Interpelacja w sprawie negatywnych skutków umowy handlowej UE-Mercosur dla polskiego rolnictwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10686
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie negatywnych skutków umowy handlowej UE-Mercosur dla polskiego rolnictwa
Zgłaszający: Agnieszka Górska, Jan Krzysztof Ardanowski, Grzegorz Gaża, Andrzej Gawron, Paweł Sałek, Maria Kurowska, Piotr Uruski, Patryk Wicher, Marek Wesoły
Data wpływu: 02-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w imieniu tysięcy polskich rolników, których głos został wyrażony m.in. w ostatnich protestach w całym kraju, zwracam się z pilnym pytaniem dotyczącym polityki handlowej Unii Europejskiej, a w szczególności planowanej ratyfikacji umowy UE–Mercosur.
Wspomniane porozumienie ma otworzyć unijny rynek na szeroki import produktów rolno-spożywczych z Brazylii, Argentyny, Paragwaju i Urugwaju. Produkty takie jak mięso wołowe, drób, cukier, miód czy nabiał miałyby trafiać do Europy na zasadach preferencyjnych – bez spełniania rygorystycznych standardów środowiskowych, sanitarnych i dobrostanowych, jakim podlegają unijni, w tym polscy, rolnicy.
W ocenie środowisk rolniczych, ekspertów i wielu organizacji branżowych ratyfikacja tej umowy może doprowadzić do:
• załamania się rynku zbytu dla polskich produktów rolnych (zwłaszcza wołowiny, wieprzowiny i drobiu),
• spadku cen skupu i opłacalności produkcji rolnej,
• wzrostu konkurencji nieuczciwej – poprzez dopuszczanie na rynek UE produktów wytworzonych z użyciem niedozwolonych w Europie środków ochrony roślin i antybiotyków,
• naruszenia zasad sprawiedliwego handlu oraz zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego Europy, w tym Polski.
W sytuacji gdy rolnicy zmagają się już z negatywnymi skutkami Zielonego Ładu, rosnącymi kosztami produkcji, brakiem opłacalności, inflacją i konkurencją ze Wschodu, kolejne zagrożenie ze strony umowy z Mercosur może mieć katastrofalne skutki dla całego sektora rolnego.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy polski rząd zaangażuje się w stworzenie mniejszości blokującej dla umowy z Mercosur?
2. Czy Polska zamierza wyrazić sprzeciw wobec jej ratyfikacji, w szczególności ze względu na jej negatywne skutki dla rolnictwa? Jeżeli tak, jakie kroki podejmuje kierowany przez Pana resort i Pan Minister?
3. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadziło analizę wpływu tej umowy na poszczególne sektory rolnictwa w Polsce?
4. Jakie działania planuje podjąć rząd, by chronić polskich rolników przed zalewem taniego importu z Ameryki Południowej?
5. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów ochronnych na poziomie krajowym lub unijnym, które zabezpieczą konkurencyjność polskiej produkcji rolnej?
Wzywam Pana Ministra do zdecydowanych działań w obronie interesu polskich rolników oraz zachowania bezpieczeństwa żywnościowego naszego kraju.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Górska
Poseł na Sejm RP
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8528 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 23 lipca 2025 r.
znak sprawy: DWM.ww.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10686 z 7 lipca 2025 r.
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję poniżej odpowiedź na interpelację nr 10686 z 7 lipca 2025 r.
Pyt. 1: „Czy Polski rząd zaangażuje się w stworzenie mniejszości blokującej dla
umowy z Mercosur?”
Pyt. 2: „Czy Polska zamierza wyrazić sprzeciw wobec jej ratyfikacji, w szczególności
ze względu na jej negatywne skutki dla rolnictwa, jeżeli tak jakie kroki podejmuje
kierowany przez pana resort i Pan Minister?”
Odpowiedź na pyt. 1 i 2: Przypominam, że 26 listopada 2024 r. Rada Ministrów
przyjęła uchwałę sprzeciwiającą się wynikom negocjacji umowy UE-Mercosur
w obszarze rolnictwa. Stanowisko MRiRW było prezentowane w ostatnich
miesiącach wielokrotnie na różnych forach, w tym ostatnio na Komisji Rolnictwa
i Rozwoju Wsi Sejmu RP 10 lipca 2025 r. – mamy zastrzeżenia do umowy UE-
Mercosur i nie akceptujemy jej w obecnym kształcie.
Od grudnia 2024 r. w Komisji Europejskiej trwają prace prawno-lingwistyczne celem
przygotowania wniosku do Rady UE i Parlamentu Europejskiego o zatwierdzenie
umowy UE-Mercosur. Razem z ww. wnioskiem Komisja powinna również
przedstawić skonsolidowany tekst umowy w językach urzędowych państw
członkowskich UE. Po złożeniu ww. wniosku zostanie wypracowane formalne
stanowisko Rządu RP. Jego przygotowanie będzie koordynować Ministerstwo
Rozwoju i Technologii, a inne resorty, w tym MRiRW, będą konsultowane.
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
Zwracam uwagę, że zgodnie z obowiązującym podziałem kompetencji MRiRW nie
ma roli wiodącej w prezentacji na forum UE stanowiska Rządu RP w sprawie umowy
UE-Mercosur ani w uzgadnianiu z innymi państwami członkowskimi stanowisk
rządowych w tej sprawie. Działania MRiRW mają w tym obszarze funkcję
wspierającą względem Prezesa Rady Ministrów oraz Ministra Rozwoju i Technologii,
który kompetencyjnie odpowiada za ten obszar.
Uwzględniając ww. uwarunkowania i podział kompetencji, prezentowałem nasze
zastrzeżenia do umowy UE-Mercosur m.in. w czasie rozmowy z komisarzem ds.
handlu i bezpieczeństwa gospodarczego M. Šefčovičem w lutym 2025 r. oraz w
rozmowach ze swoimi odpowiednikami z państw członkowskich UE. Najwięcej
rozmów odbyłem z minister Francji A. Genevard – 22 listopada 2024 r., 25 lutego
2025 r., 16-17 czerwca 2025 r. oraz 25 czerwca 2025 r., w czasie których
potwierdziliśmy nasz sprzeciw wobec umowy UE-Mercosur oraz każdorazowo
podtrzymaliśmy chęć naszej dalszej współpracy. Razem z Francją opowiadamy się
przede wszystkim za uwzględnieniem w umowie UE-Mercosur odpowiednich
mechanizmów ochronnych dostosowanych do specyfiki sektora rolnego.
Występując w roli prezydencji w Radzie ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH),
zorganizowałem dwie debaty dotyczące kwestii rolnych związanych z handlem.
W toku tych debat ministrowie rolnictwa z państw członkowskich UE prezentowali
swoje stanowiska w bieżących tematach, w tym na temat umowy UE-Mercosur.
Stanowiska podobne do Polski i Francji mają ministrowie rolnictwa Węgier i Austrii.
Poważne zastrzeżenia do umowy UE-Mercosur zgłaszane są też przez Rumunię,
Włochy, Holandię oraz Belgię. Z kolei szereg innych krajów członkowskich, takich jak
Hiszpania i Portugalia, Szwecja, Finlandia, Niemcy, Czechy prezentuje silne wsparcie
dla szybkiego zatwierdzenia i wejścia w życie umowy.
Odnośnie ratyfikacji wyjaśniam, że jeśli umowa będzie zatwierdzana w formie Układu
o stowarzyszeniu to będzie wymagała ratyfikacji przez każde z państw
członkowskich UE, w tym również przez Polskę. Do czasu ratyfikacji część handlowa
umowy może wejść w życie na zasadzie tymczasowej (w związku z wyłączną
kompetencją Komisji Europejskiej w zakresie polityki handlowej). Forma prawna
umowy UE-Mercosur będzie znana po przedstawieniu przez Komisję wspomnianego
wcześniej wniosku o zatwierdzenie umowy.
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
Pyt. 3: „Czy Ministerstwo Rolnictwa przeprowadziło analizę wpływu tej umowy na
poszczególne sektory rolnictwa w Polsce?”
Odpowiedź na pyt. 3: Opracowana przez MRiRW informacja nt. umowy UE-
Mercosur z punktu widzenia potencjalnego wpływu i skutków dla polskiego sektora
rolnego została udostępniona członkom Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP
przed posiedzeniem 20 maja 2025 r.
Umowa przewiduje ograniczenie preferencyjnego importu wrażliwych produktów
z krajów Mercosur do poziomu kontyngentów taryfowych (ich wzrost ma być
stopniowy - rozłożony w czasie). Uważamy, że wielkość kontyngentów taryfowych
przyznanych państwom Mercosur na część produktów jest zbyt wysoka. Dotyczy to
przede wszystkim mięsa drobiowego.
Z perspektywy Polski istnieje między innymi obawa, że umowa UE-Mercosur może
mieć potencjalnie negatywne skutki pośrednie przede wszystkim w sektorze mięsa
drobiowego i mięsa wołowego. Eksport z Polski ww. produktów mógłby być
wypierany z rynków innych państw członkowskich UE przez asortyment z państw
Mercosur. Zagrożeniem bezpośrednim dla polskiego sektora tytoniowego może być
naszym zdaniem przewidziana umową liberalizacja tytoniu nieprzetworzonego. Na
ten moment nie widzimy ryzyka zagrożenia w sektorach: wieprzowiny (mięso
wieprzowe z krajów Mercosur nie jest dopuszczone na rynek UE z uwagi na unijne
przepisy dotyczące wymogów weterynaryjnych i fitosanitarnych (SPS) tj. brak
uzgodnionych świadectw zdrowia i zatwierdzonych zakładów na eksport), cukru
(umowa zakłada zniesienie cła na surowy cukier trzcinowy do rafinacji wewnątrz
kontyngentu taryfowego już przyznanego Brazylii w ramach Światowej Organizacji
Handlu (WTO) i wykorzystywanego przez nią, a poza tym przewidziana jest
stosunkowo niewysoka kwota (10 tys. ton) dla Paragwaju), kukurydzy (rynek UE jest
już teraz całkowicie otwarty – zerowa stawka celna – na import kukurydzy ze
wszystkich krajów trzecich, w tym z Mercosur). Z drugiej strony umowa mogłaby w
pewnym stopniu potencjalnie zwiększyć możliwości eksportowe dla polskiej branży
mleczarskiej, ogrodniczej czy produktów przetworzonych do krajów Mercosur.
Pyt. 4: „Jakie działania planuje podjąć Rząd, by chronić polskich rolników przed
zalewem taniego importu z Ameryki Południowej?”
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
Pyt. 5: „Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów ochronnych na poziomie
krajowym lub unijnym, które zabezpieczą konkurencyjność polskiej produkcji rolnej?”
Odpowiedź na pyt. 4 i 5: Tak jak wskazałem w odpowiedzi na pyt. 3 przewidujemy,
że skutki umowy UE-Mercosur mogą mieć przede wszystkim charakter pośredni i
mogą polegać na wypieraniu polskiego eksportu z rynków państw członkowskich UE.
Dotyczy to zwłaszcza sektorów mięsa drobiowego i wołowego.
Jeśli chodzi o mechanizm ochronny - umowa UE-Mercosur przewiduje taki
mechanizm, jednak naszym zdaniem jest on niedostosowany do specyfiki sektora
rolnego. Dlatego wspólnie z Francją opowiadamy się za dołączeniem do umowy
mechanizmów ochronnych dostosowanych do specyfiki sektora rolnego. Zdaniem
Polski mechanizm ten powinien być możliwy do zastosowania zarówno w imporcie
towarów objętych w umowie kontyngentami taryfowymi, jak i tych, w imporcie
których preferencje zostały przyznane bez ograniczeń kwotowych. Z uwagi na
potrzebę dbania o konkurencyjność unijnej (w tym polskiej i francuskiej) produkcji
rolnej uważamy również, że należy zagwarantować większe dostosowanie
standardów produkcji obowiązujących w krajach Mercosur do unijnych wymogów
produkcji rolnej, w tym związanych ze zrównoważonym rozwojem. Przykładamy
również dużą wagę do wzmocnionych kontroli przestrzegania zasad bezpieczeństwa
żywności przez import z krajów Mercosur.
MRiRW popiera ponadto koncepcję utworzenia specjalnego funduszu dla
zrekompensowania ewentualnych strat w przypadku nadmiernego importu z krajów
Mercosur na skutek wejścia w życie umowy. Jednocześnie zgłaszamy postulat, aby
fundusz obejmował również pośrednie straty producentów rolnych. Chodzi o
identyfikowane przez nas potencjalne straty związane z wypieraniem produktów
jednego państwa członkowskiego z rynków innych państw członkowskich UE przez
żywność przywożoną z krajów Mercosur. Postulat ten był prezentowany podczas
mojego ww. lutowego spotkania z komisarzem Šefčovičem.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów,
2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
-- 5 of 5 --