Interpelacja nr 10677
Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Interpelacja nr 10677
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się z interpelacją w imieniu samorządów i mieszkańców wielu miejscowości w Polsce, którzy od lat zmagają się z poważnym ograniczeniem możliwości rozwoju lokalnej infrastruktury publicznej z powodu restrykcyjnego brzmienia art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561 - t.j. z dnia 12 kwietnia 2024 r.).
Zgodnie z obowiązującym przepisem mienie PKP SA może być przekazywane nieodpłatnie na własność jednostkom samorządu terytorialnego jedynie na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu.
Tak sformułowany przepis znacząco ogranicza możliwość wykorzystania często nieużytkowanych i zdegradowanych gruntów PKP dla dobra lokalnych społeczności – zwłaszcza w małych miastach i gminach, które nie mają realnych planów transportowych, ale potrzebują terenów pod inne cele publiczne, jak:
- budowa i rozbudowa szkół, przedszkoli, domów kultury, remiz OSP, parków i terenów rekreacyjnych,
- realizacja zadań z zakresu ochrony środowiska, bezpieczeństwa cywilnego i obronności,
- tworzenie magazynów obrony cywilnej lub centrów logistycznych w sytuacji zagrożeń kryzysowych.
W praktyce wiele postępowań prowadzonych przez samorządy o przekazanie mienia kolejowego kończy się odmową lub wieloletnimi procedurami z powodu zbyt wąskiej interpretacji celu „transportowego”. Co więcej, procedury wymagają licznych opinii, deklaracji, analiz ekonomicznych oraz uzyskiwania zgód spółek Grupy PKP, Zarządu PKP SA i ministra infrastruktury, co czyni je uciążliwymi i w wielu przypadkach nieskutecznymi.
Tymczasem PKP jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym ogromnych zasobów gruntów – często niezabudowanych lub zdegradowanych – których utrzymanie nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego ani strategicznego. Ograniczenia ustawowe powodują, że mienie to nie tylko nie jest wykorzystywane efektywnie, ale staje się ciężarem dla otoczenia, blokując rozwój miast i wsi.
Wobec powyższego wnoszę o pilne rozważenie zmiany art. 39 ust. 3 poprzez zastąpienie jego obecnego brzmienia przepisem:
„Mienie PKP SA może być przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu terytorialnego na cele publiczne”.
Proponowana zmiana wpisuje się w:
- ogólną zasadę gospodarności i racjonalnego zarządzania mieniem publicznym,
- potrzebę spójności z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jasno definiuje cele publiczne,
- interes państwa w zakresie podnoszenia gotowości obronnej oraz przygotowania infrastruktury na wypadek sytuacji nadzwyczajnych, zwłaszcza w obecnym kontekście zagrożenia bezpieczeństwa ze strony Federacji Rosyjskiej.
Uzasadnienie zmiany jest poparte zarówno interesem lokalnym, jak i ogólnopaństwowym. Dlatego apeluję o pilne podjęcie prac legislacyjnych w porozumieniu z przedstawicielami samorządów, organizacjami społecznymi i branżowymi oraz o jak najszybsze przedstawienie planu działań legislacyjnych w tym zakresie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy rząd planuje nowelizację art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP, tak aby umożliwić nieodpłatne przekazywanie mienia na ogólne cele publiczne?
Ilu samorządom odmówiono w ostatnich pięciu latach przekazania mienia PKP z powodu braku związku z transportem?
Jakie są procedury przekazania mienia PKP jednostkom samorządu terytorialnego? Ile wynosi przeciętny czas ich realizacji?
Czy PKP SA dysponuje inwentaryzacją zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości? Jeśli tak, proszę o udostępnienie danych z podziałem na województwa.
Czy istnieje rządowa analiza potencjału wykorzystania tych gruntów na cele obronne, infrastrukturalne lub kryzysowe?
Czy w ocenie rządu aktualny katalog przesłanek ustawowych pozwala skutecznie realizować politykę publiczną na poziomie lokalnym?
Czy rząd przewiduje uproszczenie i skrócenie procedur przekazywania nieruchomości PKP?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Infrastruktury, by zachęcać PKP SA do racjonalnego gospodarowania niepotrzebnym majątkiem trwałym?
Interpelacja nr 10677
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się z interpelacją w imieniu samorządów i mieszkańców wielu miejscowości w Polsce, którzy od lat zmagają się z poważnym ograniczeniem możliwości rozwoju lokalnej infrastruktury publicznej z powodu restrykcyjnego brzmienia art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561 - t.j. z dnia 12 kwietnia 2024 r.).
Zgodnie z obowiązującym przepisem mienie PKP SA może być przekazywane nieodpłatnie na własność jednostkom samorządu terytorialnego jedynie na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu.
Tak sformułowany przepis znacząco ogranicza możliwość wykorzystania często nieużytkowanych i zdegradowanych gruntów PKP dla dobra lokalnych społeczności – zwłaszcza w małych miastach i gminach, które nie mają realnych planów transportowych, ale potrzebują terenów pod inne cele publiczne, jak:
- budowa i rozbudowa szkół, przedszkoli, domów kultury, remiz OSP, parków i terenów rekreacyjnych,
- realizacja zadań z zakresu ochrony środowiska, bezpieczeństwa cywilnego i obronności,
- tworzenie magazynów obrony cywilnej lub centrów logistycznych w sytuacji zagrożeń kryzysowych.
W praktyce wiele postępowań prowadzonych przez samorządy o przekazanie mienia kolejowego kończy się odmową lub wieloletnimi procedurami z powodu zbyt wąskiej interpretacji celu „transportowego”. Co więcej, procedury wymagają licznych opinii, deklaracji, analiz ekonomicznych oraz uzyskiwania zgód spółek Grupy PKP, Zarządu PKP SA i ministra infrastruktury, co czyni je uciążliwymi i w wielu przypadkach nieskutecznymi.
Tymczasem PKP jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym ogromnych zasobów gruntów – często niezabudowanych lub zdegradowanych – których utrzymanie nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego ani strategicznego. Ograniczenia ustawowe powodują, że mienie to nie tylko nie jest wykorzystywane efektywnie, ale staje się ciężarem dla otoczenia, blokując rozwój miast i wsi.
Wobec powyższego wnoszę o pilne rozważenie zmiany art. 39 ust. 3 poprzez zastąpienie jego obecnego brzmienia przepisem:
„Mienie PKP SA może być przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu terytorialnego na cele publiczne”.
Proponowana zmiana wpisuje się w:
- ogólną zasadę gospodarności i racjonalnego zarządzania mieniem publicznym,
- potrzebę spójności z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jasno definiuje cele publiczne,
- interes państwa w zakresie podnoszenia gotowości obronnej oraz przygotowania infrastruktury na wypadek sytuacji nadzwyczajnych, zwłaszcza w obecnym kontekście zagrożenia bezpieczeństwa ze strony Federacji Rosyjskiej.
Uzasadnienie zmiany jest poparte zarówno interesem lokalnym, jak i ogólnopaństwowym. Dlatego apeluję o pilne podjęcie prac legislacyjnych w porozumieniu z przedstawicielami samorządów, organizacjami społecznymi i branżowymi oraz o jak najszybsze przedstawienie planu działań legislacyjnych w tym zakresie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy rząd planuje nowelizację art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP, tak aby umożliwić nieodpłatne przekazywanie mienia na ogólne cele publiczne?
Ilu samorządom odmówiono w ostatnich pięciu latach przekazania mienia PKP z powodu braku związku z transportem?
Jakie są procedury przekazania mienia PKP jednostkom samorządu terytorialnego? Ile wynosi przeciętny czas ich realizacji?
Czy PKP SA dysponuje inwentaryzacją zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości? Jeśli tak, proszę o udostępnienie danych z podziałem na województwa.
Czy istnieje rządowa analiza potencjału wykorzystania tych gruntów na cele obronne, infrastrukturalne lub kryzysowe?
Czy w ocenie rządu aktualny katalog przesłanek ustawowych pozwala skutecznie realizować politykę publiczną na poziomie lokalnym?
Czy rząd przewiduje uproszczenie i skrócenie procedur przekazywania nieruchomości PKP?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Infrastruktury, by zachęcać PKP SA do racjonalnego gospodarowania niepotrzebnym majątkiem trwałym?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
57%
Konkretność
43%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14491 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-2-1.054.6.2025
Warszawa, 01 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowany Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10677 Posła na Sejm, Pana Jarosława Sachajko,
w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji
przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Wymagania w zakresie gospodarowania zasobami majątkowymi należącymi do spółki
Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej: „PKP S.A.” lub „Spółka”), regulują przepisy ustawy
z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa
państwowego "Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561), (dalej: „ustawa
o PKP”), gdzie stosownie do art. 40 ust. 1, zbycie przez PKP S.A. składników aktywów
trwałych następuje w drodze przetargu, z zastrzeżeniem możliwości zbycia bez
przeprowadzenia przetargu w ściśle określonych przypadkach, w tym m.in. gdy nabywcą
jest jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, a przedmiotem zbycia
są nieruchomości przeznaczone na cele publiczne w planie zagospodarowania
przestrzennego lub w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 40 ust. 2 pkt 1
ustawy o PKP).
Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 3 ustawy o PKP, mienie PKP S.A. może być
przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu
terytorialnego, na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi
wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu. Natomiast mienie
PKP S.A., którego zagospodarowanie – poprzez wnoszenie do spółek, sprzedaż,
oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa cywilnego, a także
zbywanie – nie jest możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania,
w myśl art. 39 ust. 4 ustawy o PKP, może zostać zlikwidowane lub przekazane
nieodpłatnie, między innymi, jednostkom samorządu terytorialnego.
Powyższe wskazuje, że na gruncie przepisów ustawy o PKP, nieodpłatnemu przekazaniu
na rzecz jednostek samorządu terytorialnego mogą podlegać nieruchomości zbędne dla
działalności statutowej PKP S.A., tj. nieruchomości niezagospodarowane i/lub generujące
niepokryte przychodami koszty, które nie wykazują potencjału komercyjnego.
Nieruchomości te powinny służyć zaspokojeniu potrzeb społeczności lokalnych i być
zagospodarowane przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach realizacji ich zadań
własnych.
-- 1 of 5 --
2
Dodatkowo, mając na uwadze gospodarowanie przez PKP S.A. mieniem, które
wykazuje potencjał związany z rozwojem sieci kolejowej w przyszłości, przepisy
art. 39 ust. 3a ustawy o PKP, dopuszczają możliwość przekazania przez Spółkę
w użyczenie jednostkom samorządu terytorialnego na cele transportowe, gruntów
pozostałych po zlikwidowanych liniach kolejowych lub bocznicach kolejowych wraz
z zabudowaną infrastrukturą.
Ustosunkowując się bezpośrednio do pytań zawartych w interpelacji Posła na Sejm RP,
Pana Jarosława Sachajko, uprzejmie informuję, że w ocenie Ministerstwa Infrastruktury,
powyższe regulacje dają jednostkom samorządu terytorialnego stosunkowo szeroki
wachlarz możliwości nabywania od PKP S.A. nieruchomości na potrzeby realizacji
określonych zadań. Niemniej jednak, wychodząc naprzeciw postulatom jednostek
samorządu terytorialnego, Ministerstwo Infrastruktury przewiduje nowelizację przepisów
ustawy o PKP, między innymi, w zakresie zmiany zasad gospodarowania przez PKP S.A.
posiadanymi zasobami majątkowymi. Ewentualne rozszerzenie katalogu przypadków,
w których jednostki samorządu terytorialnego mogłyby nieodpłatnie nabywać od PKP S.A.
składniki majątkowe wymaga jednak przeprowadzenia dodatkowych prac analitycznych,
wskazujących rozwiązania korzystne dla samorządów, które nie spowodują uszczuplenia
źródeł przychodów Spółki przeznaczanych, między innymi, na zadania związane
z utrzymaniem czy modernizacją dworców kolejowych. W ramach tych prac rozważone
zostanie poszerzenie celu przeznaczenia przekazywanych nieodpłatnie na rzecz jednostek
samorządu terytorialnego nieruchomości, gdzie obok spełnienia celu transportowego,
przekazaną nieodpłatnie nieruchomość będzie można przeznaczyć również na cele
służące wykonywaniu innych zadań własnych samorządów.
Odnosząc się do pytań dotyczących procedur przekazywania mienia PKP S.A. na rzecz
jednostek samorządu terytorialnego, uprzejmie wyjaśniam, że zasady gospodarowania
mieniem Spółki uregulowane zostały w przytoczonych powyżej przepisach ustawy o PKP
oraz wewnętrznych regulacjach Spółki z zakresu zbywania nieruchomości. Należy zwrócić
uwagę, że działania zmierzające do przygotowania nieruchomości do obrotu, obejmują
szereg czynności, do których należy zaliczyć, w szczególności:
1) ewentualny podział nieruchomości,
2) uzyskanie od innych podmiotów kolejowych, w tym od zarządcy infrastruktury jakim
jest spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., pozytywnej opinii dotyczącej zbycia
nieruchomości,
3) uzyskanie pozytywnej opinii Zespołu do spraw dokonania oceny alokacji majątku
trwałego PKP S.A. pod kątem jego przydatności dla poszczególnych spółek Grupy PKP,
4) sporządzenie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego określającego
wartość rynkową przedmiotu zbycia,
5) podpisanie przez strony protokołu uzgodnień, w którym ujęte zostaną warunki
nieodpłatnego przekazania nieruchomości,
6) uzyskanie wymaganych zgód korporacyjnych i ewentualnej zgody ministra właściwego
do spraw transportu, w przypadku gdy wartość majątku przekracza równowartość
w złotych 50.000 euro.
Mając na uwadze powyższe, czas realizacji transakcji przekazania może wynosić od kilku
miesięcy do nawet kilku lat. Należy podkreślić, że każda tego typu transakcja jest
indywidualna i w trakcie jej procedowania może pojawić się szereg nieprzewidzianych
-- 2 of 5 --
3
wcześniej czynników charakterystycznych tylko dla danej nieruchomości (np. ze względu
na skomplikowaną sytuację prawną nieruchomości, konieczność dokonania podziałów
geodezyjnych), przez co wskazanie przeciętnego czasu realizacji może nie być miarodajne.
Ze względu na konieczność zabezpieczenia interesów innych podmiotów kolejowych
i transparentność procesu zbywania składników majątkowych PKP S.A., na chwilę obecną
nie przewiduje się rezygnacji ze wskazanych powyższej czynności realizowanych w tym
procesie.
Odpowiadając na pytanie dotyczące liczby przypadków w ostatnich pięciu latach,
w których jednostkom samorządu terytorialnego odmówiono przekazania mienia PKP S.A.
z powodu braku związku z transportem, uprzejmie informuję, że nie jest możliwe
jednoznaczne wskazanie liczby samorządów terytorialnych, którym odmówiono
przekazania mienia w trybie art. 39 ust. 3 ustawy o PKP ze względu na brak wypełnienia
dyspozycji tego przepisu. Z informacji przekazanych przez PKP S.A. wynika, że Spółka
nie prowadzi takiej ewidencji. Spółka wskazała, że niejednokrotnie sprawy dotyczące
nieodpłatnego przekazania nieruchomości na rzecz jednostek samorządu terytorialnego
omawiane są roboczo na spotkaniach. Podkreślenia wymaga także fakt, że jednostki
samorządu terytorialnego z reguły zorientowane są w obowiązujących regulacjach
prawnych i mają świadomość ograniczeń wynikających z przepisów ustawy o PKP
dotyczących nieodpłatnego zbywania nieruchomości przez PKP S.A. Jednocześnie Spółka
wskazała, że jednostki samorządu terytorialnego rzadko wnioskują o nieodpłatne nabycie
nieruchomości na inny cel niż cel transportowy.
Ewentualne odmowy przekazania przez PKP S.A. nieruchomości, również na cel
transportowy, mają miejsce w sytuacjach, gdy będące przedmiotem zainteresowania
jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości posiadają potencjał komercyjny oraz
nie stanowią ani dróg o statusie dróg publicznych, ani gruntów po zlikwidowanych liniach
kolejowych, nie były zabudowane budynkami dworców kolejowych, nie stanowiły
gruntów zabudowanych pod drogi, jak również nie były przeznaczone na cele
transportowe w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W tych
przypadkach PKP S.A. proponuje jednostkom samorządu terytorialnego nabycie
nieruchomości w trybie odpłatnym. Jak wskazuje PKP S.A. znacznie częstsze są przypadki
odmawiania przekazania mienia na cel transportowy w wyniku braku uzgodnienia przez
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. lub też objęcie gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej
rezerwą gruntową pod przyszłe inwestycje infrastrukturalne.
Należy także nadmienić, że w przypadku chęci przejęcia przez jednostki samorządu
terytorialnego dworców kolejowych, których zagospodarowanie wyłącznie na cel
wskazany w art. 39 ust. 3 ustawy o PKP nie jest możliwe, PKP S.A. proponuje ich przejęcie
w tzw. „trybach mieszanych”, tj. z zastosowaniem rozwiązań przewidzianych
w przepisach art. 40 ust. 2 pkt 8 ustawy o PKP na warunkach określonych w art. 66 ustawy
– Ordynacja podatkowa (w przypadku posiadania przez PKP S.A. zaległości podatkowych
wobec gminy) lub art. 39 ust. 4 ustawy o PKP, który umożliwia przekazywanie mienia
na rzecz jednostek samorządu terytorialnego jako mienie zbędne, którego
zagospodarowanie nie jest możliwe poprzez sprzedaż, najem, aport, a względy
ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania.
Odnosząc się do pytania dotyczącego dysponowania przez PKP S.A. inwentaryzacją
zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości, uprzejmie wyjaśniam, że Spółka
-- 3 of 5 --
4
nie prowadzi rejestrów „zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości”.
Zarządzanie nieruchomościami stanowiącymi składniki aktywów trwałych PKP S.A.
ukierunkowane jest na wzrost ich wartości i dochodów z tytułu gospodarowania nimi.
Z tego też względu inwentaryzacja nieruchomości nie skupia się na kategoryzowaniu ich
jako majątku zbędnego lub nieużytkowanego. Każdą nieruchomość charakteryzuje różny,
zależny od wielu czynników, potencjał ekonomiczny. W każdym też przypadku PKP S.A.
dąży do optymalnego zagospodarowania nieruchomości nawet, jeżeli w krótszej bądź
dłuższej perspektywie czasowej oceniane mogą być jako zbędne lub aktualnie
nieużytkowane. Wówczas rozpatrywane są różne możliwości zagospodarowania, które
będąc zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, dają możliwość np. przekazywania
(w trybach przewidzianych w ustawie o PKP) nieruchomości na rzecz jednostek samorządu
terytorialnego.
Uwzględniając powyższe podejście do zarządzania nieruchomościami, PKP S.A.
nie prowadzi rejestrów, o których mowa na wstępie, prowadzi natomiast i aktualizuje
bazę nieruchomości zawierającą dane o ich stanie prawnym, uwarunkowaniach
ewidencyjnych oraz przeznaczeniu.
Odpowiadając na pytanie dotyczące rządowej analizy potencjału wykorzystania gruntów
na cele obronne, infrastrukturalne lub kryzysowe, uprzejmie wyjaśniam, że Minister
Infrastruktury wspólnie z Ministrem Obrony Narodowej na bieżąco aktualizuje potrzeby
związane z wykorzystaniem gruntów na potrzeby związane z bezpieczeństwem
i obronnością państwa. Dotychczas zostało zidentyfikowanych na te potrzeby około
242 obszarów obejmujących punkty ładunkowe istotne dla potrzeb Sił Zbrojnych RP oraz
około 722 km linii kolejowych o znaczeniu wyłącznie obronnym. Powyższe dane objęte
są przepisami ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 632 i 1222) oraz ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie
kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 697 i 731).
W odniesieniu do poruszonej w interpelacji Posła na Sejm RP, Pana Jarosława Sachajko,
kwestii dotyczącej podejmowanych przez Ministerstwo Infrastruktury działań w celu
zachęcenia PKP S.A. do racjonalnego gospodarowania niepotrzebnym majątkiem
trwałym, należy zwrócić uwagę, że PKP S.A. jako spółka prawa handlowego,
a jednocześnie podmiot wyposażony w majątek przez Skarb Państwa, zobowiązana jest
do efektywnego i racjonalnego jego wykorzystania w celu zwiększania swej wartości
dla akcjonariusza. Spółka gospodaruje swym majątkiem w rygorach określonych
przepisami prawa, w szczególności, ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96), ustawy o PKP, ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r.
o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 125, z późn. zm.),
jak również Statutu Spółki.
Dodatkowo należy zauważyć, że w ramach celów nadzoru właścicielskiego,
sformułowanych w dokumencie pn. „Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami
z udziałem Skarbu Państwa”, ujęte zostały m.in.:
1) długoterminowy wzrost wartości majątku narodowego realizowany poprzez
zwiększanie wartości spółek z udziałem Skarbu Państwa, co oznacza, że PKP S.A.
powinna gospodarować majątkiem w taki sposób, aby jej wartość rosła,
2) zapewnienie spójności strategii realizowanych przez spółki o istotnym znaczeniu dla
gospodarki państwa oraz spółki realizujące misję publiczną z dokumentami
-- 4 of 5 --
5
programowymi Rady Ministrów. Ten aspekt może wykluczać oczekiwania jednostek
samorządu terytorialnego, gdyż część majątku PKP S.A. (również grunty) mogą być
nieużytkowane, jednak stanowią rezerwę na potrzeby realizacji programów
wieloletnich lub innych programów strategicznych, bądź są zlokalizowane w miejscu,
które zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania, stanie się wartościowym
przedmiotem przy ewentualnej jego odsprzedaży.
Odnośnie gospodarowania przez PKP S.A. majątkiem zbędnym należy zauważyć,
że zidentyfikowanie takiego majątku oraz jego zagospodarowanie należy do właściwości
Zarządu Spółki, z uwzględnieniem ewentualnych potrzeb spółek z Grupy PKP.
Niemniej jednak, jako forma zachęty dla Zarządu PKP S.A. do zintensyfikowania
prac związanych z zagospodarowaniem zbędnego majątku pozostaje do rozważenia,
przez Radę Nadzorczą, wyznaczenie jednego z celów zarządczych związanego
z zagospodarowaniem zbędnego majątku.
Jakkolwiek zgodnie z postanowieniami art. 3751 Kodeksu spółek handlowych,
minister właściwy do spraw transportu, jako wykonujący prawa z akcji Skarbu Państwa
w PKP S.A., nie może jako Walne Zgromadzenie wydawać Zarządowi wiążących
poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki, niemniej jednak wystąpię do organu
nadzorczego o rozważenie wprowadzenia powyższego celu dotyczącego efektywności
zagospodarowania zbędnego majątku do uchwały w sprawie wyznaczenia celów
zarządczych Zarządowi Spółki na kolejny rok gospodarczy.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-2-1.054.6.2025
Warszawa, 01 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowany Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 10677 Posła na Sejm, Pana Jarosława Sachajko,
w sprawie pilnej potrzeby zmiany art. 39 ust. 3 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji
przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Wymagania w zakresie gospodarowania zasobami majątkowymi należącymi do spółki
Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej: „PKP S.A.” lub „Spółka”), regulują przepisy ustawy
z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa
państwowego "Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561), (dalej: „ustawa
o PKP”), gdzie stosownie do art. 40 ust. 1, zbycie przez PKP S.A. składników aktywów
trwałych następuje w drodze przetargu, z zastrzeżeniem możliwości zbycia bez
przeprowadzenia przetargu w ściśle określonych przypadkach, w tym m.in. gdy nabywcą
jest jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, a przedmiotem zbycia
są nieruchomości przeznaczone na cele publiczne w planie zagospodarowania
przestrzennego lub w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 40 ust. 2 pkt 1
ustawy o PKP).
Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 3 ustawy o PKP, mienie PKP S.A. może być
przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu
terytorialnego, na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi
wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu. Natomiast mienie
PKP S.A., którego zagospodarowanie – poprzez wnoszenie do spółek, sprzedaż,
oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa cywilnego, a także
zbywanie – nie jest możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania,
w myśl art. 39 ust. 4 ustawy o PKP, może zostać zlikwidowane lub przekazane
nieodpłatnie, między innymi, jednostkom samorządu terytorialnego.
Powyższe wskazuje, że na gruncie przepisów ustawy o PKP, nieodpłatnemu przekazaniu
na rzecz jednostek samorządu terytorialnego mogą podlegać nieruchomości zbędne dla
działalności statutowej PKP S.A., tj. nieruchomości niezagospodarowane i/lub generujące
niepokryte przychodami koszty, które nie wykazują potencjału komercyjnego.
Nieruchomości te powinny służyć zaspokojeniu potrzeb społeczności lokalnych i być
zagospodarowane przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach realizacji ich zadań
własnych.
-- 1 of 5 --
2
Dodatkowo, mając na uwadze gospodarowanie przez PKP S.A. mieniem, które
wykazuje potencjał związany z rozwojem sieci kolejowej w przyszłości, przepisy
art. 39 ust. 3a ustawy o PKP, dopuszczają możliwość przekazania przez Spółkę
w użyczenie jednostkom samorządu terytorialnego na cele transportowe, gruntów
pozostałych po zlikwidowanych liniach kolejowych lub bocznicach kolejowych wraz
z zabudowaną infrastrukturą.
Ustosunkowując się bezpośrednio do pytań zawartych w interpelacji Posła na Sejm RP,
Pana Jarosława Sachajko, uprzejmie informuję, że w ocenie Ministerstwa Infrastruktury,
powyższe regulacje dają jednostkom samorządu terytorialnego stosunkowo szeroki
wachlarz możliwości nabywania od PKP S.A. nieruchomości na potrzeby realizacji
określonych zadań. Niemniej jednak, wychodząc naprzeciw postulatom jednostek
samorządu terytorialnego, Ministerstwo Infrastruktury przewiduje nowelizację przepisów
ustawy o PKP, między innymi, w zakresie zmiany zasad gospodarowania przez PKP S.A.
posiadanymi zasobami majątkowymi. Ewentualne rozszerzenie katalogu przypadków,
w których jednostki samorządu terytorialnego mogłyby nieodpłatnie nabywać od PKP S.A.
składniki majątkowe wymaga jednak przeprowadzenia dodatkowych prac analitycznych,
wskazujących rozwiązania korzystne dla samorządów, które nie spowodują uszczuplenia
źródeł przychodów Spółki przeznaczanych, między innymi, na zadania związane
z utrzymaniem czy modernizacją dworców kolejowych. W ramach tych prac rozważone
zostanie poszerzenie celu przeznaczenia przekazywanych nieodpłatnie na rzecz jednostek
samorządu terytorialnego nieruchomości, gdzie obok spełnienia celu transportowego,
przekazaną nieodpłatnie nieruchomość będzie można przeznaczyć również na cele
służące wykonywaniu innych zadań własnych samorządów.
Odnosząc się do pytań dotyczących procedur przekazywania mienia PKP S.A. na rzecz
jednostek samorządu terytorialnego, uprzejmie wyjaśniam, że zasady gospodarowania
mieniem Spółki uregulowane zostały w przytoczonych powyżej przepisach ustawy o PKP
oraz wewnętrznych regulacjach Spółki z zakresu zbywania nieruchomości. Należy zwrócić
uwagę, że działania zmierzające do przygotowania nieruchomości do obrotu, obejmują
szereg czynności, do których należy zaliczyć, w szczególności:
1) ewentualny podział nieruchomości,
2) uzyskanie od innych podmiotów kolejowych, w tym od zarządcy infrastruktury jakim
jest spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., pozytywnej opinii dotyczącej zbycia
nieruchomości,
3) uzyskanie pozytywnej opinii Zespołu do spraw dokonania oceny alokacji majątku
trwałego PKP S.A. pod kątem jego przydatności dla poszczególnych spółek Grupy PKP,
4) sporządzenie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego określającego
wartość rynkową przedmiotu zbycia,
5) podpisanie przez strony protokołu uzgodnień, w którym ujęte zostaną warunki
nieodpłatnego przekazania nieruchomości,
6) uzyskanie wymaganych zgód korporacyjnych i ewentualnej zgody ministra właściwego
do spraw transportu, w przypadku gdy wartość majątku przekracza równowartość
w złotych 50.000 euro.
Mając na uwadze powyższe, czas realizacji transakcji przekazania może wynosić od kilku
miesięcy do nawet kilku lat. Należy podkreślić, że każda tego typu transakcja jest
indywidualna i w trakcie jej procedowania może pojawić się szereg nieprzewidzianych
-- 2 of 5 --
3
wcześniej czynników charakterystycznych tylko dla danej nieruchomości (np. ze względu
na skomplikowaną sytuację prawną nieruchomości, konieczność dokonania podziałów
geodezyjnych), przez co wskazanie przeciętnego czasu realizacji może nie być miarodajne.
Ze względu na konieczność zabezpieczenia interesów innych podmiotów kolejowych
i transparentność procesu zbywania składników majątkowych PKP S.A., na chwilę obecną
nie przewiduje się rezygnacji ze wskazanych powyższej czynności realizowanych w tym
procesie.
Odpowiadając na pytanie dotyczące liczby przypadków w ostatnich pięciu latach,
w których jednostkom samorządu terytorialnego odmówiono przekazania mienia PKP S.A.
z powodu braku związku z transportem, uprzejmie informuję, że nie jest możliwe
jednoznaczne wskazanie liczby samorządów terytorialnych, którym odmówiono
przekazania mienia w trybie art. 39 ust. 3 ustawy o PKP ze względu na brak wypełnienia
dyspozycji tego przepisu. Z informacji przekazanych przez PKP S.A. wynika, że Spółka
nie prowadzi takiej ewidencji. Spółka wskazała, że niejednokrotnie sprawy dotyczące
nieodpłatnego przekazania nieruchomości na rzecz jednostek samorządu terytorialnego
omawiane są roboczo na spotkaniach. Podkreślenia wymaga także fakt, że jednostki
samorządu terytorialnego z reguły zorientowane są w obowiązujących regulacjach
prawnych i mają świadomość ograniczeń wynikających z przepisów ustawy o PKP
dotyczących nieodpłatnego zbywania nieruchomości przez PKP S.A. Jednocześnie Spółka
wskazała, że jednostki samorządu terytorialnego rzadko wnioskują o nieodpłatne nabycie
nieruchomości na inny cel niż cel transportowy.
Ewentualne odmowy przekazania przez PKP S.A. nieruchomości, również na cel
transportowy, mają miejsce w sytuacjach, gdy będące przedmiotem zainteresowania
jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości posiadają potencjał komercyjny oraz
nie stanowią ani dróg o statusie dróg publicznych, ani gruntów po zlikwidowanych liniach
kolejowych, nie były zabudowane budynkami dworców kolejowych, nie stanowiły
gruntów zabudowanych pod drogi, jak również nie były przeznaczone na cele
transportowe w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W tych
przypadkach PKP S.A. proponuje jednostkom samorządu terytorialnego nabycie
nieruchomości w trybie odpłatnym. Jak wskazuje PKP S.A. znacznie częstsze są przypadki
odmawiania przekazania mienia na cel transportowy w wyniku braku uzgodnienia przez
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. lub też objęcie gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej
rezerwą gruntową pod przyszłe inwestycje infrastrukturalne.
Należy także nadmienić, że w przypadku chęci przejęcia przez jednostki samorządu
terytorialnego dworców kolejowych, których zagospodarowanie wyłącznie na cel
wskazany w art. 39 ust. 3 ustawy o PKP nie jest możliwe, PKP S.A. proponuje ich przejęcie
w tzw. „trybach mieszanych”, tj. z zastosowaniem rozwiązań przewidzianych
w przepisach art. 40 ust. 2 pkt 8 ustawy o PKP na warunkach określonych w art. 66 ustawy
– Ordynacja podatkowa (w przypadku posiadania przez PKP S.A. zaległości podatkowych
wobec gminy) lub art. 39 ust. 4 ustawy o PKP, który umożliwia przekazywanie mienia
na rzecz jednostek samorządu terytorialnego jako mienie zbędne, którego
zagospodarowanie nie jest możliwe poprzez sprzedaż, najem, aport, a względy
ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania.
Odnosząc się do pytania dotyczącego dysponowania przez PKP S.A. inwentaryzacją
zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości, uprzejmie wyjaśniam, że Spółka
-- 3 of 5 --
4
nie prowadzi rejestrów „zbędnych lub nieużytkowanych gruntów i nieruchomości”.
Zarządzanie nieruchomościami stanowiącymi składniki aktywów trwałych PKP S.A.
ukierunkowane jest na wzrost ich wartości i dochodów z tytułu gospodarowania nimi.
Z tego też względu inwentaryzacja nieruchomości nie skupia się na kategoryzowaniu ich
jako majątku zbędnego lub nieużytkowanego. Każdą nieruchomość charakteryzuje różny,
zależny od wielu czynników, potencjał ekonomiczny. W każdym też przypadku PKP S.A.
dąży do optymalnego zagospodarowania nieruchomości nawet, jeżeli w krótszej bądź
dłuższej perspektywie czasowej oceniane mogą być jako zbędne lub aktualnie
nieużytkowane. Wówczas rozpatrywane są różne możliwości zagospodarowania, które
będąc zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, dają możliwość np. przekazywania
(w trybach przewidzianych w ustawie o PKP) nieruchomości na rzecz jednostek samorządu
terytorialnego.
Uwzględniając powyższe podejście do zarządzania nieruchomościami, PKP S.A.
nie prowadzi rejestrów, o których mowa na wstępie, prowadzi natomiast i aktualizuje
bazę nieruchomości zawierającą dane o ich stanie prawnym, uwarunkowaniach
ewidencyjnych oraz przeznaczeniu.
Odpowiadając na pytanie dotyczące rządowej analizy potencjału wykorzystania gruntów
na cele obronne, infrastrukturalne lub kryzysowe, uprzejmie wyjaśniam, że Minister
Infrastruktury wspólnie z Ministrem Obrony Narodowej na bieżąco aktualizuje potrzeby
związane z wykorzystaniem gruntów na potrzeby związane z bezpieczeństwem
i obronnością państwa. Dotychczas zostało zidentyfikowanych na te potrzeby około
242 obszarów obejmujących punkty ładunkowe istotne dla potrzeb Sił Zbrojnych RP oraz
około 722 km linii kolejowych o znaczeniu wyłącznie obronnym. Powyższe dane objęte
są przepisami ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 632 i 1222) oraz ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie
kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 697 i 731).
W odniesieniu do poruszonej w interpelacji Posła na Sejm RP, Pana Jarosława Sachajko,
kwestii dotyczącej podejmowanych przez Ministerstwo Infrastruktury działań w celu
zachęcenia PKP S.A. do racjonalnego gospodarowania niepotrzebnym majątkiem
trwałym, należy zwrócić uwagę, że PKP S.A. jako spółka prawa handlowego,
a jednocześnie podmiot wyposażony w majątek przez Skarb Państwa, zobowiązana jest
do efektywnego i racjonalnego jego wykorzystania w celu zwiększania swej wartości
dla akcjonariusza. Spółka gospodaruje swym majątkiem w rygorach określonych
przepisami prawa, w szczególności, ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96), ustawy o PKP, ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r.
o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 125, z późn. zm.),
jak również Statutu Spółki.
Dodatkowo należy zauważyć, że w ramach celów nadzoru właścicielskiego,
sformułowanych w dokumencie pn. „Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami
z udziałem Skarbu Państwa”, ujęte zostały m.in.:
1) długoterminowy wzrost wartości majątku narodowego realizowany poprzez
zwiększanie wartości spółek z udziałem Skarbu Państwa, co oznacza, że PKP S.A.
powinna gospodarować majątkiem w taki sposób, aby jej wartość rosła,
2) zapewnienie spójności strategii realizowanych przez spółki o istotnym znaczeniu dla
gospodarki państwa oraz spółki realizujące misję publiczną z dokumentami
-- 4 of 5 --
5
programowymi Rady Ministrów. Ten aspekt może wykluczać oczekiwania jednostek
samorządu terytorialnego, gdyż część majątku PKP S.A. (również grunty) mogą być
nieużytkowane, jednak stanowią rezerwę na potrzeby realizacji programów
wieloletnich lub innych programów strategicznych, bądź są zlokalizowane w miejscu,
które zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania, stanie się wartościowym
przedmiotem przy ewentualnej jego odsprzedaży.
Odnośnie gospodarowania przez PKP S.A. majątkiem zbędnym należy zauważyć,
że zidentyfikowanie takiego majątku oraz jego zagospodarowanie należy do właściwości
Zarządu Spółki, z uwzględnieniem ewentualnych potrzeb spółek z Grupy PKP.
Niemniej jednak, jako forma zachęty dla Zarządu PKP S.A. do zintensyfikowania
prac związanych z zagospodarowaniem zbędnego majątku pozostaje do rozważenia,
przez Radę Nadzorczą, wyznaczenie jednego z celów zarządczych związanego
z zagospodarowaniem zbędnego majątku.
Jakkolwiek zgodnie z postanowieniami art. 3751 Kodeksu spółek handlowych,
minister właściwy do spraw transportu, jako wykonujący prawa z akcji Skarbu Państwa
w PKP S.A., nie może jako Walne Zgromadzenie wydawać Zarządowi wiążących
poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki, niemniej jednak wystąpię do organu
nadzorczego o rozważenie wprowadzenia powyższego celu dotyczącego efektywności
zagospodarowania zbędnego majątku do uchwały w sprawie wyznaczenia celów
zarządczych Zarządowi Spółki na kolejny rok gospodarczy.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --