Interpelacja w sprawie realizacji wyroku TSUE z 2 marca 2023 r., nakazującego Polsce wprowadzenie możliwości zaskarżenia planów urządzenia lasu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10663
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie realizacji wyroku TSUE z 2 marca 2023 r., nakazującego Polsce wprowadzenie możliwości zaskarżenia planów urządzenia lasu
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 01-07-2025
Szanowna Pani Minister,
w dniu 2 marca 2023 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie C-432/21, w którym jednoznacznie wskazał, że Polska narusza prawo Unii Europejskiej, nie zapewniając obywatelkom oraz obywatelom, organizacjom społecznym ani instytucjom możliwości sądowego zaskarżenia planów urządzenia lasu (PUL).
Wyrok ten jest prawomocny i wiążący. Polska, jako państwo członkowskie UE, jest zobowiązana do jego bezzwłocznego wykonania. Niewykonanie tego wyroku może skutkować nałożeniem przez TSUE wysokich kar finansowych, co obciąży budżet państwa i pośrednio wszystkich obywateli.
Obecny stan prawny uniemożliwia obywatelom, organizacjom pozarządowym oraz samorządom skuteczne kwestionowanie decyzji zawartych w planach urządzenia lasu, mimo że mają one bezpośredni wpływ na środowisko, krajobraz, klimat lokalny oraz bioróżnorodność.
PUL, mimo że formalnie nie są decyzjami administracyjnymi, w praktyce określają szczegółowo poziom gospodarczego wykorzystania lasu – w tym liczbę planowanych wycinek, ich lokalizację i terminy. Brak możliwości ich zaskarżenia oznacza całkowite wyłączenie kontroli społecznej nad decyzjami o ogromnym wpływie na środowisko naturalne.
Co więcej, choć proces konsultacyjny w ramach sporządzania PUL jest teoretycznie obowiązkowy, praktyka pokazuje, że często przeprowadzany jest w sposób fasadowy – bez rzetelnego rozpatrzenia zgłaszanych postulatów. Liczne organizacje ekologiczne, lokalne społeczności czy samorządy sygnalizują, że ich merytoryczne, dobrze udokumentowane postulaty dotyczące ochrony przyrody i zachowania bioróżnorodności są systematycznie ignorowane przez Lasy Państwowe. W efekcie proces ten nie spełnia standardów rzeczywistej partycypacji społecznej.
Warto zauważyć, że Polska, jako strona Konwencji z Aarhus, jest zobowiązana do zapewnienia obywatelom:
prawa do dostępu do informacji o środowisku,
realnego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska,
oraz możliwości dochodzenia swoich praw przed niezależnym sądem.
Obecna praktyka jest zatem nie tylko sprzeczna z prawem unijnym, ale również narusza fundamentalne zasady Konwencji z Aarhus.
Dodatkowo, istnieje szereg przykładów z ostatnich lat pokazujących skalę rozbieżności pomiędzy społecznymi oczekiwaniami w zakresie ochrony lasów a decyzjami zawartymi w PUL. Przykładowo:
w 2021 roku, w nadleśnictwie Białowieża mimo sprzeciwu organizacji i ekspertów, w ramach aneksu do Planu Urządzenia Lasu przewidziano znaczącą wycinkę w pobliżu rezerwatów i siedlisk chronionych gatunków,
w raporcie Pracowni na rzecz Wszystkich Istot wskazano, że w ponad 46 analizowanych nadleśnictwach przez co najmniej 14 miesięcy prowadzono gospodarkę leśną bez zatwierdzonych PUL, co dotyczyło 780 000 ha lasów publicznych (10%). Ponadto zauważono, że (1) ponad 2 mln m3 drewna pozyskano bez PUL i oceny środowiskowej, (2) wycinano drzewa na obszarach Natura 2000 mimo negatywnych opinii RDOŚ, konsultacje były prowadzone dopiero po rozpoczęciu wycinek, a zgłoszone uwagi były ignorowane,
w badaniu przeprowadzonym w 2022 roku przez IPSOS dla Pracowni na rzecz Wszystkich Istot, aż 74,5% respondentów na pytanie “Czy uważasz, że w Polsce należy zwiększyć powierzchnię lasów, na których nie prowadzi się wycinki drzew?” udzieliło odpowiedzi twierdzącej“. ”W Polsce należy zwiększyć powierzchnię lasów, na której nie prowadzi się wycinki drzew” – co stoi w wyraźnym kontraście do tendencji zwiększania pozyskania drewna zawartej w wielu aktualizowanych PUL,
w badaniu przeprowadzonym w 2024 roku przez IPSOS dla Pracowni na rzecz Wszystkich Istot, 84,6% respondentów popiera objęcie ochroną 20 proc. najcenniejszych przyrodniczo i społecznie polskich lasów a 82,2% oczekuje reformy zarządzania publicznymi lasami na rzecz zwiększenia ochrony przyrody.
Tymczasem organizacje zajmujące się ochroną środowiska i bioróżnorodności dysponują ekspercką wiedzą i argumentacją opartą na aktualnym stanie wiedzy naukowej oraz danych terenowych. Niedopuszczenie ich głosu do procesu decyzyjnego narusza zasady dobrej administracji, przejrzystości oraz zrównoważonego rozwoju.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt zmian legislacyjnych mających na celu realizację wyroku TSUE z 2 marca 2023 w sprawie C-432/21? Jeśli tak – kiedy zostaną one przedstawione Sejmowi lub poddane konsultacjom publicznym? Jeżeli nie – z czego wynika brak działań legislacyjnych mimo groźby nałożenia przez TSUE kar finansowych na Polskę?
2. Czy ministerstwo jest świadome istnienia senackiego projektu ustawy z dnia 24 marca 2022 roku, który miał na celu wyprzedzająco wprowadzić możliwość zaskarżenia planów urządzenia lasu? Czy ministerstwo planuje wykorzystać ten projekt?
3. Czy ministerstwo monitoruje sposób zatwierdzania planów urządzenia lasu, w szczególności, czy obowiązkowe konsultacje publiczne prowadzone są w sposób rzetelny oraz w jakim stopniu postulaty strony społecznej są uwzględniane w zatwierdzanych planach?
4. Czy ministerstwo planuje podjąć jakiekolwiek kroki, aby sposób przygotowywania oraz zatwierdzenia planów urządzenia lasów uczynić bardziej przystępnym społecznie i umożliwić obywatelkom i obywatelom realną kontrolę nad wprowadzanymi planami?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6446 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.56.2025.BW
3882257.15521191.12545370
Warszawa, 18-07-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki na Sejm RP Marty Stożek w sprawie realizacji wyroku
TSUE z 2 marca 2023 r., nakazującego Polsce wprowadzenie możliwości zaskarżenia planów
urządzenia lasu (K10INT10663), wyjaśniam, co następuje.
Informuję, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy o zmianie
ustawy o lasach oraz niektórych innych ustaw (nr UD61), który w dniu 2 czerwca 2025 r.
został skierowany do uzgodnień, konsultacji publicznych oraz opiniowania. Celem
nowelizacji jest wykonanie dwóch wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej:
z dnia 2 marca 2021 r. w sprawie C-432/21 oraz z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawie C-
441/17. Projekt realizuje również wymagania wynikające z Konwencji z Aarhus oraz
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Nowelizacja ma na celu kompleksowe uporządkowanie procesu sporządzania, weryfikacji
i zatwierdzania planów urządzenia lasu. Przewiduje również wprowadzenie możliwości
sądowej kontroli planów urządzenia lasu oraz uproszczonych planów urządzenia lasu, przy
jednoczesnym zapewnieniu ciągłości prowadzenia gospodarki leśnej. Obecnie Ministerstwo
Klimatu i Środowiska analizuje zgłoszone uwagi do projektu. Docelowo nowelizacja
zwiększy społeczny nadzór nad gospodarką leśną, zgodnie z założeniami programu Rządu.
Podkreślam, że Ministerstwo jest świadome istnienia senackiego projektu ustawy o zmianie
ustawy o lasach (druk Senatu RP X kadencji nr 619), który przewidywał możliwość
zaskarżenia zatwierdzenia planu urządzenia lasu w trybie postępowania sądowo
administracyjnego, między innymi przez organizacje ekologiczne. Projekt ten został
przekazany do Sejmu RP 24 marca 2022 r., jednak do tej pory nie nadano mu numeru druku
sejmowego.
Niezależnie od powyższego, Ministerstwo Klimatu i Środowiska opracowało własny projekt
ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz niektórych innych ustaw (UD61), uwzględniający
kwestie wynikające z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
zobowiązań wynikających z Konwencji z Aarhus.
W istniejącym stanie prawnym zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów
leśnych oraz zasady prowadzenia gospodarki leśnej w lasach wszystkich form własności
-- 1 of 3 --
określa ustawa o lasach1. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nadzór nad gospodarką
leśną w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa sprawuje minister właściwy do
spraw środowiska.
Zasady zlecania, sporządzania i zatwierdzania planów urządzenia lasu określają przepisy
prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności ustawa o lasach oraz ustawa
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z tymi przepisami
pozostają również wewnętrzne procedury Lasów Państwowych, w tym Instrukcja
urządzania lasu.
Już w chwili obecnej w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, podlegają
ocenie skutków, jakie mogą wywierać na dany obszar z punktu widzenia celów ochrony
środowiska, a także są każdorazowo poddawane konsultacjom społecznym. W trakcie tych
konsultacji każdy zainteresowany ma prawo zgłaszać uwagi i spostrzeżenia do projektu
planu. Wszystkie zgłoszone wnioski powinny zostać przeanalizowane, a zgłaszane
wątpliwości wyjaśnione na etapie udzielania odpowiedzi. Jeżeli uwagi wniesione w toku
konsultacji społecznych zostaną uznane za zasadne, projekt planu powinien zostać
odpowiednio zmodyfikowany.
Za przeprowadzenie konsultacji społecznych dotyczących planów urządzenia lasu dla
nadleśnictw odpowiada właściwa regionalna dyrekcja Lasów Państwowych. W celu
uzyskania szczegółowych informacji na temat przebiegu konsultacji oraz sposobu ich
organizacji, należy skontaktować się bezpośrednio z odpowiednią regionalną dyrekcją
Lasów Państwowych.
Informuję również, że w każdej jednostce terenowej Lasów Państwowych – nadleśnictwach
i regionalnych dyrekcjach – funkcjonuje stanowisko konsultanta do spraw kontaktów
społecznych. Funkcję tę pełnią wyznaczeni pracownicy Lasów Państwowych, a godziny ich
pracy są tożsame z godzinami pracy danej jednostki.
Do konsultantów można kierować między innymi uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki
leśnej oraz propozycje ochrony terenów cennych przyrodniczo i istotnych społecznie.
Konsultanci właściwych nadleśnictw udzielają również szczegółowych informacji
obywatelom na temat prowadzonych działań w zakresie zrównoważonej gospodarki leśnej
oraz ich uwarunkowań.
Podkreślam, że aktualnie procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz
niektórych innych ustaw (UD61) ma na celu znaczące wzmocnienie partycypacji społecznej
w procesie projektowania i sporządzania planów urządzenia lasu (PUL) oraz uproszczonych
planów urządzenia lasu (UPUL) dla lasów komunalnych oraz lasów wchodzących w skład
Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Projekt przewiduje również wprowadzenie obowiązku uzgadniania projektu PUL
z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w miejsce dotychczasowego trybu
opiniowania – co zwiększy pewność spełnienia przez plan wymogów ochrony przyrody.
Ponadto, projekt określa formę prawną zatwierdzenia PUL, procedury postępowania oraz
1 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567).
-- 2 of 3 --
kryteria jego oceny przez ministra właściwego do spraw środowiska. Przewidziano również
możliwość sądowej kontroli zgodności z prawem zarówno PUL, jak i UPUL.
Wejście w życie projektowanych zmian ustawy wiązać się będzie także z obowiązkiem
informowania o konsultacjach społecznych za pośrednictwem prasy, Biuletynu Informacji
Publicznej oraz internetu, a także z koniecznością sporządzania raportu z realizacji procesu
partycypacji społecznej. Ministerstwo Klimatu i Środowiska jako nadrzędny cel przyjęło
bowiem zapewnienie leśnikom pewności działania, a społeczeństwu – dostępu do
informacji o gospodarce leśnej oraz możliwości wpływu na sposób jej realizacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --