Interpelacja nr 10678
Interpelacja w sprawie zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze
Interpelacja nr 10678
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
w ostatnim czasie odnotowano na zachodniopomorskim odcinku Odry przypadki śnięcia ryb z powodu gwałtownego spadku stężenia tlenu, tzw. przyduchy (https://wiadomosci.wp.pl/sniete-ryby-w-odrze-zwolano-posiedzenie-kryzysowe-7172978671897472a). Wojewoda zachodniopomorski zwołał posiedzenie zespołu zarządzania kryzysowego. Przyczyną była niechemiczna przyducha spowodowana upałami, burzami i niskim poziomem wody – jej skutki zostały pogłębione przez wyczerpanie naturalnych systemów retencji na łąkach, które kiedyś skutecznie oczyszczały rzekę i były naturalnym rezerwuarem wody do zasilania rzek.
Podnoszony w przestrzeni publicznej postulat „mniej wołowiny” oznacza redukcję pogłowia bydła i likwidację łąk – elementarne zagrożenie dla naturalnej retencji. Zamiast wspierać tradycyjne systemy rolnicze na TUZ rolnikom proponuje się uprawy kukurydzy na bioetanol, paludikulturę, biopaliwa, które nie przynoszą realnych korzyści wodnych i ekologicznych.
Przyducha na Odrze może się pogorszyć wraz z nadchodzącymi upałami. To dramatyczne wydarzenie pokazuje brak rezyliencji w systemach wodnych – wcześniej efektywnie zabezpieczanych przez rolnicze łąki i nawodnienia.
Śnięte ryby na Odrze to kolejny sygnał alarmujący – Polska musi powrócić do tradycyjnych systemów retencji rolniczej, które przez stulecia chroniły rzeki, gleby i bioróżnorodność. Polityka ograniczenia hodowli bydła, promowana ideologicznie, nie przynosi żadnych korzyści wodnych – a wręcz je pogłębia. Rząd stoi przed wyborem: kontynuować bezsensowne eksperymenty czy odzyskać zdrowy rozsądek i wesprzeć to, co działało zawsze – łąki, melioracje i odpowiedzialne gospodarowanie wodą.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Czy ministerstwo potwierdza, że obecna przyducha na Odrze została zintensyfikowana przez zanik naturalnej retencji łąkowej?
Ile hektarów TUZ przekształcono w uprawy przemysłowe od 2004 roku, a ile aktywnie odbudowano w ramach WPR i KPO?
Dlaczego przy potencjale zatrzymywania 370 mln m3 wody rocznie na TUZ nie wdrożono powszechnych dopłat 4000 zł/ha wspierających retencję?
Kiedy powstanie system płatności ekosystemowych dla rolników utrzymujących łąki jako lokalne oczyszczalnie i zbiorniki wodne?
Jakie działania podejmuje resort w celu odbudowy urządzeń melioracyjnych – grobli, zastawek, rowów, kół wodnych – jako mechanizmów przeciwdziałających przyduchom?
W jaki sposób ministerstwo zamierza łączyć postulaty „zielonej transformacji” z troską o rzeczywistą retencję, a nie promować jedynie eksperymenty jak paludikultura?
Interpelacja nr 10678
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
w ostatnim czasie odnotowano na zachodniopomorskim odcinku Odry przypadki śnięcia ryb z powodu gwałtownego spadku stężenia tlenu, tzw. przyduchy (https://wiadomosci.wp.pl/sniete-ryby-w-odrze-zwolano-posiedzenie-kryzysowe-7172978671897472a). Wojewoda zachodniopomorski zwołał posiedzenie zespołu zarządzania kryzysowego. Przyczyną była niechemiczna przyducha spowodowana upałami, burzami i niskim poziomem wody – jej skutki zostały pogłębione przez wyczerpanie naturalnych systemów retencji na łąkach, które kiedyś skutecznie oczyszczały rzekę i były naturalnym rezerwuarem wody do zasilania rzek.
Podnoszony w przestrzeni publicznej postulat „mniej wołowiny” oznacza redukcję pogłowia bydła i likwidację łąk – elementarne zagrożenie dla naturalnej retencji. Zamiast wspierać tradycyjne systemy rolnicze na TUZ rolnikom proponuje się uprawy kukurydzy na bioetanol, paludikulturę, biopaliwa, które nie przynoszą realnych korzyści wodnych i ekologicznych.
Przyducha na Odrze może się pogorszyć wraz z nadchodzącymi upałami. To dramatyczne wydarzenie pokazuje brak rezyliencji w systemach wodnych – wcześniej efektywnie zabezpieczanych przez rolnicze łąki i nawodnienia.
Śnięte ryby na Odrze to kolejny sygnał alarmujący – Polska musi powrócić do tradycyjnych systemów retencji rolniczej, które przez stulecia chroniły rzeki, gleby i bioróżnorodność. Polityka ograniczenia hodowli bydła, promowana ideologicznie, nie przynosi żadnych korzyści wodnych – a wręcz je pogłębia. Rząd stoi przed wyborem: kontynuować bezsensowne eksperymenty czy odzyskać zdrowy rozsądek i wesprzeć to, co działało zawsze – łąki, melioracje i odpowiedzialne gospodarowanie wodą.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Czy ministerstwo potwierdza, że obecna przyducha na Odrze została zintensyfikowana przez zanik naturalnej retencji łąkowej?
Ile hektarów TUZ przekształcono w uprawy przemysłowe od 2004 roku, a ile aktywnie odbudowano w ramach WPR i KPO?
Dlaczego przy potencjale zatrzymywania 370 mln m3 wody rocznie na TUZ nie wdrożono powszechnych dopłat 4000 zł/ha wspierających retencję?
Kiedy powstanie system płatności ekosystemowych dla rolników utrzymujących łąki jako lokalne oczyszczalnie i zbiorniki wodne?
Jakie działania podejmuje resort w celu odbudowy urządzeń melioracyjnych – grobli, zastawek, rowów, kół wodnych – jako mechanizmów przeciwdziałających przyduchom?
W jaki sposób ministerstwo zamierza łączyć postulaty „zielonej transformacji” z troską o rzeczywistą retencję, a nie promować jedynie eksperymenty jak paludikultura?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14596 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-WBE.050.10.2025.JS
3887403.15614861.12558971
Warszawa, 21-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do Interpelacji Posła Jarosława Sachajki w sprawie zaniechania odbudowy
tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze, K10INT10678,
skierowanej do Ministra Klimatu i Środowiska oraz do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
uprzejmie przekazuję odpowiedź będącą w zakresie właściwości MKiŚ1.
Od dnia 28 czerwca br. w województwie zachodniopomorskim od Mostu Gryfina do Mostu
Cłowego w Szczecinie odnotowuje się niekorzystne warunki tlenowe powodujące tzw.
lokalną przyduchę. Obserwowano śnięte ryby, narybki, małże oraz ślimaki. Służby na
bieżąco monitorują sytuację: dokonują oględzin oraz regularnych badań terenowych.
Do pogorszenia warunków tlenowych doszło w wyniku nałożenia się szeregu czynników
pośrednich i bezpośrednich. Zjawisko przyduchy wystąpiło po załamaniu pogody, które
nastąpiło po okresie intensywnego nasłonecznienia sprzyjającego dynamicznemu
rozwojowi fitoplanktonu. Dodatkowo, w wyniku burz wystąpiły spływy powierzchniowe
oraz zrzuty z systemów kanalizacji deszczowej, które są często bogate w substancje
organiczne.
W konsekwencji załamania pogody nastąpiło zaburzenie bilansu tlenowego: doszło do
drastycznego ograniczenia procesu fotosyntezy przez fitoplankton przy jednoczesnym
wzroście zapotrzebowania na tlen w wyniku rozkładu materii organicznej. Połączenie tych
dwóch czynników doprowadziło do znacznego obniżenia stężenia tlenu rozpuszczonego
w wodzie, stwarzając warunki sprzyjające wystąpieniu zjawiska przyduchy.
Zwiększenie poziomu retencji krajobrazowej w zlewni rzeki Odry może przyczynić się do
poprawy odporności ekosystemu rzecznego, sprzyjać naturalnym procesom
samooczyszczania wód, a także ograniczać spływ powierzchniowy.
Dlatego też Resort Klimatu i Środowiska zaangażowany jest w działania związane na
retencją na terenach wiejskich. W ramach Programu Priorytetowego Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), „Adaptacja do zmian
klimatu”, dostępna jest dotacja dla jednostek samorządu terytorialnego, realizujących
1 Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
-- 1 of 2 --
zadania w zakresie retencji korytowej lub przykorytowej na takich obszarach. Instrument
ten jest jednak wykorzystywany w ograniczonym zakresie, co wymaga szerszej analizy.
Ministerstwo zwróciło się w tej sprawie do NFOŚiGW z wnioskiem o rozważanie
rozszerzenia listy beneficjentów.
Ponadto, MKiŚ i MRiRW2 współpracują nad przygotowaniem Krajowego Planu Odbudowy
Zasobów przyrodniczych w zakresie art. 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, który dotyczy m.in. przywrócenia gleb
organicznych wykorzystywanych w rolnictwie będących osuszonymi torfowiskami. W
ramach prac grupy ds. art. 11 prowadzone są dyskusje z udziałem ekspertów i naukowców,
poświęcone sposobom skutecznej realizacji celów ujętych w zapisach rozporządzenia.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska – Dyrektor Departamentu Spraw
Parlamentarnych w KPRM;
Pani Małgorzata Hirszel – Dyrektor Biura Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
2 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
-- 2 of 2 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 lipca 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10678
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Posła na Sejm RP Jarosława Sachajko w sprawie
zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego
na Odrze (interpelacja nr 10678 z dnia 7 lipca 2025 r.), przekazuję informacje
pozostające w kompetencji resortu rolnictwa:
Ad. 2. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada danych dotyczących ilości
hektarów TUZ przekształconych w uprawy przemysłowe od 2004 r. oraz aktywnie
odbudowanych w ramach WPR i KPO. Według danych GUS (spis rolny 2010 i 2020)
powierzchnia łąk trwałych w 2020 r. wynosiła 2,77 mln ha, a w 2010 r. wynosiła 2,58
mln ha. Powierzchnia pastwisk trwałych wynosiła w 2020 r. w 414 tys. ha, a w 2010 r.
651 tys. ha.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi realizuje szereg interwencji, które poprzez
wsparcie finansowe mają zachęcić rolników do właściwego gospodarowania wodą i
ochrony trwałych użytków zielonych.
Ad. 3-4. W ramach Wspólnej Polityki Rolnej realizowane są interwencje, których celem
jest właściwe gospodarowanie wodą i ochrona trwałych użytków zielonych.
Płatności do ekoschematów obszarowych wynikające z Planu Strategicznego dla
Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w tym dotyczące retencjonowania wody na
TUZ dostępne są dla rolników od 2023 r. W obecnym okresie programowania dostępna
-- 1 of 6 --
2
jest m.in płatność w ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach
zielonych (TUZ). Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności uregulowane
zostały w rozporządzeniu w spawie ekoschematów1.
Celem ekoschematu Retencjonowanie wody na TUZ jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Płatność w ramach tego
ekoschematu dotyczy TUZ objętych równolegle wsparciem:
w ramach praktyki: Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi) lub
ekologicznym lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych
cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach
Natura 2000 lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji: Ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Od 2025 r. rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu „Retencjonowanie
wody na TUZ” o możliwość uzyskiwania płatności także dla gruntów znajdujących się na
obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony torfowisk i obszarów podmokłych.
Warunek pokrycia się terenów zalanych/podtopionych z obszarem objętym normą
GAEC 2 będzie weryfikowany po otrzymaniu wykazu terenów zalanych z IUNG-PIB.
Jeżeli tereny te pokryją się, rolnik otrzyma płatność w ramach ekoschematu
„Retencjonowanie wody na TUZ”. W przypadku wnioskowania o ww. ekoschemat na
obszarach objętych normą GAEC 2 nie są wymagane żadne dodatkowe dokumenty ani
oświadczenia. Warto przy tym również podkreślić, że zgłoszone we wniosku
powierzchnie do ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” nie wliczają się do
wprowadzonego od 2025 r. limitu powierzchni uprawnionych do płatności w ramach
ekoschematów obszarowych (wynoszącego 300 ha).
1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych
warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz
klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
(Dz.U. poz. 493 z późn. zm.)
-- 2 of 6 --
3
Warunkiem uzyskania płatności jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się:
na poziomie przynajmniej 80%,
przez co najmniej 12 następujących po sobie dni między 1 maja a 30 września
roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
W przypadku ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych w
aplikacji eWniosekPlus konieczne jest zaznaczenie wnioskowania o ten ekoschemat w
zakładce WNIOSEK. Rolnik nie deklaruje upraw we wniosku na działkach rolnych do
tego ekoschematu ani nie wskazuje we wniosku konkretnych działek, które mogą być
zalane lub podtopione, a jedynie zaznacza chęć ubiegania się o tę płatność. Informacje
potwierdzające wystąpienie zalania lub podtopienia na powierzchniach TUZ
przekazywane są przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy
Instytut Badawczy (IUNG-PIB) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR). Wykaz ten jest przekazywany do ARiMR w terminie do 2 października każdego
roku.
Zgodnie z przepisami unijnymi tj. art. 97 rozporządzenia 2021/21152 państwa
członkowskie przeznaczają co najmniej 25% koperty przeznaczonej na płatności
bezpośrednie na ekoschematy. Ponadto, państwa członkowskie są zobowiązane do
określenia w swoim planie strategicznym Wspólnej Polityki Rolnej orientacyjnego
przydziału środków na każdą interwencję i na każdy rok. W odniesieniu do ekoschematu
„Retencjonowanie wody na TUZ” łączna kwota planowanych płatności w okresie 2023-
2027 wynosi 97 262 550 EUR, co oznacza średnioroczną alokację środków w
wysokości ok. 19 892 250 EUR. Szacowana w PS WPR stawka płatności w ramach tego
ekoschematu wynosi 63,15 EUR/ha. W zależności od zainteresowania rolników
ekoschematem faktyczna stawka może ulec zmianie. Na chwilę obecną nie są
planowane zmiany mające na celu zwiększenie budżetu w ww. zakresie.
W ramach II filara WPR istnieje także możliwość otrzymania płatności
rolnośrodowiskowo- klimatycznych do cennych przyrodniczo łąk i pastwisk, w tym
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r.
ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa
członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z
Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE)
1307/2013 (Dz.U. UE L435/1 p.1 z 6.12.2021)
-- 3 of 6 --
4
siedlisk hydrogenicznych (m.in. łąki wilgotne, torfowiska). Celem tych płatności
wdrażanych w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 (PS WPR) i
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014- 2020 (PROW 2014-2020), tj.:
Interwencji 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach
Natura 2000 PS WPR oraz Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki
ptaków na obszarach Natura 2000 (PROW 2014-2020),
Interwencji 2. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami
Natura 2000 PS WPR oraz Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura
2000 (PROW 2014-2020),
Interwencji 3. Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura
2000 (nowa interwencja od 2023 r.)
jest utrzymanie, zapobieganie pogarszaniu się lub przywrócenie właściwego stanu
ochrony cennych łąk i pastwisk. Beneficjenci otrzymują wsparcie za ekstensywne ich
użytkowanie (może to być użytkowanie pastwiskowe, kośno-pastwiskowe lub kośne).
Rolnicy realizujący zobowiązania w ramach ww. płatności rolno-środowiskowo-
klimatycznych, oprócz stosowania praktyk agrotechnicznych w zakresie odpowiedniego
użytkowania cennych siedlisk sprzyjających ich zachowaniu obejmujących w
szczególności: stosowanie odpowiedniej liczby pokosów, ekstensywny wypas zwierząt,
dostosowanie terminów koszenia/wypasu do potrzeb ochrony przyrody czy też
pozostawienie powierzchni niekoszonych. Jednocześnie beneficjenci nie mogą
ingerować w system urządzeń melioracyjnych (obowiązuje zakaz tworzenia nowych,
rozbudowy, przebudowy i odtwarzania tych urządzeń), z wyjątkiem przypadków
dotyczących dostosowania ich do potrzeb związanych z utrzymaniem i poprawą
warunków siedliskowych.
W ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych PROW 2014-2020 oraz PS
WPR ukierunkowanych na ochronę cennych łąk i pastwisk - w kampanii 2023 r. w kraju
wsparciem zostało objęte ok. 609 tys. ha na kwotę ok. 803,6 mln zł. Natomiast w
kampanii 2024 deklarowana powierzchnia wynikająca z wniosków złożonych wyniosła
ok. 641 tys. ha.
Ad. 5-6. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne3
konserwacja i utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych
właścicieli gruntów, a jeśli teren jest objęty działalnością spółki wodnej, jest to
3 ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r., poz. 960.
-- 4 of 6 --
5
obowiązek spółki wodnej. Chcąc poprawiać możliwości gospodarowania wodą na
obszarach wiejskich oraz ograniczać ryzyko deficytu wody, realizowane są działania
mające na celu poprawę gospodarki wodnej, w tym dotyczące urządzeń melioracji
wodnych, które starają się godzić wymagania Zielonego Ładu (adaptacja klimatyczna,
ochrona bioróżnorodności) z zatrzymywaniem wody w krajobrazie rolniczym. Należy tu
wymienić m.in. inwestycję B 3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności lub realizowaną w ramach Planu Strategicznego
dla Wspólnej polityki Rolnej na lata 2023-2027 interwencję I.10.8 Scalanie gruntów
wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym. Celem inwestycji B3.3.1 jest wsparcie
przedsięwzięć na obszarach wiejskich w zakresie poprawy gospodarowania wodą oraz
efektywności wykorzystania jej zasobów. W ramach projektu finansowane są głównie
prace związane z budową, przebudową, odbudową, rozbudową urządzeń melioracji
wodnych oraz urządzeń wodnych, w szczególności ograniczających odpływ wody, z
uwzględnieniem jej retencjonowania dla przeciwdziałania skutkom suszy (obszar B).
Celem interwencji I.10.8 jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w
rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych,
lasów i gruntów leśnych, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń
melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. W ramach tej interwencji preferowane są
operacje uwzględniające, m.in inwestycje przyczyniające się do zwiększenia retencji
wodnej na gruntach rolnych, tj.:
tworzenie lub odtworzenie śródpolnych oczek wodnych lub zachowanie
istniejących mokradeł;
budowa lub przebudowa:
małych zbiorników wodnych (o łącznej powierzchni co najmniej 500 m2);
istniejących urządzeń melioracji wodnych oraz innych urządzeń wodnych w
celu zmiany ich funkcji, tj. zmiana funkcji urządzeń melioracji z
odwadniających na nawadniająco–odwadniające.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 6 --
6
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-WBE.050.10.2025.JS
3887403.15614861.12558971
Warszawa, 21-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do Interpelacji Posła Jarosława Sachajki w sprawie zaniechania odbudowy
tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze, K10INT10678,
skierowanej do Ministra Klimatu i Środowiska oraz do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
uprzejmie przekazuję odpowiedź będącą w zakresie właściwości MKiŚ1.
Od dnia 28 czerwca br. w województwie zachodniopomorskim od Mostu Gryfina do Mostu
Cłowego w Szczecinie odnotowuje się niekorzystne warunki tlenowe powodujące tzw.
lokalną przyduchę. Obserwowano śnięte ryby, narybki, małże oraz ślimaki. Służby na
bieżąco monitorują sytuację: dokonują oględzin oraz regularnych badań terenowych.
Do pogorszenia warunków tlenowych doszło w wyniku nałożenia się szeregu czynników
pośrednich i bezpośrednich. Zjawisko przyduchy wystąpiło po załamaniu pogody, które
nastąpiło po okresie intensywnego nasłonecznienia sprzyjającego dynamicznemu
rozwojowi fitoplanktonu. Dodatkowo, w wyniku burz wystąpiły spływy powierzchniowe
oraz zrzuty z systemów kanalizacji deszczowej, które są często bogate w substancje
organiczne.
W konsekwencji załamania pogody nastąpiło zaburzenie bilansu tlenowego: doszło do
drastycznego ograniczenia procesu fotosyntezy przez fitoplankton przy jednoczesnym
wzroście zapotrzebowania na tlen w wyniku rozkładu materii organicznej. Połączenie tych
dwóch czynników doprowadziło do znacznego obniżenia stężenia tlenu rozpuszczonego
w wodzie, stwarzając warunki sprzyjające wystąpieniu zjawiska przyduchy.
Zwiększenie poziomu retencji krajobrazowej w zlewni rzeki Odry może przyczynić się do
poprawy odporności ekosystemu rzecznego, sprzyjać naturalnym procesom
samooczyszczania wód, a także ograniczać spływ powierzchniowy.
Dlatego też Resort Klimatu i Środowiska zaangażowany jest w działania związane na
retencją na terenach wiejskich. W ramach Programu Priorytetowego Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), „Adaptacja do zmian
klimatu”, dostępna jest dotacja dla jednostek samorządu terytorialnego, realizujących
1 Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
-- 1 of 2 --
zadania w zakresie retencji korytowej lub przykorytowej na takich obszarach. Instrument
ten jest jednak wykorzystywany w ograniczonym zakresie, co wymaga szerszej analizy.
Ministerstwo zwróciło się w tej sprawie do NFOŚiGW z wnioskiem o rozważanie
rozszerzenia listy beneficjentów.
Ponadto, MKiŚ i MRiRW2 współpracują nad przygotowaniem Krajowego Planu Odbudowy
Zasobów przyrodniczych w zakresie art. 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, który dotyczy m.in. przywrócenia gleb
organicznych wykorzystywanych w rolnictwie będących osuszonymi torfowiskami. W
ramach prac grupy ds. art. 11 prowadzone są dyskusje z udziałem ekspertów i naukowców,
poświęcone sposobom skutecznej realizacji celów ujętych w zapisach rozporządzenia.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska – Dyrektor Departamentu Spraw
Parlamentarnych w KPRM;
Pani Małgorzata Hirszel – Dyrektor Biura Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
2 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
-- 2 of 2 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 lipca 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10678
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Posła na Sejm RP Jarosława Sachajko w sprawie
zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego
na Odrze (interpelacja nr 10678 z dnia 7 lipca 2025 r.), przekazuję informacje
pozostające w kompetencji resortu rolnictwa:
Ad. 2. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada danych dotyczących ilości
hektarów TUZ przekształconych w uprawy przemysłowe od 2004 r. oraz aktywnie
odbudowanych w ramach WPR i KPO. Według danych GUS (spis rolny 2010 i 2020)
powierzchnia łąk trwałych w 2020 r. wynosiła 2,77 mln ha, a w 2010 r. wynosiła 2,58
mln ha. Powierzchnia pastwisk trwałych wynosiła w 2020 r. w 414 tys. ha, a w 2010 r.
651 tys. ha.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi realizuje szereg interwencji, które poprzez
wsparcie finansowe mają zachęcić rolników do właściwego gospodarowania wodą i
ochrony trwałych użytków zielonych.
Ad. 3-4. W ramach Wspólnej Polityki Rolnej realizowane są interwencje, których celem
jest właściwe gospodarowanie wodą i ochrona trwałych użytków zielonych.
Płatności do ekoschematów obszarowych wynikające z Planu Strategicznego dla
Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w tym dotyczące retencjonowania wody na
TUZ dostępne są dla rolników od 2023 r. W obecnym okresie programowania dostępna
-- 1 of 6 --
2
jest m.in płatność w ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach
zielonych (TUZ). Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności uregulowane
zostały w rozporządzeniu w spawie ekoschematów1.
Celem ekoschematu Retencjonowanie wody na TUZ jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Płatność w ramach tego
ekoschematu dotyczy TUZ objętych równolegle wsparciem:
w ramach praktyki: Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi) lub
ekologicznym lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych
cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach
Natura 2000 lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji: Ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Od 2025 r. rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu „Retencjonowanie
wody na TUZ” o możliwość uzyskiwania płatności także dla gruntów znajdujących się na
obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony torfowisk i obszarów podmokłych.
Warunek pokrycia się terenów zalanych/podtopionych z obszarem objętym normą
GAEC 2 będzie weryfikowany po otrzymaniu wykazu terenów zalanych z IUNG-PIB.
Jeżeli tereny te pokryją się, rolnik otrzyma płatność w ramach ekoschematu
„Retencjonowanie wody na TUZ”. W przypadku wnioskowania o ww. ekoschemat na
obszarach objętych normą GAEC 2 nie są wymagane żadne dodatkowe dokumenty ani
oświadczenia. Warto przy tym również podkreślić, że zgłoszone we wniosku
powierzchnie do ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” nie wliczają się do
wprowadzonego od 2025 r. limitu powierzchni uprawnionych do płatności w ramach
ekoschematów obszarowych (wynoszącego 300 ha).
1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych
warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz
klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
(Dz.U. poz. 493 z późn. zm.)
-- 2 of 6 --
3
Warunkiem uzyskania płatności jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się:
na poziomie przynajmniej 80%,
przez co najmniej 12 następujących po sobie dni między 1 maja a 30 września
roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
W przypadku ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych w
aplikacji eWniosekPlus konieczne jest zaznaczenie wnioskowania o ten ekoschemat w
zakładce WNIOSEK. Rolnik nie deklaruje upraw we wniosku na działkach rolnych do
tego ekoschematu ani nie wskazuje we wniosku konkretnych działek, które mogą być
zalane lub podtopione, a jedynie zaznacza chęć ubiegania się o tę płatność. Informacje
potwierdzające wystąpienie zalania lub podtopienia na powierzchniach TUZ
przekazywane są przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy
Instytut Badawczy (IUNG-PIB) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR). Wykaz ten jest przekazywany do ARiMR w terminie do 2 października każdego
roku.
Zgodnie z przepisami unijnymi tj. art. 97 rozporządzenia 2021/21152 państwa
członkowskie przeznaczają co najmniej 25% koperty przeznaczonej na płatności
bezpośrednie na ekoschematy. Ponadto, państwa członkowskie są zobowiązane do
określenia w swoim planie strategicznym Wspólnej Polityki Rolnej orientacyjnego
przydziału środków na każdą interwencję i na każdy rok. W odniesieniu do ekoschematu
„Retencjonowanie wody na TUZ” łączna kwota planowanych płatności w okresie 2023-
2027 wynosi 97 262 550 EUR, co oznacza średnioroczną alokację środków w
wysokości ok. 19 892 250 EUR. Szacowana w PS WPR stawka płatności w ramach tego
ekoschematu wynosi 63,15 EUR/ha. W zależności od zainteresowania rolników
ekoschematem faktyczna stawka może ulec zmianie. Na chwilę obecną nie są
planowane zmiany mające na celu zwiększenie budżetu w ww. zakresie.
W ramach II filara WPR istnieje także możliwość otrzymania płatności
rolnośrodowiskowo- klimatycznych do cennych przyrodniczo łąk i pastwisk, w tym
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r.
ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa
członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z
Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE)
1307/2013 (Dz.U. UE L435/1 p.1 z 6.12.2021)
-- 3 of 6 --
4
siedlisk hydrogenicznych (m.in. łąki wilgotne, torfowiska). Celem tych płatności
wdrażanych w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 (PS WPR) i
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014- 2020 (PROW 2014-2020), tj.:
Interwencji 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach
Natura 2000 PS WPR oraz Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki
ptaków na obszarach Natura 2000 (PROW 2014-2020),
Interwencji 2. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami
Natura 2000 PS WPR oraz Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura
2000 (PROW 2014-2020),
Interwencji 3. Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura
2000 (nowa interwencja od 2023 r.)
jest utrzymanie, zapobieganie pogarszaniu się lub przywrócenie właściwego stanu
ochrony cennych łąk i pastwisk. Beneficjenci otrzymują wsparcie za ekstensywne ich
użytkowanie (może to być użytkowanie pastwiskowe, kośno-pastwiskowe lub kośne).
Rolnicy realizujący zobowiązania w ramach ww. płatności rolno-środowiskowo-
klimatycznych, oprócz stosowania praktyk agrotechnicznych w zakresie odpowiedniego
użytkowania cennych siedlisk sprzyjających ich zachowaniu obejmujących w
szczególności: stosowanie odpowiedniej liczby pokosów, ekstensywny wypas zwierząt,
dostosowanie terminów koszenia/wypasu do potrzeb ochrony przyrody czy też
pozostawienie powierzchni niekoszonych. Jednocześnie beneficjenci nie mogą
ingerować w system urządzeń melioracyjnych (obowiązuje zakaz tworzenia nowych,
rozbudowy, przebudowy i odtwarzania tych urządzeń), z wyjątkiem przypadków
dotyczących dostosowania ich do potrzeb związanych z utrzymaniem i poprawą
warunków siedliskowych.
W ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych PROW 2014-2020 oraz PS
WPR ukierunkowanych na ochronę cennych łąk i pastwisk - w kampanii 2023 r. w kraju
wsparciem zostało objęte ok. 609 tys. ha na kwotę ok. 803,6 mln zł. Natomiast w
kampanii 2024 deklarowana powierzchnia wynikająca z wniosków złożonych wyniosła
ok. 641 tys. ha.
Ad. 5-6. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne3
konserwacja i utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych
właścicieli gruntów, a jeśli teren jest objęty działalnością spółki wodnej, jest to
3 ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r., poz. 960.
-- 4 of 6 --
5
obowiązek spółki wodnej. Chcąc poprawiać możliwości gospodarowania wodą na
obszarach wiejskich oraz ograniczać ryzyko deficytu wody, realizowane są działania
mające na celu poprawę gospodarki wodnej, w tym dotyczące urządzeń melioracji
wodnych, które starają się godzić wymagania Zielonego Ładu (adaptacja klimatyczna,
ochrona bioróżnorodności) z zatrzymywaniem wody w krajobrazie rolniczym. Należy tu
wymienić m.in. inwestycję B 3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich” w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności lub realizowaną w ramach Planu Strategicznego
dla Wspólnej polityki Rolnej na lata 2023-2027 interwencję I.10.8 Scalanie gruntów
wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym. Celem inwestycji B3.3.1 jest wsparcie
przedsięwzięć na obszarach wiejskich w zakresie poprawy gospodarowania wodą oraz
efektywności wykorzystania jej zasobów. W ramach projektu finansowane są głównie
prace związane z budową, przebudową, odbudową, rozbudową urządzeń melioracji
wodnych oraz urządzeń wodnych, w szczególności ograniczających odpływ wody, z
uwzględnieniem jej retencjonowania dla przeciwdziałania skutkom suszy (obszar B).
Celem interwencji I.10.8 jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w
rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych,
lasów i gruntów leśnych, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń
melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. W ramach tej interwencji preferowane są
operacje uwzględniające, m.in inwestycje przyczyniające się do zwiększenia retencji
wodnej na gruntach rolnych, tj.:
tworzenie lub odtworzenie śródpolnych oczek wodnych lub zachowanie
istniejących mokradeł;
budowa lub przebudowa:
małych zbiorników wodnych (o łącznej powierzchni co najmniej 500 m2);
istniejących urządzeń melioracji wodnych oraz innych urządzeń wodnych w
celu zmiany ich funkcji, tj. zmiana funkcji urządzeń melioracji z
odwadniających na nawadniająco–odwadniające.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 6 --
6
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --