Interpelacja w sprawie konieczności reformy nadzoru nad stażami realizowanymi przez powiatowe urzędy pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10676
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności reformy nadzoru nad stażami realizowanymi przez powiatowe urzędy pracy
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowna Pani Minister,
składam interpelację w sprawie konieczności reformy systemu organizacji i nadzoru nad stażami realizowanymi przez powiatowe urzędy pracy – ze szczególnym uwzględnieniem Powiatowego Urzędu Pracy w Szczecinie.
Zgłosiła się do mnie obywatelka RP, która jako osoba bezrobotna uczestniczyła w pięciu programach stażowych organizowanych przez PUP w Szczecinie. Jej doświadczenia wskazują na powtarzające się i poważne nieprawidłowości:
1) w dwóch przypadkach staż miał nie dojść do skutku z powodu rażących naruszeń przepisów BHP przez organizatorów,
2) w trzech przypadkach (w tym w Zachodniopomorskim Urzędzie Wojewódzkim) miało dojść do:
- niezrealizowania programu stażu,
- zrównania obowiązków stażystki z pracą etatowych archiwistek,
- przypadków mobbingu i nękania psychicznego,
- bezprawnego rozwiązania umowy stażowej podczas zwolnienia lekarskiego (oparzenie II stopnia).
Składająca skargę wskazuje również na bezskuteczność działań instytucji kontrolnych: Państwowa Inspekcja Pracy odmówiła przeprowadzenia kontroli, a wojewoda zachodniopomorski przez ponad miesiąc nie udzielił odpowiedzi na wezwania.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje wprowadzenie reformy systemu nadzoru nad stażami organizowanymi przez urzędy pracy?
2. Czy rozważane są zmiany legislacyjne mające na celu:
- wprowadzenie obowiązku sporządzania i podpisywania miesięcznych raportów z realizacji stażu przez stażystę i opiekuna,
- wprowadzenie zakazu rozwiązywania umowy stażowej w trakcie zwolnienia lekarskiego (z wyjątkiem ciężkich naruszeń),
- utworzenie platformy skarg przy MRPiPS,
- wprowadzenie obowiązku przygotowania stanowiska pracy wraz z protokołem BHP podpisywanym przez organizatora i PUP,
- wprowadzenie sankcji finansowych za wykorzystywanie stażystów jako darmowej siły roboczej,
- wprowadzenie corocznej kontroli działań PUP przez MRPiPS i organizacje pozarządowe?
3. Czy ministerstwo podejmie działania mające na celu ochronę praw osób bezrobotnych w przypadku naruszeń godności, mobbingu lub zaniedbań ze strony organizatorów staży?
Zgłoszona sprawa ma charakter systemowy i wymaga pilnej reakcji. Obywatele, którzy korzystają z pomocy urzędów pracy, zasługują na pełne poszanowanie ich godności i praw. Praktyki polegające na bezkarności organizatorów oraz bierności instytucji nadzoru muszą się zakończyć.
Z wyrazami szacunku Dariusz Matecki
Poseł na Sejm RP
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8305 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.184.2025
Warszawa /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10676 Pana Posła Dariusza Mateckiego, w sprawie
konieczności reformy nadzoru nad stażami realizowanymi przez powiatowe urzędy pracy,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że 20 marca 2025 r. Sejm uchwalił nową ustawę o rynku pracy i służbach
zatrudnienia. Akt ten reguluje zadania państwa w zakresie aktywności zawodowej,
wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy, zastępując w tym obszarze uchyloną ustawę z
dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W ramach
reformy zmieniono też częściowo zasady dotyczące organizacji staży.
Staże realizowane są w oparciu o przepisy ustawy oraz zapisy umowy między starostą
(reprezentowanym przez dyrektora powiatowego urzędu pracy), organizatorem stażu
i bezrobotnym. Umowy określają m.in. program stażu, zobowiązania jego organizatora,
prawa i obowiązki bezrobotnego, a także skutki nieprzestrzegania przez organizatora
warunków umowy.
Zgodnie z art. 116 ust. 4 ustawy staż jest realizowany pod nadzorem wyznaczonej przez
jego organizatora osoby, odpowiadającej też za opiekę nad stażystą, zwanej dalej
„opiekunem stażysty”. Ponadto, zgodnie z art. 123 ust. 1 ustawy, nadzór nad odbywaniem
stażu przez bezrobotnego sprawuje starosta. W praktyce oznacza to, iż obowiązkiem
powiatowego urzędu pracy jest zadbanie o prawidłowe skonstruowanie umowy i
monitorowanie jej realizacji np. poprzez analizę dokumentów z realizacji stażu lub wizytację
miejsca jego odbywania. Starosta może, na wniosek bezrobotnego odbywającego staż lub z
urzędu, rozwiązać z organizatorem umowę o odbycie stażu w przypadku nierealizowania
przez niego programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania.
W myśl art. 30 ust. 1 do zadań wojewody w zakresie aktywności zawodowej, wspierania
zatrudnienia oraz rynku pracy należy sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań
wykonywanych m.in. przez starostę, dyrektora PUP oraz inne podmioty realizujące zadania
wynikające z ustawy w zakresie udzielania przez urzędy pracy form pomocy (czyli również
organizację staży).
Podobnie, zgodnie z art. 357 ust. 1, także minister właściwy do spraw pracy może
przeprowadzać w publicznych służbach zatrudnienia, OHP oraz innych podmiotach
kontrole realizacji zadań wynikających z ustawy lub wydatkowania środków Funduszu
Pracy.
W wyniku przeprowadzonych kontroli zarówno wojewoda, jak i minister właściwy do spraw
pracy mogą przekazać jednostce kontrolowanej zalecenia pokontrolne. W przypadku
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
stwierdzenia istotnych nieprawidłowości w realizacji zadań ustawowych, w szczególności
w zakresie stosowania form pomocy przez urzędy pracy, wojewoda lub minister właściwy
do spraw pracy, niezależnie od przysługujących mu innych środków, ma obowiązek
zawiadomić o stwierdzonych nieprawidłowościach marszałka województwa lub starostę.
Niezrealizowanie zaleceń pokontrolnych wojewody lub ministra właściwego do spraw pracy
podlega karze pieniężnej w kwocie do 2-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia.
W odpowiedzi na pytanie o planowane zmiany legislacyjne mające na celu wprowadzenia
obowiązku sporządzania i podpisywania miesięcznych raportów z realizacji stażu przez
stażystę i opiekuna, wyjaśniam, iż umowa o organizację stażu obecnie zobowiązuje
organizatora stażu do m.in.:
• zapewnienia należytej realizacji stażu zgodnie z ustalonym programem stażu;
• udostępniania staroście dokumentów dotyczących realizacji stażu oraz ewidencji czasu
pracy bezrobotnego odbywającego staż;
• niezwłocznego informowania o wszystkich zmianach danych mających wpływ na
realizację umowy o organizację stażu.
Ponadto nowe rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30
października 2025 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu organizowania stażu dla
bezrobotnych (Dz. U. poz. 1536) nakłada na opiekuna stażysty m.in. obowiązek
prowadzenia dokumentacji z realizacji programu stażu u pracodawcy oraz sporządzenia
opinii o odbyciu stażu, zawierającej informacje o realizowanych przez stażystę zadaniach
oraz o nabytej wiedzy i umiejętnościach. Regulacje te zapewniają odpowiedni nadzór nad
realizacją stażu. Konieczność sporządzania i podpisywania przez stażystę i opiekuna
miesięcznych raportów z jego przebiegu mogłoby skutkować nałożeniem na organizatora
dodatkowych biurokratycznych obowiązków, nie przyczyniając się przy tym do poprawy
jakości stażu.
Informuję, że art. 120 ust. 1 pkt 3 ustawy pozwala staroście - na wniosek organizatora stażu
lub z urzędu, po zasięgnięciu opinii organizatora stażu i wysłuchaniu bezrobotnego –
pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu w przypadku usprawiedliwionej
nieobecności uniemożliwiającej zrealizowanie programu stażu. Wyjaśniam przy tym, że staż
jest formą wsparcia ograniczoną czasowo, umożliwiającą nabycie wiedzy, kompetencji,
umiejętności praktycznych wedle określonego wcześniej programu. Przedłużająca się
nieobecność i jego przerwanie, nawet usprawiedliwione, skutkuje niemożnością realizacji
programu stażowego. Natomiast bezrobotny, który z uzasadnionej przyczyny przerwał staż,
może w okresie 6 miesięcy od dnia, w którym to nastąpiło, za zgodą starosty i organizatora,
ukończyć staż zgodnie z programem.
W odpowiedzi na pytanie o możliwość utworzenia platformy skarg przy Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniam, że nie przewidują tego obowiązujące
przepisy. Składanie skarg umożliwia w sposób optymalny opisany model prowadzenia
nadzoru.
Zgodnie z ustawą organizator stażu musi zapewnić odbywającemu go bezrobotnemu, na
zasadach przewidzianych dla pracowników:
• bezpieczne i higieniczne warunki odbywania stażu;
• szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów
przeciwpożarowych;
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
• odzież i obuwie robocze lub ekwiwalent za używanie własnej odzieży i obuwia
roboczego, ekwiwalent za pranie odzieży roboczej, środki ochrony indywidualnej,
niezbędne środki higieny osobistej oraz profilaktyczne posiłki i napoje;
• profilaktyczną ochronę zdrowia;
• okresy odpoczynku;
• ochronę przed mobbingiem.
Obowiązujące zasady monitorowania i nadzoru stażu umożliwiają kontrolę spełniania
warunków jego realizacji także w obszarze zapewniania bezpiecznych i higienicznych
warunków pracy. Powiatowy urząd pracy ma obowiązek dopilnować, aby określony
w umowie program stażu pozwalał osiągnąć jego cele. W przypadku nierealizowania
programu lub niedotrzymania warunków odbywania stażu przez jego organizatora istnieje
możliwość przerwania realizacji stażu z winy organizującego go podmiotu. Takim
naruszeniem byłoby np. wspomniane w interpelacji „wykorzystywanie stażystów jako
darmowej siły roboczej”. Organizator nie może wówczas korzystać z form pomocy
świadczonych w powiatowym urzędzie pracy, z wyłączeniem pośrednictwa pracy
i poradnictwa zawodowego, przez okres 12 miesięcy od dnia przerwania realizacji stażu
przez starostę. Dodatkowe kary finansowe nie są w takiej sytuacji przewidziane.
Kontrole działań PUP prowadzone są według określonego planu. Typuje się do nich przede
wszystkim urzędy, co do których zachodzi podejrzenie, iż nieprawidłowo realizują
powierzone im zadania. Coroczna kontrola działań wszystkich PUP przez MRPiPS nie ma
uzasadnienia. Informuję ponadto, że nie ma ustawowych możliwości dopuszczenia do
prowadzenia kontroli przez organizacje pozarządowe.
Informuję, że zgodnie z art. 116 ust. 2 pkt 6 przywołanej ustawy organizator stażu musi
zapewnić stażyście ochronę przed mobbingiem, na zasadach przewidzianych dla
pracowników. Art. 116 ust. 3 nakłada też na organizatora stażu obowiązek równego
traktowania i niedyskryminowania uczestników stażu pod rygorem przerwania jego
realizacji i opisanych wyżej sankcji.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --