicą wewnętrzną między państwami należącymi do obszaru Schengen, a działania polskiej Straży Granicznej podejmowane w celu jej ochrony nie miały do tej pory charakteru kontroli granicznej, a jedynie kompensujący (równoważący) jej brak. Pragnę zaznaczyć, że przywrócenie kontroli jest traktowane jako środek tymczasowy. Docelowo rozwiązaniem problemu sztucznie wykreowanej presji imigracyjnej i weaponizacji migracji powinno być dalsze wzmocnienie granic zewnętrznych Unii Europejskiej i współpraca w zakresie walki z przemytem migrantów w celu zapewnienia pełnego bezpieczeństwa naszym obywatelom. Bardzo ważne jest także skupienie się na efektywnej polityce powrotowej do państw pochodzenia migrantów. Rząd prowadzi stały dialog ze stroną litewską. Podejmowane są wspólne wysiłki na rzecz rozwiązania problemu nielegalnej migracji. W dniu 5 lipca 2025 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji spotkał się ze swoim litewskim odpowiednikiem na granicy w Budzisku. Obaj ministrowie podkreślili, że działania mają charakter wyłącznie prewencyjny i służą przeciwdziałaniu wtórnym szlakom migracyjnym, które prowadzą z Białorusi przez Łotwę i Litwę do Polski, a dalej do Niemiec. Minister Spraw Wewnętrznych Litwy zadeklarował, że nadal będzie współpracować z Polską w zakresie ochrony granic i przeciwdziałania przemytowi ludzi (litewska Straż Graniczna wdrożyła dodatkową kontrolę w trzech punktach granicznych z Polską: Kalwaria-Budzisko, Łoździeje-Ogrodniki oraz Mockava-Trakiszki – przejście kolejowe). Wykorzystywane są tam środki mobilne do kontroli, typowe dla systemu Schengen. Litewskie służby zadeklarowały gotowość do kierowania ruchem i współpracy z polskimi służbami w przypadku tworzenia się kolejek. Jednocześnie Litwa skierowała dodatkowych funkcjonariuszy na granicę łotewsko-białoruską, co ma na celu zatrzymanie migracji u jej źródła. Jak poinformował szef Straży Granicznej Litwy, część funkcjonariuszy litewskich już działa na Łotwie i wspiera lokalne służby. Docelowo rozwiązaniem problemu sztucznie wykreowanej presji imigracyjnej i weaponizacji migracji powinno być dalsze wzmocnienie granic zewnętrznych Unii Europejskiej i współpraca w zakresie walki z przemytem migrantów w celu zapewnienia pełnego bezpieczeństwa obywatelom. Bardzo ważne jest także skupienie się na efektywnej polityce powrotowej do państw pochodzenia migrantów. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Państwo Posłowie: Michał Woś, Anna Gembicka, Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak, Sebastian Kaleta oraz Jan Kanthak. [2] Zgodnie z właściwością, pismem z 9 lipca 2025 r. Pana Jakuba Stefaniaka – Sekretarza Stanu, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.292.2025. [3] Wg stanu na 4.08.2025 r. [4] Dz. U. poz. 876. [5] Pismo z 16 lipca 2025 r. Pana Pawła Bejdy – Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, o sygn. BMON-WP.053.569.2025/In-244/25/SL. [6] Dz. Urz. MON, poz. 102. [7] Dz. Urz. UE. L Nr 77, str. 1, z późn. zm.